Τι είναι αρκετό για να χάσει μια μάνα την ψυχή της; Τα όσα πέρασαν οι μάνες του Πόντου δεν είχαν όριο. Πόνεσαν για την πατρίδα που έχασαν. Έκλαψαν για το άδικο. Λύγισαν για τα παιδιά που έθαψαν.
Τραπεζούντα, 1918. Οι Νεότουρκοι πλέον ήταν ασυγκράτητοι. Το μόνο που τους ενδιαφέρει είναι να εξοντώσουν το χριστιανικό στοιχείο. Βιάζουν, λεηλατούν, ατιμάζουν. Σκελετωμένοι άνθρωποι που μοιάζουν με σκιές, βαδίζουν αγόγγυστα προς τα τάγματα εργασίας.
Οι μάνες του Πόντου για να γλιτώσουν από τις θηριωδίες και τις σφαγές των Τούρκων, θα κρυφτούν άλλες στα βουνά της Σάντας και άλλες θα αναζητήσουν καταφύγιο στον Καύκασο. Με μοναδικό τους εφόδιο τη δύναμη για ζωή, θα αναμετρηθούν με τον πόνο της απώλειας και του ματωμένου ξεριζωμού από τη γενέθλια γη. Δεν θα ανασάνουν πια τη μυρωδιά της μάνας πατρίδας. Έχουν χάσει τον Πόντο τους. Για πάντα.
Και μόλις η ζωή τούς χαμογελάσει ξανά, έστω και αχνά, η ιστορία επαναλαμβάνεται, σαν να προσπαθούσε ο Θεός να τις κάνει ακόμα πιο δυνατές μέσα από τις πικρές λύπες. Κατατρεγμένες από τις Σοβιετικές αρχές, πρέπει για δεύτερη φορά να παλέψουν με τα θεριά της φύσης. Ο δρόμος θα τους οδηγήσει στην αγκαλιά της Ελλάδας, της πατρίδας που θα τους δεχτεί με καχυποψία.
Οι μάνες του Πόντου, κουβαλώντας τη δύναμη με την οποία τις είχε μπολιάσει η ρίζα τους, θα δώσουν τον αγώνα τους, και σε πείσμα κάθε δυσκολίας, θα καταφέρουν να σηκωθούν, όσες φορές και αν χρειαστεί να λυγίσουν.
Ευγενία, Σοφία, Δωροθέα. Τρεις γυναίκες που έζησαν τον ξεριζωμό, βιώνοντας τον μέγιστο πόνο για αυτά που άφησαν πίσω. Τρεις γυναίκες που κρίθηκαν όχι μόνο από τη στάση τους απέναντι στη ζωή, αλλά απέναντι στο θάνατο. Μια αληθινή ιστορία ζωής μέσα από τις μαρτυρίες τους.
Η Μάρθα Πατλάκουτζα γεννήθηκε και μεγάλωσε στη Θεσσαλονίκη από γονείς που κατάγονται από την Ανατολική Θράκη. Ο παιδικός της χρόνος είχε να κάνει με αποδράσεις σε αλάνες και βιβλιοθήκες. Αγαπάει πολύ τα παιδιά γι’ αυτό και πήρε την απόφαση να σπουδάσει Παιδαγωγικά στο Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, απ’ όπου αποφοίτησε το 1990.
Από το 1996 διδάσκει σε δημοτικά σχολεία της χώρας και τα τελευταία χρόνια σε δημοτικά της Θεσσαλονίκης. Δεν ξέρει για πόσα χρόνια θα μπορεί να γράφει, ούτε αν θα το κάνει πετυχημένα. Προς το παρόν απολαμβάνει το ταξίδι κι εύχεται να αργήσει πολύ να βρει την Ιθάκη της.
Ένα βιβλίο που μιλάει για τη δύναμη που κρύβει η ανθρώπινη ψυχή και που το μέγεθος της αποκαλύπτεται όταν ο άνθρωπος δε μπορεί να κάνει διαφορετικα! Υπέροχο!
Πρόκειται για ένα πολύ καλογραμμένο και συγκινητικό βιβλίο. Ενώνει όμορφα το ιστορικό στοιχείο με το μυθιστόρημα και μου άρεσε ιδιαίτερα η αναφορά σε τοπικά γλωσσολογικά στοιχεία και παροιμίες. Φωτίζει πολλά κομμάτια της ιστορίας. Φαίνεται ότι προϋπήρξε μεγάλη έρευνα για τη συγγραφή. Μέσα από τις περιπέτειες των τριών γυναικών και τον πόνο που έχουν βιώσει στην ζωή τους -αντιλαμβάνεται κανείς το σθένος της μητέρας που δεν τα παρατά και αγωνίζεται για το μέλλον των παιδιών της. Είναι ένα βιβλίο που ειδικά αν σε ενδιαφέρει η ιστορία του πόντου, το συνιστώ ανεπιφύλακτα. Σε αντίθετη περίπτωση, είναι και πάλι εκπληκτικό ιστορικά και από άποψη συγγραφής αλλά υπάρχει πολύ πόνος μέσα στις ζωές των πρωταγωνιστών.
Ένα ξεχωριστό ιστορικο βιβλίο!Δεν σε κουράζει καθόλου,μόνο που σε συνεπαίρνει ψυχολογικα με πόνο και θλίψη!Αλλα στο τέλος μπορεις να ξεχωρίσεις μέσα σου το δεις και το θαυμασμό για τις μάνες του Πόντου!
Η Ευγενία,η Σοφούλα,η Δωροθέα είναι οι τρεις ηρωίδες του βιβλίου της κυρίας Μ.Πατλάκουτζα,αλλά είναι και οι μάνες του Πόντου,κυριολεκτικά.Τρία συμβολικά πρόσωπα,που οι ιστορίες τους,αντιπροσωπεύουν όλες τις γυναίκες που πολέμησαν,βασανίστηκαν,έκλαψαν και κατάφεραν να επιβιώσουν στις πιο αντίξοες συνθήκες που έζησε ανθρώπινό πλάσμα.Το μυθιστόρημα "Οι Μάνες του Πόντου" είναι γραμμένο στο παρελθόν και στο τώρα της ζωής των αναφερόμενων γυναικών.Μέσα από την αληθινή εξιστόρηση της ιστορίας της οικογένειας Ιορδανίδη,ανακαλύπτουμε τη δομή και τον τρόπο της κοινής ποντιακής κοινωνίας,όπως και τις συμπεριφορές και τα εθιμοτυπικά της,(προξενιά,προίκα,τρόποι συμπεριφοράς και θέση της γυναίκας και των παιδιών,συμπεριφορές της πατριαρχικής-πατροπαράδοτης οικογένειας).Ενδυναμώνεται δε,η περιγραφή,από την ντοπιολαλιά και τις αυθεντικές λέξεις ή φράσεις,που ενσωματώνονται στους διαλόγους των ηρώων. Ο τρόπος,που αλλάζουν όλα,είναι καταιγιστικός.Ο θάνατος,η φυγή,η αντίσταση,ο πόνος,η αγωνία,αλλάζουν τις ζωές των πρωταγωνιστών δραματικά.Με τον βίαιο εκτοπισμό της Ευγενίας,της Σοφούλας και του Νικόδημου,κλείνει το πρώτο μέρος του βιβλίου. Η ζωή των διωκόμενων Ποντίων,προς τις περιοχές της Ρωσίας,του Καυκάσου,είναι ένα θέμα που δεν έχει αναφερθεί σε πολλά βιβλία.Κι όμως,η ζωή που έφτιαξαν οι Πόντιοι εκεί,αλλά και ο τρόπος που σχεδιάστηκε, και από ΄κει , η εξόντωσή τους,αποτελεί άλλη μια ιστορική τραγωδία. Οι ζωές των μανάδων που έφυγαν από τον Πόντο,αλλά και εκείνων που πολέμησαν στη γενέτειρά τους,αποτελεί έναν κύκλο..Ένας κύκλος που δεν κλείνει ποτέ για τις "Μάνες του Πόντου".Μια κυκλωτική πορεία,που αντί να βγάζει μπροστά,σκάβει βαθιά έναν κύκλο χωρίς τέλος. Οι γυναίκες,της γενιάς Κυριακίδη,εκπροσωπούν,μέσα από την ιστορία τους,όλες τις γυναίκες που πολέμησαν και βασανίστηκαν,που θυσίασαν και θυσιάστηκαν,που έκλαψαν και οδήγησαν, τ΄απομεινάρια των οικογενειών τους, στην ελπίδα και στην αξία της ανθρώπινης ζωής.Το πείσμα και η μαχητική τους ιδιοσυγκρασία,η σκληρή,κάποιες φορές,συμπεριφορά τους,έχουν μόνιμα ένα και μόνο κίνητρο:τη βαθιά αγάπη,που ξεπερνάει όλες τις αντιξοότητες για να καταφέρει να αναδειχτεί.
Το βιβλίο της κυρίας Πατλάκουτζα,αποτελεί ύμνο στην αγάπη αλλά και ένα είδος τάματος,στις γυναίκες που μάχονται με την ψυχή αλλά και με το σώμα τους,με μόνο όπλο το ένστικτο της μητρότητας.Ο γραπτός λόγος της συγγραφέως,εναρμονίζεται απόλυτα με τις καταστάσεις που περιγράφει.Λιτός,εκεί που πρέπει, δραματικός,με πολιτιστικά και λαογραφικά στοιχεία στη γλώσσα,αναλλοίωτα στο πέρασμα των χρόνων μέχρι και τώρα,Συναισθηματικές διακυμάνσεις που φορτίζουν και έγκαιρα αποφορτίζουν τον αναγνώστη,εξαιρετική ισορροπία μεταξύ Ιστορίας και μυθιστοριογραφίας,έτσι ώστε να μην χάνεται το θέμα του βιβλίου.
Τραπεζούντα 1915. Μια ιστορία αληθινή ξεκινά εκεί, αποτυπώνοντας τις τραγικές μέρες του ξεριζωμού των Ποντίων που θα ακολουθήσουν, καταλήγοντας στα μέσα της δεκαετίας του 1960 στην Θεσσαλονίκη.
Τρείς γυναίκες. Ευγενία, Σοφία, Δωροθέα. Μάνα, κόρη, εγγονή. Η ζωή μιας μάνας ξετυλίγει την ζωή της κόρης της, αλλά και της εγγονής που θα έρθει στον κόσμο το 1920 στην Γάγγρα του Καυκάσου. Τρείς γυναίκες που μαζί με τις οικογένειες τους βίωσαν το διωγμό από την πατρίδα τους, τον Πόντο.
Το παρελθόν γίνεται φωτογραφία, με αναδρομές από στιγμές ειρηνικές της καθημερινότητας που εναλλάσσονται με βίαιες, απόκοσμες, αποτρόπαιες. Ένας βίαιος ξεριζωμός από τη γενέθλια γη της Τραπεζούντας του Πόντου, με άγριες δολοφονίες ανδρών , γιων και γυναικόπαιδων. Μια αγωνιώδης προσπάθεια επιβίωσης των τριών γυναικών ως πρόσφυγες πια στην Ελλάδα. Ο δρόμος της προσφυγιάς βαρύς…
Ένα βιβλίο με ζωντανές μαρτυρίες ανθρώπων που υπέστησαν διωγμούς στην γη που τους γέννησε, τον μαρτυρικό Πόντο!
Φωτιά οι αναμνήσεις της αγαπημένης πατρίδας, που σου καίνε τα σωθικά...
Όλα ξεκινούν από την Τραπεζούντα.
Με τη πτώση της οθωμανικής αυτοκρατορίας και τη δημιουργία του σύγχρονου τουρκικού κράτους, η εξόντωση, ο αφανισμός, ο εκτοπισμός και η εκρίζωση εκατοντάδων χιλιάδων Ελλήνων του Πόντου από τις πατρογονικές τους εστίες, γίνεται πραγματικότητα. Ο κρυμμένος πόθος των Τούρκων κατακτητών, παίρνει σάρκα και οστά, αποφασισμένος να εξαφανίσει καθετί Ελληνικό.
Οι Νεότουρκοι σκληροί, βάναυσοι, αμείλικτοι. Δολοφονίες εν ψυχρώ, βασανιστήρια, πείνα, κακουχίες, βιασμοί. Οι επιζώντες κατέφυγαν στην Ρωσία και μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή το 1922, στην Ελλάδα.
Ένα βιβλίο ύμνος για τις Μάνες του Πόντου. Γυναίκες αγωνίστριες, γενναίες. Αγαπούν την ζωή, την οικογένεια, τα παιδιά τους. Η γυναίκα του Πόντου, με την ατσαλένια της καρδιά αντέχει τον πόνο, τον θάνατο, τον ξεριζωμό, την ταπείνωση. Η ψυχή της γεμάτη από εικόνες φρίκης. Σπαραγμός για τους αγαπημένους και τα παιδιά που αναγκάζεται να θάψει, κυνηγημένη από τις ορδές των Νεότουρκων.
Σκηνές σκληρές αποτρόπαιες, ξετυλίγονται κινηματογραφικά, ζωντανές μπροστά στα μάτια μας. Μια απ' αυτές, η άγρια σφαγή στην Σάντα. …Επτά αγγελούδια, φύλακες των Τριακοσίων! Σκοτώθηκαν επι τόπου για να μην ακουστεί το κλάμα τους και προδοθούν οι αντάρτες και πιαστούν από τους Τσέτες.
Μάνες χαροκαμένες…
Η Μάρθα Πατλάκουτζα μας δίνει ένα βιβλίο πλημμυρισμένο από συναίσθημα. Μέσα από το λόγο της, εξυμνεί την αγέρωχη μορφή της Πόντιας Μάνας . Της μάνας με τα πολλά πρόσωπα, της πιστής συζύγου, της όμορφης γυναίκας, της παντοδύναμης πεθεράς, της καλής μάνας αλλά και της αντάρτισσας στα βουνά του Πόντου. Μιλάει για τις πατρίδες που χάθηκαν, για τις γυναίκες που πόνεσαν, έκλαψαν, μοιρολόγησαν, βασανίστηκαν αλλά δεν φοβήθηκαν. Ηρωίδες που κίνησαν γη και ουρανό για να κρατήσουν την οικογένεια τους ζωντανή, ενωμένη. Ένας ύμνος στην «Μάνα της προσφυγιάς» που γνωρίζει πως να βοηθήσει τον συνάνθρωπο της ακόμα και με τα λίγα που έχει.
Η συγγραφέας με σφιχτοδεμένη πλοκή και με λόγο λιτό, αποτυπώνει με την πένα της τα δύσκολα χρόνια του ξεριζωμού των Ποντίων μέσα από τα βιώματα των ηρωίδων της όσα. Δίνει έμφαση στα γεγονότα και στην αστείρευτη οδύνη των χαρακτήρων της ιστορίας. Με την άρτια γραφή της, δίνει την ανάλογη ένταση στους κεντρικούς χαρακτήρες του βιβλίου, στις πράξεις και τα συναισθήματα τους.
Ένα αξιόλογο βιβλίο για την δύναμη της ανθρώπινης ψυχής, την τόλμη, το θάρρος, την πίστη, την αυτοθυσία!
3 γυναίκες ,η Ευγενία, η Σοφία και η Δωροθέα. Ολοκληρη ιστορία ζωής μέσα, απο τις μαρτυρίες τους. Ο θανατος, η προσφυγιά ,η πείνα επιρρέασαν τις ζωές τους όμως δεν κατάφεραν να αφανίσουν τις ψυχές και τη ρίζα τους. Έχτισαν ξανά και ξανά τις ζωές τους πάνω στα συντρίμ��ια της παλιάς πατρίδας τους. Βρήκαν τη δύναμη να συνεχίσουν να ζουν κ να ελπίζουν ξανά και ξανά ότι όλα θα φτιάξουν. Αγόρασα το συγκεκριμένο βιβλίο λίγο καιρό πριν. Είπα να το ξεκινήσω αυτόν το μήνα λόγω και της 19ης Μαΐου (γενοκτονία ποντιακού ελληνισμού). Συγκλονιστικό βιβλίο, με έκανε να κλάψω, να συνειδητοποιήσω πόσο κακός μπορεί να γίνει ένας άνθρωπος και πόσο κακό μπορεί να προξενήσει χωρίς να νοιάζεται για τις αθώες ψυχές. , Με "οδήγησε" να σκεφτώ κάποια πράγματα ,να εκτιμήσω καλύτερα κάποιες καταστάσεις και πιστεύω ήταν από τις καλύτερες αγορές που έχω κάνει. Αξίζει να το διαβάσετε και να ταξιδέψετε στις τραγικές ζωές των ηρώων του βιβλίου.
[...]Ο Τούρκος του κόπου και του μόχθου μπορεί να μην πολυκαταλάβαινε τα πολιτικά τερτίπια, όμως αντιπαθούσε το γεγονός ότι ο Πόντιος είχε τον παρά κι εκείνος την πείνα. Έξυνε το αμόρφωτο κεφάλι του κάτω από το φέσι του και ό,τι θα μπορούσε να του κάνει τη ζωή καλύτερη, άρχισε να το στηρίζει. Κι όσο η ελπίδα αυτή ρίζωνε στην ψυχή του, χαμήλωνε το βλέμμα κι έτριβε τα χέρια ανυπόμονος. Έτσι, πες-πες οι λαοπλάνοι Νεότουρκοι εδραίωσαν τη θέση τους στο πολιτικό στερέωμα της άλλοτε κραταιάς χώρας τους. Τότε, πανέτοιμοι να δείξουν το αμείλικτο μίσος τους, έριξαν τις μάσκες τους κι έβαλαν τα σχέδιά τους σε εφαρμογή.[...]
Ίσως και να το αδικώ με τα 3*, αλλά έχω διαβάσει τόσα πολλά μυθιστορήματα για τον Πόντο που νιώθω ότι δεν πρόσθεσε τίποτα παραπάνω. Για να με συγκινήσει πλέον κάτι με θέμα τη Σμύρνη ή τον Πόντο πρέπει να έχει αυτό το "κάτι", το διαφορετικό. Εννοείται πως είναι αξιόλογο βιβλίο και διαβάζεται ευχάριστα.
Μου άγγιξε την ψυχή!!! Συγχαρητήρια στη συγγραφέα!!! Όλοι μας πρέπει να παραδειγματιζόμαστε από τη δύναμη της ψυχής των προγόνων μας, που παρά τις αμέτρητες συμφορές που πέρασαν, δεν σταμάτησαν να αγωνίζονται για ένα καλύτερο μέλλον! Διαβάστε το οπωσδήποτε!!!
Καταπληκτικό βιβλίο, συγκινητικό και ευκολοδιαβαστο. Οι ιστορίες των παππούδων μας και τόσων άλλων. Ειδικά για όσους διαβάζουν βιβλία με θέμα την καταστροφή της Σμύρνης, τον Πόντο. Υπέροχο!