پشت پردۀ کودتا: اوباش، فرصت‌طلبان، ارتشیان، جاسوسان

by Ali Rahnema, فریدون رشیدیان (Translator)

پشت پرده‌ی کودتا می‌کوشد خرده‌تاریخِ مفصلِ آن دست از وقایعی را ارائه دهد که در ۲۸ مرداد به اوج خود رسیدند. این کتاب نه درباره‌ی مصدق است و نه فهرستی است از هدف‌های دولتِ او و دستاوردها یا شکست‌های این دولت، بلکه بیشتر پژوهشی است در باب سرنگونی مصدق و نیز در خصوص شرایطِ تحققِ این سرنگونی. هم مصدق و هم متحدان و مخالفانش این وقایع را به راه انداختند، به آن‌ها واکنش دادند، و با آن‌ها تعامل برقرار کردند. از این رو، هر مطالعه‌ای درباره‌ی سرنگونی می‌بایست هم به مصدق و طرف‌دارانش، و هم به کسانی که او را سرنگون کردند، بپردازد و موقعیت‌ها و اعمال هر دو طرف را تجزیه و تحلیل، ارزیابی و گزارش کند. این مطالعه با تکیه بر شواهد و مدارکِ به‌کاربسته، نهایتاً قصد دارد به این سؤال پاسخ دهد که آیا برکناری مصدق از قدرت، به دست خارجی‌ها طرح و اجرا شد، یا این‌که این واقعه یک کودتا، یک انقلاب، یک قیام خودجوشِ ملی و یا چیز دیگری بود. با غلبه‌ی مواضعِ قطبی‌شده، احتمالاً هر گونه نتیجه‌گیری‌ای برچسب طرف‌دارِ مصدق و یا ضدمصدق‌بودن را به این اثر و نویسنده‌ی آن خواهد زد. بازتعریف تاریخچه‌ی ۲۸ مرداد، همچون تاریخچه‌ی هر کشمکش اجتماعی‌ـ‌سیاسی دیگری، به بروز بعضی دلخوری‌ها و برآمدن پاره‌ای از قضاوت‌ها می‌انجامد. اثر حاضر تاریخچه‌ای است از وقایع ۲۸ مرداد برای کسانی که کنجکاوند بدانند در آن روز چه اتفاقی افتاد و چگونه چنین نتیجه‌ای حاصل شد.

Genres: History, Iran, Nonfiction

560 pages, Hardcover

First published October 20, 2014

Reviews

[Mohammad · Rating 5 out of 5]

پشت‌پرده‌ی کودتا نمونه‌ای عالی از خرده‌تاریخ است. تاریخ‌نگاری با تمرکز بر یک واقعه‌ی خاص که در این‌جا کودتای بیست‌و‌هشتم مرداد است. کتاب نه درباره‌ی مصدق است و نه درباره‌ی مخالفانش. بلکه تنها بر سقوط دولت مصدق تمرکز دارد و وضعی را بررسی می‌کند که این سقوط را ممکن ساختند. کتاب گزارشی دقیق و مفصل از آنچه منجر به سقوط دولت مصدق شد و کنش‌ها و واکنش‌های متحدان و مخالفان مصدق ارایه می‌کند و در نهایت با تکیه بر اسناد گوناگون داخلی و خارجی به روشنی نشان می‌دهد که ماجرای بیست و هشتم مرداد نه ـ آنچنان که زاهدی و کاشانی و شعبان جعفری و محمدرضا پهلوی می‌خواندندش ـ قیام مردمی بود بلکه کودتایی بود که نطفه‌اش را انگلیس و آمریکا بسته بودند و زایمانش را به ایرانیانی همچون زاهدی و کاشانی و بهبهانی و براداران رشیدیان و شعبان بی‌مخ و حسین رمضان یخی و طیب حاج‌رضایی سپرده بودند.
با این که در ترجمه‌ی کتاب لحن روایت مناسبی انتخاب شده بود مختصری هم ایرادات ویرایشی داشت که گویا قرار است در چاپ بعدی اصلاح شود.

[عابر علف · Rating 4 out of 5]

شیوهٔ کاری که علی رهنما در این اثر ارائه داده برام تازگی داشت. فارغ از این پرسش مهم که برخی منتقدان اضافه کردن: "آیا محتوای جدیدی به موضوع *کودتای ۲۸ مرداد* اضافه کرد؟" در کل به نظرم برای مخاطبانی که خوندن پژوهش‌های تاریخی براشون کسل‌کننده‌ست یه اثر متفاوته. همچنین نقد فخرالدین عظیمی به این کتاب هم خوندنیه و اشکالاتش رو به نحو مفصلی توضیح داده. اما من شیفته‌ی روشی شدم که مؤلف به کار بسته. راغب شدم که دیگر آثار ایشون رو هم بخونم. به ویژه کتابی که دربارهٔ علی شریعتی نوشته.

[منوچهر محور · Rating 2 out of 5]

حرف جدیدی درباره کودتا ارائه نداد.

[Shahab · Rating 3 out of 5]

گزارش لحظه به لحظه کودتای ۲۸ مرداد از لحظه آغاز نخست وزیری دکتر مصدق تا سرنگونی دولت او

[Kimia Mehdipour · Rating 5 out of 5]

این کتاب با تمام جزئیاتی که بر اساس اسناد ارائه داده، منبع و مرجع کاملی هست برای کسانی مثل من که با جستجو در تاریخ معاصر ایران، به‌دنبال راهی هستند برای پذیرش حقیقت و هستی و جبر و همچنین درک و ریشه‌یابی مشکلات سیاسیِ پیش رو و البته [شاید] رهایی و دگرگونی.

این کتاب درک درستی از اوضاع امروز و ریشه‌ی آلام اجتماعی ایران به مخاطب میدهد. جامعه ایران هشتاد سال است که بیمار مانده، بخوانیدش که متوجه شوید چرا؟!
پ.ن: این اثر ابداً روانشناسانه نیست

[Corey Keast · Rating 5 out of 5]

Highly informative and well-worth the price tag. Normally it's $100 due to printing only when you order. However, this work is scholarly enough that it's the highest valued resource on the 1953 collection I currently have found.