What do you think?
Rate this book
Dzisiaj śpię od ściany
Dzisiaj śpię od ściany to wyróżniony Europejską Nagrodą Literacką zbiór opowiadań litewskiej pisarki Giedry Radvilavičiūtė. W swojej twórczości skupia się ona na codzienności i z subtelną ironią splata ją w sieć kulturalnych aluzji. Przedmiotami na wpół autobiograficznych rozważań są samotność, nietrwałość relacji i kruchość fizyczna. Giedra Radvilavičiūtė jest silnym i niezależnym kobiecym głosem w litewskiej literaturze
Giedra Radvilavičiūtė (ur. 1960) – prozaiczka, eseistka. W 1983 roku ukończyła lituanistykę na Uniwersytecie Wileńskim. Jako autorka opowiadań zadebiutowała w 1986 roku. Sławę i uznanie krytyków przyniosły jej krótkie formy prozatorskie publikowane w tygodniku kulturalnym „Šiaurės Atėnai”. W 2002 roku wraz z innymi litewskimi autorami wydała zbiór esejów Siužetą siūlau nušauti (Fabułę najlepiej wystrzelić w kosmos), a w 2004 roku autorski zbiór opowiadań Suplanuotos akimirkos (Zaplanowane chwile). W 2015 roku została uhonorowana Litewską Nagrodą Państwową w Dziedzinie Literatury i Sztuki.
Małgorzata Gierałtowska (ur. 1979) – tłumaczka z języka litewskiego, absolwentka Katedry Językoznawstwa Ogólnego i Bałtystyki na Uniwersytecie Warszawskim. Autorka artykułów naukowych poświęconych XX-wiecznej prozie litewskiej. Współpracuje z Centrum Litewskim przy Ambasadzie Republiki Litewskiej oraz Litewskim Instytutem Kultury w Wilnie. Tłumaczy poezję, prozę, literaturę dziecięcą, eseistykę i sztuki teatralne.
„Stojąc w ogonku na poczcie lub w sklepie, jadąc trolejbusem, pijąc herbatę z pokrzywy rozcieńczoną białym winem, patrząc nocą w ciemność i głaszcząc swego kota, bez przerwy spekuluję, głowię się i dumam […]. Skąd kawa w kawałku i gram w ana-gramie? Co robi cep w koncepcie, a co tyka w antykadencji? Jak brudas zmienia się w absurd i co łączy łaskę ze skałą? Dlaczego kryształy Swarovskiego wydają mi się kradzione? I wreszcie najważniejsze, co za bęcwał, a przede wszystkim na jakiej podstawie, ośmielił się nazwać penisa Wackiem?"
Fragment opowiadania „Mowa pogrzebowa”
Giedra Radvilavičiūtė (ur. 1960) – prozaiczka, eseistka. W 1983 roku ukończyła lituanistykę na Uniwersytecie Wileńskim. Jako autorka opowiadań zadebiutowała w 1986 roku. Sławę i uznanie krytyków przyniosły jej krótkie formy prozatorskie publikowane w tygodniku kulturalnym „Šiaurės Atėnai”. W 2002 roku wraz z innymi litewskimi autorami wydała zbiór esejów Siužetą siūlau nušauti (Fabułę najlepiej wystrzelić w kosmos), a w 2004 roku autorski zbiór opowiadań Suplanuotos akimirkos (Zaplanowane chwile). W 2015 roku została uhonorowana Litewską Nagrodą Państwową w Dziedzinie Literatury i Sztuki.
Małgorzata Gierałtowska (ur. 1979) – tłumaczka z języka litewskiego, absolwentka Katedry Językoznawstwa Ogólnego i Bałtystyki na Uniwersytecie Warszawskim. Autorka artykułów naukowych poświęconych XX-wiecznej prozie litewskiej. Współpracuje z Centrum Litewskim przy Ambasadzie Republiki Litewskiej oraz Litewskim Instytutem Kultury w Wilnie. Tłumaczy poezję, prozę, literaturę dziecięcą, eseistykę i sztuki teatralne.
„Stojąc w ogonku na poczcie lub w sklepie, jadąc trolejbusem, pijąc herbatę z pokrzywy rozcieńczoną białym winem, patrząc nocą w ciemność i głaszcząc swego kota, bez przerwy spekuluję, głowię się i dumam […]. Skąd kawa w kawałku i gram w ana-gramie? Co robi cep w koncepcie, a co tyka w antykadencji? Jak brudas zmienia się w absurd i co łączy łaskę ze skałą? Dlaczego kryształy Swarovskiego wydają mi się kradzione? I wreszcie najważniejsze, co za bęcwał, a przede wszystkim na jakiej podstawie, ośmielił się nazwać penisa Wackiem?"
Fragment opowiadania „Mowa pogrzebowa”
232 pages, Paperback
First published January 1, 2010
12 people are currently reading
378 people want to read
About the author
Giedra Radvilavičiūtė
13 books34 followersGiedra Radvilavičiūtė (g. 1960 m. Panevėžyje) – Lietuvos prozininkė, eseistė.
1983 m. baigė lituanistiką Vilniaus universitete ir mokytojavo provincijoje. 1986 m. persikėlė į Vilnių, ilgą laiką dirbo redakcijose. 1994–1997 m. su šeima gyveno Čikagoje, ten būdama, kartu su vyru kalbininku Giedriu Subačiumi išleido Čikagos Newberry bibliotekos lituanistinių ir prūsistinių knygų iki 1882 m. katalogą.
Debiutavo kaip apsakymų rašytoja 1986 m., tačiau tikrasis žingsnis į lietuvių literatūrą prasidėjo 1999 m., kai kultūrinėje spaudoje pradėjo skelbti esė. 2002 m. penkios esė paskelbtos kolektyviniame esė rinkinyje „Siužetą siūlau nušauti“. 2004 m. išėjo atskira esė rinktinė „Suplanuotos akimirkos“.
1983 m. baigė lituanistiką Vilniaus universitete ir mokytojavo provincijoje. 1986 m. persikėlė į Vilnių, ilgą laiką dirbo redakcijose. 1994–1997 m. su šeima gyveno Čikagoje, ten būdama, kartu su vyru kalbininku Giedriu Subačiumi išleido Čikagos Newberry bibliotekos lituanistinių ir prūsistinių knygų iki 1882 m. katalogą.
Debiutavo kaip apsakymų rašytoja 1986 m., tačiau tikrasis žingsnis į lietuvių literatūrą prasidėjo 1999 m., kai kultūrinėje spaudoje pradėjo skelbti esė. 2002 m. penkios esė paskelbtos kolektyviniame esė rinkinyje „Siužetą siūlau nušauti“. 2004 m. išėjo atskira esė rinktinė „Suplanuotos akimirkos“.
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 30 of 40 reviews
November 10, 2020
zbirka od 12 eseja, toliko toplih, osobnih i šarmantnih da se jedva mogu nazivati "esejima"... giedra divno piše, svoja razmišljanja, opaske i zapažanja dijeli ti kao intimnom pratitelju, bivajući pritom autoironična i obzirna kao malo koji autor. knjiga koja se čita sa smiješkom na usnama i toplinom u srcu.
June 13, 2020
4,5 Jestem w szoku, jakie dobre są te opowiadania, jak przedstawiają świat kobiety w średnim wieku. Uwielbiam i będę do niej wracać.
February 18, 2023
Tegul bus 5* kiek suapvalinus. Nežinau, kodėl anksčiau į rankas ši knyga nepapuolė, bet dabar tai pačiu laiku.
“Moterys, kurios užkasa savo vaikus, kartu palaidoja ir Dievą.”
“…pasitaiko, kad žmogus baigia gyventi anksčiau nei numiršta.”
“Esu įsitikinusi, kad žmonės rašo tada, kai jiems nieko kita nebelieka.”
“… kai žmonos serga, vyrai sveiksta labai sunkiai.”
“Pagrindinis ženklas, kad tikrai myli žmogų, yra ne geismas, o šalia jo atsirandanti ramybė.”
“Moterys, kurios užkasa savo vaikus, kartu palaidoja ir Dievą.”
“…pasitaiko, kad žmogus baigia gyventi anksčiau nei numiršta.”
“Esu įsitikinusi, kad žmonės rašo tada, kai jiems nieko kita nebelieka.”
“… kai žmonos serga, vyrai sveiksta labai sunkiai.”
“Pagrindinis ženklas, kad tikrai myli žmogų, yra ne geismas, o šalia jo atsirandanti ramybė.”
April 1, 2025
Daug kas patiko, bet buvo ir kažkokių erzinančių vietų, bet turbūt čia yra mano asmeninė problema, kad nėra pačios širdžiai labai artimas grubesnis pasakojimas ar ironija.
Buvo vietų, kur trikdė, pvz „Jau seniau buvau pastebėjusi, kad šveplumas, ir net žvairumas, kartais keistai kelia erotinį efektą”, buvo vietų, kur atrodė taip tiesiog meh, kur turėtų būt lyg juokinga (?), bet nejuokinga, tiesiog kažkaip atstumia, pvz „Vienas dainininkas, pati mačiau, net pasakojo, kad su drauge jam labiausiai patinka mylėtis - brėkštant, sėdomis, skambant dainai „…nors esam pasauly tik trys milijonai”.
Labiausiai patiko esė Pacientė Nr. 27* ir Šiąnakt aš miegosiu prie sienos. Buvo artimi tie pasakojimai, kur minimos vietos, Aušros vartai, turgus, patiko tas gal kiek padrikų minčių audimas į vieną kūrinį, kuriame viskas vis tiek taip takiai, sklandžiai susijungia. Todėl nors ir ištiko kažkokių atstūmimo reakcijų, vis tiek skaityti buvo įdomu, ir skaitant buvo toks patyrimo jausmas, kad esė yra fainas žanras, nes esi laisvas rašyti, ką tik nori, ir tas laisvumas ir tampa tuo įdomumo šaltiniu.
P.S. laukiu laikų, kada rusiškos frazės bus verčiamos į lietuvių, nes šitos knygos atveju, tai jų buvo tikrai labai daug. Dar galvojau, kad gal čia tiesiog laiko, metų klausimas, kadangi knyga 2010 metų leidimo, bet ne, nes, pvz., Danutės Kalinauskaitės Baltuosiuose prieš juoduosius (2023 m.) buvo tas pats momentas.
Buvo vietų, kur trikdė, pvz „Jau seniau buvau pastebėjusi, kad šveplumas, ir net žvairumas, kartais keistai kelia erotinį efektą”, buvo vietų, kur atrodė taip tiesiog meh, kur turėtų būt lyg juokinga (?), bet nejuokinga, tiesiog kažkaip atstumia, pvz „Vienas dainininkas, pati mačiau, net pasakojo, kad su drauge jam labiausiai patinka mylėtis - brėkštant, sėdomis, skambant dainai „…nors esam pasauly tik trys milijonai”.
Labiausiai patiko esė Pacientė Nr. 27* ir Šiąnakt aš miegosiu prie sienos. Buvo artimi tie pasakojimai, kur minimos vietos, Aušros vartai, turgus, patiko tas gal kiek padrikų minčių audimas į vieną kūrinį, kuriame viskas vis tiek taip takiai, sklandžiai susijungia. Todėl nors ir ištiko kažkokių atstūmimo reakcijų, vis tiek skaityti buvo įdomu, ir skaitant buvo toks patyrimo jausmas, kad esė yra fainas žanras, nes esi laisvas rašyti, ką tik nori, ir tas laisvumas ir tampa tuo įdomumo šaltiniu.
P.S. laukiu laikų, kada rusiškos frazės bus verčiamos į lietuvių, nes šitos knygos atveju, tai jų buvo tikrai labai daug. Dar galvojau, kad gal čia tiesiog laiko, metų klausimas, kadangi knyga 2010 metų leidimo, bet ne, nes, pvz., Danutės Kalinauskaitės Baltuosiuose prieš juoduosius (2023 m.) buvo tas pats momentas.
April 20, 2019
Mano santykiai su šia knyga buvo labai komplikuoti. Išsiskyrus kaip ir norisi gražiuoju minėti, kartėlio neliko, bet skaityti buvo sunku. Man labai patiko rašymo stilius, gražiai buvo dėliojami sakiniai ir visai nemažai prisibraukiau gerų minčių, tačiau trūko viso to, kas buvo aprašyta pirmoje esė kaip gero teksto savybės. Mano patirtis buvo pernelyg toli nuo to, kas vyko tekstuose, kurie manęs neįtraukė, o kaip tik skatino norą griebtis vis kitos knygos. Galbūt skaitant labiau susikaupus ir nepasiduodant pagundai skaityti labiau įtraukiančias knygas, įspūdžiai būtų buvę kitokie. Mane šiek tiek trikdė, kad šios esė buvo gana ilgos, todėl dažnai neįveikdavau vienos vienu kartu, o po to sugrįžus į esė vidurį jau kažkaip gaudavosi tik skaitymas dėl perskaitymo, o šių esė struktūra tiesiog reikalauja nuoseklaus perskaitymo vienu ypu.
Galbūt dar ateis tie laikai, kai su šia knyga vėl susitiksim kitokiomis aplinkybėmis ir susipažinsim iš naujo.
Galbūt dar ateis tie laikai, kai su šia knyga vėl susitiksim kitokiomis aplinkybėmis ir susipažinsim iš naujo.
October 22, 2024
3,6✨
kažkuriom briaunom labai šaukiasi su parulskiu, bet parulskis (savo laiku) man labiau kibo.
kažkuriom briaunom labai šaukiasi su parulskiu, bet parulskis (savo laiku) man labiau kibo.
June 13, 2020
3.5
Ironia jest jedną z moich ulubionych form wypowiedzi. Ba, nawet ironii w dwóch językach poświęciłam swoją pracę magisterską. Z przyjemnością więc sięgnęłam po ten zbiór opowiadań, który obiecywał subtelną ironię i kulturalne aluzje. Autorka w bardzo naturalny sposób posługuje się ironią, która łatwym środkiem wypowiedzi nie jest. U Giedry Radvilavičiūtė ironia pojawia się niepostrzeżenie, nie potrzebuje objaśnień, nie jest sztucznie kreowana, a na pierwszy plan wybija się sarkastyczne zabarwienie myśli i trafne spostrzeżenia na temat codzienności ubrane w bardzo inteligentną i przemyślaną formę. Bardzo podoba mi się sposób myślenia autorki i to, w jaki sposób przelewa go na papier. To nie są typowe opowiadania. To teksty na pograniczu opowiadań, felietonów, tekstów z pamiętnika, monologów. Bo Giedra Radvilavičiūtė prowadzi narrację pierwszoosobową, przybliża nam swoje obserwacje dotyczące sytuacji w jej życiu. Są to pozornie luźne przemyślenia spisane w formie opowiadań, zainicjowane różnymi momentami w życiu, które pchnęły autorkę do zastanowienia się nad relacjami, życiem w ogóle, pracą, przemijaniem. Nie są to zatem opowiadania sensu stricte, a dość osobiste teksty, w których autorka przywołuje wydarzenia ze swojego życia, nawiązuje do wielu postaci zarówno ze świata szerokopojętej kultury, jak i z jej życia. Tych kulturalnych aluzji faktycznie jest w tym tekście sporo, tak samo jak cytatów, które jednak bardzo płynnie wpisują się w tekst. Warto te teksty sobie dawkować. To dość wymagający zbiór pod kątem budowy, bo przemyślenia są luźne tylko z pozoru. Autorka powraca w nich do sformułowań użytych na początku opowiadania, zamyka je klamrą, nie tłumaczy wszystkiego, zatem czytelnik musi być dość uważny, by wyłapać wszelkie niuanse. Autorka ma wiele do zaoferowania, wiele zdań zostało mi w głowie, wiele razy się uśmiechnęłam. Moim ulubionym tekstem w zbiorze jest zdecydowanie 'Toast'. Świetną robotę wykonała również tłumaczka, bo językowo jest ten zbiór świetny, a oprócz umiejętności przelewania myśli na papier autorki, duża w tym zasługa tłumaczki.
Ironia jest jedną z moich ulubionych form wypowiedzi. Ba, nawet ironii w dwóch językach poświęciłam swoją pracę magisterską. Z przyjemnością więc sięgnęłam po ten zbiór opowiadań, który obiecywał subtelną ironię i kulturalne aluzje. Autorka w bardzo naturalny sposób posługuje się ironią, która łatwym środkiem wypowiedzi nie jest. U Giedry Radvilavičiūtė ironia pojawia się niepostrzeżenie, nie potrzebuje objaśnień, nie jest sztucznie kreowana, a na pierwszy plan wybija się sarkastyczne zabarwienie myśli i trafne spostrzeżenia na temat codzienności ubrane w bardzo inteligentną i przemyślaną formę. Bardzo podoba mi się sposób myślenia autorki i to, w jaki sposób przelewa go na papier. To nie są typowe opowiadania. To teksty na pograniczu opowiadań, felietonów, tekstów z pamiętnika, monologów. Bo Giedra Radvilavičiūtė prowadzi narrację pierwszoosobową, przybliża nam swoje obserwacje dotyczące sytuacji w jej życiu. Są to pozornie luźne przemyślenia spisane w formie opowiadań, zainicjowane różnymi momentami w życiu, które pchnęły autorkę do zastanowienia się nad relacjami, życiem w ogóle, pracą, przemijaniem. Nie są to zatem opowiadania sensu stricte, a dość osobiste teksty, w których autorka przywołuje wydarzenia ze swojego życia, nawiązuje do wielu postaci zarówno ze świata szerokopojętej kultury, jak i z jej życia. Tych kulturalnych aluzji faktycznie jest w tym tekście sporo, tak samo jak cytatów, które jednak bardzo płynnie wpisują się w tekst. Warto te teksty sobie dawkować. To dość wymagający zbiór pod kątem budowy, bo przemyślenia są luźne tylko z pozoru. Autorka powraca w nich do sformułowań użytych na początku opowiadania, zamyka je klamrą, nie tłumaczy wszystkiego, zatem czytelnik musi być dość uważny, by wyłapać wszelkie niuanse. Autorka ma wiele do zaoferowania, wiele zdań zostało mi w głowie, wiele razy się uśmiechnęłam. Moim ulubionym tekstem w zbiorze jest zdecydowanie 'Toast'. Świetną robotę wykonała również tłumaczka, bo językowo jest ten zbiór świetny, a oprócz umiejętności przelewania myśli na papier autorki, duża w tym zasługa tłumaczki.
February 1, 2019
Metų nuobodulio apdovanojimas atitenka... *drum roll* nubėgusioms pėdkelnių akims bei siužeto nušovimui, apie kurį autorė vis užsimindavo, bet ginklai liko net neužtaisyti.
Fantastiškai neįkvepiantys tekstai, prikimšti pasikartojimų, nuspėjamumo, kitų žmonių citatų ir rusiškų dialogų/sentencijų/darkažkokonetnesivarginauišsiversti. I'm so glad it's over.
Fantastiškai neįkvepiantys tekstai, prikimšti pasikartojimų, nuspėjamumo, kitų žmonių citatų ir rusiškų dialogų/sentencijų/darkažkokonetnesivarginauišsiversti. I'm so glad it's over.
December 9, 2021
Nagyon nehéz dolga van annak, aki erről a könyvről írni szeretne. Tulajdonképpen az egész recenzió véletlenszerű idézetek gyűjteménye kellene legyen, az volna az egyetlen, ami hamisítatlanul át tudná adni azt az utánozhatatlan hangulatot, amit Giedra Radvilavičiūtė teremt. Mit lehet arról írni, aki szerint „Ausztriában Stefan Zweig óta nem változott az időjárás?” Vagy aki örökbefogadásként aposztrofálja a kapuzárási pánikban szenvedő férfiak húsz évvel fiatalabb barátnőit? Arról már nem is beszélve, hogy saját arcát és az ennek az arcnak kijáró tiszteletet annak tudja be, hogy az egy etikatanáréra hasonlít?
Giedra barát. Barát, abból a fajtából, aki néha kényelmetlen, mert szabadszájú, mert őszinte, mert furcsa, viszont olyan, akit majdnem mindenki szeretne magának. Én biztosan. Többek között azért, mert azt mondja, Albániában a reggeli rakija nem alkohol, hanem egy szokás.
Esszét írni fogyasztható és emészthető módon meglehetősen nehéz. Zömük valamiért olyan kifejezésektől hemzseg, amit talán azok sem igazán értenek, akik beleszövik a szövegükbe, a követhetetlen, felfoghatatlan és – legfőképp – feldogozhatatlan körmondatokról nem is beszélve. Kicsit a tankönyvi szabályokhoz hasonlítanak. Giedra más. Igaz, az esszéi sem feltétlenül esszék a szó klasszikus értelmében. Akár Tom Wolfe írásai. Sok ponton hasonlítanak is, például ott a humor, a csipkelődő, néhol gunyoros hangvétel, a különböző társadalmi totemoszlopok legalább döntögetése, de minimum oldalba rúgása. Van benne egy nagy adag kelet-közép-európai lazaság némi északi feelinggel, bármi is legyen az. Minden jólnevelt magyar olvasónak ismerős lesz legalább egy kicsit, hiszen az elnyomás-felszabadulás-függetlenedés hármasának fogalma számunkra sem idegen.
A kötet, ha akarom, esszéregény, ha akarom, nem. Egészként és különálló darabonként is ugyanolyan élvezetes. Ha regényként tekintünk rá, akkor ez egy lazán összefűzött, ismétlődő szereplőket tartalmazó írás, aminek a fülszöveg állításával szemben van cselekménye. Nem koherens ugyan, de van. Nem is követi mindig a kötelező-klasszikus nyomvonalat, de ettől még létezik. Giedra elképesztően jól tud mesélni. Mire az adott esszénovella harmadik oldalán már a huszadik témánál tartunk, fogalmunk sincs róla, hogy ennek mi köze lehet a nyitógondolathoz, történéshez, szépen becsomagolódunk az író meghökkentő, nagyon nevetős, frappáns és okos szöveghálójába. Semmi ijedelem, nincs itt zavar. A befejezés előtt, akárcsak egy kötést, szépen visszabont mindent, összevarrja ott, ahol a részeknek együtt kell lennie és voilà: minden a helyére kerül, minden mindennel összefügg és minden teljesen világos.
Mindig azt állítottam, hogy nincs női- és férfiirodalom, csak irodalom van. Most tényleg irodalomra gondolok, nem romantikus rózsaszínesedésekre, amiket amúgy mindkét nem, ha valószínűsíthetően nem is egyenlő arányban, de ugyanolyan jól művel. Kénytelen vagyok ezen a nézetemen változtatni, mert Giedra le sem tagadhatná, hogy az esszéit nő írta. Elég kényelmetlen dolog női irodalomról beszélni, mert az a közvélekedés szerint biztosan feminista, valószínűleg rózsaszín és csöpögős, a nagyközönség számára olvashatatlan, mert máris rétegirodalommá minősült. Noha részemről az első és harmadik ponttal semmi gond nincs, nagyon sok tévhit és bebetonozódott félinformáció fűződik ezekhez a kategóriákhoz, amik már eleve bizalmatlanná teszik a nem eléggé tájékozott olvasni vágyót. Nos, a Ma éjjel a falnál alszom különösebben nem feminista, rózsaszínnek még véletlenül sem mondható, noha szerepelnek benne macskák, gyerekek és emlékek, viszont egy nagyon jó, kivételesen érzékeny női regény. Kétségtelen, hogy a nők és a férfiak másként élik meg, kezelik és dolgozzák fel az olyan témákat, mint például a barátság, a halál, a gyerekek, a szerelmek, a magány, a szűkebb-tágabb család, az írás vagy akár az olvasás. Ettől a sajátos nézőponttól lesz letagadhatatlanul női írás. És milyen jó, hogy az! Vajon én is azon gondolkoznék, hogy otthagyom a gyerekem, ha írni akarok, mert írni csak az tud igazán, szabadon, aki kötetlen? Vajon tudnék én is úgy írni a halálomról és a félelmeimről, hogy közben nevetek és tényleg őszinte vagyok? Tudnék szakadt harisnyákról, magányról, öregedésről, ismét a magányról, elmúlt szerelmekről, akiknek már az emléke sem biztos, alkoholról, kicsit bolond barátnőkről, nagyon hülye pszichiáterekről és még több magányról ennyire őszintén, de sokszor abszurd módon, fikcióba lényegülve át és sírva-nevetve írni? Nem csak magamnak, mindenkinek. Nem hiszem. Itt és most nagyon jó olvasónak lenni. Annak, akinek már volt szerencséje hozzá, valószínűleg eszébe fog jutni a Kokoschka babája. Hasonlít egymáshoz a két könyv, noha az égvilágon semmi közös vonásuk nincs a keserédes humoron, az abszurdon és a magányon kívül.
A könyv 2012-ben elnyerte az Európai Unió Irodalmi Díját, igencsak megérdemelten.
Gyakran használ idézeteket. Nem túl sokat, éppen eleget. Jókor és jól. Ezek között segít eligazodni a könyv végén található névmutató. Sokszor alkalmazza az ismétlést. Az esszé (novella, tárca) eleje és vége is ugyanaz, legfeljebb néhány szó változik, hiszen a kezdet nem lehet mindig azonos a véggel, noha néha mégis. A kivitelezés igényes, néhány apróbb hiba van benne. Azon pedig még most is gondolkozom, hogy az Órák című filmről beszélve vajon szándékos az elírás (az íróé) vagy véletlen csupán?
Giedra barát. Barát, abból a fajtából, aki néha kényelmetlen, mert szabadszájú, mert őszinte, mert furcsa, viszont olyan, akit majdnem mindenki szeretne magának. Én biztosan. Többek között azért, mert azt mondja, Albániában a reggeli rakija nem alkohol, hanem egy szokás.
Esszét írni fogyasztható és emészthető módon meglehetősen nehéz. Zömük valamiért olyan kifejezésektől hemzseg, amit talán azok sem igazán értenek, akik beleszövik a szövegükbe, a követhetetlen, felfoghatatlan és – legfőképp – feldogozhatatlan körmondatokról nem is beszélve. Kicsit a tankönyvi szabályokhoz hasonlítanak. Giedra más. Igaz, az esszéi sem feltétlenül esszék a szó klasszikus értelmében. Akár Tom Wolfe írásai. Sok ponton hasonlítanak is, például ott a humor, a csipkelődő, néhol gunyoros hangvétel, a különböző társadalmi totemoszlopok legalább döntögetése, de minimum oldalba rúgása. Van benne egy nagy adag kelet-közép-európai lazaság némi északi feelinggel, bármi is legyen az. Minden jólnevelt magyar olvasónak ismerős lesz legalább egy kicsit, hiszen az elnyomás-felszabadulás-függetlenedés hármasának fogalma számunkra sem idegen.
A kötet, ha akarom, esszéregény, ha akarom, nem. Egészként és különálló darabonként is ugyanolyan élvezetes. Ha regényként tekintünk rá, akkor ez egy lazán összefűzött, ismétlődő szereplőket tartalmazó írás, aminek a fülszöveg állításával szemben van cselekménye. Nem koherens ugyan, de van. Nem is követi mindig a kötelező-klasszikus nyomvonalat, de ettől még létezik. Giedra elképesztően jól tud mesélni. Mire az adott esszénovella harmadik oldalán már a huszadik témánál tartunk, fogalmunk sincs róla, hogy ennek mi köze lehet a nyitógondolathoz, történéshez, szépen becsomagolódunk az író meghökkentő, nagyon nevetős, frappáns és okos szöveghálójába. Semmi ijedelem, nincs itt zavar. A befejezés előtt, akárcsak egy kötést, szépen visszabont mindent, összevarrja ott, ahol a részeknek együtt kell lennie és voilà: minden a helyére kerül, minden mindennel összefügg és minden teljesen világos.
Mindig azt állítottam, hogy nincs női- és férfiirodalom, csak irodalom van. Most tényleg irodalomra gondolok, nem romantikus rózsaszínesedésekre, amiket amúgy mindkét nem, ha valószínűsíthetően nem is egyenlő arányban, de ugyanolyan jól művel. Kénytelen vagyok ezen a nézetemen változtatni, mert Giedra le sem tagadhatná, hogy az esszéit nő írta. Elég kényelmetlen dolog női irodalomról beszélni, mert az a közvélekedés szerint biztosan feminista, valószínűleg rózsaszín és csöpögős, a nagyközönség számára olvashatatlan, mert máris rétegirodalommá minősült. Noha részemről az első és harmadik ponttal semmi gond nincs, nagyon sok tévhit és bebetonozódott félinformáció fűződik ezekhez a kategóriákhoz, amik már eleve bizalmatlanná teszik a nem eléggé tájékozott olvasni vágyót. Nos, a Ma éjjel a falnál alszom különösebben nem feminista, rózsaszínnek még véletlenül sem mondható, noha szerepelnek benne macskák, gyerekek és emlékek, viszont egy nagyon jó, kivételesen érzékeny női regény. Kétségtelen, hogy a nők és a férfiak másként élik meg, kezelik és dolgozzák fel az olyan témákat, mint például a barátság, a halál, a gyerekek, a szerelmek, a magány, a szűkebb-tágabb család, az írás vagy akár az olvasás. Ettől a sajátos nézőponttól lesz letagadhatatlanul női írás. És milyen jó, hogy az! Vajon én is azon gondolkoznék, hogy otthagyom a gyerekem, ha írni akarok, mert írni csak az tud igazán, szabadon, aki kötetlen? Vajon tudnék én is úgy írni a halálomról és a félelmeimről, hogy közben nevetek és tényleg őszinte vagyok? Tudnék szakadt harisnyákról, magányról, öregedésről, ismét a magányról, elmúlt szerelmekről, akiknek már az emléke sem biztos, alkoholról, kicsit bolond barátnőkről, nagyon hülye pszichiáterekről és még több magányról ennyire őszintén, de sokszor abszurd módon, fikcióba lényegülve át és sírva-nevetve írni? Nem csak magamnak, mindenkinek. Nem hiszem. Itt és most nagyon jó olvasónak lenni. Annak, akinek már volt szerencséje hozzá, valószínűleg eszébe fog jutni a Kokoschka babája. Hasonlít egymáshoz a két könyv, noha az égvilágon semmi közös vonásuk nincs a keserédes humoron, az abszurdon és a magányon kívül.
A könyv 2012-ben elnyerte az Európai Unió Irodalmi Díját, igencsak megérdemelten.
Gyakran használ idézeteket. Nem túl sokat, éppen eleget. Jókor és jól. Ezek között segít eligazodni a könyv végén található névmutató. Sokszor alkalmazza az ismétlést. Az esszé (novella, tárca) eleje és vége is ugyanaz, legfeljebb néhány szó változik, hiszen a kezdet nem lehet mindig azonos a véggel, noha néha mégis. A kivitelezés igényes, néhány apróbb hiba van benne. Azon pedig még most is gondolkozom, hogy az Órák című filmről beszélve vajon szándékos az elírás (az íróé) vagy véletlen csupán?
March 9, 2021
Giedra Radvilavičiūtė w tym zbiorze opowiadań jest ich narratorką i główną bohaterką. Pisze głównie o swoich uczuciach, doświadczeniach, relacjach z innymi, samotności i o starzeniu się. Ja tego starzenia się, doświadczania defektów własnego ciała zauważałam tu najwięcej.
Ale co najbardziej mi się podobało w tych opowiadaniach, to warstwa tekstowa: nawiązania do innych dzieł literackich (także cytaty i analizy tekstów, ale też bardziej subtelne odniesienia). Było tu dużo powtórzeń, jak refrenów - całe akapity mogły się pojawić na początku opowiadania, a potem w jego dalszej części.
Jest też sporo zabaw językowych.
Miałam dużo przyjemności z czytania Pani Giedry i bardzo Wam polecam wydawnictwo Kolegium Europy Wschodniej , które specjalizuje się w takich niezbyt popularnych w Polsce autorach.
Ale co najbardziej mi się podobało w tych opowiadaniach, to warstwa tekstowa: nawiązania do innych dzieł literackich (także cytaty i analizy tekstów, ale też bardziej subtelne odniesienia). Było tu dużo powtórzeń, jak refrenów - całe akapity mogły się pojawić na początku opowiadania, a potem w jego dalszej części.
Jest też sporo zabaw językowych.
Miałam dużo przyjemności z czytania Pani Giedry i bardzo Wam polecam wydawnictwo Kolegium Europy Wschodniej , które specjalizuje się w takich niezbyt popularnych w Polsce autorach.
January 24, 2021
Skaitydama jaučiausi maždaug 12 metų kažkur giliai kaime, bet turbūt ne esmė kur, nes visa Lietuva buvo turbūt tokia pati. Istorijos pynėsi taip, kaip jos tikrai pindavosi tais laikais: užslėpti giminių kivirčai, sovietų tankai, pirmos kelionės į užsienį, superkami butai Vilniaus centre, už kuriuos nesugeba susimokėti savininkai, gėrimai, čeburėkai ir t.t.
Įdomus jausmas... Supranti, kad tai buvo visai neseniai, kad dalis to yra ir tavyje, bet lyg ir nesinori to sau prisiimti,gal dėl to vertinimas toks. O gal, kad esė nėra mano mėgstamiausias žanras.
Rašymo stilius, lyg žodžiai plauktų kaip čiurlenantis upelis, ironija leidžia mėgautis tekstu.
Įdomus jausmas... Supranti, kad tai buvo visai neseniai, kad dalis to yra ir tavyje, bet lyg ir nesinori to sau prisiimti,gal dėl to vertinimas toks. O gal, kad esė nėra mano mėgstamiausias žanras.
Rašymo stilius, lyg žodžiai plauktų kaip čiurlenantis upelis, ironija leidžia mėgautis tekstu.
November 23, 2017
Labai lietuviška! :) patiko rašymo stilius ir kaip gražiai žaidžia žodžiais, sakiniais ir nuorodomis vis grįždama prie tų pačių minčių kitose situacijose. Kai kurie sakiniai ir mintys tokie matyt daugelio išgyventi ir pažįstami, ir labai savi. Ne kartą skaitydama nusišypsojau ir pagalvodavau "geras", "gi rimtai", "oi kaip žinoma". Lengvai susiskaitė. Patiko. :)
December 4, 2018
"...jis tuoj pat primindavo,kad numirusį jį reikėtų sudegint. Nepilkite pelenų į urną. Nekenčiu pakuočių. Suberkite mane į popierinį maišelį, pripūskite oro ir susprogdinkite sekmadienį turguje taip,kaip vaikai sprogdina juos tuščius."
December 9, 2024
Po T. Mano "Užburto kalno" kankynės ilgai nesinorėjo nieko atsiversti, bet Giedros Radvilavičiūtės esė išlaisvino, sugrąžino į netolimus, bet jau truputį primirštus laikus, kai atsiskaitoma būdavo litais ir kai telefonai dar turėdavo mygtukus. Siužetai, mintys, sąmojis, mąstymas, humoras - viskas taip artima, jog atrodė, kad skaitau draugės laišką. O kai buvo paminėtas Arto Paasilinna ir "Zuikio metai", tai išvis susilydžiau. Vienintelis dalykas, kuris man pasirodė perteklinis, buvo rėminė kompozicija, truputį per dažnai sutinkami sakinių, minčių pakartojimai pažodžiui, kurie ilgainiui pradėjo šiek tiek varginti, nes ta pati schema panaudota visuose tekstuose.
December 10, 2023
Ar gali būti šiandien kas ekstravagantiškiau nei kalbėti apie sentančią moterį? Ir ne banaliai - skaičiuojant raukšles, o per būtį, per atmintį. Štai taip ir sukasi knyga it senas filmas, kažkur būtuosuose laikuose, kartais juos suliedamas. Tad tenka susitaikyti, kad personažai kartais ima rodytis it dvigalviai slibinai, kurie gal ne tiek ugnimi, kiek rusiškomis eilutėmis spjaudosi ir buitiškai išgerinėja.
Man priminė “Anglų kalbos žodyną”, tik ten labiau savas,
o šitas labai literatūriškas, taip jau aukštos prabos literatūriškas. Preciziškas net?
Ir atskira panegirika knygos išpildymui. Nuo viršelio iki tekstų eiliškumo, visumos… nežinau kaip jums, bet man tai visuomet prideda malonumo atsiversčiant knygą.
5* ir pasižymiu pakartotinai perskaityti po dešimtmečio.
Man priminė “Anglų kalbos žodyną”, tik ten labiau savas,
o šitas labai literatūriškas, taip jau aukštos prabos literatūriškas. Preciziškas net?
Ir atskira panegirika knygos išpildymui. Nuo viršelio iki tekstų eiliškumo, visumos… nežinau kaip jums, bet man tai visuomet prideda malonumo atsiversčiant knygą.
5* ir pasižymiu pakartotinai perskaityti po dešimtmečio.
August 25, 2018
Baš mi je legla ova vrckava pripovjedačica iz Vilniusa sa svojom suptilnom ironijom i autoironijom koja na trenutke podsjeća na našu Vedranu Rudan.
Ritam čitanja mi se danas uskladio s pečenjem blagdanskih kolača - po jedna pripovjetka dok se ispeče tura keksića.
Ritam čitanja mi se danas uskladio s pečenjem blagdanskih kolača - po jedna pripovjetka dok se ispeče tura keksića.
January 7, 2021
Nėra tiek žvaigždučių, kad užtektų mano meilę šiai knygai įvertinti. Taip meistriškai ištrintos ribos tarp pasakotojos, rašytojos ir skaitytojos, kad pradedi tikėti, jog kalbiesi su kaimyne. Ir dar nežinia, kuri iš mūsų kalba daugiau.
December 13, 2013
Moteriška, lietuviška, tačiau tų kojinių bėgančiomis akimis galėtų būti ir mažiau.
December 8, 2020
www.facebook.com/miciausknygos
Turėjau šią knygą pas save jau seniai, keli metai. Vis nerasdavau laiko perskaityti, esant pandemijai laiko atsirado, bet kartu pakito ir knygos vertinimas. Pradžioje buvo visai įdomu skaityti, violiojantis siužetas, bet vėliau įpusėjus knygą viskas ėmė keistis į neigiamą pusę, kad ir kiek stengiausi knyga manęs nepalietė.
Knygoje erdvė, laikas kaitaliojasi, šokinėjama nuo vieno siužeto prie kito. Žaidžiama abstrakcijomis, kai kurios vietos atrodo lyg būtų mistinės ar kažkas panašaus, tačiau labai ryškiai piešiamas moteriškumo portretas. Nepaisant viso to manau, kad ši knyga labiaus tinkama kas turi bent minimaliai išlavintą literatūrinį skonį, nes kiti paprasčiausiai gali nesuprasti kūrinio esmės.
Turėjau šią knygą pas save jau seniai, keli metai. Vis nerasdavau laiko perskaityti, esant pandemijai laiko atsirado, bet kartu pakito ir knygos vertinimas. Pradžioje buvo visai įdomu skaityti, violiojantis siužetas, bet vėliau įpusėjus knygą viskas ėmė keistis į neigiamą pusę, kad ir kiek stengiausi knyga manęs nepalietė.
Knygoje erdvė, laikas kaitaliojasi, šokinėjama nuo vieno siužeto prie kito. Žaidžiama abstrakcijomis, kai kurios vietos atrodo lyg būtų mistinės ar kažkas panašaus, tačiau labai ryškiai piešiamas moteriškumo portretas. Nepaisant viso to manau, kad ši knyga labiaus tinkama kas turi bent minimaliai išlavintą literatūrinį skonį, nes kiti paprasčiausiai gali nesuprasti kūrinio esmės.
August 11, 2023
Pirmąją knygos dalį skaičiau ilgai ir su didelėmis pertraukomis, nepajėgdavau užbaigti vienos esė vienu prisėdimu, vis griebdavausi kitos knygos nuoboduliui malšinti. Antroji dalis - nuostabi, tiesiog ryte surijau. Labai labai patiko rašymo stilius
March 24, 2019
Kai kurie epizodai tikrai užkabino, bet didžioji dalis teksto, nors ir graži, bet nepalietė manęs.
September 3, 2023
podobały mi się zaledwie 3 na kilkanaście opowiadań, niemal wszystkie były napakowane treścią (monologi, pseudo strumien myśli), równocześnie o wszystkim i o niczym
September 17, 2022
Stipri ir unikali rašymo struktūra. Man nelabai lengva tokius apsakymus skaityti, bet talentą matau aiškiai.
August 21, 2016
Na, nesuprantu, kodėl šis esė rinkinys (knygomis bet kokio tipo rinkinių kažkodėl vadinti nesinori) susilaukė tiek pagyrų. Pirmoji knygos (et, tebūnie tas pavadinimas) dalis - baisiai neįdomi. Tiesa, yra savų, artimų, lyg iš manęs pačios pasiskolintų minčių, idėjų, išgyvenimų, bet iš esmės - pirmosios esė pasirodė kaip vientisa nuobodi biografija (ką aš tądien veikiau, ką valgiau, gėriau..). Paskubėsiu įsiterpti, jog objektyviam vertinimui įtakos daro ir tai, kokia buvo mano nuotaika, o juo labiau - kaip knyga buvo skaityta. Šiuo atveju - balsu, o balsu tokias esė skaityti neįdomu ne tik tau pačiam, bet ir klausytojui (Nyčė, pavyzdžiui, veikia priešingai, bet čia turbūt dėl to, jog pasidaro nebe taip lengva sekti jo ir taip įmantriai įvilktas mintis; įsitempęs klausaisi, mąstai). Taigi, viskas galėjo, o labai tikėtina kad ir būtų atrodę kitaip skaitant tyliai, mintyse.
Tuo tarpu antroji dalis, kuri šiaip jau yra paskutinis knygos trečdalis, prasidedantis esė "Pacientė Nr. 27", sužibėjo visu gražumu - sunku pasakyti kodėl, gal dėl galų gale pakitusio esė pateikimo stiliaus, šiokių tokių rašymo detalių, pozicijos pasirinkimo skirtumų, dievaži, nežinau. O gal aš pati persiorientavau į autorės pasaulį... Tačiau jau minėtsis esė ir visi likę po jo verti tiek pagyrų, tiek beveik 4 žvaigždučių (pagal dabartinį skaitytojų įvertinimą). Ak, beje; toji pati esė galbūt patiko dėl nebe pirmos stadijos šizofrenijos apraiškų, taip artimų ir man, skaitytojai (rašant apie save iš savo pačios perspektyvos, analizuojant lyg ir iš psichologo/psichiatro pozicijos, bet irgi apie save, iš savęs, su savimi).
Taigi... Pribaigiant visą ilgą klejojimą:
Frauen immer weinen
By the way, nuorodos į kitus autorius irgi neblogos. (Nabokovas..)
Tuo tarpu antroji dalis, kuri šiaip jau yra paskutinis knygos trečdalis, prasidedantis esė "Pacientė Nr. 27", sužibėjo visu gražumu - sunku pasakyti kodėl, gal dėl galų gale pakitusio esė pateikimo stiliaus, šiokių tokių rašymo detalių, pozicijos pasirinkimo skirtumų, dievaži, nežinau. O gal aš pati persiorientavau į autorės pasaulį... Tačiau jau minėtsis esė ir visi likę po jo verti tiek pagyrų, tiek beveik 4 žvaigždučių (pagal dabartinį skaitytojų įvertinimą). Ak, beje; toji pati esė galbūt patiko dėl nebe pirmos stadijos šizofrenijos apraiškų, taip artimų ir man, skaitytojai (rašant apie save iš savo pačios perspektyvos, analizuojant lyg ir iš psichologo/psichiatro pozicijos, bet irgi apie save, iš savęs, su savimi).
Taigi... Pribaigiant visą ilgą klejojimą:
Frauen immer weinen
By the way, nuorodos į kitus autorius irgi neblogos. (Nabokovas..)
June 13, 2021
„Dzisiaj śpię od ściany” to zbiór dwunastu opowiadań litewskiej pisarki Giedry Radvilavičiūtė. Co ciekawe, w 2012 roku książka ta została nawet wyróżniona Europejską Nagrodą Literacką. W tej pozycji autorka jest zarówno narratorką, jak i główną bohaterką, przez co codzienność przeplata się tu z ciekawymi rozważaniami na przeróżne tematy.
Kruchość życia, skomplikowane relacje międzyludzkie, samotność czy strach przed starością to tylko niektóre z poruszonych przez autorkę wątków. Radvilavičiūtė dzieli się swoimi obawami z pewną dozą ironii, co niektórym może przysporzyć nie lada problemów podczas czytania. Humor jest miejscami bowiem dość specyficzny.
Po raz kolejny przyznaję, że nie umiem w opowiadania. Rzadko trafiają się zbiory, które w całości by mnie zachwyciły. Tym razem najbardziej spodobały mi się opowiadania „Pacjentka nr 27” oraz „Istotne zmiany”, choć i w części pozostałych utworów odnalazłam coś dla siebie, na co wskazywać może ilość zaznaczonych przeze mnie cytatów.
Polecam przede wszystkim tym, którzy chcieliby poszerzyć swoje czytelnicze horyzonty i sięgnąć po coś z literatury litewskiej.
Kruchość życia, skomplikowane relacje międzyludzkie, samotność czy strach przed starością to tylko niektóre z poruszonych przez autorkę wątków. Radvilavičiūtė dzieli się swoimi obawami z pewną dozą ironii, co niektórym może przysporzyć nie lada problemów podczas czytania. Humor jest miejscami bowiem dość specyficzny.
Po raz kolejny przyznaję, że nie umiem w opowiadania. Rzadko trafiają się zbiory, które w całości by mnie zachwyciły. Tym razem najbardziej spodobały mi się opowiadania „Pacjentka nr 27” oraz „Istotne zmiany”, choć i w części pozostałych utworów odnalazłam coś dla siebie, na co wskazywać może ilość zaznaczonych przeze mnie cytatów.
Polecam przede wszystkim tym, którzy chcieliby poszerzyć swoje czytelnicze horyzonty i sięgnąć po coś z literatury litewskiej.
July 20, 2021
Gali skaityti tris dienas, tris mėnesius ir tris metus. Pirmą kartą atrastas esė žanro žavesys. Tokią detalių lavina ir minčių pasišokinėjimai tekste neretai nuneša dėmesį į savo mintis, atitraukia nuo teksto, bet chaosas knygos puslapiuose itin susitapatina su chaosu savoje galvoje. Puiki knyga, leidusi mano vidinei penkiasdešimtmetei skaityti įsivaizduojamos bendraamžės apmatymų (!) srautą.
August 9, 2016
Nuostabu. Daugiau neturiu ką ir bepridurti.
August 10, 2015
velniškai (cha) gera
Displaying 1 - 30 of 40 reviews