All That God Cares About: Common Grace and Divine Delight

by Richard J. Mouw

How do Christians account for the widespread presence of goodness in a fallen world? Richard Mouw, one of the most influential evangelical voices in America, presents his mature thought on the topic of common grace. Addressing a range of issues relevant to engaging common grace in the 21st century, Mouw shows how God takes delight in all things that glorify him--even those that happen beyond the boundaries of the church--and defends the doctrine of common grace from its detractors.

Genres: Theology, Christianity, Faith

173 pages, Kindle Edition

Published June 16, 2020

About the author

Richard John Mouw is a theologian and philosopher. He held the position of President at Fuller Theological Seminary for 20 years (1993-2013), and continues to hold the post of Professor of Faith and Public Life.

Reviews

[Cbarrett · Rating 3 out of 5]

This is a good contribution to the neo-Calvinist understanding of common grace. Mouw analysizes and synthesizes the works of Van Til, Kuyper, Bavinck, and Schilder and argues for a view of common grace that acknowledges both the antithesis and good found in God's world, even in the fallen state.

Mouw also humbly addresses where he could have been more clear in his previous works on common grace with regard to the distinction between common grace and saving grace.

This is a good introduction into the neo-calvinist understanding of culture. For further reading see Wolter's Creation Regained.

[Tre Wiggins · Rating 3 out of 5]

Enjoyed the first half of the book. Didn't agree with everything, but thought-provoking nonetheless.

[Timothy Hoiland · Rating 5 out of 5]

Reading Mouw’s earlier book on common grace (“He Shines In All That’s Fair”) was a revelation for me. Mouw has now updated and further developed his earlier thoughts. There's some inside baseball here, so if you're looking for an introduction to the topic, I'd recommend starting with his earlier book. Be that as it may, this book is vintage Mouw – winsome and persuasive, freely willing to admit where he's changed his mind and why. And he's charitable in his engagement with everyone, from John Howard Yoder to John Piper and lots of Dutch Calvinists in between. That in itself is instructive for me.

[Matthijs · Rating 5 out of 5]

Mouw legt uit waarom hij zoveel waarde hecht aan de gedachte van de gemene gratie: Gods zorg voor zowel gelovigen als ongelovigen.
Mag je als christen genieten van kunst die door niet-christenen is gemaakt? Mag je als christelijke denker elementen van een niet-christelijke filosofie in je eigen filosofie integreren? Mag je als christelijke gelovige elementen uit een niet-christelijke godsdienst waarderen? Of is het belangrijk dat je als christen afstand houdt tot kunst, filosofieën, godsdienstige uitingen die afkomstig zijn van niet-wedergeborenen?

Algemene genade en antithese
De negentiende eeuw, waarin secularisatie onder de elite begon, ontwikkelden Kuyper en Bavinck de gedachte van de gemene gratie of de algemene genade. De algemene genade is de gedachte dat God met Zijn Geest ook werkt in niet-christenen door hen gaven en talenten te geven en hun werk te zegenen. Dat God ook in niet-wedergeborenen kan werken is genade, want het zijn mensen die in de zonde leven. Deze algemene genade is een andere genade dat de bijzondere genade. Met de bijzondere genade laat God een zondaar opnieuw geboren worden. De algemene genade heeft deze reddende werking niet. Met deze gedachte van algemene genade kon het neocalvinisme de ideeën en de werken van niet-christenen waarderen, omdat ze daarin ook God aan het werk konden zien in Zijn algemene genade. De algemene genade is gestoeld op verwondering dat God zich na de zondeval Zich niet van de wereld afgekeerd. God houdt Zich met de in zonde gevallen wereld bezig door het kwade tegen te houden. Door Gods goedheid is er daarom nog zoveel moois in de wereld te vinden. Tegelijkertijd moest ook duidelijk blijven dat deze ideeën en deze werken afkomstig waren van mensen die zonder God leefden. Hun werken en ideeën moesten met alle waardering daarop ook worden beoordeeld. Bij de gedachte van de algemene genade hoorde daarom ook de gedachte van de antithese: de zonde werkt ook door in de ideeën en de werken, met name in een wereld- en levensbeschouwing van waaruit die ideeën en de werken opkwamen. Die wereld- en levensbeschouwing kon niet worden geaccepteerd, omdat God daarin niet de plek had die Hem toekwam. Met de combinatie van algemene genade en antithese kon het neocalvinisme een openheid hebben naar de wereld buiten de kerk en buiten het christendom. Wat er buiten de kerk en het christendom te vinden is, is niet bij voorbaat verdacht en hoeft dus niet bij voorbaat te worden afgewezen. De antithese zorgde ervoor dat wat zich aandiende niet kritiekloos werd overgenomen. De gedachte van de algemene genade gaf neocalvinisten een enorme drive om ook buiten de kerk in de maatschappij actief te zijn. Gelovigen hoeven hun krachten niet alleen aan de opbouw van de kerk te besteden. Hun inzet in de maatschappij behoort ook tot hun roeping. Want als God in Zijn goedheid ook buiten de kerk werkzaam is, hebben de gelovigen daar ook hun roeping.

Een open blik
Richard Mouw leerde in zijn studententijd het werk van Kuyper kennen en werd door het neocalvinisme gegrepen. Hij groeide op in een evangelicale omgeving, waarbij er een duidelijke grens was tussen de kerk en de wereld. Het neocalvinisme van Kuyper opende voor hem de ogen dat hij als christen ook betrokken kon zijn op de samenleving. In zijn studententijd raakte Mouw betrokken bij de protesten tegen de Vietnamoorlog. Hij kon dat niet combineren met wat hij in zijn opvoeding had meegekregen. Kuyper gaf hem een gedegen basis voor de maatschappelijke betrokkenheid. Na zijn studie werd Mouw hoogleraar Christelijke filosofie aan het Calvin College. Na 17 jaar maakte hij de overstap naar het Fuller Theological Seminary. Mouw groeide uit tot een toonaangevende evangelicale intellectueel, die zich nog altijd verbonden voelt met de evangelicale beweging. Binnen die evangelicale wereld heeft Mouw zich steeds ingezet om het anti-intellectualisme binnen de evangelicale wereld te bestrijden. In de laatste jaren heeft hij zich kritisch uitgelaten over de invloed van Trump op de evangelische beweging.
De gedachte van de algemene genade geeft Mouw de mogelijkheid om een open blik te hebben voor de ideeën van andersgelovigen. Mouw is een voorstander van de dialoog met andersdenkenden, met een nieuwsgierige en leergierige houding, zonder daarbij de eigen eigenheid op te geven. Eerst komt bij Mouw de open blik en de wens om te willen leren en pas daarna komen de kritische vragen, die vanuit een houding van respect worden gesteld. Deze houding heeft Mouw zijn studenten ook willen aanleren.

Aggiornamento van het neocalvinisme
In 2015 werd Mouw gevraagd om lezingen te geven in Nederland. Aan de VU hield hij de Kuyper-lezing en aan de TU Kampen hield hij de Bavinck-lezing. Het boek All That God Cares About is mede gebaseerd op de twee lezingen die hij destijds hield. Dit boek is het tweede boek dat Mouw over de algemene genade schreef. Mouw schreef al eerder over algemene genade (Mouw 2002). Met zijn tweede boek wil Mouw een aggiornamento geven. De gedachte van de algemene genade is nu alleen bekend in kringen die Nederlandse wortels hebben. Deze gedachte zou breder bekend moeten zijn. Zeker de evangelicale wereld zou verrijkt kunnen worden met de gedachte van de algemene genade, omdat deze gedachte het mogelijk maakt om het werk en de ideeën van niet-christenen en andersgelovigen te waarderen. Daarmee kan het wantrouwen dat er in de evangelicale wereld is met betrekking tot alles wat niet-evangelicaal is worden overwonnen. Tegelijkertijd geeft de gedachte van de antithese de evangelicaal een houding in handen, die hem wapent tegen verkeerde invloeden. In een tijd waarin de gereformeerde kerken in de VS in hoog tempo evangelicaliseren is dit geen overbodige luxe. De antithese geeft een kritische houding ten aanzien van de invloed van Trump op de evangelicale beweging. Ook de conservatieve wending binnen de evangelicale wereld, waardoor er steviger stelling wordt genomen tegen vrouw in het ambt en tegen een genuanceerdere kijk op gender kan vanuit de antithese kritisch worden doordacht. Tegelijkertijd kunnen ontwikkelingen of ideeën, die nu als verdacht worden gekenmerkt, meer worden gewaardeerd: de gedachte van algemene genade biedt ruimte om de ontwikkelingen op het gebied van de emancipatie van de vrouw en de genuanceerdere kijk op gender te waarderen. Vanuit de algemene genade is het ook mogelijk om de Critical Race Theory, die binnen de evangelicale wereld veelal bestreden wordt, positiever te duiden. De eerste reden om het neocalvinisme een update te geven is dus om een zwakte binnen de evangelicale wereld te overwinnen.
Een tweede reden voor een aggiornamento is dat het neocalvinisme zelf ook een zwakke plek heeft. Het neocalvinisme heeft zich altijd sterk gekeerd tegen het piëtisme, omdat binnen het piëtisme het bezig zijn met geloof belangrijker is dan de maatschappelijke betrokkenheid. Door dit bestrijden van het piëtisme is het neocalvinisme vergeten om een eigen spiritualiteit te ontwikkelen. Het neocalvinisme heeft daarvoor andere christelijke stromingen, die wel een duidelijke eigen geloofsbeleving hebben, nodig. Het neocalvinisme kan leren van lutheranen, anglicanen, oosters-orthodoxen. Vanuit zijn jarenlange ervaring als hoogleraar, waarin hij studenten onderwees in het neocalvinisme die niet bekend waren met deze traditie, ziet Mouw dat het neocalvinisme goed te combineren is met andere tradities.

Afwijzing van de algemene genade
Binnen het neocalvinisme is de gedachte van de algemene genade niet onomstreden. Er zijn steeds neocalvinisten geweest, die de gedachte van algemene genade afwijzen. Zij vinden dat in de gedachte van algemene genade Gods voorzienigheid ten onrechte als genade wordt gezien. Zij vinden bovendien dat met de gedachte van de algemene genade de deur voor de wereld te ver wordt opengezet. De gedachte van algemene genade praat de wereldgelijkvormigheid onder christenen goed. Zij stellen dat het verschil tussen wedergeborenen en niet-wedergeborenen zo groot is, dat er alleen een antithetische houding mogelijk is voor een christen. De kritiek op de algemene genade heeft twee keer geleid tot een kerkscheuring. In 1924 werd Herman Hoeksema door de synode van de Christian Reformed Churches afgezet als predikant, omdat hij de algemene genade verwierp. Hij richtte toen zijn eigen kerk op: de Protestant Reformed Churches. In de jaren-’30 begon in Nederland Klaas Schilder algemene te bestrijden. De afwijzing van de gemene gratie is een van de factoren die uiteindelijk geleid hebben tot de breuk in de GKN in 1944. De eerste generaties Vrijgemaakten stonden antithetisch in de wereld. Mouw stelt dat de neocalvinisten deze kritiek nodig hebben om te voorkomen dat de antithese uit het oog verloren wordt. De antithese is een onmisbaar onderdeel van het neocalvinisme. Zonder algemene genade gaat de brede blik en de open houding verloren. Zonder antithese dreigt de kritische evaluatie en het kritische gesprek over de wereld- en levensbeschouwing te worden opgegeven. Mouw kan echter de gedachte van algemene genade niet opgeven, omdat er voor hem veel op het spel gaat. De afwijzing van de algemene genade geeft aan dat God niet geeft om niet-gelovigen. Dat past niet bij Mouws beeld van God: voor hem is God een genereuze God, die om heel Zijn schepping geeft, ook om de mensen die niet in Hem geloven. Dat betekent voor Mouw niet dat alle mensen gered zullen worden. Gods algemene genade heeft een andere werking dan Zijn bijzondere genade.

Ook de mooie dingen in het leven
De directe aanleiding voor Mouw om de algemene genade weer uit de doeken te doen in dit boek is een anekdote over Kuyper die hij hoorde. Kuyper zou elke avond knielen voor zijn bed en opkijken naar een crucifix die boven zijn bed zou hangen. Elke avond zou Kuyper dan in zijn gebed hebben beleden, dat hij die dag weer te weinig had gedaan om te delen in het lijden van Christus. Volgens Mouw kan die anekdote niet kloppen, omdat Kuyper vast en zeker ook gedankt zal hebben voor al het mooie dat er die dag geweest is: dat hij genoten had van een schilderij of van een pot voetbal. Mouw vindt de anekdote wel typerend voor de evangelicale beweging: hij neemt een tendens waar dat vooral de moeiten in het leven met het leven met Christus worden verbonden. Navolging is vooral lijden om Christus’ wil. Door deze verenging van navolging tot lijden raakt de vreugde, het genieten en de ontspannen als onderdelen van het christelijke leven uit het zicht. Het mooie dat er in het leven is wordt dan niet verbonden met Christus. Dat past niet bij Kuypers visie, waarbij Christus Heer is over alle terreinen van het leven. Ook ontspannen een film kijken na een dag werken of een bezoek aan het museum hoort erbij. De Heer die met Zijn hand de melaatse aanraakte heeft Zijn schepping ook zo vormgegeven dat we kunnen genieten van een bezoek aan een museum.
De ruimte om ook de mooie dingen van het leven tot het christenleven te rekenen doet Mouw verschillen voor iemand als John Howard Yoder. Voor Yoder gaat het bij Christus vooral om het kruis waaraan Jezus stierf. Mouw wil ook aandacht hebben voor de weg die Jezus ging naar het kruis toe. De weg naar het kruis was niet alleen maar een lijdensweg. Op een conferentie waar beiden spraken, werd het verschil onder woorden gebracht: Yoder stelt dat de wereld geschapen is maar in zonde is gevallen, Mouw gaat ervan uit dat de wereld in zonde is gevallen maar wel Gods schepping blijft.

Cultuurchristendom of algemene genade?
De jonge Mouw dacht antithetischer dan de oudere Mouw. James K.A. Smith, die net als Mouw hoogleraar Christelijke filosofie aan het Calvin College werd, sluit aan bij die meer antithetische Mouw. Wat Mouw duidt als algemene genade is voor Smith cultuurchristendom. Het goede dat er in onze cultuur te waarderen is, zijn restanten van de invloed van het christendom. Het is voor Smith geen algemene genade waarmee God in niet-gelovigen werkt, maar Gods voorzienig handelen waardoor resten van de invloed van het christendom bewaard zijn gebleven. Mouw geeft echter aan dat niet alle positieve ontwikkelingen in de maatschappij kunnen worden toegeschreven aan een overgebleven invloed van het christendom. Bovendien helpt de gedachte van algemene genade ook fenomenen en ideeën te waarderen van gebieden waar het christendom nooit is geweest en ook geen invloed heeft kunnen laten gelden.
Voor Mouw blijft de algemene genade echt genade. Genade is een onverdiende bewijs van gunst. Na de zondeval had God niet aan de in zonde gevallen mensen hoeven te denken. In Zijn goedheid gaf Hij echter hen ruimte in Zijn schepping.

Besluit
In Zijn zorg voor zowel de gelovigen als de niet-gelovigen toont God Zijn generositeit. Hij blijft voor alles en iedereen zorgen. Het is immers Zijn schepping en het Zijn immers Zijn schepselen. Die zorg is geen verplichting voor God. Hij geniet ook van Zijn schepping. Hij geniet daarbij ook van wat mensen denken en bewerkstelligen. Als genereuze God geniet Hij ook van de ideeën en de werken van niet-gelovigen. Daardoor kunnen christenen de ideeën en werken van niet-gelovigen waarderen.

[Caleb Lagerwey · Rating 4 out of 5]

I enjoyed this exploration of Common Grace. Mouw's careful treatment of complicated theological topics threaded a fine balance between readability and depth. I enjoyed hearing personal stories from Mouw alongside the chance to engage with the ideas of Kuyper, Bavinck, Dooyeweerd, et al. I especially appreciated the clarifying distinctions between Neo-Calvinists (see the aforementioned authors) and New Calvinists (Piper, Keller, Mohler, et al.) and, like Mouw, I long for a book-length treatment on that subject. While this book had aspects of "Calvinist Intramurals," Mouw's Kuyperianism is hospitable and nuanced. It was a nice book to read while home sick with the flu and contemplating the future of Reformed ecclesia in the 21st-century US.

[Colin Michaelis · Rating 4 out of 5]

Learning more about the theology of Common Grace was my objective in reading this book. And I have learned a lot.

However, I have to say, this was also an exercise in humility. So much of this book went right over my head. So I also learned just how much I don't know about much of the finer points of Calvinist and Neo-Calvinist theology as I read this book.

[Радостин Марчев · Rating 4 out of 5]

По богословски убеждения Моу е калвинист докато аз съм твърдо позициониран в арминианския спектър. Въпреки това той е едно от най-хубавите открития, които съм правил през последните години. Моу е калвинист, който не само чета с удоволствие, но и обикновено казвам "Амин" дори когато говори по калвинистки теми.