2475: การปฏิวัติสยาม

by ชาญวิทย์ เกษตรศิริ, ธำรงศักดิ์ เพชรเลิศอนันต์ (Appendix)

"2475: การปฏิวัติของสยาม" เล่มนี้ เป็นบทหนึ่งในผลงานตำราว่าด้วย "ประวัติการเมืองไทยยุคปัจจุบัน" ซึ่งข้าพเจ้าเขียนขึ้นเพื่อเป็นผลงานของ "การปลอดการสอน" เมื่อปี 2531 และบทนี้ได้นำเสนอเป็นครั้งแรกในการสัมมนาทางวิชาการเรื่อง "รัตนโกสินทร์: การเมืองการปกครองสมัยประชาธิปไตย" ซึ่งวิทยาลัยครูสวนสุนันทาจัดขึ้นเมื่อวันที่ 13-15 ธันวาคม 2532

เหตุการณ์เมื่อวันที่ 24 มิถุนายน 2475 ที่เรามักจะกล่าวโดยไม่ทันคิดว่า "เป็นการเปลี่ยนแปลงการปกครองของสยามจากระบอบสมบูรณาญาสิทธิราชย์มาเป็นระบอบประชาธิปไตย" นั้น โดยแท้จริงแล้วเป็นเหตุการณ์ที่มีความสลับซับซ้อนกว่าประโยคดังกล่าวข้างต้น ทั้งยังเป็นเรื่องที่ถกเถียงกันยังไม่รู้จบแม้ว่าเวลาจะได้ผ่านมาเกือบ 60 ปีแล้วก็ตาม สำหรับในวงวิชาการ ศัพท์ที่จะใช้ขนานนามเหตุการณ์ครั้งนี้ก็ยังไม่เป็นที่ตกลงกันอย่างแน่นอน นั่นคือมีการใช้ตั้งแต่คำว่า "ปฏิวัติ" "รัฐประหาร" "อภิวัฒน์" หรือคำกลาง ๆ เช่น "การเปลี่ยนแปลงการปกครอง"

พร้อมกันนี้ ในสภาพของสังคมและการเมืองไทยที่มีความผกผัน ขาดความแน่นอน และมีสิ่งที่นักวิชาการเรียกว่า "วัฏจักรแห่งความชั่วร้าย" ในปี 2535 นี้ ข้าพเจ้าจึงถือเป็นโอกาสที่จะนำเหตุการณ์ของ 2475 มาทบทวนอีกครั้งหนึ่ง ด้วยความเชื่อที่ว่า หากเรามีความคิดที่ค่อนข้างแจ่มชัดต่ออดีต ก็จะทำให้เราเข้าใจปัจจุบันได้ดียิ่งขึ้น และอนาคตก็ไม่น่าจะมืดมนนัก

ในการจัดพิมพ์ครั้งนี้ ข้าพเจ้าได้ขอให้ ธำรงศักดิ์ เพชรเลิศอนันต์ ช่วยทำภาคผนวก ซึ่งประกอบด้วยหลักฐานชั้นต้นที่เกี่ยวกับเหตุการณ์ครั้งนี้ ตลอดจนตรวจสอบจำนวนสมาชิกคณะราษฎรและหน้าที่การงานมาประกอบไว้ด้วย หวังว่าทั้งข้อเขียนและภาคผนวกคงช่วยให้มหาชนได้รับรู้เกี่ยวกับเหตุการณ์ทางการเมืองที่สำคัญของไทยได้ดียิ่งขึ้น


(จาก คำนำฉบับพิมพ์ พ.ศ. 2535)

241 pages, Paperback

First published April 1, 1992

Reviews

[Patcharawat Charoen-amornkitt · Rating 4 out of 5]

อธิบายการปฏิวัติ 2475 ฉีกออกจากกรอบเรื่อง กล้วย (สุกงอม หรือ ชิงสุกก่อนห่าม)

หนังสือเสนอว่าการปฏิวัติสยาม 2475 เกิดขึ้นได้ เพราะ รัฐบาลของรัชกาลที่ 7 แก้ปัญหาเศรษฐกิจได้ไม่ดี (วิกฤตเศรษฐกิจโลก) แล้วไปเพิ่มภาระให้แก่กลุ่มผู้เสียผลประโยชน์ คือเหล่าคนชั้นกลาง ที่เป็นอีลิทใหม่ (พวกกลุ่มคณะราษฎร) อีกทั้งยังเป็นเรื่องของการเปลี่ยนแปลงทางการเมือง และ สังคม ที่ตั้งแต่สมัยรัชกาลที่ 5 พยายามสร้างนักเรียนนอกขึ้นมา เมื่อคนเหล่านี้เติบโตขึ้นมาแล้ว แต่เบื้องสูงของอำนาจการปกครองกับกระจุกอำนาจ (พยายามแต่งตั้งเครือญาติ ฟื้นฟูอำนาจ หลังจากเสื่อมลงสมัยรัชกาลที่ 6)

จึงเป็นที่มาของ เหตุการณ์ 2475

[TEERAWUT MAHAWAN · Rating 5 out of 5]

เราเริ่มต้นการอ่านโดยสมมติตัวตนว่าเป็นคนล้านนาในพ.ศ. 2479 หลังจากครูบาศรีวิชัยยอมลงนามเอกสารปฏิบัติตาม พรบ.คณะสงฆ์ไทย ผลที่ได้คือแว่นตาที่เราสมมตินั้นเริ่มต้องถอดและวาง และถ่างสายตาให้กว้างขึ้น กับความกำกวมว่าคณะเจ้าไทย ตั้งใจจะให้รัฐธรรมนูญจริงหรือเปล่า?? ทิศทางการอ่านจึงเปลี่ยนเป็นการสอดรู้สอดเห็นแทน555

หนังสือเล่มนี้แม้เป็นหลักฐานชั้นสองของ 2475 แต่ก็แน่นมากด้วยหลักฐานว่า ความคิด-ความเชื่อ ของสองขั้วอำนาจนั้นมีที่มา,ที่ไป อย่างไร ผนวกกับอ่านไปต้องคิดทบทวนไปว่า หนังสือเล่มนี้ต้องอ่านและอ่านเพิ่มเติม เสริมแต่งตรงไหนอีกบ้าง เพื่อให้ความเข้าใจของเราถ่องแท้มากยิ่งขึ้นต่อ 2475 และวงวารการเมืองไทย

อย่างไรก็ตามเล่มที่ต้องอ่านเพิ่มต่อไปในทันทีนั้นคือ"ประวัติการเมืองไทยพ.ศ.2475-2500" ทำให้พออ่านจบก็แทบจะต้องอ่านต่อเหมือนดูหนังก้อดฟาเธอร์ภาคหนึ่งจบก็ต้องขอต่ออีกภาคกันทีเดียว

สรุปส่วนตัวจึงจัดขึ้นหิ้งเป็นที่เรียบร้อย สำหรับเล่มนี้ ถือว่าคงจะเป็นอมตะที่สมควรเลือกอ่านก่อนตายเพื่อไม่ให้ช้าเกินไป/สายเกินกาล(รึป่าว!?) อย่างที่คณะราษฎรทำ|หรืออาจจะทำไม่สำเร็จอย่างที่ "บางคน" คิด.

[Chontiwat Udomsiripat · Rating 4 out of 5]

2475: การปฏิวัติของสยาม - พอเราย้อนกลับไปอ่านงาน 2475 ของอาจารย์ชาญวิทย์แบบเล่มพิมพ์ครั้งที่ 1 ก็พบว่าเป็นงาน 2475 ที่เข้าใจได้ง่าย สั้น และกระชับมาก ๆ ซึ่งหนังสือได้อธิบายถึงการปฏิวัติ 2475 ว่าคืออะไร มีสาเหตุมาจากอะไร เป็นการชิงสุกก่อนห่ามหรือไม่ แล้วผลที่ตามมาเป็นอย่างไร หากไม่รวมภาคผนวกที่เป็นรวมกฎหมาย ประกาศ หรือคำสั่ง ตัวเนื้อหาหลักมีเพียง 66 หน้าเท่านั้นเอง ซึ่งเป็นเนื้อหา 2475 ที่ย่อยง่าย กระชับ และคนทั่วไปสามารถอ่านเพื่อทำความรู้จัก/ทำความเข้าใจ 2475 ได้อย่างดีด้วย