What do you think?
Rate this book
Canisius
‘Canisius' is het spijkerharde verhaal van Petrus, een bastaardkind, verwekt "met lust zonder zegen' op het starre Groningse platteland, voor de Tweede Wereldoorlog. Hij belandt als jongeman in de gevangenis nadat hij een voorman op een boerderij zwaar mishandeld heeft. De oorlog breekt uit, Petrus komt terecht in een nsb-milieu, moet werken voor de nazi's en vecht tegen de Russen. Deze gruwelijke oorlogsgeschiedenis is gebaseerd op het levensverhaal van een familielid van schrijver Lammert Voos. De auteur laat een alwetende verteller aan het woord die het verhaal van 'Canisius' inbedt in zijn eigen lotgevallen.
Honden spelen een belangrijke rol in deze novelle. Misschien vertellen zij het verhaal wel. Ze zijn in elk geval betrouwbaarder dan mensen…
'Canisius' is het tweede deel van een drieluik in wording dat begon met ‘Malterfoske’, de novelle die Voos in 2018 afleverde. 'NRC Handelsblad' sprak van "rauw, aangrijpend proza, dat leest als een vuistdikke, epische roman(…) die laat zien hoe moeilijk het is te ontsnappen aan het grondsop waar je wieg heeft gestaan.'
'Malterfoske' benam de lezer de adem. Canisius is zo mogelijk nog confronterender: het slaat de lezer met een honkbalknuppel tegen het hoofd.
Honden spelen een belangrijke rol in deze novelle. Misschien vertellen zij het verhaal wel. Ze zijn in elk geval betrouwbaarder dan mensen…
'Canisius' is het tweede deel van een drieluik in wording dat begon met ‘Malterfoske’, de novelle die Voos in 2018 afleverde. 'NRC Handelsblad' sprak van "rauw, aangrijpend proza, dat leest als een vuistdikke, epische roman(…) die laat zien hoe moeilijk het is te ontsnappen aan het grondsop waar je wieg heeft gestaan.'
'Malterfoske' benam de lezer de adem. Canisius is zo mogelijk nog confronterender: het slaat de lezer met een honkbalknuppel tegen het hoofd.
144 pages, Hardcover
Published July 1, 2020
1 person is currently reading
39 people want to read
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 9 of 9 reviews
March 17, 2021
Recensie door Philipp van keren
Aan de verkeerde kant van de geschiedenis
Canisius, de laatste novelle van Lammert Voos, heeft er flink bij mij ingehakt. Rauw is het eerste woord dat in mij opkomt. Dezelfde typering kreeg Malterfoske, de eerste uitgave van dit drieluik, toebedeeld door het NRC Handelsblad. Het is uitgeklede taal gestript van overbodige woorden, werkelijk uitgekleed tot de essentie. De zinnen zijn hard en meedogeloos, totaal in de lijn met de karakters van de twee hoofdpersonen. Daardoor krijgt het verhaal een buitengewoon grote impact. Na deze novelle in één ruk te hebben uitgelezen moest ik twee dagen bijkomen.
In de kerk van het dorp geen hemels licht door glas-in-loodramen. Geen beelden. Harde banken. Geen verwarming. Een asmatisch orgel. Bijbeltjes die naar schimmels en zwammen stonken.
Het boek bestaat uit twee gedeelten. Het eerste deel ‘un perro rojo’ begint als een surrealistische film. Op een stacatto manier beschreven maken we kennis met de huiselijke kring van de verteller, een schrijver van beroep. Een milieu met weinig warmte, waar familie met de noorderzon vertrekt of onverbiddelijk wordt uitgedund door excessief drankgebruik. Zelfs de hond overleeft het niet. Toch werd er gelukkig in de familie wat afgelachen om de pijn van het gewone leven te verlichten. Vervolgens belandt de hoofdpersoon op de bonnefooi in het toeristenparadijs La Gomera. De enige waar hij op dat eiland een band mee krijgt zijn tequila en een rode zwerfhond Foxy Lady. Bij terugkomst raakt hij gefascineerd door het mysterie rond zijn oom Petrus. In een krant heeft deze dompteur van het Russiche Staatscircus verteld dat hij zijn arm heeft verloren door een aanval van zijn favoriete leeuw. Een vermakelijk artikel dat de schrijver aanzet om de lotgevallen tussen 1940 en 1950 van deze oom op te gaan schrijven.
Hij was een sterk verhaal in levenden lijve en als hij zijn leven verzon, waarom zou ik het
dan niet mogen, dus ik was vastbesloten zijn verhaal te herschrijven.
Een beladen familiegeschiedenis van mogelijke collaboratie waarover natuurlijk na de oorlog niet werd gesproken. Dit levensverhaal wordt verteld in het tweede deel ‘Wahrheit und Dichtung’. Het eerste deel eindigt met een citaat van Toergenjev “Omstandigheden kenmerken ons; dwingen ons op een of andere weg en dan straffen ze ons daarvoor”. Dit is het thema van de novelle. Er is geen beter citaat te geven voor deze maalstroom door het voorportaal van de hel waar deze oom Petrus doorheen wordt getrokken. Het gaat die dingen die je niet kan uitkiezen. Familie krijg je en honden kiezen hun baasje. Onmacht. Zo simpel is het. Toch kan je het boek amper meer wegleggen als je eenmaal bent geraakt. Je wordt als lezer gewoon meegetrokken in het verhaal. Geen ontkomen aan. En het komt dichtbij; eerlijk en geloofwaardig. De hardheid van het bestaan voor een ongewenste bastaard, een krappe honderd jaar geleden. Van de criminele oom van zijn stiefvader krijgt hij de benodigde levenslessen.
'En je zorgt ervoor dat nooit, maar dan ook nooit of te nimmer iemand je uitlacht! Als ze
je uitlachen, sla je er direct op los! Een Canisius laat zich nooit uitlachen!'
Overleven in elke situatie. Als een rots in de branding. Dat Petrus ‘rots’ betekent in het grieks kan duiden op het feit dat alle narigheid van deze ‘rots in de branding van de geschiedenis’ ogenschijnlijk afglijdt. Als lezer begin je te snakken naar warmte, genegenheid en (een beetje) geluk.
Het verhaal speelt zich grotendeels af rondom de 2de wereldoorlog. Naïviteit en onnozelheid vieren hoogtij. Petrus kiest nooit, slaat nooit een weg in, neemt nooit een standpunt in. De omstandigheden sturen hem verder. Meer wil ik niet verklappen. Pas later kan Petrus concluderen dat bepaalde richtingen niet goed voor hem hebben uitgepakt. Petrus deed me gelijk denken aan de hoofdpersoon Billy Pilgrim uit 'Slachthuis 5' van Kurt Vonnegut. Meegetrokken of eerder verzwolgen door de geschiedenis. In het verhaal blijven honden als een rode draad hun opwachting maken. Zij accepteren oom Petrus onvoorwaardelijk en blijven hem trouw (uitgezonderd de laatste viervoeter).
De zorg die is besteed aan de vormgeving van het boek is een waar genoegen. Typografisch tot in de puntjes verzorgd door Martien Frijns. De twee gedeeltes zijn prachtige gescheiden door een hardblauwe pagina met titel. Dat is uitgeverij AfdH wel toevertrouwd. Hun uitgaven zijn altijd een genot voor elke typograaf en ontwerper. Zorgvuldig gekozen papier, letterype, bladspiegel tot een mooi kapitaalbandje in de rug. Het grappige is dat ik bij ontvangst niet gecharmeerd was van de afbeelding op de voorzijde. Nu ik het boek heb gelezen weet ik dat deze tekening perfect gekozen is.
Natuurlijk zijn er verleden jaar weer veel boeken verschenen maar het heeft mij werkelijk verbaasd dat dit boek niet meer in de publiciteit is gekomen. Voor mij is Lammert Voos dé ontdekking van 2020. Wat kan die man schrijven! Deze schrijver verdient echt een groter publiek. Denk sowieso dat deze spannende en bondige novelle ook veel jonge lezers kan bekoren. Ik kan in ieder geval niet wachten totdat het derde deel van deze trilogie verschijnt.
Aan de verkeerde kant van de geschiedenis
Canisius, de laatste novelle van Lammert Voos, heeft er flink bij mij ingehakt. Rauw is het eerste woord dat in mij opkomt. Dezelfde typering kreeg Malterfoske, de eerste uitgave van dit drieluik, toebedeeld door het NRC Handelsblad. Het is uitgeklede taal gestript van overbodige woorden, werkelijk uitgekleed tot de essentie. De zinnen zijn hard en meedogeloos, totaal in de lijn met de karakters van de twee hoofdpersonen. Daardoor krijgt het verhaal een buitengewoon grote impact. Na deze novelle in één ruk te hebben uitgelezen moest ik twee dagen bijkomen.
In de kerk van het dorp geen hemels licht door glas-in-loodramen. Geen beelden. Harde banken. Geen verwarming. Een asmatisch orgel. Bijbeltjes die naar schimmels en zwammen stonken.
Het boek bestaat uit twee gedeelten. Het eerste deel ‘un perro rojo’ begint als een surrealistische film. Op een stacatto manier beschreven maken we kennis met de huiselijke kring van de verteller, een schrijver van beroep. Een milieu met weinig warmte, waar familie met de noorderzon vertrekt of onverbiddelijk wordt uitgedund door excessief drankgebruik. Zelfs de hond overleeft het niet. Toch werd er gelukkig in de familie wat afgelachen om de pijn van het gewone leven te verlichten. Vervolgens belandt de hoofdpersoon op de bonnefooi in het toeristenparadijs La Gomera. De enige waar hij op dat eiland een band mee krijgt zijn tequila en een rode zwerfhond Foxy Lady. Bij terugkomst raakt hij gefascineerd door het mysterie rond zijn oom Petrus. In een krant heeft deze dompteur van het Russiche Staatscircus verteld dat hij zijn arm heeft verloren door een aanval van zijn favoriete leeuw. Een vermakelijk artikel dat de schrijver aanzet om de lotgevallen tussen 1940 en 1950 van deze oom op te gaan schrijven.
Hij was een sterk verhaal in levenden lijve en als hij zijn leven verzon, waarom zou ik het
dan niet mogen, dus ik was vastbesloten zijn verhaal te herschrijven.
Een beladen familiegeschiedenis van mogelijke collaboratie waarover natuurlijk na de oorlog niet werd gesproken. Dit levensverhaal wordt verteld in het tweede deel ‘Wahrheit und Dichtung’. Het eerste deel eindigt met een citaat van Toergenjev “Omstandigheden kenmerken ons; dwingen ons op een of andere weg en dan straffen ze ons daarvoor”. Dit is het thema van de novelle. Er is geen beter citaat te geven voor deze maalstroom door het voorportaal van de hel waar deze oom Petrus doorheen wordt getrokken. Het gaat die dingen die je niet kan uitkiezen. Familie krijg je en honden kiezen hun baasje. Onmacht. Zo simpel is het. Toch kan je het boek amper meer wegleggen als je eenmaal bent geraakt. Je wordt als lezer gewoon meegetrokken in het verhaal. Geen ontkomen aan. En het komt dichtbij; eerlijk en geloofwaardig. De hardheid van het bestaan voor een ongewenste bastaard, een krappe honderd jaar geleden. Van de criminele oom van zijn stiefvader krijgt hij de benodigde levenslessen.
'En je zorgt ervoor dat nooit, maar dan ook nooit of te nimmer iemand je uitlacht! Als ze
je uitlachen, sla je er direct op los! Een Canisius laat zich nooit uitlachen!'
Overleven in elke situatie. Als een rots in de branding. Dat Petrus ‘rots’ betekent in het grieks kan duiden op het feit dat alle narigheid van deze ‘rots in de branding van de geschiedenis’ ogenschijnlijk afglijdt. Als lezer begin je te snakken naar warmte, genegenheid en (een beetje) geluk.
Het verhaal speelt zich grotendeels af rondom de 2de wereldoorlog. Naïviteit en onnozelheid vieren hoogtij. Petrus kiest nooit, slaat nooit een weg in, neemt nooit een standpunt in. De omstandigheden sturen hem verder. Meer wil ik niet verklappen. Pas later kan Petrus concluderen dat bepaalde richtingen niet goed voor hem hebben uitgepakt. Petrus deed me gelijk denken aan de hoofdpersoon Billy Pilgrim uit 'Slachthuis 5' van Kurt Vonnegut. Meegetrokken of eerder verzwolgen door de geschiedenis. In het verhaal blijven honden als een rode draad hun opwachting maken. Zij accepteren oom Petrus onvoorwaardelijk en blijven hem trouw (uitgezonderd de laatste viervoeter).
De zorg die is besteed aan de vormgeving van het boek is een waar genoegen. Typografisch tot in de puntjes verzorgd door Martien Frijns. De twee gedeeltes zijn prachtige gescheiden door een hardblauwe pagina met titel. Dat is uitgeverij AfdH wel toevertrouwd. Hun uitgaven zijn altijd een genot voor elke typograaf en ontwerper. Zorgvuldig gekozen papier, letterype, bladspiegel tot een mooi kapitaalbandje in de rug. Het grappige is dat ik bij ontvangst niet gecharmeerd was van de afbeelding op de voorzijde. Nu ik het boek heb gelezen weet ik dat deze tekening perfect gekozen is.
Natuurlijk zijn er verleden jaar weer veel boeken verschenen maar het heeft mij werkelijk verbaasd dat dit boek niet meer in de publiciteit is gekomen. Voor mij is Lammert Voos dé ontdekking van 2020. Wat kan die man schrijven! Deze schrijver verdient echt een groter publiek. Denk sowieso dat deze spannende en bondige novelle ook veel jonge lezers kan bekoren. Ik kan in ieder geval niet wachten totdat het derde deel van deze trilogie verschijnt.
July 30, 2020
Wat een waanzinnig goed boek weer. De rauwheid spat er vanaf.
De Duitsers hadden zijn ziel niet gestolen, hij had het zelf gedaan.
De Duitsers hadden zijn ziel niet gestolen, hij had het zelf gedaan.
June 4, 2022
Very boring book and sometimes to dramatic to really enjoy. Typical Dutch literature. Not a book for me!
November 2, 2022
Soort vervolg op Malterfoske. De ik-persoon gaat verder met het beschrijven van de geschiedenis van zijn familie in de laagste sociaal ontwortelde klasse van Groningen; nu over een directe oom die in WOII aan de foute kant lijkt te hebben gestaan en in de familie is verzwegen. De auteur construeert de oorlogsgeschiedenis van de oom, die opgroeide voor galg en rad in een keihard milieu op het genadeloos kapitalistische Groningse platteland. Een overlevingsverhaal aan het oostfront. Met name het oorlogsverhaal is sterk en overtuigend beschreven, daarnaast ook interessant om iets meer te weten over de ontwikkeling van de ik-persoon / auteur zelf. Die twee verhalen staan enigszins los van elkaar. Honden zijn een belangrijk motief en verbinden de twee verhalen. Mooi uitgegeven. Niet zo uitgebeend en fijngeslepen als het kleinood Malterfoske, maar je leest het makkelijk in een dag weg.
September 23, 2021
Ijzersterke auteur.
March 8, 2021
Sommige schrijvers hebben het over de maan waar anderen het over de hond hebben. Mijn voorkeur gaat geloof ik uit naar de hondenschrijver.
Fijn boek. De ene actieve beeldende zin na de andere. Alle bullshit wegelaten. Ik had Nick Cave & Warren Ellis als soundtrack in mijn hoofd :-) De verfilming mag in Corbijn's black and white.
Bloed, modder, regen, pijn, afwijzing, helaasheid en noodlottig prangend zaad. Dat gaat er wel in bij deze hier! Ik heb meteen een nieuwe titel van Voos besteld, de eerste van deze trilogie waar dit het tweede boek van was.
Fijn boek. De ene actieve beeldende zin na de andere. Alle bullshit wegelaten. Ik had Nick Cave & Warren Ellis als soundtrack in mijn hoofd :-) De verfilming mag in Corbijn's black and white.
Bloed, modder, regen, pijn, afwijzing, helaasheid en noodlottig prangend zaad. Dat gaat er wel in bij deze hier! Ik heb meteen een nieuwe titel van Voos besteld, de eerste van deze trilogie waar dit het tweede boek van was.
October 27, 2020
Mooi boek, leest als een trein. Verhaal doet me denken aan andere oorlogsverhalen over Nederlanders in nazi-Duitsland (bv. Montyn en de Stamhouder). Het accent van het Groninger ommeland maakt het nog levendiger.
June 24, 2024
Wel intrigerend, vooral het begin. Ik vond de oorlogsperikelen van Petrus nogal clichématig. Of ligt dat aan mij?
February 16, 2024
Het verhaal van Petrus Canisius is grimmig, romantisch en meelijwekkend zoals de novelle Malterfoske dat ook is. Niet meer dan drie sterren omdat de uitleg van de schrijver in de pro- en epiloog het geheel terugbrengt tot een sterk verhaal op een verjaardagsvisite.
Displaying 1 - 9 of 9 reviews