Pociąg do Tybetu

by Maja Wolny

Z Warszawy do serca Tybetu. Dziesięć tysięcy kilometrów, dwa kontynenty, pięć przejść granicznych i osiem stref czasowych.

W czasach, w których samoloty zabrały nam radość cierpliwego wędrowania, Maja Wolny dociera Koleją Transsyberyjską, Transmongolską i wreszcie Tybetańską na Dach Świata - do Lhasy. Podróż przez Syberię, bezkresne stepy Mongolii i zatłoczone Chiny to tygodnie trudnych, ale także niezwykłych doświadczeń w zmieniających się pociągach. Ostatni odcinek to nieporównywalna z niczym przygoda: szokująca dla organizmu jazda na wysokości ponad 5000 m npm. Omdlenia, brak tchu - to tutaj coś normalnego.

Inspiracją dla autorki jest Alexandra David-Néel, która jako pierwsza Europejka w historii dotarła do Tybetu. Podążając tropem kobiety-podróżniczki, Maja Wolny tworzy współczesny, pełen zaskakujących obserwacji zapis wyprawy na Wschód.

Pociąg do Tybetu pokazuje przejmujący obraz krainy przez wieki zamkniętej dla świata.

Drogą powietrzną mogłabym dotrzeć do stolicy Tybetu, Lhasy, w niecałe 24 godziny. Ale taka podróż jest jak cesarskie cięcie, zbyt szybkie przejście z jednego świata w drugi, bez prawdziwego mozołu drogi. A ja chciałabym zrozumieć niewypełnioną przestrzeń, która wyrasta już pół dnia drogi od Moskwy, ciągnie się przez całą Syberię i Mongolię, aż do Chin. Jazda pociągiem ma to do siebie, że pejzaż łatwo się rozmazuje. Nie można zatrzymać kadru. Mijane po drodze sylwetki ludzi i rzeczy pozostaną nieuchwytne. (Fragment książki)

Genres: Nonfiction, Travel, Audiobook

256 pages, Paperback

First published May 20, 2020

Reviews

[Sven · Rating 2 out of 5]

Maja Wolny, Poolse van origine, woonde een tijd in België waar ze correspondente en boekhandelaar was maar ook museumdirecteur en columniste. Later keerde ze terug naar Polen. Wolny won met haar boek De boekenmoordenaar de debuutprijs Hercule Poirot.
De trein naar Tibet is haar eerste non-fictie boek.
Verhaal
Vliegtuigen nemen volgens Wolny de vreugde van het reizen een beetje weg. Zij stapt zelf in Warschau op de trein om met de Trans-Siberische, Trans-Mongoolse en Tibetaanse spoorlijn te reizen naar Tibet. Het dak van de wereld ,Lhasa. Tienduizend kilometer, twee continenten en meerdere tijdszones. Ze doet dit in de voetsporen van Alexandra David-Néél die als eerste Europese vrouw in de geschiedenis Tibet bereikte. Dit was in het jaar 1924. Wolny probeert om dezelfde reis te maken vol verrassingen en ontmoetingen.
Mijn gedacht
Charlotte Pothuizen, een literaire vertaalster van Poolse verhalen, nam de vertaling naar het Nederlands voor haar rekening.
Het verhaal werd in Polen uitgeroepen tot beste reisverhaal van 2020. Dan verwacht je een verhaal met een enorm groot reisgehalte, maar dat miste een beetje in dit boek. Wolny stopt redelijk wat historische details in haar verhaal. Daardoor verdwijnt het reizen een beetje naar de achtergrond.
De schrijfstijl is zakelijk waardoor er geen band gevormd wordt met de personages. Soms gaat ze de poëtische kant uit met citaten van oude schrijvers. Soms voelt het wat chaotisch aan.
Het voordeel van details is wel dat men wat info opneemt over de landen waar Wolny langs passeert en de mensen die ze ontmoet. Maar zorgt er ook voor dat sommige passages opnieuw gelezen moeten worden om alles op te nemen.
De foto’s zijn dan wel weer een meerwaarde voor het verhaal. Een visualisatie van een gedeelte van de tekst. Een blik op wat Maja zag op haar reizen.
De drijfveer van de auteur om deze reis te maken komt niet echt uit het verhaal. Is het haar gewoon te doen om Alexandra haar reis te volgen of gewoon om de wereld te zien? Na het lezen van het boek ben je er nog altijd niet uit.
Conclusie
Een reisverhaal waar het reisgevoel teveel op de achtergrond zit. Wel interessant om iets bij te leren over de landen waar ze doorheen reist. Maar jammer genoeg leer je te weinig over de auteur haar drijfveer om die reis te maken. Mogelijks dat de tekst van beste reisverhaal de verwachtingen te hoog geplaatst heeft.

[Dries De Smet · Rating 3 out of 5]

Sprinter uit De Krook
Leest gemakkelijk na een lange werkdag.

Was getriggered door de slow travel methode & de bestemming/route. Helaas wat op honger blijven zitten qua sappige interacties met locals of guitige situaties die zo'n hectische reis met zich meebrengen.

Wel heel tevreden over de achtergrondinformatie bij de culturen/gewoontes/religies die revue passeerden.

[Shane W. · Rating 4 out of 5]

Po przeczytaniu już opublikowanych opinii, nie spodziewałam się zbyt wiele. Bardzo lubię książki tego typu i czytam ich sporo, gdy ciekawi mnie jakiś kraj, region itd., ale często też natykam się na bardzo słabe pozycje, pełne prywatnych anegdot, czy pisane słabym językiem.
,,Pociąg do Tybetu" to była bardzo dobra książka. Pełna ciekawostek, intrygujących wiadomości, które dodatkowo sprawdzałam i doczytywałam. Najciekawszy wątek dotyczył Alexandry David, której pozycje trafiły na mój TBR. Autorka ma też bardzo sprawne pióro, tekst czytało się chętnie i z zaciekawieniem. Dawno nie czytałam tak dobrej książki podróżniczej. Jedyny minus - za to odjęta została gwiazdka - to sama Maja Wolny, a przynajmniej to jak ją odebrałam po lekturze. Narzekanie owszem było, ale tylko momentami było tego faktycznie za dużo. Gorszym ,,problemem" wydawał się brak szacunku do kultury i zwyczajów ludzi, których odwiedzała. Nie podobało mi się, gdy na siłę próbowała ,,wcisnąć" swojemu przewodnikowi Tenzinowi do obejrzenia film ,,Droga do Tybetu", który w tym miejscu był zakazany. Wydało się to bardzo naiwne i wścibskie, a nawet ignoranckie, bo faktycznie mogło to być źródłem zagrożenia nie tylko dla niej, ale przede wszystkim dla chłopaka, który prowadził ją przez Tybet. Takich momentów ,,mesjanistycznych" było kilka.
Polecam lekturę książki i chyba przeczytam coś jeszcze tej autorki w przyszłości. Warto tylko wziąć pod uwagę, że to nie jest książka o Tybecie, a o podróży tam, a więc nie tylko o regionie wspomnianym w tytule, ale też o innych miejscach.

[Mikołaj · Rating 2 out of 5]

2,5/5 po lekturze mam wrażenie, że więcej tu różnych, nieuczesanych myśli autorki, niż samego Tybetu. Przyznaję, że irytowało mnie też narzekanie - a to na kiepską kawę, a to na brud w indyjskich ulicznych jadłodajniach, w których to autorka boi się jeść. Perspektywa europejskiej podróżniczki przyzwyczajonej do zachodnich standardów zbyt mocno przesłoniła radość podróży i odkrywania nowych miejsc. A przecież o to przede wszystkim chodzi w książkach tego typu.

[Kinga (oazaksiazek) · Rating 3 out of 5]

Według mnie to typowa książka opowiadająca o drodze i zmierzaniu z jednego miejsca do drugiego. Porusza ona temat przemieszczania się z punktu do punktu różnymi pociągami. Maja Wolny kieruje czytelnika do Tybetu. Wraz z autorką przemierzamy Polskę, Białoruś, Rosję, Mongolię i Chiny. Trafiamy też na chwilę do Belgii i Indii, co niekoniecznie mi w tej pozycji odpowiadało.

Spodobały mi się niektóre spostrzeżenia autorki. Nawiązywały do współczesnego życia wielu z nas i patrzenia na otaczający świat. Szkoda, że zdjęcia zamieszczone w książce nie były kolorowe, ponieważ moim zdaniem lepiej oddawałyby jej klimat. Ważnym elementem tej podróży były nie tylko krajobrazy mijane po drodze, ale także ludzie w niej spotkani.

Uważam, że to lektura podróżnicza, która może w niewielkim stopniu przydać się tym, którzy chcieliby pokonać podobną trasę. Skrywa ona bowiem w sobie pomocne informacje, które może nie są w tekście wytłuszczone, ale da się je wyłapać podczas czytania.

[Kiki · Rating 3 out of 5]

Rozumiem jaki był zamysł tej książki ale mam wrażenie, że coś nie wyszło. Dość dużo nic niewnoszących dygresji autorki, sprawia, że w drugiej połowie książka jest trochę męcząca. Brak tu lekkości, humoru i frajdy co wedlug mnie jest esencja książki podróżniczej.

[La vida es bella · Rating 2 out of 5]

Dat het boek is uitgeroepen tot beste reisverhaal in Polen schepte hoge verwachtingen. Helaas...
Het boek is geschreven door de Poolse Maja Wolny en begint in Polen. Maar zoals iemand van de leesclub terecht opmerkte: hoeveel reisboeken zouden er per jaar in Polen verschijnen?
Drie redenen waarom mijn oorspronkelijke enthousiasme tijdens het lezen van dit reisverhaal wegebte.

1. De ondertitel luidt ”In het spoor van Alexandra David Néel”. Dat schept de verwachting dat de reizen van beide vrouwen in elkaar worden verweven, zodat er een interessante vergelijking ontstaat tussen het verleden en het heden. Jammer genoeg wordt Alexandra slechts aangestipt, wat wel mijn interesse wekte om van haar een boek te lezen. Enkel in het voorlaatste hoofdstuk speelde ze een hoofdrol, waardoor het meteen ook één van de meest interessante hoofdstukken werd.

2. Maja neemt bewust de trein en niet het vliegtuig, omdat de overgang langzamer is en de reiziger ondertussen het wisselende landschap kan bewonderen. De foto’s in het boek deden me al wegdromen voor ik begon te lezen. In de tekst stonden er niet zo veel beschrijvingen. Ik herinner me de uitstap naar het Baikalmeer met enkele wetenswaardigheden. Ook dat Maja in slaap viel voor ze bepaalde dingen kon bekijken die ze voor zichzelf had aangestipt. Wel krijgen we naar aanleiding van plaatsen waar de trein langsrijdt enkele geschiedenislessen. De uitweidingen over de gebruiken in het boeddhisme zijn boeiend. Het geheel is nogal rommelig, waardoor ik soms de weg kwijt raak. Wat voorbeelden van praktische problemen van zo’n lange treinreis betreft, bleef ik op mijn honger zitten. Hiermee doek ik op zaken zoals de hoogteziekte, waarover we wel details krijgen, pinnen, wat wordt aangestipt, maar niet verder wordt behandeld, zodat we niet weten, hoe dit uiteindelijk afloopt.

3. De eindbestemming: Tibet. Maja’s realistische kijk sabelt mijn romantische ideeën over dit deel van de wereld genadeloos neer. En maar goed ook! Het is ver van ons bed en we denken niet altijd na over de onderdrukking door de Chinezen, omdat er op dit moment andere onderwerpen actueel zijn. Jammer dat ze zo lang op haar stokpaardje blijft zitten en ook niet afstapt om eens gewoon van het eten te genieten, zonder tafelgenoten aan te vallen en te chockeren. De schrijfster lijkt me op bepaalde momenten zeer egoïstisch en brengt zelfs haar gids in gevaar. Als ooit te weten komt, hoe het met Tenzin is afgelopen, laat het ons aub weten!

Conclusie: dit boek voldeed niet aan mijn verwachtingen. Ik was eerder op zoek naar een boek zoals ik daarna ter hand nam ”Een reis om de wereld in 80 treinen”

[Benny · Rating 2 out of 5]

Vroeger las ik veel reisverhalen, tegenwoordig minder. Maar deze trein naar Tibet wilde ik wel op. Ik hou van treinen (daar zit Paul Theroux voor iets tussen), het dak van de wereld is een boeiende bestemming en – vooral - Maja Wolny belooft Tibet te bezoeken “in het spoor van Alexdra David-Néel”. Die straffe Belgische (1868-1969) verdient een herontdekking.

Helaas blijf ik behoorlijk op mijn honger zitten. De Belgische Tibetreizigster en boeddhiste komt helemaal niet zo vaak in het boek voor. OK, er is dat boeiende voorlaatste hoofdstuk, maar dat speelt zich eigenlijk af in Digne-les-Bains.

Wolny neemt de trein vanuit Polen naar Tibet. Ze moet twee keer overstappen (in Oelan-Oede en in Beijing) en leest onderweg wat over Alexandra David-Néel. Niet veel, want ze heeft ook andere boeken bij. Ze heeft last van hoogteziekte (geen pretje). Eenmaal in Tibet aangekomen onderneemt ze de gebruikelijke toeristische uitstappen en verkondigt ze nogal oppervlakkige meningen over vredelievende Tibetanen en slechte Chinese bezetters. Echt diepgravend is het allemaal niet.

In het hoofdstuk over Alexandra David-Néel geeft Wolny toe dat de Belgische zelf eerder optimistisch was over de rol van de Chinezen. De gebeurtenissen van 1949 beschouwde David-Néel als een “herbezetting”. Daar is veel voor te zeggen, maar Wolny gaat er niet echt op in en doet zich er nogal gemakkelijk van af. Alexandra David-Néel is – zo schrijft Wolny - nu eenmaal niet is kunnen teruggaan “om met eigen ogen te zien met hoeveel wreedheid de Chinezen het koninkrijk in de Himalaya had behandeld” (p.219). Een gemiste kans.

Bovendien lijkt de Poolse me niet bijzonder sympathiek. Ze stoort zich aan andere eetgewoontes en opvattingen over hygiëne, slaapt liefst alleen in haar treincompartiment en verpest een gezellig etentje door een Chinese toeriste per se uit te willen horen over de politiek in Tibet. Haar lokale gids brengt ze in gevaar door hem absoluut de verboden Hollywoodfilm Seven Years in Tibet te willen laten zien. Het komt allemaal nogal naïef en egocentrisch over.

Aan haar grote voorbeeld als reisschrijver (Colin Thubron) kan deze Poolse niet tippen.

[Joanna Makul · Rating 1 out of 5]

Nie sądziłam, że dam kiedykolwiek 1 gwiazdkę. Ta książka zapowiadała się bardzo ciekawie, dlatego też rozczarowanie jest bardziej dotkliwe. Autorka wyrusza w podróż do Tybetu, nietypową drogą, bo pociągiem. Zdaje się, że taka decyzja wiąże się z potrzebą wrażeń, poczucia trudu, podróżowania właśnie dla samej drogi. Jednak czytając coraz bardziej miałam wrażenie, że śledzę nieuporządkowane myśli uprzywilejowanej Europejki, która brzydzi się tym co nie jest znajome, bezpieczne, pachnące czystością. Zdaje się, że nie dostrzega nic pozytywnego, wszędzie szuka szarości, brzydoty, brudu, oznak zepsucia przez cywilizację i okupację. To co widzi przekazuje bardzo arbitralnie, jest oceniająca i zdaje się, że nie czerpie przyjemności ze swojej podróży. Zbyt rozkapryszona, by wyjść ze swojej strefy komfortu. Ta 1 gwiazdka za wiedzę ogólną i znajomość historii regionu, którą przytacza.

[Herman Verhoeven · Rating 3 out of 5]

Is een interessant boek. Het boek draagt zeker bij tot een beter begrip van Rusland en de Russische Federatie. Maja Wolny beschrijft de verschillend etappes met persoonlijke ervaringen tijdens haar contacten met burgers uit de Russische federatie. Het werk is eerder documentair dan een neerslag over de Russische cultuur en beschaving.

[Bert · Rating 3 out of 5]

Dit boek had wat dikker gemogen. De treinreis mocht wat meer verhaal en Alexandra David-Néel een grotere rol. Maja Wolny heeft dieper gereisd dan ze hier laat lezen. Hopelijk schrijft ze haar ervaringen nog eens neer in een ander boek.

[de vangsten · Rating 3 out of 5]

Interessante feiten over een regio en vrouw (Alexandra David -Neel) waar ik zeer weinig over afwist. Leest lekker weg. Maar de reizen die uitsluitend in Rusland plaatsvinden, vind ik wel veel doorleefder, zeker haar laatste.

[Kingakinga · Rating 3 out of 5]

Niestety, ale przy takiej podroży możnaby się pokusić o dużą głębszą refleksję społeczną. Ale to chyba taki nowy model reportażu, bardziej jak instagramowe hasztagi, niż faktyczny reportaż. Wszystko to się dobrze czyta, bo szkoła pisania literatiry faktu jest w Polsce silna, ale jednak spodziewałam się czegoś bardziej wnikliwego.

[Hania Sokolnicka · Rating 4 out of 5]

bardzo przyjemnie napisana:), rzadko się trafiają dobrze napisane typowo podróżnicze książki, sama postać autorki nie do końca do mnie momentami przemawiała, ale najprawdopodobniej sięgnę jeszcze po jej inne pozycje

[Agnieszka · Rating 4 out of 5]

Ciekawa.

[Jos Deroo · Rating 3 out of 5]

Interessante maar soms warrige reisbeschrijving langsheen, op en rond de Transsib.

[Lena · Rating 3 out of 5]

Minder een reisverslag dan ik had verwacht, maar wel heel interessant boek over Tibet

[maybepsychology · Rating 2 out of 5]

Mocno nijaka, moim zdaniem.

[Agnieszka Przybylska · Rating 3 out of 5]

I couldn’t make it to the end; too much boring history, too little travel experience

[Alicja · Rating 3 out of 5]

Reportaż z podróży najwyższym i najniebezpieczniejszym pociągiem świata do Tybetu. Duzo o kulturze,