"Berichten uit de vallei' van Stefan Brijs is een tijdloos verslag van een streek waar de natuur nog veel te bieden heeft, maar tegelijk al veel aan het verliezen is. In dit vervolg van het alom geprezen "Andalusisch logboek' concentreert Brijs zich in vier seizoenen lang op de natuur in het zuiden van Spanje, waar hij sinds 2014 woont. Vanuit zijn schrijfhut op een heuvelflank observeert hij het leven in de vallei en beschrijft hij met oog voor elk detail in vaak lyrische, soms kritische stukken de pracht maar ook de teloorgang van wat hij door zijn raam ziet.
Stefan Brijs (born 29 December 1969) is a Belgian novelist writing in Dutch. He was born in Genk, where he lived most of his life. He finished his studies for teacher in 1990. Since 1999 he is a full-time writer. In 2003 he moved to the province of Antwerp.
Wat een fijn boek. Ik bevond me een kleine 200 pagina’s in Zuid-Spanje. Hoewel de natuurbeschrijvingen prachtig en beeldend opgeschreven zijn, kun je als lezer niet optimistisch gestemd de laatste bladzijde omslaan. Brijs beschrijft hoe door menselijk handelen de natuur in rap tempo achteruit gaat. De beschreven mangoplantages zag ik toevallig gisteren voorbij komen op het journaal. Weliswaar op Sicilië maar het principe zal niet anders zijn. Monocultuur die heel wat water vraagt, verdringt de natuur.
Ik las Brijs’ eerdere Andalusisch logboek ook een paar jaar geleden. Daar was ik minder enthousiast over, lees ik in mijn review. Was het boek echt minder of lag het aan externe factoren? Met een stralende zon sla ik, na een rustige werkdag in de zomervakantie, het boek dicht.
Een natuurlogboek. met nog maar weinig natuur te bespeuren. Mooi geschreven over een onderwerp dat me na aan het hart ligt, maar de confrontatie met de beschreven realiteit resulteert niet in een feelgood boek. Daar was ik natuurlijk niet naar op zoek, dit enkel ter informatie waarom ik het niet de volle vijf sterren kan geven. Heel mooi geschreven dus, met vele mooie plaatjes; van herinneringen wel te verstaan, vergane glorie, en van wat op het punt staat te verdwijnen. In Spanje zijn het massatoerisme, de tuinbouw met zijn vele serres langs de hele oostkust, verder de olijfboomgaarden waar niets onder kan en mag groeien en waar bergen, rotsen en graslanden voor moeten wijken, en de massale water zuipende mangoplantages de grote oorzaken. En toch worden er steeds meer mangobomen aangeplant die voor 1 kilo opbrengst 800 liter water nodig hebben, water dat er niet is. Herkenbaar? Hier in België werd elk lapje natuur drooggelegd, dicht geploegd, grachten rechtgetrokken, ontwatert om dan in de zomer te moeten besproeien, worden er nog steeds goedkeuringen gegeven voor massastallen, worden bermen met kruidrijke grassen en bloemen nog steeds gemaaid zonder reden, wordt er nog steeds in grote hoeveelheden kunstmatig bemest; wat echt niet nodig is wat er slaat sowieso al voldoende stikstof neer uit de lucht en dan is er de oplossing: De Betonstop tegen 2040! Ik ben maar een leek maar mij lijkt het dat dit een uitdovend beleid is; aan dit tempo is er tegen 2040 gewoon niets meer te betonneren.
Met volle teugen genoten van deze liefdevolle ode aan de natuur. Met vergelijkingen die ontroeren, doen glimlachen en nooit vervelen (ik heb dat soms wel met vergelijkingen - hier niet, en het zijn er nochtans veel). Een perfecte prelude voor een vakantie die ons van de (geliefde) stad naar ons natuurlijk paradijs brengen, waar we ons verbazen in en vergapen aan de stilte en de geluiden van de natuur, de vogels, de wonderlijke diversiteit aan vliegende beestjes, de herten die van onze appels komen snoepen, de sterren die de donkere lucht steeds meer verlichten terwijl je kijkt.
Stefan Brijs beschikt over de uitzonderlijke gave om over eender welk onderwerp bijzonder interessant te schrijven. In zijn vroege werk gaf hij ondergetekende zin om oudere, haast vergeten literaire werken te lezen, met zijn recentste boek krijgt de lezer ongetwijfeld zin om de natuur in te trekken.
In ‘Berichten uit de vallei’ raak je vertrouwd met de fauna en flora in de Spaanse provincie Andalusië, waar de schrijver woont en werkt. Vanuit zijn schrijvershut documenteert hij chronologisch, in dagboekfragmenten, de natuurpracht doorheen de vier seizoenen. Hoewel vrij droog is het natuurlandschap er bijzonder divers: de bijeneter, de roodkopklauwier, gierzwaluwen, hagedissen, torenvalken en ga zo maar door. Soms lijkt het alsof je door een vogelencyclopedie bladert. De geprikkelde lezer slaat er ongetwijfeld het internet op na om de diertjes ook werkelijk te zien.
Beweren dat Brijs de vogelpopulatie met de precisie van een ornitoloog documenteert is tekort doen aan het boek. Niet alleen omdat het boek niet enkel de volledige vogelpopulatie beschrijft (nu al legendarisch is het fragment over de hooiwagen), maar vooral omdat de aan poëzie grenzende omschrijvingen perfect aansluiten bij de natuur. Zelfs een dode vleermuis wordt een wonderlijk wezen met een vacht die doet denken aan die van de ezel.
Brijs maakt hier en daar toch enkele kanttekeningen. De droogte, te wijten aan de opwarming van de aarde en de doorgedreven aanplant van avocado’s en olijven zorgen ervoor dat de natuurlijke habitat van veel diersoorten onherroepelijk verdwijnen. Hij werpt zich soms letterlijk op als een verdediger van het landschap, iets waar de gewone Andalusiër schijnbaar niet wakker van ligt.
Berichten uit de vallei is een absolute aanrader voor mensen die in coronatijden dichtbij de natuur in trekken. Een boek dat rust uitstraalt, een rust die bij elkeen soms zeer welkom is.
Toen ik de beschrijving van Berichten uit de vallei las, hoopte ik op een Vlaamse Paolo Cognetti, à la “De acht bergen”. Het was veel meer dan dat.
Vroeger las ik reeds De engelenmaker van Stefan Brijs. In dit boek ben ik verliefd geworden op zijn schrijfstijl. Ik ben dan ook blij dat hij deze na 15(!) jaar nog steeds niet verloren is. Brijs kan zelfs een boodschappenlijstje aantrekkelijk en interessant laten klinken.
In dit boek schrijft Stefan Brijs een vervolg aan zijn Andalusisch logboek uit 2017. Hij beschrijft vier seizoenen lang nauwkeurig de fauna en flora in Málaga vanuit zijn standpunt. Wees echter niet afgeschrikt, het is helemaal geen Stefan Hertmans waar elk detail op opsommende wijze wordt gegeven. Brijs schrijft poëtisch, maar houdt zijn humoristisch karakter. De schrijfwijze heeft soms zelfs wat weg van een roman waar Brijs zelf de hoofdrol heeft.
Na het zien van een vogel van wie Brijs de naam niet wist, ging hij op een zoektocht naar een naamkaartje. Het bleek een rotsmus te zijn. “Ik voelde me bevrijd, alsof ik alle sleutels van een dikke sleutelbos had geprobeerd en met de laatste de deur had kunnen openen.”
Dit boek is echter niet alleen bedoeld voor de diehard natuurliefhebbers onder ons (waartoe ik absoluut niet behoor). Dit boek kan werkelijk gelezen worden door iedereen. De auteur neemt je mee op een toegankelijke reis door Andalusië door een aaneenrijging van zesentwintig lettertjes. Deze reis is zeker welkom in tijden van corona, waar fysiek reizen nog wat moeilijk is.
Naast puur leesplezier heeft dit boek me ook heel wat bijgeleerd. Prachtige landschappen die plaats moeten maken voor avocado- en mangoplantages, watertekorten door gretige landbouwers, hete winters, dieren die met uitsterven bedreigd zijn…
Er rest me niets anders te doen dan dit boek aan te raden aan iedereen die wat affiniteit heeft met de natuur en graag rust opzoekt.
Bedankt aan De Club Voor Echte Lezers om dit recensie-exemplaar op te sturen.
Van De Club Voor Echte Lezers ontving ik 'Berichten uit de vallei' van Stefan Brijs. De ondertitel is 'Natuurlogboek' en deze is meer dan passend. Stefan Brijs is een natuurliefhebber pur sang en dat komt duidelijk naar voren in dit logboek, waar hij in korte hoofdstukken observaties beschrijft van met name vogelsoorten en hun leefomgeving in het zuiden van Spanje. Dit doet hij met oog voor detail en de nodige humor. Door de ogen van Brijs word je als lezer gewezen op gedragingen van vogels die af en toe bijna menselijk overkomen. Hij staat ook stil bij de veranderende natuur en de gevolgen daarvan voor de dierenpopulatie. De schrijfstijl van Brijs is bij vlagen lyrisch en soms zelfs poëtisch. Hij neemt de tijd voor ogenschijnlijk kleine dingen en gebeurtenissen, dus als je vaart en actie verwacht is dit misschien niet jouw ding. Maar als je even weg wil glijden in een andere wereld van hitte, vogelgeluiden en bijzondere uitzichten, dan is dit boek zeker een aanrader.
Na het 'Andalusisch logboek' van Stefan Brijs las ik ook met veel genoegen zijn 'Berichten uit de vallei'. Aan de hand van de vier seizoenen beschrijft hij het wel en wee van de flora en fauna in zijn omgeving. Verontrustend zoals de natuur te leiden heeft onder het ingrijpen van de mens en ontroerend zoals de natuur zich tegen de klippen op weer tracht te herstellen. Deze verontwaardiging en bewogenheid zijn emoties die de schrijver bij de lezer weet op te roepen door zijn taal, woordkeuze en metaforen en dat is knap... Brijs is een begenadigd schrijver...
Twee boeken, twee toppers. Ze slingeren je tussen opwinding en weemoed. In ‘Berichten uit de vallei’, het vervolg van zijn ‘Andalusisch logboek’ concentreert Stefan Brijs zich in vier seizoenen lang op de natuur in het zuiden van Spanje, waar hij sinds 2014 woont. Vanuit zijn schrijfhut op een heuvelflank observeert hij het leven in de vallei en beschrijft hij met oog voor elk detail in vaak lyrische, soms kritische stukken de pracht maar ook de teloorgang van wat hij door zijn raam ziet.
Waardige opvolger van andalusisch logboek. Al kunnen ze ook apart gelezen worden. Ze doen alleen verlangen naar meer. P. S. Spoiler alert: je zult nooit meer op dezelfde manier naar de vogels in jouw tuin kijken...
Een heerlijk zen boek om te lezen. Je hoort de vogels tjirpen, je ziet de zwaluwtjes vliegen.. prachtig omschreven natuur. Ik kom vaak in het gebied waarover Brijs schrijft en ik zie letterlijk alles voor me. Heerlijk.