ფინელი ქალბატონი, ანა-ემილია ესკური ძალადობის ბუნების შესახებ არანაკლებ სულისშემძვრელ ამბებს მოგვითხრობს, ვიდრე პასტერნაკი, შალამოვი თუ სოლჟენიცინი – თავიანთ ნაწარმოებებში. წიგნის მრავალ ღირსებათა შორის უთუოდ აღსანიშნავია მრავალწახნაგოვანი ხასიათები, ლაღი თხრობა და, რა თქმა უნდა, ჭეშმარიტი სიყვარულის ისტორია, რომლის წყალობითაც ავტორი 1936 წელს საქართველოში აღმოჩნდა. მკითხველი შეიტყობს, როგორ შეიძლება განსაზღვროს უდანაშაულო ადამიანის ბედისწერა პოლიტიკურმა ფსიქოზმა, რომელმაც მილიონობით სიცოცხლე შეიწირა და ხალხის ცხოვრება ნამდვილ ჯოჯოხეთად აქცია. თუმცა, გადარჩენისთვის დინების წინააღმდეგ ცურვას ყოველთვის აქვს აზრი. საბჭოთა ცხოვრების წესის, სტალინური საყოველთაო ტერორის ბუნების შესაცნობად ეს წიგნი, შესაძლოა, XXI საუკუნეში ერთგვარი სახელმძღვანელოც კი აღმოჩნდეს; მით უმეტეს, რომ მოქმედება, უმეტესწილად, ქალთა სადამსჯელო ბანაკებში მიმდინარეობს. გარკვეულ ეპიზოდებში პერსონჟებად თვით სტალინი, ბერია, იაშა ჯუღაშვილი, ნადეჟდა ალილუევა და ბელადის ნათესავები გვევლინებიან, რომლებსაც ანა-ემილია ესკური პირადად იცნობდა. რომანი პირველად ფინეთში 1983 წელს გამოიცა და იმ წლის საუკეთესო ხუთწიგნეულს შორის დასახელდა. ქართულ თარგმანს მკითხველი პირველად გაეცნობა.
გამომცემელი რომ ვიყო, ამ წიგნს, ევგენია გინზბურგის "ციცაბო მარშრუტს", ნუცა ღოღობერიძის მოთხრობებს და სხვა საბჭოთა ეპოქის შესახებ დაწერილ მხატვრულ თუ დოკუმენტურ პროზას ერთ სერიაში გავაერთიანებდი... შეიძლება კომერციულად მომგებიანი პროექტი არ იყოს, მაგრამ უმნიშვნელოვანესი კი იქნება, იმიტომ რომ დღემდე ცოტა თუ უსწორებს თვალს სიმართლეს - იმას, რაც ანა-ემილია ესკურიმ და კიდევ მილიონობით ადამიანმა გადაიტანა მაშინ, როდესაც "კეთილმა ბელადმა" ისინი ოჯახებს მოსწყვიტა "აღმა, დინების წინააღმდეგ" მრავალწლიან (ზოგისთვის კი მარადიულ) მოგზაურობაში გაუშვა...
საბჭოთა ბანაკებში გატარებული რვა წლის შემდეგ გათავისუფლებულ ქალებს აბანოში შეიყვანენ და პირველად მთელი ამ ხნის განმავლობაში ეტყვიან, რომ იმდენ ხანს შეუძლიათ იბანავონ რამდენიც უნდათ და უცებ ეს ცხოვრებადანგრეული, გაუბედურებული, ქმარ-შვილ დაკარგული ჩონჩხები ბავშვებივით იწყებენ წუწაობას, იმ წყლით, რომელიც ბანაკებში ოქროსავით ცოტა ჰქონდათ. საქართველოში გათხოვილი და ვორკუტაში რეპრესირებული ფინელი ქალის ავტობიოგრაფიული რომანი. საინტერესო წიგნი, რომელიც ისტორიული თხრობით კი არა, იმ კონკრეტულ მომენტში ადამიანების თავს დარტიალებული უბედურებით და ამ ადამიანების ხელში შერჩენილი ერთადერთი იარაღით - იმედიანი, საწყალი, გულუბრყვილობით (რომ ეს მასობრივი რეპრესიები სტალინის წამოწყებული არ არის და რომ დიდ ბელადს ასეთი მაშტაბის დასჯების აუცილებლობა "ვიღაც ძალიან ჭკვიანმა და ცბიერმა პროვოკატორმა შთააგონა") გვიყვება ჩვენი უახლოესი წარსულის, წიგნებში საკითხავად და ფლმებში საყურებლად ასე საინტერესო და საცხოვრებალად კი საშინელ იმ პერიოდზე, როდესაც ადამიანები მეგობრების, მეზობლების და ნათესავების უეცარ გაქრობას იქამდე, "არ" და "ვერ" იმჩნევდნენ, სანამ თვითონ მოხვდებოდნენ ოდესღაც საქონლის გადამყვან ვაგონებში და ასე შეუყვებოდნენ გრძელ, გაურკვეველ და სრულიად უცნობ გზას იმ შორეული და უცხო მხარისკენ, რომლიდანაც ბევრს აღარასოდეს ეწერა დაბრუნება, დაბრუნებულებს კი კიდევ ერთი გზა ედოთ წინ, რომელიც ნორმალურ ცხოვრებაში დააბრუნებდათ.
12 დეკემბერი, 2024 წელი, საქართველო. დღეს ეს წიგნი რეჟიმს ყველაზე კარგად გამოხატავს. წამება, რეპრესიები, "ჯაშუშობანა", ადამიანის ფეხქვეშ გათელვა.. ყველაფერი ეს ერთ წიგნში, ქალის თვალითაა დანახული და განცდილი. მიუხედავად იმისა, რომ ამგვარ თემებზე არაერთი წიგნი მაქვს წაკითხული, დღევანდელი რეალობიდან გამომდინარე, განსაკუთრებით დამამძიმა და დამაფიქრა არაერთ ღირებულებაზე. ამოვიცანი აწმყოს მომენტები წიგნში და ბევრი დეტალი გავხაზე წიგნში (დიდი ხანია ეს უკანასკნელი არ გამიკეთებია).
Спокойная и размеренная книга о непредставимом ужасе и невыносимом страдании, в котором, однако, спасаться помогают солидарность и милосердие. Опыт и уникальный - много ли жительниц Финляндии оказывались в советской Грузии, и нет, поскольку через ГУЛАГ прошли миллионы. В издании есть некоторое количество опечаток и описок, но это не критично.
📘"... ვინ მოუვლიდა "ხალხის მტრების" შვილებს? ვინ გამოიჩენდა სულგრძელობას მათ მიმართ, როცა ის გულკეთილი ხალხიც კი, რომელიც გაჭირვებული ბავშვების დახმარებას თავის მოვალეობად თვლიდა, თვითონაც ციხეში აღმოჩნდებოდა და "მტრების" თანაგრძნობისთვის ისჯებოდა..."