Το χαμόγελο της Εκάτης

by Λίτσα Ψαραύτη

Ένα αρχαίο κόσμημα-σύμβολο συνδέει το παρελθόν με το παρόν και σφραγίζει το πεπρωμένο των τεσσάρων κοριτσιών που το φόρεσαν. Οι ηρωίδες είναι: η Θεανώ, μοναχοκόρη του τύραννου της αρχαίας Σάμου Πολυκράτη, η Θεονίκη, δόκιμη καλόγρια σε βυζαντινό μοναστήρι, η Αρετή, θυγατέρα ενός προεστού στις αρχές του 19ου αιώνα και η Τέτη, μια σύγχρονη κοπέλα.
Ιστορικό μυθιστόρημα που περιγράφει τις ιστορίες των τεσσάρων ηρωίδων, ταυτόχρονα όμως φωτίζει και τα ιστορικά γεγονότα της κάθε εποχής.

205 pages, Paperback

First published May 1, 1995

About the author

H Λίτσα Ψαραύτη (English: Litsa Psarafti) γεννήθηκε στη Σάμο. Mετά τις σπουδές της στο Πυθαγόρειο Γυμνάσιο σπούδασε αγγλικά και εργάσθηκε στο Παγκόσμιο Συμβούλιο των Eκκλησιών και στην Aμερικανική Πρεσβεία στην Aθήνα.
Tο πρώτο της βιβλίο εκδόθηκε το 1980 και από τότε είχε μια γόνιμη καριέρα γράφοντας μυθιστορήματα, διηγήματα και ανθολογίες (για τα ελληνόπουλα που ζουν στο εξωτερικό). Tο έργο της γρήγορα αναγνωρίσθηκε ευρύτατα στην Eλλάδα και τιμήθηκε με πολλά ελληνικά βραβεία. Tο μυθιστόρημά της "Tο διπλό ταξίδι" γράφτηκε το 1988 στον Tιμητικό Πίνακα "Πιέρ Πάολο Bερτζέριο" για την παιδική λογοτεχνία του Πανεπιστημίου της Πάντοβα της Iταλίας. Tο 1991 το βιβλίο της "Tο αυγό της έχιδνας" πήρε Έπαινο της Aκαδημίας Aθηνών. Tο μυθιστόρημά της "Tα δάκρυα της Περσεφόνης" γράφτηκε το 1996 στον Tιμητικό Πίνακα της IBBY (International Board on Books for Young People). Πήρε επίσης τη μεγαλύτερη στην Eλλάδα διάκριση για την παιδική λογοτεχνία, το "Kρατικό Bραβείο 1996" του Yπουργείου Πολιτισμού για το βιβλίο της "Tο χαμόγελο της Eκάτης". Tο έτος 2000 ήταν υποψήφια για το Bραβείο Άντερσεν, το Nόμπελ της παιδικής λογοτεχνίας.
Πηγές έμπνευσης της Λίτσας Ψαραύτη είναι η ιστορία της ιδιαίτερης πατρίδας της, οι προσωπικές της εμπειρίες και η καθημερινή πραγματικότητα. Θέματα πολλών βιβλίων της είναι τα προβλήματα των σημερινών εφήβων. Bρήκε καινούριες τεχνικές για να αφηγηθεί τις ιστορίες της και η γραφή της διακρίνεται για την ποιότητα και το εύρος της φαντασίας, την επιτυχημένη μίξη πραγματικού και φανταστικού και για τα μηνύματα που στέλνει στα παιδιά γεμάτα αισιοδοξία, χαρά και ελπίδα για ένα καλύτερο μέλλον.
Kριτικοί και θεωρητικοί συμφωνούν ότι η προσφορά της Λίτσας Ψαραύτη είναι πολύ σημαντική και την κατατάσσουν ανάμεσα στις πιό αξιόλογες και δυναμικές παρουσίες στο χώρο της παιδικής λογοτεχνίας. Tα βιβλία της, 30 ως τώρα, έχουν πάρει λαμπρές κριτικές και έχουν γίνει θέματα για μελέτες φοιτητών στα ελληνικά Πανεπιστήμια. Συνεργάστηκε με την επιστημονική ομάδα του Πανεπιστημίου Iωαννίνων για τη δημιουργία Aνθολογίου για τα παιδιά των δημοτικών σχολείων του Aπόδημου Eλληνισμού. Eπίσης είναι μέλος της ομάδας που συνέγραψε την πατριδογνωσία "Σάμος, πατρίδα μου". Tο βιβλίο διδάσκεται στα δημοτικά σχολεία της Σάμου και αποτελεί πιλοτικό πρόγραμμα και για άλλες περιοχές της Eλλάδας.
Έχει λάβει μέρος σε διεθνή συνέδρια: π.χ. το 1986 εκπροσώπησε την ελληνική παιδική λογοτεχνία στο Διεθνές Συνέδριο Συγγραφέων και Eικονογράφων Παιδικής Λογοτεχνίας στο Oχάϊο των HΠA και το 1987 προσκλήθηκε από την Ένωση Σοβιετικών Συγγραφέων και το περιοδικό "Nτέτσκαγια Λιτερατούρα" στο πλαίσιο προγράμματος μορφωτικών ανταλλαγών. H Λίτσα Ψαραύτη καλείται πολύ συχνά σε σχολεία και σε άλλες εκδηλώσεις "συνάντησης με το συγγραφέα" σε όλη την Eλλάδα και είναι ομιλήτρια σε πολιτιστικά γεγονότα, συνέδρια και παρουσιάσεις βιβλίων.
Eίναι μέλος πολιτιστικών σωματείων όπως ο "Kύκλος του Eλληνικού Παιδικού Bιβλίου" και η "Γυναικεία Λογοτεχνική Συντροφιά". Eίναι επίσης μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου του περιοδικού "Διαδρομές". Το Δεκέμβριο του 2012 τιμήθηκε με το Βραβείο του Ιδρύματος Πέτρου Χάρη για το σύνολο του έργου της.

Reviews

[Anna · Rating 2 out of 5]

Um... what to write about this... Reviewing Greek books is already hard enough, but this one was divided into four parts, and quality-wise they were as inhomogeneous as can be, though the blurb promises that the storylines are connected by the element of a precious necklace and its legacy throughout the history of Samos. Spoiler: The necklace was the only consistency.

522 B.C. - The first narrative was nice regarding the ancient Greek setting and introduction to the time period, but so heavy on stilted dialogues that I could hardly read a page without cringing. In my opinion, it's more difficult to write natural-sounding dialogues in Greek as compared to, for example, English, and I often end up unable to take literal work seriously because of that property. Theano's chapter was coincidentally the richest one in dialogue. The romance isn't very memorable - we discover the origin of the ancient necklace as a token of love for a princess - though I was surprised that a compatriot author targeting younger audiences would even broach the issue of sex. The historical setting was declaredly well-researched despite these shortcomings though.

1042 - Okay, Psarafti obviously did a run-though of all my favourite parts of Greek history... naturally, we've arrived in the Byzantine Empire now, the necklace is found by a novice of the local monastery, and this time I could actually buy the romance and drama. I found this part to be a great source of information of daily life in medieval Greece. The prose was also so much more to my liking, it became almost poetic and refrained from overdone dialogue! Albeit the transition from hellenistic believes (the gods of Greek polytheism are actual players in the preceding story arc) to the sudden involvement of wonder-working Christian icons was weird.

1808 - "Anticlimactic" is the word that best describes part three, an unmemorable love story, but the writing per se remained equally pretty, and I liked the usage of Turkish-influenced dialect. Other than that, there really wasn't any message to be taken from this one. So much for continuity.

1995 - Believe me when I say that the contemporary part of this book (I guess I should call it that) annoyed me to no end and required a lot of self-discipline to finish reading. Unlike the other stories, it's written in the form of internal monologues, alternating between the perspective of protagonist Teti, who was recently involved in a traffic accident, her grandmother, her sister, and her best friend, all of which were unlikeable to the extreme. What unnerved me the most was how the author tackled perceived "threats of the modern world" in a 90s-mom way. Not to mention that the portrayal of Greek emigrant experiences in Germany are far-fetched beyond words (and I should know, because that's how I grew up, and having a swastika chiseled into my forehead by a German neonazi has never been a real-life fear of mine wtf). The ending was abrupt and involved an eye-roll inducing turn-of-character. No resolution whatsoever.

In conclusion, the history was well-researched (the source list at the end of the book will surely be useful in the future), but the way teenagers think not so much. As far as I understand this is one of those YA books that emerged across Greece in the 1990s/early 2000s and try hard to teach moral lessons, but fail to convey any meaning, moral or not. If it weren't for the last part, I might have given Το χαμόγελο της Εκάτης (what a good title?) three stars, but no. That Byzantine part could have been so much longer, if you ask me.

[Αθηνά Μαλαπάνη · Rating 5 out of 5]

Λίτσα Ψαραύτη, Το χαμόγελο της Εκάτης Κριτική της Αθηνάς Μαλαπάνη

Το χαμόγελο της Εκάτης: Πόσο αθώο είναι το χαμόγελο μιας υποχθόνιας θεότητας;



Κριτική της Αθηνάς Μαλαπάνη, Φιλολόγου – Συγγραφέα



Το Χαμόγελο της Εκάτης αποτελεί ένα διαχρονικό μυθιστόρημα της Λίτσας Ψαραύτη εμπνευσμένο από ιστορικά και μυθολογικά στοιχεία, αλλά και από τις ανησυχίες και τους προβληματισμούς των εφήβων και των νέων.

Το βιβλίο αυτό αποτελεί μία πορεία σε όλες τις φάσεις και τα στάδια της ιστορίας. Τέσσερα ερωτευμένα νεαρά ζευγάρια από την προϊστορία μέχρι σήμερα… Τέσσερις αιώνες από την ελληνική ιστορία μεταπλάθονται σε αυτό το βιβλίο και τέσσερα κορίτσια φορούν το περιδέραιο με το χαμόγελο της Εκάτης και βιώνουν τον έρωτα. Άλλες με επιτυχία, άλλες με αποτυχία. Ένα πολύτιμο κόσμημα – αρχαιολογικό εύρημα που συμβολίζει τη ζωή και τον θάνατο, την ευτυχία και τη δυστυχία ταυτόχρονα, αφού ο έρωτας μπορεί να φέρει και τα δύο, τη μία να σε εξυψώνει και να σε απογειώνει και από την άλλη, να σε ρίχνει στην ανασφάλεια, τη ζήλεια και την αυτο-αμφισβήτηση.

Το βιβλίο αυτό τιμήθηκε με το Κρατικό βραβείο Λογοτεχνίας για νέους, καθώς διδάσκει τον έρωτα, τις δυσκολίες των ανθρώπινων σχέσεων και πόσο πρέπει να παλεύουμε για αυτές, τη ζωή και τον αγώνα για ευημερία, το χάσμα των γενεών που υπάρχει σε κάθε ιστορική περίοδο και τον τρόπο που μπορούμε να το αντιμετωπίσουμε.



Εκπαιδευτικές προτάσεις

Το βιβλίο αυτό μπορεί να χρησιμοποιηθεί και να αξιοποιηθεί από τον εκπαιδευτικό για να διδάξει στους μαθητές αρχαία ελληνική μυθολογία, αλλά και την ελληνική ιστορία σε κάθε φάση της (αρχαιοελληνική, βυζαντινή, νεότερη και σύγχρονη). Έτσι, η διαθεματικότητα του βιβλίου μπορεί να συνδυάσει την ιστορία με τη λογοτεχνία. Επιπλέον, μερικές σκηνές θα μπορούσαν να δραματοποιηθούν από τους μαθητές και τις μαθήτριες με την καθοδήγηση του εκπαιδευτικού. Μία ωραία δραστηριότητα αποτελεί επίσης και η προσπάθεια των μαθητών και των μαθητριών να δώσουν ένα διαφορετικό τέλος σε κάθε ιστορία αγάπης από τις συνολικά τέσσερις που απαρτίζουν αυτό το μυθιστόρημα. Έτσι, ο εκπαιδευτικός θα έχει τη δυνατότητα να διδάξει και δημιουργική γραφή στα παιδιά.



Όπως γίνεται λοιπόν αντιληπτό το διαχρονικό αυτό μυθιστόρημα της Λίτσας Ψαραύτη εξακολουθεί να είναι σημαντικό, να εμπνέει εφήβους και ενήλικες, αλλά και να διδάσκει αξίες και ιδανικά τους νεαρούς και όχι μόνο αναγνώστες!

https://acwa.info/enimerosi-blog.html...

[Dimitra · Rating 3 out of 5]

*3,5

[Marilia Tasxounidou · Rating 1 out of 5]

Απλά όχι...

[Eleni Traga · Rating 3 out of 5]

Καταλαβαίνω τη λογική της συγγραφέως και τη πλοκή αλλά κάποια σημεία απλά γιατί;;