Müminlerin Emiri Hz. Ali

by Abdülbaki Gölpınarlı

Abdülbaki Gölpınarlı, Müminlerin Emini Hz. Ali eseriyle tarafsız bir biyografi sunuyor. Önce Hz. Ali'nin, peygamberin zamanındaki ve sonraki hayatını, kaynaklara ve tanıkların anlatılarına dayanarak aktarıyor. Ondan sonra da onun birçok cephelerini, gerçek vesikaları ve kendi sözlerini değerlendirerek inceliyor. Gölpınarlı'nın yetkin kaleminden çıkan bu inceleme şüphesiz ki okuyucularına, şimdiye dek bildiklerinden, duyduklarından fazla bir şeyler sunacaktır. Bu eser, bir gerçeğin tarafsız hikayesi, hadiselerin gerçek aksi olacak. Bu eser tarihi roman üslubuyla yazılmış olsa da tarihi roman değil, ancak tarihi bir tefrikadır. Sayfa sayfa Hz. Ali'nin hayatı gözlere görünecek, yazı şekline bürünecektir.

376 pages, Paperback

First published October 16, 2019

About the author

Asıl adı Mustafa İzzet Bâkî olan edebiyat tarihçisi ve çevirmendir.
Abdulbaki Gölpınarlı'nın ataları Kafkas kökenli Vubh veya Ubıhlardır. Gazeteci olan babası Ahmed Agâh Efendi, Mevlevî idi. Gelenbevî İdâdîsinin son sınıfındayken babasını kaybetti. Tahsiline ara vererek çalışmaya başladı. İstanbul Vezneciler'de kitapçılıkla uğraştı. Çorum'un Alaca ilçesindeki Menbâ-i İrfân İptidâî Mektebinde öğretmenlik ve idarecilik yaptı. 1922’de İstanbul’a döndü, sınavla son sınıfına girdiği İstanbul Erkek Muallim Mektebi’ni, ardından da İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi, Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü'nü, Profesör Köprülüzâde Mehmet Fuat Bey'in nezaretinde hazırladığı Melâmilik ve Melâmiler adlı mezuniyet tezi ile bitirdi (1930). Edebiyat öğretmeni olarak Konya, Kayseri, Balıkesir, Kastamonu liseleriyle İstanbul Haydarpaşa Lisesi’nde çalıştı. Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi’nde Farsça okutmanlığı yaptı. Doktorasını verdikten sonra aynı fakültede Metinler Şerhi okuttu. İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi’nde İslam-Türk Tasavvuf Tarihi ve Edebiyatı dersleri verdi. 1945’te Türk Ceza Kanunu’nun 142. maddesine aykırı davrandığı iddiasıyla tutuklandı; 10 ay hapis yattıktan sonra beraat etti ve yeniden görevine döndü. 1949’da kendi isteğiyle emekliye ayrıldı.

Reviews

[Cem Unlu · Rating 4 out of 5]

Hakkında çok ama çok az okuduğum ama belki de çok duyduğum bir şahıstı Hz. Ali. Özellikle ülkemizde ve sunni nüfusun yoğun olduğu diğer ülkelerde kendisine karşı bir önyargı var. Ancak kendisi hakkında, yaşadığı dönemin insanları tarafından yazılanlar kendisine karşı tamamen pozitif bir yargı oluşturmaya sevk etmeli inananları. Ben Türkiye'de İslam Tarihi denince akla gelen en önemli yazarlardan olan Prof. Dr. Abdülbaki Gölpınarlı hocanın kitabını çok kısa bir sürede, yanlış bildiğim(duyduğum) birçok şeyin doğrusunu öğrenerek okudum. Hoca, İslam tarihinin en temel kaynaklarındaki rivayetleri, hadisleri, anlatıları o kadar güzel bir sistematikle işlemiş ki baştan sona hem kronolojik bir birlik hem de bir anlatı birliği oluşmuş. Hoca konuya son derece tarafsız yaklaşmış ve sadece incelediği kaynakları aktarmış, elbette görüşü var ama bunu kesinlikle partizanca ya da taraf tutar gibi değil son derece akademik bir edep ve saygı ile aktarmış. Kitap atıf dolu yani Abdülbaki hocaya bu ne malum nereden biliyorsun demeye hiç ama hiç yer yok. Kendisi buna hiç yer bırakmamış daha doğrusu.

Bu eseri okuyacaklara tek bir uyarım var: Eserin dili oldukça sade ve günümüz Türkçesinde ancak elbette konu, kaynaklar ve terimler gereği yer yer hatta belli bölümlerde çok sayıda eski ve sözlüğe bakmayı gerektirecek kelimeler var. Güvenilir bir İslam sözlüğü bu eseri okurken yanınızda durmalı.
Ayrıca eser içerisinde çok sayıda isimle karşılacaksınız, hatta bazı isimlerle birden fazla kez karşılaşacaksınız. Tavsiyem her ismi değil ama Hz. Ebubekir, Ömer, Ali, Osman bunların eşleri çocukları Muaviye, Eşter, Eş'as, Am'r, Ammar, Hz. Muhammed'in eşleri ve Hariciler, Ensar, Muhacirler, Ümeyyeoğulları, Kureyş, Haşimiler gibi temel isimleri yeri geldikçe küçük notlarla, geriye döndüğünüzde kolayca kim olduklarını hatırlatıcı açıklamalarla belirtin ki sayfa sayfa isim aramak zorunda kalmayın. Fikrimce İsimlere de çok takılmayın.

Hz. Ali'nin ölümünden sonra son 3 bölümde kendisine ait sözler, belli durumlar karşısındaki tutumları, Kuran'da kendisinden bahseden ayetler ve Hz. Muhammed'in kendisi hakkındaki hadisleri yer alıyor. Özellikle bazı özdeyişleri bugün dahi evrensel değeri olan çok derin ve güzel sözler. O devirde bu sağduyuya sahip olmak, hayata ve dünyaya bu şekilde bakabilmek büyük bir iş ve lütuf olsa gerek.

Keşke ülkemizde, Hz. Muhammed'in "benden sonra sen ya Ali" dediği bu zat çok daha objektif ve doğru tanıtılsa, hakkında çok daha fazla eser yazılsa ve bu insanı seven insanların aslında Hz. Peygamber'den hiçbir farkı olmadığı ivedilikle fark edilse.

İyi okumalar.