Đoàn Giỏi (1925-1989) sinh tại Tân Hiệp - Châu Thành tỉnh Tiền Giang. Ông xuất thân từ một gia đình địa chủ lớn, có hàng trăm mẫu ruộng màu mỡ ven sông Tiền. Nhà ông xưa toà ngang dãy dọc, nơi mà bây giờ trở thành trụ sở Ủy ban nhân dân huyện Châu Thành. Tất cả nhà và đất gia đình ông đã tự nguyện hiến cho kháng chiến ngay từ đầu. Sau ngày thống nhất đất nước, nhà văn Đoàn Giỏi ra vào Nam – Bắc như cánh chim trời. Ở Hà Nội thì ông ở trụ sở Hội Nhà văn, vào Mỹ Tho thì ở cơ quan Hội Văn Nghệ, còn ở Sài Gòn ông tá túc tại nhà một người bạn trên đường Võ Văn Tần. Cho đến khi qua đời ở tuổi 65 (1989), ông vẫn chưa có một mái nhà riêng. Đoàn Giỏi là con đẻ và là kết tinh của nền văn hoá phương Nam, ông đã hiến trọn của cải vật chất và tinh thần của mình cho những người dân phương Nam khẳng khái khai phá, sáng tạo!
Để có được một miền đất phương Nam trù phú với những cánh đồng thẳng cánh cò bay, những cánh chim tung trời, tiếng vó ngựa reo vui trên đường làng, tiếng mái chèo trên sông nước… chúng ta không thể quên được công lao to lớn của ông cha ta hơn 300 năm về trước xuôi thuyền vô phương Nam đi mở đất – qua bao cuộc bể dâu, qua bao cuộc đổi thay, qua bao gian khổ hy sinh với một tình yêu thiên nhiên, yêu cuộc sống, yêu quê hương mãnh liệt. Không biết tự bao giờ những câu hò, điệu lý đã đi sâu và in đậm trong từng tấc đất, từng con người và từng mái nhà, từng rặng cây… để hôm nay chúng ta được kế thừa một tài sản âm nhạc vô giá mang đậm dấu ấn của miền sông nước, cái nôi của các ngón đờn tài tử cải lương.
Chúng ta gặp nhà văn Đoàn Giỏi ở rất nhiều nơi: trong trang sách giáo khoa, trong ngôi nhà dấu yêu nhỏ bé. Nụ cười của ông vẫn còn tươi nguyên bên bàn thờ còn nghi ngút khói hương. Chúng ta còn gặp ông bên cạnh các bạn văn một thời trong những tấm ảnh đã ngả màu, và cuối cùng là ở nghĩa trang nơi duy nhất mà ông không còn phải bận rộn với những tác phẩm văn học. Dù bất cứ ở đâu, ông cũng được đồng nghiệp, bạn bè, độc giả thương mến. Và ai từng tiếp xúc với ông đều có chung cảm giác: Nhớ nhà văn Đoàn Giỏi.
Quyển sách "Cá bống mú" của nhà văn Đoàn Giỏi gợi lại khung cảnh Nam Bộ xưa khi mà người dân đến để khai khẩn đất đai, thành lập làng mạc nhưng dưới sự thống trị của bọn cường hào ác bá cùng với sự chế ngự của thực dân Pháp đã đẩy nhân dân đi đến cành cùng quẫn, có bỏ công ra làm, có làm nhiều nhưng không được hưởng những gì mình làm một cách chính đáng. Để rồi người dân phải tha hương cầu thực, vì sống trên chính mảnh đất của mình mà chuyện thuế tô rất nặng nề tưởng chừng không lối thoát. Chính vì những nặng nề từ Hương quản Hùng mà gia đình chú Bảy Phát mới đến nỗi chú phải đi làm nghề biển và bị con cá bống mú nuốt chửng, Đấu (con chú Bảy) cũng vì vậy mà lâm vào sự căm phẫn, lỡ lời với hương quản Hùng, sợ bị đày đoạ, trừng trị vì thất lễ nên phải tha hương cầu thực, để lại Kim Diêu (mối tình đầu và là người vợ hứa hôn của chàng) cùng thím Bảy ở nhà, để rồi chính thím Bảy cũng bị hương quản Hùng bày mưu thuốc chết. Sau đó là những tình tiết rất hấp dẫn của câu chuyện xoay quanh nhân vật Đấu cùng với những người quanh anh, về những khó khăn, cơ hàn nơi xứ xa, nơi mà tại đó thực dân Pháp thẳng tay đàn áp những người lao động với một sự bốc lột nặng nề. Xuyên suốt tác phẩm là những hình ảnh cường tráng nhưng cũng thật sinh động, nó mang đến cho người đọc một sự thân quen nhưng cũng thật hào hùng, lãng mạn nhưng gan góc để rồi khi đọc vào ta có thể thấy được hết sự hi sinh và tinh thần chiến đấu của con người trên chính mảnh đất quê hương mình. Đây là một tác phẩm hay, vừa có giá trị lịch sử sâu sắc, vừa là những bài học đầy tính nghệ thuật và đầy tinh thần, ý chí dân tộc của người dân Nam Bộ. Ngồi bên dòng sông, nhâm nhi một tách trà để cùng thưởng thức câu chuyện "Cá bống mú" của nhà văn Đoàn Giỏi.
Cá bống mú là một trong những tác phẩm đậm đặc chất Nam Bộ nhất của nhà văn Đoàn Giỏi. Nội dung tác phẩm không quá mới mẻ: Nhân vật chính của tác phẩm là Đấu, một thanh niên con nhà nghèo, những năm 1930, anh và gia đình phiêu dạt đến xóm Kèo Nèo khẩn hoang, tuy nhiên, công sức lao động của gia đình anh bị hương cả Hùng ăn cướp một cách trắng trợn, dưới sự áp bức, chèn ép của hương cả Hùng, gia đình Đấu nhà tan cửa nát, Đấu phải bỏ làng lên Sài Gòn làm thuê, sau đó, Đấu giác ngộ Cách mạng, trở về quê hương cùng nhân dân tiêu diệt hương cả Hùng. Nét đặc sắc của tác phẩm là chất Nam Bộ in đậm trong từng câu văn, từng đoạn hội thoại, từng suy nghĩ của các nhân vật, khiến cuộc sống, tâm hồn của người dân nơi đây được chạm khắc một cách sống động, rõ nét. Về mặt biên tập, trái với đa số các tác phẩm do nxb Kim Đồng phát hành được biên tập chỉn chu, tác phẩm này được biên tập khá tệ với nhiều lỗi chính tả và ngữ pháp.
This entire review has been hidden because of spoilers.