het raam

by Gerhard Rühm, Erik de Smedt (translator)

In de ook typografisch bijzondere tekst das fenster experimenteert de auteur met verhaal en beschrijving. Het is minutieus en gewaagd ‘naturalistisch’ proza, even dynamisch als het thema: ‘coitus’, een samengaan. Een vrouw bij een raam, een man in de kamer, buiten een naderend onweer, binnen iets vergelijkbaars. De taal woekert, wat wordt beschreven bestaat alleen in woorden en wekt desondanks hevige reacties.

Gerhard Rühm schreef speciaal voor de Nederlandse vertaling deze toelichting:

de eerste versie van de tekst ‘het raam’ ontstond in 1955, de definitieve, aanzienlijk bewerkte versie in 1966. de tekst beschrijft, talig ineengevlochten, de geslachtsdaad van een man en een vrouw. die wordt door cursivering (in de eerste uitgave, rowohlt, 1968) respectievelijk – zoals ik het oorspronkelijk had bedoeld – door rode druk (in deze Nederlandse vertaling) afgezet van het overige. de drive van het gebeuren wordt indringend gesuggereerd door geen leestekens te gebruiken en evenmin alinea’s. vanwege hun visuele kwaliteiten heb ik dit soort werk van me ‘leesteksten’ genoemd – ze richten zich tot de gevoelige lezer.
de verheven taal van het verhaal, die alle vulgaire woorden mijdt, houdt de tekst ver weg van betiteling als pornografie. niettemin wekte hij, weliswaar tientallen jaren geleden, naar aanleiding van een productie van de saarländischer rundfunk de strikte eis tot censuur. de zender plande toen een serie programma’s van een half uur met erotische literatuur, telkens om elf uur ’s avonds. ik werd uitgenodigd om de reeks te openen met de voordracht van ‘het raam’. na protest van kerkelijke vertegenwoordigers in het programmabestuur bleef het bij deze eerste uitzending. gelukkig zijn zulke tijden van culturele bekrompenheid intussen voorbij.’

48 pages, Paperback

First published January 1, 1968

About the author

Gerhard Rühm (Vienna, 12 February 1930) is a writer, composer and visual artist who was part of the Wiener Gruppe. His radically innovative work is largely intermedial. It moves in the borderland of literature, visual art and music.

Rühm studied the piano and music composition at the University of Music and Performing Arts in Vienna. Following his studies he undertook private lessons with the twelve-tone composer Josef Matthias Hauer. Since the beginning of the 1950s Rühm has produced sound poetry, spoken word, visual poetry, photomontages and books. He is a co-founder of the Wiener Gruppe (Vienna Group), with Friedrich Achleitner, Hans Carl Artmann, Konrad Bayer und Oswald Wiener, as well as the publisher of an anthology by the same name. From 1972–1996 Rühm taught as a professor at the University of Fine Arts, Hamburg and from 1978–1982 he acted as president of the Grazer Autorenversammlung.

His artistic production is inspired by August Stramm, Kurt Schwitters, Gertrude Stein, Carl Einstein und Paul Scheerbart. Rühm's works are often located at the border between music, language, gestures and the visual. His audible works are outstanding examples of innovative radio plays and acoustic art. During a sojourn in Lebanon he became interested in eastern musical styles.

In addition to producing his own work, which has been recognized by numerous awards and prizes. Rühm is also the administrator of the estate of Franz Richard Behrens and is the publisher of the works of Konrad Bayer. Since 1978 he has been a member of the Freie Akademie der Künste in Hamburg. In 2009 he was awarded the Alice Salomon Prize for Poetics and on January 25, 2010 he received an honorary doctorate from the University of Cologne.

His son is the photographer and director David Rühm