De Holocaust maakte in België tienduizenden slachtoffers. Voor Joden die het overleefden, zou de oorlog nooit voorbij zijn. Immens was vaak het verlies dat ze een plaats moesten geven. Hun kinderen kregen een loodzware erfenis te verwerken. Ze moesten ook hun weg zoeken in een samenleving die pas met jaren vertraging de volle waarheid over de oorlog onder ogen wilde zien. Het zijn ervaringen waar ze een leven lang over hebben nagedacht. De getuigenissen uit de spraakmakende Canvasreeks Kinderen van de Holocaust zijn nu samengebracht in boekvorm.Het boek wordt samengesteld door Piet Boncquet en verschijnt in samenwerking met Canvas. Historicus Geert Clerbout, de eindredacteur van de documentairereeks en de auteur van onder meer Publiek geheim, schrijft het voorwoord.Piet Boncquet (1958) is historicus en archeoloog. Hij was jarenlang journalist bij de kranten Het Nieuwsblad en De Tijd. Sinds 2013 is hij freelance journalist en redacteur en schreef hij onder meer Lief en leed. Prostitutie tijdens de Eerste Wereldoorlog en Het Laatste Avondmaal naar Leonardo da Vinci. Een wonderlijke geschiedenis.
In dit boek komen 12 Joodse mensen aanbod die in begin van de Tweede Wereldoorlog tiener of kind waren. Deze allerlaatste overlevenden vertellen hun levensverhaal en dat van hun familieleden. Ook als je de gelijknamige Canvas-reeks gezien hebt, is het boek toch de moeite waard om te lezen.
"Zij maakten mee hoe zij, hun familie en hun vrienden stelselmatig werden uitgesloten van het openbare leven, en hoe ze vervolgens openlijk werden vervolgd, gearresteerd en gedeporteerd. Wie het gevaar tijdig zag aankomen en voldoende middelen bezat, dook onder of vluchtte weg. Talloze kinderen werden opgevangen door een gastgezin en zagen zo de kans de oorlog te overleven. Hun ouders kenden dat geluk veel minder vaak. De kinderen van de slachtoffers, de tweede generatie, die het leed van de ouders altijd heeft gevoeld, maar er slechts zelden over heeft kunnen praten. Ze groeiden op met het gemis van familieleden en het voelbare trauma van hun ouders, maar krgen zelf nooit de kans om het te verwerken. In veel gezinnen verkoos men de stilte boven de waarheid, die vaak te pijnlijk was om onder wooden te brengen. Dit heeft een intergenerationeel trauma veroorzaakt binnen de Joodse gemeenschap, een trauma dat nog decennia nodig zal hebben te helen. De verhalen van de tweedegeneratieslachtoffers zijn zelden of nooit verteld en zijn daarom vaak ontluisterend? Heel hun leven voelden ze de onmgelijkheid om vragen te stellen en un de ouders zijn overleden, kerft de pijn van de ontwetendheid diepe groeven in hun ziel." (p. 9-10)
"Over de holocaust werd in de eerste veertig jaar na de Tweede Wereloorlog nauwelijks gesproken. Pas in de jaren zeventig veranderde die situatie. De Amerikaanse televisieserie 'Holocaust' sloeg de wereld met verstomming."
"Gedurende heel mijn jeugd heb ik mijn vader gekend als een zwijgzaam, gebroken man. Hij deed alsof alles in orde was hem, maar dat was zeker niet zo. Pas na zijn zestigste begon hij over zijn wedervader te getuigen. (...) Als kind wist ik natuurlik niets over vaders verleden. Het viel enkel op dat hij geen familieleden meer had. Ze waren omgekomen in de oorlog, begreep ik, dat gold als logische verklaring. Die moest lange tijd de leegte bedekken waarin min vader leefde." (p. 63-65)
Het boek bevat een apart hoofdstuk "De Jodenvervolging in Belgie tijdens de Tweede Wereldoorlog" met heel wat additionele informatie; cijfermateriaal, verordeningen, de rol van kazerne Dossin, de razzia's, de transporten, ongedoken Joden en het verzet, ... Van de meer dan 25 000 via Mechelen gedeporteerde Jodenoverleefden er 1 251 de concentratiekampen (dit is slechts 5%). Van kinderen jonger dan 15 jaar haalden amper 8 jongens en 6 meisjes de bevrijding.
Naast de VRT reeks 'kinderen van' werd er ook een boekenreeks uitgebracht met verhalen van verschillende mensen. Het tweede boek van de reeks dat ik las, was 'kinderen van de Holocaust'. Hierin vertellen kinderen -die overigens zelf al ouderen zijn- hun verhaal en halen ze hun ervaringen op met de concentratiekampen, terugkomst van familie, onderduiken en meer.
Na een de geweldige serie van eerder dit jaar, leek het boek een mooi aanvulling te zijn. Hierbij kan ik vermelden dat indien je de serie pas net gezien hebt, je de boeken beter niet gelijk leest. Ik wist aan de hand van de naam (soms met de korte omschrijven) al gelijk wie het was + wat het verhaal zou worden. Ontzettend jammer natuurlijk. Ieder verhaal krijgt de kans om kort en bondig z'n plekje op te eisen. Het is -opnieuw- eentonig naar het einde toe, maar blijft overigens wel boeiend om de getuigenissen te lezen. Op sommige momenten hadden meer details wel gemogen.
Aangrijpende verhalen die de persoonlijke beleving op menselijk gebied van elke verteller weergeven. Geslaagd als korte verhalen, iets minder als boek. Ligt te dicht bij de tv-reeks (wat uiteraard het opzet was).
Ik heb de reeks niet op tv gezien. Het boek bevat een aantal getuigenissen van Belgische Joden-kinderen die ofwel zelf de oorlog overleefd hebben, ondergedoken, opgenomen bij niet-Joden, of in een van de kampen ofwel wiens ouder(s) de oorlog overleefd hebben. Het unieke aan de verhalen is dat het ook gaat over de verwerking na de oorlog. Over hoe iedereen aan zijn lot werd overgelaten, over hoe wat er gebeurd was meestal werd doodgezwegen. Omdat het leven nu eenmaal doorging. Het zijn de verhalen die moeten verteld en bewaard worden. Maar al bij al was het misschien een beetje te veel opsommend en te weinig verhalend.... het sloot wel aan bij het fictieve verhaal van Jongen zonder naam dat ik ook net las.
Wat een ontzettend ontroerend boek. Ik vond het enorm interessant. Dit boek gaf 12 getuigenissen weer van personen die de Holocaust hebben meegemaakt. Het weerspiegelt heel goed welke invloed de Holocaust heeft gehad op de nakomelingen van de slachtoffers. Ik ben veel meer te weten gekomen over de Holocaust dankzij dit boek. Daarnaast was het ook interessant om te weten wat er zich allemaal heeft afgespeeld in Kazerne Dossin te Mechelen. België speelde nog een grote rol tijdens de Holocaust…