Αιγαίο και Ανατολική Μεσόγειος: 50+1 όψεις των ελληνοτουρκικών διενέξεων

by Αλέξης Ηρακλείδης

Η πρόσφατη αναζωπύρωση της ελληνοτουρκικής διένεξης θέτει το εύλογο ερώτημα, πώς μπορεί η διένεξη αυτή να αντιμετωπιστεί πιο αποτελεσματικά, με στόχο την επιστροφή στην ύφεση της περιόδου 1999-2011, η οποία ήταν προς όφελος και των δύο χωρών; Και πώς μπορεί να αποφευχθεί η μετωπική σύγκρουση και να επέλθει εκτόνωση;
Ο Αλέξης Ηρακλείδης με το βιβλίο του αυτό 50 + 1 όψεων, υπό τη μορφή ερωτήσεων και απαντήσεων, συμβάλλει στην καλύτερη κατανόηση των προβλημάτων που αναφύονται στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο (με σημείο αναφοράς το Κυπριακό), με τελικό στόχο την ειρηνική επίλυση των ελληνοτουρκικών διαφορών και στις δύο αυτές θάλασσες. Βασική προϋπόθεση είναι η πιο αντικειμενική γνώση και όχι οι αντιλήψεις και η λήψη αποφάσεων με βάση τα εθνοκεντρικά στερεότυπα και τον φόβο του πολιτικού κόστους.
Το κλειδί για την ελληνική διπλωματία είναι να κάνει σαφή διάκριση μεταξύ (α) των ακραίων τουρκικών ενεργειών, όπως το Μνημόνιο με τη Λιβύη, οι γεωτρήσεις στο Ανατολικό Αιγαίο και το κύμα προσφύγων στον Έβρο και στα νησιά, και (β) των σοβαρών θέσεων της Τουρκίας (που είναι περισσότερες) στα θέματα του Αιγαίου, της Ανατολικής Μεσογείου και της Κύπρου, που συνιστούν νομιμοποιημένα και ζωτικά συμφέροντά της.

200 pages, Paperback

First published March 1, 2020

About the author

Ο Αλέξης Ηρακλείδης είναι Έλληνας πανεπιστημιακός και δημόσιος διανοούμενος, μέχρι τον Αύγουστο του 2019 καθηγητής Διεθνών Σχέσεων και Ανάλυσης-Επίλυσης Συγκρούσεων στο Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας του Παντείου Πανεπιστημίου και έκτοτε ομότιμος καθηγητής που συνεχίζει και διδάσκει στο Πάντειο Πανεπιστήμιο.

Είναι απόφοιτος της Αναργυρείου και Κοργιαλενείου Σχολής Σπετσών (ΑΚΣΣ) και σπούδασε στην Πάντειο Σχολή (1970-1974) και στα πανεπιστήμια του Λονδίνου (University College) και του Κεντ. Έχει διατελέσει εμπειρογνώμων του ελληνικού Υπουργείου Εξωτερικών σε θέματα μειονοτήτων και ανθρωπίνων δικαιωμάτων στους διεθνείς οργανισμούς (1983-1997) και έχει χρηματίσει αναπληρωτής εμπειρογνώμων της Sub-Commission on Prevention of Discrimination and Protection of Minorities της Επιτροπής Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΟΗΕ (1990-1992).

Reviews

[Michael Kotsarinis]

Ένα βιβλίο που αποδείχθηκε εξαιρετικά ενδιαφέρον καθώς παρουσιάζει με συνοπτικό αλλά σφαιρικό τρόπο όλο το πλέγμα των προβλημάτων στην περιοχή αυτή. Προσφέρει πολύτιμες γνώσεις και ψύχραιμη ανάλυση και σίγουρα πρέπει να διαβαστεί από όλους που θέλουν να έχουν μια εμπεριστατωμένη και όχι αποσπασματική άποψη.

Δείτε περισσότερα στο Ex Libris.

[Γιάννης · Rating 3 out of 5]

Ο Αλέξης Ηρακλείδης επιχειρεί μέσω απαντήσεων σε ερωτήματα που αφορούν τα τρέχοντα ελληνοτουρκικά να αναπτύξει τη δική του οπτική στα πράγματα.

Στα συν του βιβλίου η αμεσότητα και η πειστική αναμετάδοση των τουρκικών θέσεων, κάτι που δεν θεωρείται αυτονόητο σε παρόμοια εγχειρήματα.

Στα πλην του η προσπάθεια του να πείσει για τις δικές του απόψεις τον οδηγεί σε υπεραπλουστεύσεις που τον καθιστούν προκατειλημμένο.

Παρόλα αυτά, αποτελεί έναν ευσύνοπτο οδηγό της ελληνοτουρκικής διένεξης

[John · Rating 5 out of 5]

Εξαιρετικό βιβλίο για να σπάσει λίγο τη μονόπλευρη και διαστρεβλωμένη προβολή των ελληνοτουρκικών αντιπαραθέσεων για το Αιγαίο. Ο Ηρακλείδης παρουσιάζει για κάθε θέμα τα επιχειρήματα και των δύο πλευρών και παράλληλα αντιλαμβάνεται ότι το θέμα δεν έγκειται μόνο στο να βρεθεί ποιος νομικά έχει δίκιο. Όπως πολύ σωστά τονίζει, δεν έχει σημασία αν νομικά έχεις δίκιο από τη στιγμή που ο άλλος θεωρεί ότι αδικείται. Για να λυθεί αυτό το πρόβλημα πρέπει να βρεθεί μια κοινά αποδεκτή λύση. Στο ~1/3 του βιβλίου παραθέτει τα διάφορα αγκάθια σχετικά με το Αιγαίο (υφαλοκρηπίδα, fir, αιγιαλίτιδα ζώνη, αποστρατιωτικοποίηση νησιών κλπ) και αναλύει τα επιχειρήματα της κάθε πλευράς καθώς και τι θα γινόταν αν κατέληγε η διαφωνία σε κάποιο διεθνές δικαστήριο. Στη συνέχεια κάνει μια ιστορική αναδρομή των διαφόρων προσπαθειών επίλυσης των διαφορών καθώς και των λόγων που απέτυχαν. Στο τελευταίο κομμάτι που είναι και το πιο δύσκολο, κάνει μια ανάλυση των διαφόρων προτάσεων επίλυσης των θεμάτων και παραθέτει και την δική του άποψη για τα βήματα που πρέπει να γίνουν ώστε να βρεθεί λύση στο κάθε θέμα καθώς και τι λύση μπορεί να είναι αυτή. Ανεξάρτητα από το αν συμφωνεί κανείς με το τελευταίο κομμάτι, θα πρέπει να αναγνωριστεί η προσπάθεια του να είναι όσο πιο αντικειμενικός γίνεται. Άλλωστε ακόμα κι αν διαφωνεί κανείς με την άποψη ότι το πρόβλημα δεν θα λυθεί απλά από κάποιον τρίτο σε νομικό επίπεδο (πχ διεθνές δικαστήριο), το γεγονός ότι παραθέτει αναλυτικά την άποψη και των δύο πλευρών καθώς και των ακραίων φωνών τους, κάνει αυτό το βιβλίο εξαιρετικά χρήσιμο ώστε να πάρει κάποιος μια σφαιρική εικόνα για τα επιμέρους ζητήματα. Νομίζω πως τουλάχιστον τα 2/3 του βιβλίου αξίζει να διαβαστούν από οποιονδήποτε ανεξαρτήτως πολιτικής κατεύθυνσης.

[Christos Bouras · Rating 4 out of 5]

Ο Α. Ηρακλείδης κάνει μια βαθιά ανάλυση στα προβλήματα γειτονειας μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας παρουσιάζοντας τα σε διαχρονικό επίπεδο με εύληπτο και κατανοητό τρόπο για τον μέσο αναγνώστη. Οπαδός μιας συμφωνίας επίλυσης των προβλημάτων μέσω διαλόγου και αμοιβαίων υποχωρήσεων, ο Ηρακλείδης προτείνει τις πλέον δίκαιες λύσεις για τα διάφορα ζητήματα που ταλανίζουν τα ελληνοτουρκικά. Ωστόσο το σκεπτικό του προσιδιάζει στο να έχεις απέναντι σου την Δανία και όχι την Τουρκία. Η Τουρκία του δικτάτορα Ερντογάν έχει ανέλθει στην φαντασιοπληξια της ισλαμικής οθωμανικής αυτοκρατορίας που απαξιώνει τις γειτονικές παλαιόθεν υποδουλωμενες σε αυτήν περιοχές. Ωραία τα λέει ο Ηρακλείδης αλλά το Αιγαίο δεν είναι τα στενά του Maine ούτε η Μάγχη.

[Emmanouil · Rating 4 out of 5]

Μέσα από ένα μικρό βιβλίο που είναι επιστημονικό, αντικειμενικό, απλό και κατανοητό ο συγγραφέας καταθέτει έναν οδηγό για τις ελληνοτουρκικές διενέξεις στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο. Ορισμένες απόψεις του συγγραφέα για την εξόρυξη υδρογονανθράκων θεωρώ ότι μετά τον πόλεμο Ουκρανίας -Ρωσίας είναι ξεπερασμένες.

[George Pappas · Rating 4 out of 5]

Πάρα πολύ ενδιαφέρον βιβλίο, καθώς η ήρεμη, διπλωματική φωνή του κ. Ηρακλειδη δίνει μια προσέγγιση με γνώμονα την οπτική και το καλό όλων των εμπλεκομένων. Μια καλή εναλλακτική στις εθνικιστικες κορώνες των τελευταίων χρόνων. Θα το πρότεινα ανεπιφύλακτα

[Nikos Fotiou · Rating 4 out of 5]

Ωραίο βιβλίο που προβληματίζει. Λίγο κουραστικό το τελευταίο κεφάλαιο όπως και το σύστημα αναφορών.