کارنامۀ خورش: دستور غذاهای نادرمیرزا قاجار

by نادرمیرزا قاجار, نازیلا ناظمی (به کوشش)

تسلط نادرمیرزا قاجار به ادبیات، تاریخ و طب دوره‌ی خودش و دقت او در نگارش باعث شده کتاب کارنامۀ خورش تنها دستور طبخ غذاهای مختلف نباشد. این کتاب فرهنگ‌نامه‌ای از غذاهای ایرانی است همراه شرح حوادث تاریخی، خاطرات نویسنده، قصه و شعر که همه با نظمی درونی کنار هم نشسته‌اند. توصیفات و ابداعات زبانی برای طعم‌ها، تاریخچه‌ی غذاهای محلی ایران همراه گزارش آداب و رسوم، روابط اجتماعی و خانوادگی آن دوره کاری کرده که این متن در گذر زمان همچنان خواندنی و تازه باشد.

270 pages, Paperback

First published July 1, 2020

Reviews

[Ramin Azodi · Rating 5 out of 5]

این کتاب خیلی به من چسبید. در چند نوبت مختلف بهش برگشتم و هر بار انقدر از خوندن‌اش کیفور می‌شدم که شروع می‌کردم بلند بلند برای هر کسی که دور و برم بود؛ می‌خوندم‌اش. واقعا توصیه می‌کنم این یکی کتاب رو برای دل خوشی خودتون هم که شده بخونید.

[Hosna · Rating 5 out of 5]

جز اینکه برای دوستداران آشپزی خواندن دستور خوراکها خوش است و نگاهی تاریخی به بزم ایرانی در زمان قاجار می‌دهد برای من شگفت زبان فارسی سره نویسنده و توان اوست. بدگویانی که فارسی نویسی را بدعت پهلوی می‌دانند باید این کتاب را بخوانند که شاهزاده‌ای قاجاری به چه روانی فارسی پاکیزه و پالوده نوشته است. درود بر نادرمیرزا و خاتونش. نگاه نویسنده به زنان هم خواندنی است گاه انها را می‌نکوهد اما بیشتر از زن خود یاد می‌کند و همه جا گفته‌های او را درباره‌ی دستورپخت خورشها از زبان خاتون که سرخوالیگر خانه است می‌نویسد و او را می‌ستاید. بسیار خواندنی.

[Mana Ravanbod · Rating 2 out of 5]

سه ستاره برای خود متن نادر میرزای قاجار و همتش در آن دوره که شاهزادگی می‌توانست تن‌پروری باشد و یک ستاره یا نصف ستاره برای این مقدمه‌های بیخود و نسخه‌پردازی نا-درخور و سجاوندی آشفته و به جا نیاوردن قدر احمد مجاهد. کاغذ و چاپ و صحافی و جلد خوبی دارد و «سر و شکل» کتاب عالی‌ست ولی حیف از این سر و شکل که اینقدر وقت صرفش شده و مثلاً برداشته‌اند دنبلان را کرده‌اند «بنات الاوبر» و خایه را کرده‌اند «تخم» که به خیال خودشان عفت عمومی آسیب نبیند! خانم ناظمی هم در مقدمه نوشته به خواهش نشر اطراف دست به چنین کاری زده! و توجیحش این است که علاوه بر «پژوهشگران تاریخ» این کتاب مورد استفاده‌ی «مخاطب عمومی» هم هست. سانسور همین جوری تعبیر می‌شود. مقدمه‌ی زرگری‌نژاد که بماند چقدر بی‌مناسبت و جابجا بود.
اما متن می‌تواند خاطره‌ی این چیزها را بشورد ببرد. نسخه‌ی مجاهد را اگر پیدا کردید توفیری ندارد و این به آن سر ندارد. زبان نادرمیرزا بیشتر از حد زمانه‌اش نیست و در همان دایره می‌چرخد که اقرانش اگر حدود ۱۳۰۰ هجری قمری را در نظر بگیریم که می‌نوشته و چطور می‌نوشته جز قائم مقام و شاید آخوندزاده و یکی دو کار ملکم بقیه بدتر از این می‌نوشتند و بهترین‌های زمانه در همین حدود. اشاراتی که در باریک‌بینی‌های آشپزی دارد اتفاقاً برخلاف برداشت مقدمه نویسان خیلی هم مهم است و اصلاً اصل ماجراست که کاش یکی در یک جستار جمع کند.
«این ریویو آپدیت می‌شود.»

[Zahra Yazdani · Rating 5 out of 5]

کتابی که قبل از دانشجوی آشپزی شدن توی لیستم بود و دلم میخواست بخونم و وقتی دانشجوی آشپزی شدم یکی از اساتیدمون به عنوان منبع جزوه‌اش معرفی کرد که اگه دوست داشتیم بریم و بخونیمش و منم بالاخره خوندمش.
دوران قاجار طبق چیزی که ما توی مدرسه :) یاد گرفتیم دورانی بود که همه‌ی پادشاه‌ها فقط به فکر خوش گذرونی‌شونن و اصلا براشون مهم نیست کشورشون و یهو من این کتاب رو خوندم و تمام تصوراتم از اون دوران تغییر کرد اینجا با شاهزاده‌ای آشنا شدم که کشورش واسش مهمه، چندین کتاب نوشته و دانشمنده، همسرش رو دوست داره و اون رو خدای خانه صدا میزنه چقدر همه چیز تاریخ وقتی که خودت درمورد تحقیق میکنی متفاوت از جیزیه که توی مدرسه خوندیم واقعا :)
دستور پخت‌های جالبی داشت حتی دستور آش هایی که من فقط توی خونه‌ی مامان بزرگم دیده بودم هم بود و به نظرم خیلی جالب بود که غذاهارو از لحاظ طب هم بررسی کرده بود.
خلاصه که تاریخ دوست دارید بخونیدش، آشپزی دوست دارید بخونیدش، کلا بخونیدش دوستان کتاب پر باری هست.

[Pardis · Rating 4 out of 5]

این کتاب به من نشون داد خیلی از غذاهایی که تصور می‌کردم مربوط به گیلان هست، تبریزی هست در واقع!! البته اگر این کتاب قابل استناد باشه واقعاً.

[Celina · Rating 5 out of 5]

من خیلی چیزای جالب دستگیرم‌ شد. اینکه فهمیدم تو روستایی که پدر بزرگم بزرگ‌ شده اصلی ترین غذا آش ذغال بوده. به نظرم خیلی کتاب جذابی بود

[Amin Ebrahimi · Rating 2 out of 5]

برای من جذاب نبود.

[Sajede · Rating 5 out of 5]

چه‌قدر غذاهاب متنوع و بامزه‌ای داریم.