Recoñezo que os libros de Rebeca Baceiredo me intimidan. Porque aprezo a Rebe no persoal e no intelectual, tentei no seu día ler algúns dos seus ensaios e non fun capaz de entrar neles. Síntome incapaz de seguir o seu discurso e os referentes que cita porque me falta bagaxe. Quedo descolgado. Así que levei unha sorpresa cando vin que publicaba un libro de relatos e lin as palabras entusiastas que lle dedicaba Ana Salgado. Únome a elas: "Éxodo" vale a pena, creo que é unha obra maior lanzada desde a periferia e que, quizais por iso, pode que pase desapercibida en escaparates, faladoiros e premios. E non debera. En "Éxodo" hai 51 pequenos relatos presentados como viaxes, éxodos, en sentidos moi diferentes. Diría que os atravesan certo sentido de loita ou resistencia, de busca da xustiza. Sorprendeume a variedade de rexistros e o ben que se manexa en todos eles, ao tempo que os profana. Moitas das historias rematan como un vaso de cristal escachado contra o chan: como fragmentos expandíndose en todas direccións. Así rachan as ideas, o discurso, o fío narrativo, e moitas veces non sei que fragmento seguir, pero a sensación é igualmente satisfactoria. Polo medio, quedan parágrafos e sentencias apabullantes. Entre os relatos de "Éxodo" destaco: "Fundación: a loita pola liberdade" ("Quixeron fuxir do deserto, mais o deserto perseguiunos."), "Os matrimonios mercantes" ("só se faltou a si mesma, pero apenas se decatou, porque nunca se tivera."), "A proba" ("O motor do mundo será o amor, ou a gravidade, quen sabe. O que é seguro é que o medo e a envexa son as cargas que amoderan o seu movemento cara a algures."), "Eu vina antes de morrer", "MSX357" ("Perfección e produción."), "A presa e o cazador", "Network", "A morada da morta", "A preparación dos sacrificios", "No more heroes", "As lapas ardentes de deus", "Electrocosmic" (-Cara a onde imos?, pregunto Gal, / -Cara alí, respondeu Beth /-Por que? / -Porque podemos."), "Salomón o dragón", "O prezo da tranquilidade", "Deixa que chegue o fume ao ceo" ("Clara non tremía, aferrábase a eses dignos pensamentos capaces de erguerlle o queixo, coma se fose liderar algunha outra liberdade distinta á morte.") e "O metálico sabor da fame".
“Éche duro estar vivindo para morrer de fame. Mesmo con fame se pensa en vivir, ou aínda máis” («A campá») . . «Éxodo» é un libro composto de 51 relatos breves, incluíndo algún de media páxina, dividido en tres partes, imitando a estrutura do Éxodo bíblico. Ten apenas 130 páxinas, pero a súa lectura require tempo porque afonda en cuestións transcendentais, sentimentos profundos, en necesidades básicas, na fame, no amor, na morte, na vida.
Todos os relatos converxen nun punto común, que implica certo movemento, en sentido amplo. As loitas, a busca da xustiza, a reivindicación... pero tamén movementos moito menos visibles, moito máis sutís, como as ausencias, os tempos de cambio, as partidas ou as mortes.
Mais, en cada pequeno relato preséntanse anacos de vida, da vida de persoas en constante movemento. Nunhas poucas liñas, Rebeca é capaz de presentar aos protagonistas, o seu momento vital, propoñer a cuestión e saír do cuarto deixándote dentro, regurxitando unha resposta.
Son relatos nada sinxelos, cunha importante carga filosófica que merecen ser lidos con moita calma. Recoñezo que esperaba encontrar relatos menos complexos, pero, aínda que tiven que dedicarlle máis tempo do que pensaba, paga a pena dedicarllo.
Teño que destacar, entre todos eles, un relato tan breve e conciso como directo e profundo: «O amor». Media páxina bastou para dar con contundencia no cravo: “amar é o máis difícil que fan os seres humanos”.