What do you think?
Rate this book
Οι όμηροι του Γκαίρλιτς: Μια απίστευτη αληθινή ιστορία διχασμού και πολέμου
Ένα κόμικ για μια αληθινή ιστορία που συνέβη στην περίοδο του Εθνικού Διχασμού.
Το 1916, στη διάρκεια του τρίτου χρόνου του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου, η Ελλάδα προσπαθεί να διατηρήσει στάση ουδετερότητας. Όταν η Βουλγαρία εισβάλλει στην Ανατολική Μακεδονία, το Δ΄ Σώμα Στρατού, που εδρεύει εκεί, βρίσκεται μεταξύ σφύρας και άκμονος. Οι Έλληνες στρατιώτες είναι αποκλεισμένοι, αλλά δεν έχουν δικαίωμα να αντισταθούν στους Βουλγάρους. Η πρόταση του επικεφαλής του Σώματος μοιάζει εξωπραγματική!
Το 1916, στη διάρκεια του τρίτου χρόνου του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου, η Ελλάδα προσπαθεί να διατηρήσει στάση ουδετερότητας. Όταν η Βουλγαρία εισβάλλει στην Ανατολική Μακεδονία, το Δ΄ Σώμα Στρατού, που εδρεύει εκεί, βρίσκεται μεταξύ σφύρας και άκμονος. Οι Έλληνες στρατιώτες είναι αποκλεισμένοι, αλλά δεν έχουν δικαίωμα να αντισταθούν στους Βουλγάρους. Η πρόταση του επικεφαλής του Σώματος μοιάζει εξωπραγματική!
104 pages, Paperback
First published May 25, 2020
3 people are currently reading
43 people want to read
About the author
Θανάσης Πέτρου
38 books19 followersΟ Θανάσης Πέτρου γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη το 1971. Σπούδασε Γαλλική Φιλολογία και έκανε μεταπτυχιακό στην Κοινωνιογλωσσολογία. Το 2002 κέρδισε το πρώτο βραβείο στον 2ο Διαγωνισμό Κόμικς του ένθετου "9" της εφημερίδας "Ελευθεροτυπία" στην κατηγορία των Νέων Ταλέντων. Το 2005 αποφοίτησε από την ΑΚΤΟ (τμήμα Σκίτσο-Κόμικς-Καρτούν). Από το 2004 ήταν μόνιμος συνεργάτης του "9". Κόμικς του έχουν δημοσιευτεί στο "9", στη "Γαλέρα", στη "Βαβέλ" και αλλού. Έχει πάρει μέρος σε πολλές ομαδικές εκθέσεις κόμικς (Αθήνα, Θεσσαλονίκη, Σερβία, Κίνα, Σαρδηνία, Πολωνία).
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 13 of 13 reviews
October 3, 2020
Κείμενο στο Smassing Culture
Ο πόλεμος και ο διχασμός μέσα απ’ τα μάτια απλών στρατιωτών
Η περίοδος του Εθνικού Διχασμού αποτελεί μία απ’ τις σημαντικότερες ιστορικές περιόδους της σύγχρονης Ελλάδας. Τα πολιτικά μπλοκ που σχηματίστηκαν γύρω απ’ τη σύγκρουση Βενιζέλου – βασιλιά διατηρήθηκαν για αρκετά χρόνια, τουλάχιστον μέχρι τη δεκαετία του 1940, οπότε η Κατοχή και η Αντίσταση δημιούργησαν ένα εντελώς διαφορετικό πολιτικό σκηνικό, λόγω κυρίως της πρωτοπόρας δράσης του ΕΑΜ – ΕΛΑΣ και του ΚΚΕ στον αγώνα για την Απελευθέρωση και τη Λαοκρατία. Η πολιτική διαμάχη μεταξύ Φιλελεύθερων – Βασιλικών έλαβε διαστάσεις εμφυλίου πολέμου χαμηλής έντασης με διακύβευμα τη συμμετοχή της Ελλάδας στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Η μέγαλη σημασία της περιόδου του Εθνικού Διχασμού έγκειται στο γεγονός ότι σε αυτά τα χρόνια διαμορφώθηκε το πολιτικό -και το συνταγματικό- πλαίσιο επί του οποίου εν πολλοίς οικοδομήθηκε το ελληνικό κράτος, όπως αυτό συγκροτήθηκε μετά τους Βαλκανικούς Πολέμους και τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο αλλά και μετά την τραγωδία της Μικρασιατικής Καταστροφής. Και γι’ αυτό η ανάδειξη νέων πτυχών της περιόδου ή νέων οπτικών και αναλύσεων έχει μεγάλο ενδιαφέρον, ιδιαίτερα αν συνυπολογίσουμε ότι αρκετοί έχουν γνωρίσει την συγκεκριμένη περίοδο κυρίως μέσα απ’ τη βάσανο της παπαγαλίας των Πανελληνίων.
Τα comics έχουν διαμορφωθεί ανά τις δεκαετίες σε μία δημιουργική φόρμα η οποία μπορεί να αναδείξει ιστορικές πτυχές, μαρτυρίες και αναλύσεις με έναν εύληπτο, κατανοητό και εύκολα προσεγγίσιμο τρόπο. Εύστοχα ο ιστορικός Αντώνης Λιάκος με αφορμή το «Ένα Γλυκό Ξημέρωμα», μία ανθολογία comics για την περίοδο της Κατοχής, είχε χαρακτηρίσει τα comics ως ένα «διεισδυτικό μέσο δημόσιας ιστορίας στο ευρύ κοινό». Φυσικά κάθε συζήτηση για την διαπλοκή ιστορικής αφήγησης και comics δεν μπορεί παρά να ξεκινάει από το θρυλικό «Maus», όμως είναι πολύ ευχάριστο το γεγονός ότι η ελληνική κόμικ σκηνή -ιδιαίτερα τα τελευταία χρόνια- ασχολείται αρκετά συστηματικά με την ανάδειξη ιστορικών αφηγήσεων μέσα απ’ τα καρέ των κόμικς. Απ’ αυτή την ενασχόληση κάποιων δημιουργών κόμικς στην Ελλάδα έχουν προκύψει κάποια εξαιρετικά comics με ιστορική θεματολογία, απ’ τα οποία αξίζει να αναφερθούν ως πιο αντιπροσωπευτικά παραδείγματα της σχετικής δουλειάς που γίνεται -έστω ονομαστικά- η σειρά «1800» του Θανάση Καραμπάλιου, η σειρά comic strips «Working Dead» του Πάνου Ζάχαρη, τα «Χαρακώματα» των Τάσου Ζαφειριάδη και Πέτρου Χριστούλια και το «Τέρμινους» του Λευτέρη Παπαθανάση.
Το νέο comic του Θανάση Πέτρου εντάσσεται κι αυτό στην κατηγορία των ελληνικών comics με ιστορική θεματολογία. Ο Πέτρου δημιουργεί μία ιστορία με πρωταγωνιστές φαντάρους του ελληνικού στρατού προκειμένου να αναδείξει το ιστορικό πλαίσιο του Εθνικού Διχασμού και να αφηγηθεί μία αρκετά άγνωστη πτυχή της περιόδου. Η μεγάλη εμπειρία του στα ελληνικά comics (η οποία μαρυρείται από την εργογραφία του μέσα από comics όπως ο περσινός «Χαλεπάς», το πολυβραβευμένο «Γρα Γρου», το «Παραρλάμα» και άλλα) του επέτρεψε να αναλάβει εξ ολοκλήρου την ιστορική έρευνα, το σενάριο και το σχέδιο του comic, παρουσιάζοντάς μας ένα τελικό αποτέλεσμα με έντονο το προσωπικό στοιχείο του δημιουργού του.
Στους Όμηρους του Γκαίρλιτς, που κυκλοφορούν απ’ τις εκδόσεις Ίκαρος, ο Πέτρου έχει μελετήσει μία αρκετά άγνωστη πτυχή του Εθνικού Διχασμού, η οποία μπορεί να μας παραπέμψει στην ιστορία των εγκλωβισμένων στρατιωτών της Δουνκέρκης. Οι Όμηροι του Γκαίρλιτς ήταν ένας λόχος του ελληνικού στρατού, ο οποίος το 1916 εν μέσω Εθνικού Διχασμού βρισκόταν στην Καβάλα. Ενώ ελληνικές πόλεις κινδύνευαν από τον βουλγαρικό στρατό και άλλες πολιορκούνταν από πολεμικά πλοία της Αντάντ, ο ελληνικός στρατός είχε εντολή να διατηρήσει την ουδετερότητά του. Ανάμεσά τους βρίσκονταν και οι στρατιώτες οι οποίοι στη συνέχεια κατέληξαν να γίνουν οι «όμηροι» του Γκαίρλιτς. Η ιστορία παρουσιάζεται μέσα από τα μάτια των απλών στρατιωτών οι οποίοι δεν μπορούν να αντιληφθούν τι σημαίνει να παραμένουν ουδέτεροι ενώ βρίσκονται στην καρδιά του πολεμικού μετώπου. Τελικώς κατέφυγαν με το Δ’ Σώμα Στρατού συντεταγμένα στην ανατολική Γερμανία, σε ένα στρατόπεδο στο Γκαίρλιτς της Σιλεσίας στο οποίο παρέμειναν για πολύ καιρό. Πίσω στην Ελλάδα ο Εθνικός Διχασμός είχε μετατραπεί σε εμφύλιο μεταξύ βενιζελικών και βασιλικών και -όπως ήταν αναμενόμενο- παρά την απόσταση και την ελλειπή ενημέρωση, το βαθύ ρήγμα που είχε δημιουργηθεί στην ελληνική κοινωνία επηρέασε και τις δικές τους διαπροσωπικές σχέσεις, δημιουργώντας εντάσεις, ρήγματα και συγκρούσεις στο στρατόπεδο.
Ο Α’ Παγκόσμιος Πόλεμος εξελισσόταν, στην Ελλάδα οι πολιτικές εξελίξεις ήταν ραγδαίες και εκείνοι βρίσκονταν εγκλωβισμένοι σε έναν τόπο δίχως να γνωρίζουν αν είναι ελεύθεροι ή αιχμάλωτοι των Γερμανών. Όπως το περιγράφει ο ίδιος ο αφηγητής:
«Από τη μία ο Βενιζέλος που ήθελε αλλαγές, απ’ την άλλη ο στρατός που παρέμενε πιστός στον βασιλιά. Τρίχες… Εμείς εδώ στη Γερμανία τι κάναμε; Ήμασταν ελεύθεροι; Ήμασταν αιχμάλωτοι; Ήμασταν φιλοξενούμενοι; Ήμασταν προδότες; Ήμασταν ακόμα στρατιώτες;»
Στο comic του Θανάση Πέτρου παρακολουθούμε την περίοδο του Εθνικού Διχασμού μέσα από την οπτική γωνία των απλών στρατιωτών ενός στρατιωτικού σώματος που βρίσκονται αποκομμένοι σε ένα στρατόπεδο μίας χώρας που ξεκινά ως ουδέτερη και καταλήγει εχθρική. Πρωταγωνιστές είναι αυτοί οι απλοί στρατιώτες, που στην πραγματικότητα είναι απλοί καθημερινοί άνθρωποι οι οποίοι έτυχε να επιστρατευτούν απ’ τη χώρα τους για να λάβουν μέρος σε έναν πόλεμο. Απ’ τα καρέ της ιστορίας απουσιάζουν εντελώς οι μεγάλες προσωπικότητες, οι οποίες εμπλέκονται στην αφήγηση μόνο στο βαθμό που επηρεάζουν τις ζωές των στρατιωτών του Γκαίρλιτς. Αυτή είναι μία αντίστροφη μεθοδολογία σε σχέση με εκείνη που ακολουθείται συνήθως από την κυρίαρχη ιστορική αφήγηση, η οποία συνηθίζει να αναδεικνύει ως πρωταγωνιστές μόνο τους «από πάνω», τις σημαντικές προσωπικότητες του πολιτικού και στρατιωτικού βίου, πολλές φορές ξεχνώντας ότι εκτός από αυτούς υπάρχουν και ολόκληροι λαοί που βιώνουν με τον δικό τους ιδιαίτερο τρόπο τις μεγάλες πολιτικές αποφάσεις, τα στρατιωτικά και τα πολιτικά γεγονότα. Ακολουθώντας αυτή τη μεθοδολογία ο Πέτρου μας θυμίζει ότι η ιστορία δεν γράφεται μόνο από τις μεγάλες προσωπικότητες, τους βασιλιάδες, τους κυβερνήτες και τους στρατιωτικούς, αλλά κυρίως από τους καθημερινούς ανθρώπους, από τους «από κάτω» και από τις επιλογές τους, δηλαδή από εκείνους που «κουβάλησαν τα αγκωνάρια» σύμφωνα με τον Μπρεχτ, για να χτιστεί η «Θήβα η εφτάπυλη».
Στο σχέδιο του Πέτρου κυριαρχεί το χακί, αφού τα καρέ του comic είναι γεμάτα στρατιώτες είτε συγκροτημένους σε λόχο, είτε χωρισμένους σε παρέες, οι οποίοι έχουν να διηγηθούν τις δικές τους προσωπικές και συλλογικές ιστορίες. Η επιβεβλημένη ομοιομορφία (για λόγους ιστορικής εγκυρότητας) εξελίσσεται σε συνειδητή επιλογή του Πέτρου να αναμειγνύει τους πρωταγωνιστές του στα διάφορα καρέ, έτσι ώστε παρά το γεγονός ότι μας έχει γνωρίσει κάποιους από αυτούς, να μας δυσκολεύει παράλληλα να τους ξεχωρίζουμε, ιδιαίτερα στα πρώτα μέρη του έργου. Ίσως έτσι μπορούμε να προβληματιστούμε σχετικά με το πόσο διαφορετικοί αλλά και πόσο ίδιοι είναι οι «από κάτω» μεταξύ τους, απ’ τους οποίους φυσικά ξεχωρίζουν τα υψηλόβαθμα στελέχη και γενικώς αυτοί που έχουν την εξουσία, αλλά όχι και τόσο οι υπόλοιποι ομοιόμορφα ντυμένοι, κουρεμένοι και ξυρισμένοι φαντάροι. Κατά συνέπεια το σχέδιο ολόκληρου του comic μοιάζει αρκετά ομοιόμορφο, ζωγραφισμένο με μία παλέτα λίγων χρωμάτων, στα οποία κυριαρχούν μουντά χρώματα όπως το χακί και οι διάφορες αποχρώσεις του καφέ οι οποίες χρησιμοποιούνται στα χρώματα των στρατιωτικών εγκαταστάσεων στις οποίες φιλοξενούνταν (ή φυλάσσονταν; ) οι πρωταγωνιστές. Αυτά τα μουντά χρώματα σπάνε μόνο όποτε οι στρατιώτες φεύγουν απ’ τις στρατιωτικές εγκαταστάσεις και επισκέπτονται την κοντινή πόλη, στην οποία ο Πέτρου χρησιμοποιεί πιο ζωντανά χρώματα στα σπίτια, τους ανθρώπους και τα τοπία, προκειμένου να κατανοήσουμε και την ψυχική ανάταση και ανακούφιση που δημιουργούσαν αυτές οι ολιγόωρες αποδράσεις στους στρατιώτες.
Παρά το γεγονός ότι το ιστορικό πλαίσιο στο οποίο εντάσσεται η αφήγηση του comic χαρακτηρίζεται απ’ τις συνεχείς πολεμικές συγκρούσεις, απ’ τα καρέ του comic απουσιάζουν σχεδόν εντελώς σκηνές μάχης, ίσως με κάποιες μικρές εξαιρέσεις στις πρώτες σελίδες. Αυτή δεν μπορεί παρά να είναι μία συνειδητή επιλογή του δημιουργού, ο οποίος δεν ενδιαφέρεται να εντυπωσιάσει τον αναγνώστη με σκηνές μάχης, βίας και στρατιωτικής δράσης. Ο πόλεμος κυριαρχεί, αλλά ως αιτία και αφορμή να αναπτυχθούν προσωπικές σχέσεις, φιλίες, πολιτικές κόντρες και διαμάχες, ανάμεσα σε καθημερινούς ανθρώπους που έγιναν στρατιώτες και βρέθηκαν σε μία κατάσταση οριακή μεταξύ ελευθερίας και ομηρείας. Τον Πέτρου δεν τον ενδιαφέρει να διηγηθεί μία στρατιωτική περιπέτεια. Αντιθέτως στοχεύει να προβληματιστεί γύρω από έντονες πολιτικές καταστάσεις με διαχρονικότητα όπως είναι ο διχασμός, η δύναμη της εξουσίας και ο πόλεμος και παράλληλα να μελετήσει τις εντάσεις που δημιουργούνται στην ψυχοσύνθεση και στις διαπροσωπικές σχέσεις ανθρώπων ταλαιπωρημένων, που βρίσκονται σε οριακές στιγμές.
Ο πόλεμος και ο διχασμός μέσα απ’ τα μάτια απλών στρατιωτών
Η περίοδος του Εθνικού Διχασμού αποτελεί μία απ’ τις σημαντικότερες ιστορικές περιόδους της σύγχρονης Ελλάδας. Τα πολιτικά μπλοκ που σχηματίστηκαν γύρω απ’ τη σύγκρουση Βενιζέλου – βασιλιά διατηρήθηκαν για αρκετά χρόνια, τουλάχιστον μέχρι τη δεκαετία του 1940, οπότε η Κατοχή και η Αντίσταση δημιούργησαν ένα εντελώς διαφορετικό πολιτικό σκηνικό, λόγω κυρίως της πρωτοπόρας δράσης του ΕΑΜ – ΕΛΑΣ και του ΚΚΕ στον αγώνα για την Απελευθέρωση και τη Λαοκρατία. Η πολιτική διαμάχη μεταξύ Φιλελεύθερων – Βασιλικών έλαβε διαστάσεις εμφυλίου πολέμου χαμηλής έντασης με διακύβευμα τη συμμετοχή της Ελλάδας στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Η μέγαλη σημασία της περιόδου του Εθνικού Διχασμού έγκειται στο γεγονός ότι σε αυτά τα χρόνια διαμορφώθηκε το πολιτικό -και το συνταγματικό- πλαίσιο επί του οποίου εν πολλοίς οικοδομήθηκε το ελληνικό κράτος, όπως αυτό συγκροτήθηκε μετά τους Βαλκανικούς Πολέμους και τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο αλλά και μετά την τραγωδία της Μικρασιατικής Καταστροφής. Και γι’ αυτό η ανάδειξη νέων πτυχών της περιόδου ή νέων οπτικών και αναλύσεων έχει μεγάλο ενδιαφέρον, ιδιαίτερα αν συνυπολογίσουμε ότι αρκετοί έχουν γνωρίσει την συγκεκριμένη περίοδο κυρίως μέσα απ’ τη βάσανο της παπαγαλίας των Πανελληνίων.
Τα comics έχουν διαμορφωθεί ανά τις δεκαετίες σε μία δημιουργική φόρμα η οποία μπορεί να αναδείξει ιστορικές πτυχές, μαρτυρίες και αναλύσεις με έναν εύληπτο, κατανοητό και εύκολα προσεγγίσιμο τρόπο. Εύστοχα ο ιστορικός Αντώνης Λιάκος με αφορμή το «Ένα Γλυκό Ξημέρωμα», μία ανθολογία comics για την περίοδο της Κατοχής, είχε χαρακτηρίσει τα comics ως ένα «διεισδυτικό μέσο δημόσιας ιστορίας στο ευρύ κοινό». Φυσικά κάθε συζήτηση για την διαπλοκή ιστορικής αφήγησης και comics δεν μπορεί παρά να ξεκινάει από το θρυλικό «Maus», όμως είναι πολύ ευχάριστο το γεγονός ότι η ελληνική κόμικ σκηνή -ιδιαίτερα τα τελευταία χρόνια- ασχολείται αρκετά συστηματικά με την ανάδειξη ιστορικών αφηγήσεων μέσα απ’ τα καρέ των κόμικς. Απ’ αυτή την ενασχόληση κάποιων δημιουργών κόμικς στην Ελλάδα έχουν προκύψει κάποια εξαιρετικά comics με ιστορική θεματολογία, απ’ τα οποία αξίζει να αναφερθούν ως πιο αντιπροσωπευτικά παραδείγματα της σχετικής δουλειάς που γίνεται -έστω ονομαστικά- η σειρά «1800» του Θανάση Καραμπάλιου, η σειρά comic strips «Working Dead» του Πάνου Ζάχαρη, τα «Χαρακώματα» των Τάσου Ζαφειριάδη και Πέτρου Χριστούλια και το «Τέρμινους» του Λευτέρη Παπαθανάση.
Το νέο comic του Θανάση Πέτρου εντάσσεται κι αυτό στην κατηγορία των ελληνικών comics με ιστορική θεματολογία. Ο Πέτρου δημιουργεί μία ιστορία με πρωταγωνιστές φαντάρους του ελληνικού στρατού προκειμένου να αναδείξει το ιστορικό πλαίσιο του Εθνικού Διχασμού και να αφηγηθεί μία αρκετά άγνωστη πτυχή της περιόδου. Η μεγάλη εμπειρία του στα ελληνικά comics (η οποία μαρυρείται από την εργογραφία του μέσα από comics όπως ο περσινός «Χαλεπάς», το πολυβραβευμένο «Γρα Γρου», το «Παραρλάμα» και άλλα) του επέτρεψε να αναλάβει εξ ολοκλήρου την ιστορική έρευνα, το σενάριο και το σχέδιο του comic, παρουσιάζοντάς μας ένα τελικό αποτέλεσμα με έντονο το προσωπικό στοιχείο του δημιουργού του.
Στους Όμηρους του Γκαίρλιτς, που κυκλοφορούν απ’ τις εκδόσεις Ίκαρος, ο Πέτρου έχει μελετήσει μία αρκετά άγνωστη πτυχή του Εθνικού Διχασμού, η οποία μπορεί να μας παραπέμψει στην ιστορία των εγκλωβισμένων στρατιωτών της Δουνκέρκης. Οι Όμηροι του Γκαίρλιτς ήταν ένας λόχος του ελληνικού στρατού, ο οποίος το 1916 εν μέσω Εθνικού Διχασμού βρισκόταν στην Καβάλα. Ενώ ελληνικές πόλεις κινδύνευαν από τον βουλγαρικό στρατό και άλλες πολιορκούνταν από πολεμικά πλοία της Αντάντ, ο ελληνικός στρατός είχε εντολή να διατηρήσει την ουδετερότητά του. Ανάμεσά τους βρίσκονταν και οι στρατιώτες οι οποίοι στη συνέχεια κατέληξαν να γίνουν οι «όμηροι» του Γκαίρλιτς. Η ιστορία παρουσιάζεται μέσα από τα μάτια των απλών στρατιωτών οι οποίοι δεν μπορούν να αντιληφθούν τι σημαίνει να παραμένουν ουδέτεροι ενώ βρίσκονται στην καρδιά του πολεμικού μετώπου. Τελικώς κατέφυγαν με το Δ’ Σώμα Στρατού συντεταγμένα στην ανατολική Γερμανία, σε ένα στρατόπεδο στο Γκαίρλιτς της Σιλεσίας στο οποίο παρέμειναν για πολύ καιρό. Πίσω στην Ελλάδα ο Εθνικός Διχασμός είχε μετατραπεί σε εμφύλιο μεταξύ βενιζελικών και βασιλικών και -όπως ήταν αναμενόμενο- παρά την απόσταση και την ελλειπή ενημέρωση, το βαθύ ρήγμα που είχε δημιουργηθεί στην ελληνική κοινωνία επηρέασε και τις δικές τους διαπροσωπικές σχέσεις, δημιουργώντας εντάσεις, ρήγματα και συγκρούσεις στο στρατόπεδο.
Ο Α’ Παγκόσμιος Πόλεμος εξελισσόταν, στην Ελλάδα οι πολιτικές εξελίξεις ήταν ραγδαίες και εκείνοι βρίσκονταν εγκλωβισμένοι σε έναν τόπο δίχως να γνωρίζουν αν είναι ελεύθεροι ή αιχμάλωτοι των Γερμανών. Όπως το περιγράφει ο ίδιος ο αφηγητής:
«Από τη μία ο Βενιζέλος που ήθελε αλλαγές, απ’ την άλλη ο στρατός που παρέμενε πιστός στον βασιλιά. Τρίχες… Εμείς εδώ στη Γερμανία τι κάναμε; Ήμασταν ελεύθεροι; Ήμασταν αιχμάλωτοι; Ήμασταν φιλοξενούμενοι; Ήμασταν προδότες; Ήμασταν ακόμα στρατιώτες;»
Στο comic του Θανάση Πέτρου παρακολουθούμε την περίοδο του Εθνικού Διχασμού μέσα από την οπτική γωνία των απλών στρατιωτών ενός στρατιωτικού σώματος που βρίσκονται αποκομμένοι σε ένα στρατόπεδο μίας χώρας που ξεκινά ως ουδέτερη και καταλήγει εχθρική. Πρωταγωνιστές είναι αυτοί οι απλοί στρατιώτες, που στην πραγματικότητα είναι απλοί καθημερινοί άνθρωποι οι οποίοι έτυχε να επιστρατευτούν απ’ τη χώρα τους για να λάβουν μέρος σε έναν πόλεμο. Απ’ τα καρέ της ιστορίας απουσιάζουν εντελώς οι μεγάλες προσωπικότητες, οι οποίες εμπλέκονται στην αφήγηση μόνο στο βαθμό που επηρεάζουν τις ζωές των στρατιωτών του Γκαίρλιτς. Αυτή είναι μία αντίστροφη μεθοδολογία σε σχέση με εκείνη που ακολουθείται συνήθως από την κυρίαρχη ιστορική αφήγηση, η οποία συνηθίζει να αναδεικνύει ως πρωταγωνιστές μόνο τους «από πάνω», τις σημαντικές προσωπικότητες του πολιτικού και στρατιωτικού βίου, πολλές φορές ξεχνώντας ότι εκτός από αυτούς υπάρχουν και ολόκληροι λαοί που βιώνουν με τον δικό τους ιδιαίτερο τρόπο τις μεγάλες πολιτικές αποφάσεις, τα στρατιωτικά και τα πολιτικά γεγονότα. Ακολουθώντας αυτή τη μεθοδολογία ο Πέτρου μας θυμίζει ότι η ιστορία δεν γράφεται μόνο από τις μεγάλες προσωπικότητες, τους βασιλιάδες, τους κυβερνήτες και τους στρατιωτικούς, αλλά κυρίως από τους καθημερινούς ανθρώπους, από τους «από κάτω» και από τις επιλογές τους, δηλαδή από εκείνους που «κουβάλησαν τα αγκωνάρια» σύμφωνα με τον Μπρεχτ, για να χτιστεί η «Θήβα η εφτάπυλη».
Στο σχέδιο του Πέτρου κυριαρχεί το χακί, αφού τα καρέ του comic είναι γεμάτα στρατιώτες είτε συγκροτημένους σε λόχο, είτε χωρισμένους σε παρέες, οι οποίοι έχουν να διηγηθούν τις δικές τους προσωπικές και συλλογικές ιστορίες. Η επιβεβλημένη ομοιομορφία (για λόγους ιστορικής εγκυρότητας) εξελίσσεται σε συνειδητή επιλογή του Πέτρου να αναμειγνύει τους πρωταγωνιστές του στα διάφορα καρέ, έτσι ώστε παρά το γεγονός ότι μας έχει γνωρίσει κάποιους από αυτούς, να μας δυσκολεύει παράλληλα να τους ξεχωρίζουμε, ιδιαίτερα στα πρώτα μέρη του έργου. Ίσως έτσι μπορούμε να προβληματιστούμε σχετικά με το πόσο διαφορετικοί αλλά και πόσο ίδιοι είναι οι «από κάτω» μεταξύ τους, απ’ τους οποίους φυσικά ξεχωρίζουν τα υψηλόβαθμα στελέχη και γενικώς αυτοί που έχουν την εξουσία, αλλά όχι και τόσο οι υπόλοιποι ομοιόμορφα ντυμένοι, κουρεμένοι και ξυρισμένοι φαντάροι. Κατά συνέπεια το σχέδιο ολόκληρου του comic μοιάζει αρκετά ομοιόμορφο, ζωγραφισμένο με μία παλέτα λίγων χρωμάτων, στα οποία κυριαρχούν μουντά χρώματα όπως το χακί και οι διάφορες αποχρώσεις του καφέ οι οποίες χρησιμοποιούνται στα χρώματα των στρατιωτικών εγκαταστάσεων στις οποίες φιλοξενούνταν (ή φυλάσσονταν; ) οι πρωταγωνιστές. Αυτά τα μουντά χρώματα σπάνε μόνο όποτε οι στρατιώτες φεύγουν απ’ τις στρατιωτικές εγκαταστάσεις και επισκέπτονται την κοντινή πόλη, στην οποία ο Πέτρου χρησιμοποιεί πιο ζωντανά χρώματα στα σπίτια, τους ανθρώπους και τα τοπία, προκειμένου να κατανοήσουμε και την ψυχική ανάταση και ανακούφιση που δημιουργούσαν αυτές οι ολιγόωρες αποδράσεις στους στρατιώτες.
Παρά το γεγονός ότι το ιστορικό πλαίσιο στο οποίο εντάσσεται η αφήγηση του comic χαρακτηρίζεται απ’ τις συνεχείς πολεμικές συγκρούσεις, απ’ τα καρέ του comic απουσιάζουν σχεδόν εντελώς σκηνές μάχης, ίσως με κάποιες μικρές εξαιρέσεις στις πρώτες σελίδες. Αυτή δεν μπορεί παρά να είναι μία συνειδητή επιλογή του δημιουργού, ο οποίος δεν ενδιαφέρεται να εντυπωσιάσει τον αναγνώστη με σκηνές μάχης, βίας και στρατιωτικής δράσης. Ο πόλεμος κυριαρχεί, αλλά ως αιτία και αφορμή να αναπτυχθούν προσωπικές σχέσεις, φιλίες, πολιτικές κόντρες και διαμάχες, ανάμεσα σε καθημερινούς ανθρώπους που έγιναν στρατιώτες και βρέθηκαν σε μία κατάσταση οριακή μεταξύ ελευθερίας και ομηρείας. Τον Πέτρου δεν τον ενδιαφέρει να διηγηθεί μία στρατιωτική περιπέτεια. Αντιθέτως στοχεύει να προβληματιστεί γύρω από έντονες πολιτικές καταστάσεις με διαχρονικότητα όπως είναι ο διχασμός, η δύναμη της εξουσίας και ο πόλεμος και παράλληλα να μελετήσει τις εντάσεις που δημιουργούνται στην ψυχοσύνθεση και στις διαπροσωπικές σχέσεις ανθρώπων ταλαιπωρημένων, που βρίσκονται σε οριακές στιγμές.
October 9, 2024
Δεν είμαι σίγουρος για το πόσους θα ενδιέφερε η ιστορία έξι χιλιάδων, ξεχασμένων σ' έναν στρατώνα της Σιλεσίας ψυχών, αλλά ο Θανάσης Πέτρου κάνει τέχνη, γι αυτό είμαι σίγουρος..
https://frapress.gr/2017/10/giorgos-b...
Τι μύγα με τσίμπησε πάλι βραδιάτικα με τον Γιώργο Μπουζιάνη, ένας Θεός το ξέρει.. πολύ όμορφο το κόμικ, πάντως..
https://frapress.gr/2017/10/giorgos-b...
Τι μύγα με τσίμπησε πάλι βραδιάτικα με τον Γιώργο Μπουζιάνη, ένας Θεός το ξέρει.. πολύ όμορφο το κόμικ, πάντως..
June 3, 2020
Εξαιρετικό σχέδιο, εξαιρετική αφήγηση, ιστορικά τεκμηριωμένο!
July 29, 2020
Στο comic του Θανάση Πέτρου παρακολουθούμε την περίοδο του Εθνικού Διχασμού μέσα από την οπτική γωνία των απλών στρατιωτών ενός στρατιωτικού σώματος που βρίσκονται αποκομμένοι σε ένα στρατόπεδο μίας χώρας που ξεκινά ως ουδέτερη και καταλήγει εχθρική. Πρωταγωνιστές είναι αυτοί οι απλοί στρατιώτες, που στην πραγματικότητα είναι απλοί καθημερινοί άνθρωποι οι οποίοι έτυχε να επιστρατευτούν απ’ τη χώρα τους για να λάβουν μέρος σε έναν πόλεμο. Απ’ τα καρέ της ιστορίας απουσιάζουν εντελώς οι μεγάλες προσωπικότητες, οι οποίες εμπλέκονται στην αφήγηση μόνο στο βαθμό που επηρεάζουν τις ζωές των στρατιωτών του Γκαίρλιτς. Αυτή είναι μία αντίστροφη μεθοδολογία σε σχέση με εκείνη που ακολουθείται συνήθως από την κυρίαρχη ιστορική αφήγηση, η οποία συνηθίζει να αναδεικνύει ως πρωταγωνιστές μόνο τους «από πάνω», τις σημαντικές προσωπικότητες του πολιτικού και στρατιωτικού βίου, πολλές φορές ξεχνώντας ότι εκτός από αυτούς υπάρχουν και ολόκληροι λαοί που βιώνουν με τον δικό τους ιδιαίτερο τρόπο τις μεγάλες πολιτικές αποφάσεις, τα στρατιωτικά και τα πολιτικά γεγονότα. Ακολουθώντας αυτή τη μεθοδολογία ο Πέτρου μας θυμίζει ότι η ιστορία δεν γράφεται μόνο από τις μεγάλες προσωπικότητες, τους βασιλιάδες, τους κυβερνήτες και τους στρατιωτικούς, αλλά κυρίως από τους καθημερινούς ανθρώπους, από τους «από κάτω» και από τις επιλογές τους, δηλαδή από εκείνους που «κουβάλησαν τα αγκωνάρια» σύμφωνα με τον Μπρεχτ, για να χτιστεί η «Θήβα η εφτάπυλη».
Στο σχέδιο του Πέτρου κυριαρχεί το χακί, αφού τα καρέ του comic είναι γεμάτα στρατιώτες είτε συγκροτημένους σε λόχο, είτε χωρισμένους σε παρέες, οι οποίοι έχουν να διηγηθούν τις δικές τους προσωπικές και συλλογικές ιστορίες. Η επιβεβλημένη ομοιομορφία (για λόγους ιστορικής εγκυρότητας) εξελίσσεται σε συνειδητή επιλογή του Πέτρου να αναμειγνύει τους πρωταγωνιστές του στα διάφορα καρέ, έτσι ώστε παρά το γεγονός ότι μας έχει γνωρίσει κάποιους από αυτούς, να μας δυσκολεύει παράλληλα να τους ξεχωρίζουμε, ιδιαίτερα στα πρώτα μέρη του έργου. Ίσως έτσι μπορούμε να προβληματιστούμε σχετικά με το πόσο διαφορετικοί αλλά και πόσο ίδιοι είναι οι «από κάτω» μεταξύ τους, απ’ τους οποίους φυσικά ξεχωρίζουν τα υψηλόβαθμα στελέχη και γενικώς αυτοί που έχουν την εξουσία, αλλά όχι και τόσο οι υπόλοιποι ομοιόμορφα ντυμένοι, κουρεμένοι και ξυρισμένοι φαντάροι. Κατά συνέπεια το σχέδιο ολόκληρου του comic μοιάζει αρκετά ομοιόμορφο, ζωγραφισμένο με μία παλέτα λίγων χρωμάτων, στα οποία κυριαρχούν μουντά χρώματα όπως το χακί και οι διάφορες αποχρώσεις του καφέ οι οποίες χρησιμοποιούνται στα χρώματα των στρατιωτικών εγκαταστάσεων στις οποίες φιλοξενούνταν (ή φυλάσσονταν; ) οι πρωταγωνιστές. Αυτά τα μουντά χρώματα σπάνε μόνο όποτε οι στρατιώτες φεύγουν απ’ τις στρατιωτικές εγκαταστάσεις και επισκέπτονται την κοντινή πόλη, στην οποία ο Πέτρου χρησιμοποιεί πιο ζωντανά χρώματα στα σπίτια, τους ανθρώπους και τα τοπία, προκειμένου να κατανοήσουμε και την ψυχική ανάταση και ανακούφιση που δημιουργούσαν αυτές οι ολιγόωρες αποδράσεις στους στρατιώτες.
Κείμενο στο Smassing Culture
Στο σχέδιο του Πέτρου κυριαρχεί το χακί, αφού τα καρέ του comic είναι γεμάτα στρατιώτες είτε συγκροτημένους σε λόχο, είτε χωρισμένους σε παρέες, οι οποίοι έχουν να διηγηθούν τις δικές τους προσωπικές και συλλογικές ιστορίες. Η επιβεβλημένη ομοιομορφία (για λόγους ιστορικής εγκυρότητας) εξελίσσεται σε συνειδητή επιλογή του Πέτρου να αναμειγνύει τους πρωταγωνιστές του στα διάφορα καρέ, έτσι ώστε παρά το γεγονός ότι μας έχει γνωρίσει κάποιους από αυτούς, να μας δυσκολεύει παράλληλα να τους ξεχωρίζουμε, ιδιαίτερα στα πρώτα μέρη του έργου. Ίσως έτσι μπορούμε να προβληματιστούμε σχετικά με το πόσο διαφορετικοί αλλά και πόσο ίδιοι είναι οι «από κάτω» μεταξύ τους, απ’ τους οποίους φυσικά ξεχωρίζουν τα υψηλόβαθμα στελέχη και γενικώς αυτοί που έχουν την εξουσία, αλλά όχι και τόσο οι υπόλοιποι ομοιόμορφα ντυμένοι, κουρεμένοι και ξυρισμένοι φαντάροι. Κατά συνέπεια το σχέδιο ολόκληρου του comic μοιάζει αρκετά ομοιόμορφο, ζωγραφισμένο με μία παλέτα λίγων χρωμάτων, στα οποία κυριαρχούν μουντά χρώματα όπως το χακί και οι διάφορες αποχρώσεις του καφέ οι οποίες χρησιμοποιούνται στα χρώματα των στρατιωτικών εγκαταστάσεων στις οποίες φιλοξενούνταν (ή φυλάσσονταν; ) οι πρωταγωνιστές. Αυτά τα μουντά χρώματα σπάνε μόνο όποτε οι στρατιώτες φεύγουν απ’ τις στρατιωτικές εγκαταστάσεις και επισκέπτονται την κοντινή πόλη, στην οποία ο Πέτρου χρησιμοποιεί πιο ζωντανά χρώματα στα σπίτια, τους ανθρώπους και τα τοπία, προκειμένου να κατανοήσουμε και την ψυχική ανάταση και ανακούφιση που δημιουργούσαν αυτές οι ολιγόωρες αποδράσεις στους στρατιώτες.
Κείμενο στο Smassing Culture
February 23, 2024
Μια άγνωστη πτυχή της ιστορίας μας, δοσμένη με όμορφο τρόπο σε ένα καλοφτιαγμένο γκράφικ νόβελ. Ίσως πιο συμπυκνωμένο απ' ό,τι θα ήθελα, με αποτέλεσμα να αλλάζει πολύ γρήγορα ιστορικά γεγονότα αλλά απολαυστικό όπως και να έχει.
April 10, 2022
Συμπαθητικό κόμικ, το οποίο παρουσιάζει την περίοδο του Εθνικού Διχασμού, όταν άλλοι ήταν με τον τοτε βασιλιά και άλλοι με το Βενιζέλο. Όλα όμως παρουσιάζονται μέσα από τα μάτια απλών στρατιωτών (κάπου 6.000) που είχαν σταλεί ως φιλοξενούμενοι στη Γερμανία (για κάποια χρόνια), γιατί πολύ απλά δεν ήξεραν τι άλλο να τους κάνουν.
Είναι μια περίοδος για την οποία δεν ξέρω σχεδόν τιποτα, οπότε ανεβαλα να το διαβάσω, δεν με ενδιέφερε ιδιαίτερα. Το κόμικ είναι καλογραμμένο, δεν έχει ιστορικές λεπτομέρειες, ίσα ίσα, τα παρουσιάζει απλά, μαζι με την καθημερινή ζωή των στρατιωτών στη Γερμανία που μου άρεσε και πιο πολυ. Απλά δεν συνδέθηκα με κανένα στρατιώτη, δεν σου δημιουργεί και ιδιαίτερα συναισθήματα. Το σχέδιο είναι οκ, ωραία χρώματα. Μια πολύ καλή προσπάθεια και να το πάρετε αν σας αρέσει η ιστορία.
Είναι μια περίοδος για την οποία δεν ξέρω σχεδόν τιποτα, οπότε ανεβαλα να το διαβάσω, δεν με ενδιέφερε ιδιαίτερα. Το κόμικ είναι καλογραμμένο, δεν έχει ιστορικές λεπτομέρειες, ίσα ίσα, τα παρουσιάζει απλά, μαζι με την καθημερινή ζωή των στρατιωτών στη Γερμανία που μου άρεσε και πιο πολυ. Απλά δεν συνδέθηκα με κανένα στρατιώτη, δεν σου δημιουργεί και ιδιαίτερα συναισθήματα. Το σχέδιο είναι οκ, ωραία χρώματα. Μια πολύ καλή προσπάθεια και να το πάρετε αν σας αρέσει η ιστορία.
June 1, 2021
Ένα γραφιστικό ιστορικό μυθιστόρημα που έρχεται να ρίξει φως σε μια αληθινή ―και όχι και τόσο γνωστή― ιστορία που συνέβη την περίοδο του Εθνικού Διχασμού. Σε αυτό το μοναδικό και ιδιαίτερο κόμικ, μέσα από τα εξαιρετικά κείμενα, τους διαλόγους, τα σχέδια και τα χρώματα, ο Θανάσης Πέτρου παρουσιάζει όλες τις στιγμές του Δ΄ Σώματος Στρατού. Μέσα από την ματιά του λόχου, ο συγγραφέας αφηγείται στιγμές που συγκλόνισαν την Ελλάδα, την πολιτική κατάσταση που επικρατούσε στην χώρα με τις συγκρούσεις «φιλοβενιζελικών» και «φιλοβασιλικών», τις συνθήκες που επικρατούσαν σε ελληνικές λεηλατημένες περιοχές αλλά και τα πάνδεινα που τράβηξε ο ελληνικός στρατός όσο βρισκόταν στο στρατόπεδο του Γκαίρλιτς αλλά κι όταν επέστρεψε στην πατρίδα.
Ποιους να πολεμήσουμε; Ποιοι είναι οι εχθροί μας;
Ποιους να πολεμήσουμε; Ποιοι είναι οι εχθροί μας;
November 12, 2025
Πολύ καλό ιστορικό κόμικ για την εποχή του Εθνικού Διχασμού.
November 23, 2022
Ωραίο βιβλιαράκι, καταπιάνεται με ενδιαφέρον (και ψιλοάγνωστο στο ευρύ κοινό) θέμα του Εθνικού Διχασμού και το διεκπεραιώνει με τρόπο αξιοπρεπή και όχι φανατισμένο. Το σκίτσο θα το ήθελα πιο φροντισμένο, πιο ζωντανό, αν και έχει γίνει έρευνα για στολές, κτήρια της εποχής κτλ και είναι πολύ ακριβές στην απεικόνιση. Πολύ καλό graphic novel, αν και όχι από αυτά που θα θυμάμαι για καιρό.
February 24, 2025
i wasn't familiar with the story, but certainly intrigued now to know more :)
Very sad Greek history a result on the hideous political decisions which are not far from recent examples.
Artwork and adaptation very really great! Very happy that there are more "parts" of this comic from Thanasis Petrou, looking forward to read them all
Very sad Greek history a result on the hideous political decisions which are not far from recent examples.
Artwork and adaptation very really great! Very happy that there are more "parts" of this comic from Thanasis Petrou, looking forward to read them all
April 11, 2025
Ενα αξιολογο κομικ σε μια ιδιαιτερη περιοδο της Ελληνικης ιστοριας. Προσθετει πληροφοριες που δεν ηξερα. Πολλα μπραβο αν και φαινεται οτι η δουλεια ειναι πιο πρωιμη απο τα επομενα ως προς την συνθεση. Συνολικα πολυτιμο για την Ελληνικη παραγωγη
September 26, 2023
Όμορφο βιβλίο, ενδιαφέρουσα ιστορία, καλή εικονογράφηση. Μου έλειψε κάποια κορύφωση και ίσως θα ήθελα κάπως καλύτερους διαλόγους για να υπάρξει κάποια ταύτιση ή κατανόηση των ηρώων.
Displaying 1 - 13 of 13 reviews