Η γη στον Κάτω Κόσμο βράζει. Είναι Τετάρτη. Και όπως κάθε δεύτερη Τετάρτη, κάθε μήνα εδώ και τριάντα χρόνια, η Αχώ στέκεται δίπλα στο μεγάλο τραπέζι, ανακατεύει το βαρύ χαρμάνι του καφέ και κοιτάζει έξω από το παράθυρο. Προσδοκώντας, περιμένοντας. Για πόσο ακόμα;
Η νουβέλα της Μαριλένας Παππά Το τελευταίο εμπόδιο, είναι ένα μείγμα ποιητικού λόγου και υπερρεαλισμού, με σκηνές βγαλμένες από ελληνικά τοπία. Οι λέξεις που χρησιμοποιεί έχουν γεύσεις και μνήμες από αλμύρα, γαλάζιους ουρανούς και λευκά βότσαλα.
Η συγγραφέας ισορροπεί ανάμεσα στο σύγχρονο ελληνικό λογοτεχνικό ρεύμα και σε επιρροές από κλασικούς Έλληνες πεζογράφους, δημιουργώντας ένα δικό της απόκοσμο σύμπαν: Μια μικρή σύγχρονη αρχαία τραγωδία.
Marilena Pappa is a Greek writer. Born in Athens in 1988, she studied Public Administration at Panteion University and Communications and Journalism. She has been working in the field of Public Relations, Communication and Advertising since 2013 She has published books for children, poetry and novels in Greece and Cyprus, while she has translated children´s books from English to Greek. She was nominated for Best Children's Book in Cyprus´ State Literature Awards in 2013.
Για ακόμα μια φορά συγχαρητήρια στις εκδόσεις βακχικόν που έχουν γίνει από τις αγαπημένες μου! Η Μαριλένα μπορεί να γράψει και γράφει πάρα πολύ καλά και εντελώς διαφορετικά από όλους τους υπόλοιπους. Αυτή η νουβέλα είναι γεμάτη υπέροχες λέξεις, πανέμορφες εικόνες, και αμέτρητα ερωτήματα, τα περισσότερα από αυτά φιλοσοφικά που καλούμαστε να απαντήσουμε μόνοι μας. Ξεκινώντας είδα το ερωτήματα της μοναξιάς και αναρωτήθηκα για ποιο λόγο υπέβαλε η ηρωίδα τον εαυτό της σε αυτό. Είναι η ηθελημένη μοναξιά τρομακτική, επιλέγουμε να μείνουμε μόνοι ή μας αναγκάζουν οι περιστάσεις της ζωής; Είναι ψυχικά άρρωστοι όσοι επιθυμούν να αποκοπούν από το παράλογο σύνολο που κινείται σε φρενήρης ρυθμούς χωρίς ουσιαστικό λόγο; Τα ερωτήματα της ύπαρξης, της ψυχής και των σχέσεων είναι διάχυτα σε κάθε σελίδα, όμως αυτή η ιστορία είναι γυναίκα. Στην παιδική της ηλικία, στην ενηλικίωση και στα γηρατειά. Όλα αυτά τα στάδια είναι ξέχωρα και συνυπάρχουν ταυτόχρονα την κάθε στιγμή. Ένα παιδί φαίνεται να έχει την σοφία μιας ενήλικης γυναίκας και μια γριά φέρεται να έχει τις ίδιες ανάγκες με μια έφηβη. Υπάρχουν εικόνες, ερωτήματα και έννοιες που τα καταλαβαίνω απόλυτα, αλλά δεν θα μπορέσω ποτέ να τα κατανοήσω ουσιαστικά ή να τα βιώσω, γιατί πολύ απλά έχω γεννηθεί σε αντρικό σώμα. Η κύηση, η περίοδος, η αποβολή, η γέννηση, ο θάνατος ίσως του παιδιού στο οποίο έδωσε ένα γυναικείο σώμα ζωή, δε μου λένε απολύτως τίποτα, εκτός από το ότι είναι σπουδαίες λέξεις και φάσεις στη ζωή της κάθε γυναίκας, στις οποίες οι άντρες είμαστε απλά παρατηρητές. Όλες αυτές οι αγωνίες που βιώνει μια γυναίκα στη ζωή της φαίνονται ξεκάθαρα εδώ και χαίρομαι που μέσα από αυτό το ανάγνωσμα κατάφερα να έρθω πιο κοντά. Ψυχές και σώματα συνυπάρχουν για λόγους τους οποίους δεν γνωρίζουμε, καθώς επίσης και οι άνθρωποι που επιλέγουμε να έχουμε κοντά μας. Δεν είναι πάντα απαραίτητη η λεκτική επικοινωνία και οι κοινές συνιστώσες για να υπάρξει το απόλυτο ταίριασμα. Υπάρχουν τόσα πολλά που θέλω να γράψω, αλλά και αμέτρητες απόψεις που θα ήθελα να διαβάσω. Σας αφήνω να βγάλετε τα δικά σας συμπεράσματα και θα χαρώ να διαβάσω τα σχόλιά σας.
Μαζι με την Αχώ ξεδιπλώνεσαι και εσύ ως αναγνώστης, και όσο και αν η Μαριλενα Παππα σου λέει πως "δεν θα καταλάβεις" καταλαβαίνεις τα πάντα μέσα από αυτην την ιδιαίτερη και τόσο όμορφη νουβέλα, την οποία καλλιστα μπορεις να την φανταστεις να εξελίσσεται σε μια θεατρική σκηνή καθώς την διαβαζεις. Γεμάτη εικόνες, ήχους και μυρωδιές από ελληνικο καλοκαίρι...
Η Αχώ μένει μόνη σ’ ένα νησί και ζει σ’ ένα περίεργα διαρρυθμισμένο σπίτι ενώ η μόνη της επικοινωνία με τον κόσμο είναι ένας ψαράς που της φέρνει προμήθειες κάθε δύο εβδομάδες. Ποια είναι η σχέση αυτών των δύο ανθρώπων και τι κρύβει μέσα της αυτή η γυναίκα;
Η Μαριλένα Παππά στρέφεται στον χώρο του σουρεαλισμού, χαρίζοντάς μας μια διαφορετική νουβέλα γεμάτη υπερρεαλιστικές καταστάσεις και απρόσμενα φαντασιακά γεγονότα που σε κάποια σημεία δένουν με την πραγματικότητα. Οι πρώτες σελίδες με την καθημερινότητα της Αχούς στο απομονωμένο νησί ήταν γραμμένες με το γνωστό, αγαπημένο μου στυλ και ύφος. Μυστήριο καλύπτει την πραγματική σχέση της γυναίκας και του άντρα, οι λυρικές περιγραφές της φύσης γύρω από το σπίτι αλλά και το νησί αφθονούν, δωρικότητα κυριαρχεί στην περιγραφή των ίδιων καθημερινών κινήσεων.
Εντυπωσιακή είναι η ματιά της συγγραφέως απέναντι στα άψυχα. Πόσο διεξοδικά τα παρατηρεί και πόσο λυρικά περιγράφει όχι μόνο τα χαρακτηριστικά τους αλλά και την ψυχή τους! Για παράδειγμα: «Το ξέρει πως ένα τραπέζι είναι άψυχο, αλλά δεν παύει να αναρωτιέται πώς είναι κάποιος να πρέπει να στέκεται όρθιος για πάντα, για όλη του τη ζωή πάνω σε τέσσερα ξύλινα, άκαμπτα πόδια… Πώς υποδέχεται στις χαρακιές του τον χρόνο, τη σκόνη, τα ψίχουλα, τις λαδιές» (σελ. 8). Μοναξιά, θλίψη και ερημιά και πόση ησυχία! Εκκωφαντική ησυχία που λες και διαπερνά τις σελίδες και τυλίγει τον αναγνώστη! Χόρτασα όμορφες παρομοιώσεις και μεταφορές: «Κοίταξε το τραπεζομάντιλό της. Ο καφές είχε ξεραθεί, δημιουργώντας μια μεγάλη σκούρα λωρίδα πάνω του. Ένας βρόμικος δρόμος βίαζε την καθαρή βαμβακερή επιφάνεια» (σελ. 13).
Από ένα σημείο και μετά όμως ταξίδεψα στη σφαίρα της φαντασίας της συγγραφέως που, όσο κι αν αξίζει ως δείγμα σουρεαλισμού, δεν κατάφερε να μου φανερώσει πολλά από αυτά που ήθελε. Δεν παύω στιγμή να πιστεύω στις δυνατότητες και τις ικανότητες της Μαριλένας Παππά, απλώς στο νέο της κείμενο, μια πρωτότυπη και φρέσκια νουβέλα, δοκιμάστηκε κάπου όπου συνήθως εγώ δεν πατάω. Σίγουρα όμως όσοι αρέσκονται σε τέτοια κείμενα θα ταξιδέψουν με τη γραφή της και τα αισθήματα, με τους συμβολισμούς και τη δύναμη των εικόνων που ζωντανεύει με τέχνη και ταλέντο. «Το τελευταίο εμπόδιο» είναι ένα διαφορετικό κείμενο που με ταξίδεψε με σκαμπανεβάσματα αλλά άξιζε το κάθε λεπτό που του αφιέρωσα.
Η Μαριλένα Παππά έχει την ικανότητα μέσα από κάθε της βιβλίο να σε ταξιδέψει στον κόσμο που έχει πλάσει ,είτε πρόκειται για έναν πλανήτη που σου χαμογελά είτε για ένα απόγευμα στη Μήλο ακόμη και για μια βόλτα στα στενά της Αθήνας. Αυτό ακριβώς συμβαίνει και με το τελευταίο της βιβλίο "Το τελευταίο εμπόδιο". Διαβάζοντας το δίπλα στη θάλασσα, ταυτίζεσαι σε αρκετά σημεία με την ηρωίδα,βυθίζεσαι μαζί της στην απελπισία όμως αγωνιάς για το θαύμα. Το συνιστώ ανεπιφύλακτα!!
«Το τελευταίο εμπόδιο» είναι ένα απ’ τα πιο παράξενα βιβλία που έχω διαβάσει, και έχω διαβάσει πολλά. Ευτυχώς υπάρχουν στην Ελλάδα κάποιοι μικροί εκδοτικοί οίκοι όπως το Βακχικόν που επιτρέπουν να ακουστούν κάποιες φωνές πρωτότυπες, ιδιαίτερες και ξεχωριστές - φωνές που είναι σίγουρο πως το «πλατύ κοινό» δεν θα ενδιαφερθεί να ακούσει. Χωρίς να θέλω να υποστηρίξω πως η λογοτεχνία οφείλει να μας εκπλήσσει, όταν τελικά συμβαίνει αυτό ανακαλύπτουμε πόσο το έχουμε ανάγκη, πόσο χρειαζόμαστε από ένα γραπτό, πέρα απ’ το να είναι καλογραμμένο, να μας αιφνιδιάσει με όψεις του απρόσμενου και με μια γλώσσα ικανή το απρόσμενο να εκφράσει. «Το τελευταίο εμπόδιο» της Μαριλένα Παππά είναι ένα τέτοιο βιβλίο, πρωτότυπο όσο και αλλόκοτο, μοιάζει με παραίσθηση και εφιάλτη. Διαβάζεται μονομιάς όχι επειδή είναι μικρό σε μέγεθος αλλά γιατί η διήγηση δεν σκοντάφτει πουθενά, κυλάει ορμητική και ασυγκράτητη, με έναν λόγο ωστόσο που όχι μόνο δεν παραληρεί αλλά είναι λιτός και συνεκτικά δομημένος· μια αλληγορία για τη μοναξιά και την αγριότητα της ύπαρξης. Αγαπημένη σκηνή εκεί όπου η συγγραφέας καταλύει τη σύμβαση της πρωτοπρόσωπης αφήγησης και στρέφεται άξαφνα προς τον αναγνώστη, σχίζοντας το παραπέτασμα που τον χωρίζει απ’ τα τεκταινόμενα και αναγκάζοντάς τον να συμμετάσχει στη ροή τους. Είναι σαν να στέκεσαι μπροστά από μια πύλη σφαλιστή και ο φρουρός της να σου επαναλαμβάνει μια φράση αποτρεπτική, και ακριβώς αυτή η επωδός να αποτελεί τελικά το κλειδί που θα σου επιτρέψει να εισέλθεις.