What do you think?
Rate this book
Världens jämlikaste land?
I Världens jämlikaste land? gör ekonomi-historikern Erik Bengtsson upp med den svenska självbilden om jämlikhet som ett nationellt särdrag med djupa rötter i det gamla bondesamhället, och att 1900-talets välfärdssamhälle organiskt växt fram ur detta naturgivna tillstånd. Utifrån ekonomisk och historisk forskning visar han hur Sverige före det demokratiska genombrottet i realiteten var ett ovanligt ojämlikt land. 1900-talets jämlikhetsunder var i stället ett tydligt brott med det gamla Sverige, skapat i skarp konflikt med de mäktiga intressen som ville bevara den traditionella ojämlika ordningen.
- GenresNonfiction
272 pages, Hardcover
Published September 7, 2020
1 person is currently reading
54 people want to read
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 5 of 5 reviews
November 11, 2021
In Zweden bestaat een hardnekkige mythe over de eigen geschiedenis. De ontwikkeling van sociale- en economische gelijkheid die de decennia na de Tweede Wereldoorlog domineerde, zou zijn geworteld in een oorspronkelijke agrarische samenleving van vrije boeren. Niets daarvan, zo toont Bengtsson op overtuigende wijze in dit boek aan. In de 18e eeuw was het grootste deel van de Zweedse bevolking bezitloos. Men beulde zich af voor grootgrondbezitters, meestal leden van de adellijke klasse, die hun geld verdienden en vermogen opbouwden in de landbouw. Deze conservatieve elite hield elke maatschappelijke verandering en verbetering tegen. Dit ‘oude regime’ zou bestaan tot in de eerste decennia van de vorige eeuw waarbij Zweden ook nog eens een van de meest ongelijke en onrechtvaardige inkomens- en vermogensverdelingen van Europa had.
De vraag is dan ook hoe het land zich in de 20e eeuw in een razend tempo tot het meest gelijke ter wereld kon ontwikkelen - en dat kwam dus niet door het intrinsieke gelijksstreven waarmee de Zweedse samenleving zogenaamd al eeuwenlang was doordesemd, zo betoogt Bengtsson. De omwenteling was daarentegen zuiver politiek en had zijn basis in een steeds groter wordende groep van rechteloze en in diepe armoede levende arbeiders. Daarbij speelden de zogenaamde vrije kerken – kerken die losstonden van de Lutherse staatskerk – en verenigingen tegen alcoholgebruik (!) een belangrijke rol. Zij boden mensen de mogelijkheid zich te organiseren en te ontwikkelen. De druk op de zittende elite werd uiteindelijk zo groot dat in 1919 volledig algemeen kiesrecht werd ingevoerd en de vorming van nieuwe politieke partijen niet meer was tegen te houden, uitmondend in de leidende rol van de sociaaldemocratische partij en de ontwikkeling van de welvaartstaat.
Inmiddels is Zweden niet meer het meest gelijke land ter wereld. In de jaren tachtig en negentig van de vorige eeuw werden als gevolg van de globalisering, de toenemende invloed van het marktgerichte denken en economisch crises, forse bezuinigingen in de welvaartsstaat doorgevoerd, waaronder beperkingen van sociale uitkeringen. Daar kwam nog bij dat in de loop der jaren de meeste Zweden hun emotionele band met de eenvoud en armoede van hun voorouders waren kwijtgeraakt. Dat verzwakte de positie van de sociaaldemocratische partij.
Naar mijn mening waren de eerste symptomen daarvan al zichtbaar in 1976 toen de Zweedse socialisten voor de eerste maal een forse verkiezingsnederlaag leden, leidend tot het vertrek van het eerste kabinet-Palme. De Zweedse bevolking was het centralisme uit Stockholm overduidelijk beu, en dan met name de belastingpolitiek die enkele maanden voorafgaand aan de verkiezingen door niemand minder dan Astrid Lindgren in een krantenartikel op de hak was genomen.
Ook ik moet bekennen de veranderingen de afgelopen jaren te hebben gezien. Zweden is nog steeds een welvarend land, maar het vertoont helaas ook tekenen van decadentie: een verloederend straatbeeld, veel 40-plussers met obesitas, een verzwakte rol in de internationale politiek en een sterk groeiende maatschappelijke onderklasse. Wat politiek is opgebouwd, kan politiek weer even snel worden afgebroken, is de boodschap die Bengtsson ons aan het eind van dit goed geschreven zeer leerzame boek meegeeft.
Voor dit soort specifiek op de geschiedenis van Noordse landen gerichte publicaties is er in het algemeen geen markt in Nederland. Een vertaling zal er dan ook wel niet in zitten, vrees ik. Zonde...
De vraag is dan ook hoe het land zich in de 20e eeuw in een razend tempo tot het meest gelijke ter wereld kon ontwikkelen - en dat kwam dus niet door het intrinsieke gelijksstreven waarmee de Zweedse samenleving zogenaamd al eeuwenlang was doordesemd, zo betoogt Bengtsson. De omwenteling was daarentegen zuiver politiek en had zijn basis in een steeds groter wordende groep van rechteloze en in diepe armoede levende arbeiders. Daarbij speelden de zogenaamde vrije kerken – kerken die losstonden van de Lutherse staatskerk – en verenigingen tegen alcoholgebruik (!) een belangrijke rol. Zij boden mensen de mogelijkheid zich te organiseren en te ontwikkelen. De druk op de zittende elite werd uiteindelijk zo groot dat in 1919 volledig algemeen kiesrecht werd ingevoerd en de vorming van nieuwe politieke partijen niet meer was tegen te houden, uitmondend in de leidende rol van de sociaaldemocratische partij en de ontwikkeling van de welvaartstaat.
Inmiddels is Zweden niet meer het meest gelijke land ter wereld. In de jaren tachtig en negentig van de vorige eeuw werden als gevolg van de globalisering, de toenemende invloed van het marktgerichte denken en economisch crises, forse bezuinigingen in de welvaartsstaat doorgevoerd, waaronder beperkingen van sociale uitkeringen. Daar kwam nog bij dat in de loop der jaren de meeste Zweden hun emotionele band met de eenvoud en armoede van hun voorouders waren kwijtgeraakt. Dat verzwakte de positie van de sociaaldemocratische partij.
Naar mijn mening waren de eerste symptomen daarvan al zichtbaar in 1976 toen de Zweedse socialisten voor de eerste maal een forse verkiezingsnederlaag leden, leidend tot het vertrek van het eerste kabinet-Palme. De Zweedse bevolking was het centralisme uit Stockholm overduidelijk beu, en dan met name de belastingpolitiek die enkele maanden voorafgaand aan de verkiezingen door niemand minder dan Astrid Lindgren in een krantenartikel op de hak was genomen.
Ook ik moet bekennen de veranderingen de afgelopen jaren te hebben gezien. Zweden is nog steeds een welvarend land, maar het vertoont helaas ook tekenen van decadentie: een verloederend straatbeeld, veel 40-plussers met obesitas, een verzwakte rol in de internationale politiek en een sterk groeiende maatschappelijke onderklasse. Wat politiek is opgebouwd, kan politiek weer even snel worden afgebroken, is de boodschap die Bengtsson ons aan het eind van dit goed geschreven zeer leerzame boek meegeeft.
Voor dit soort specifiek op de geschiedenis van Noordse landen gerichte publicaties is er in het algemeen geen markt in Nederland. Een vertaling zal er dan ook wel niet in zitten, vrees ik. Zonde...
September 21, 2021
Jag gillade idéen till den här boken, men jag tycker att den stundtals blir väldigt seg. De historiska beskrivningarna är grundläggande för själva berättandet, men ibland blev de för långdragna. Det tog mig därför väldigt lång tid att läsa klart den här boken. Men läs den om du vill ha klasskamp sprungen ur misär, för de bitarna är väldigt bra.
November 8, 2020
En mycket intressant ekonomi-historisk bok om utvecklingen i Sverige, alls inte ett kontinum från självägande bönder till dagens läge
January 22, 2021
Kortfattad men välformulerad beskrivning av 1800-talets Sverige med stora ekonomiska klyftor och begränsat demokratiskt utrymme.
October 18, 2021
Väldigt tydligt argumenterat kring hur konkret politik påverkar jämlikheten i ett land. Bra historisk uppgörelse med bilden av Sveriges "unikt jämställda historia".
Displaying 1 - 5 of 5 reviews