Maridadi duikt in haar verleden, dat onlosmakelijk is verbonden met de genocide in Rwanda
De zeventienjarige Maridadi werkt op de markt in Rwanda. Het liefst zou ze studeren aan de universiteit, maar daar is geen geld voor. Alle dagen lijken hetzelfde. Totdat Puck opduikt: een Nederlandse studente die Maridadi vraagt voor haar te tolken. Dit zet een stroom van gebeurtenissen in gang. Veertien jaar na de genocide begint Maridadi vragen te stellen bij haar verleden – en vooral bij haar moeders dood tijdens deze inktzwarte periode. Is het wel waar wat de volwassenen haar hebben verteld? Dan stuit Maridadi op een familiegeheim dat haar diep schokt. Hoe bepaalt ze haar positie in het spanningsveld tussen daders en slachtoffers? En lukt het haar om te achterhalen wat er met haar moeder is gebeurd?
Ruth Erica wilde als kind al altijd verhalen schrijven en droomde toen al over Afrika. Omdat ze nieuwsgierig was naar de wereld, studeerde ze Culturele Antropologie aan de Rijksuniversiteit van Leiden.
In de vijftien jaar na haar studie reisde Ruth regelmatig voor haar werk in de ontwikkelingssamenwerking naar Afrika, maar soms ook naar Azië en het Midden-Oosten. Rwanda ‒ waar het traumatische verleden nog dichtbij is ‒ raakte haar in het hart.
Intussen zocht ze naar manieren om deze ervaringen om te zetten in verhalen. Het schrijven van fictie bleek voor haar de beste manier om daarover te vertellen.
De boom met de bittere bladeren is haar eerste roman.
“Tijdens mijn bezoeken aan Rwanda begon ik me af te vragen wat de impact hiervan is op Rwandese jongeren. Hoe werkt dit trauma in hen door?”
Deze gedachte van schrijver en antropoloog Ruth Erica uitte zich in het verhaal van De boom met de bittere bladeren. Vanuit het perspectief van Maridadi, een meisje van 17 wat op haar derde samen met haar vader ontsnapte van de genocide, zien we de wereld van Rwanda. In het boek is het 14 jaar na de Rwandese genocide, en de sporen van het grootste Afrikaanse drama uit de vorige eeuw zijn nog steeds zichtbaar. Hoewel er niet over gesproken wordt en voor de Rwandese wet iedereen gelijk is, speelt er onderhuids veel. Een scheiding tussen groepen, pijn die nooit besproken is. Vragen bestaan, maar er mag niet over gesproken worden. Niets meer dan fluisteren in het donker.
De boom met de bittere bladeren gaat vooral om een trauma dat doorspeelt en dat de waarheid nooit echt ver weg is. Zolang hij ondergronds blijft, zolang het echte verhaal niet verteld wordt en geëerd, blijft hij slachtoffers eisen.
Maar hoe ik ook achter het doel van dit boek sta en het onderwerp van een trauma wat doorspeelt op een volgende generatie meer besproken mag worden, overtuigde de rest van het boek mij niet helemaal. De uitwerking is rommelig.
Jeetje... dit boek gelezen voor de leesjury (12-13 jaar) maar ik vond het verschrikkelijk om te lezen. Niet omdat het slecht was, integendeel, maar door de gruwelijke beschrijvingen erin en de emoties die daarbij hoorden. Zeker in deze tijd. Ben benieuwd wat de jeugd van dit boek vindt.
Welke afschuwelijke burgeroorlog anno 1994 in Rwanda had plaatsgevonden kon is destijds niet beseffen. Deze roman biedt een venster om in deze onbekende wereld te kijken, zoals de auteur het zo mooi verwoordt.
Ik las dit boek in het kader van mijn lerarenopleiding, aangezien het werd bekroond door de Leesjury. Met het verhaal wil ik in de klas zeker aan de slag gaan, al vermoed ik dat er heel wat duiding bij zal nodig zijn.
Ik heb het eerst 10, dan 20 en uiteindelijk 55 pagina's de tijd gegeven, maar het kan me niet overtuigen. Alles te geforceerd, te hoekig. Te weinig authentiek. Sorry voor de auteur, maar dit kan ik niet aanprijzen.
De boom met de bittere bladeren - Ruth Erica Rwanda: een genocide, een strijd tussen de Hutu’s en de Tutsi’s. Ik had er weleens over gehoord, maar eigenlijk geen idee wat daar nou speelde, 14 jaar geleden. Dit boek geeft ons een venster en een spiegel: zoals de auteur Ruth Erica zelf zegt: “Als romans onze vensters en spiegels zijn, dan heb ik geboend alsof mijn leven ervan afhing. Door een schoon raam kun je het beste in een onbekende wereld kijken, en in een schone spiegel zien we onszelf het scherpst.”
Een indrukwekkend verhaal over een (voor velen van ons) onbekend stuk geschiedenis waar we allemaal iets van kunnen leren: over wij-zij-denken, verdraagzaamheid, onrecht en de waarheid zoeken. Meer geschikt voor de leerlingen van de onderbouw van het voortgezet onderwijs, maar misschien ook voor geïnteresseerde groepachters.
Ruth Erica vertelt over de impact van de genocide in Rwanda door de ogen van Maridadi, een meisje van ongeveer 18 jaar dat haar moeder is verloren toen ze 4 jaar oud was. Niemand heeft haar ooit verteld wat er echt gebeurd is. Haar vader niet en ook Rosa niet, bij wie ze opgroeit en woont. Er wordt gezwegen over die verschrikkelijke tijd, zelfs de woorden genocide, Hutu en Tutsi mogen niet uitgesproken worden.
Op een dag ontmoet Maridadi een wit meisje uit Nederland, Puck, die onderzoek doet in Rwanda als antropologiestudent. Ze raken bevriend en door Pucks spontaniteit en enthousiasme raakt de zoektocht naar de echte toedracht van de dood van haar moeder in een stroomversnelling.
Samen met Puck gaat Maridadi op zoek naar haar familie. Ze graaft verder, ondanks verzet en zwijgzaamheid van de vele mensen die ze ontmoet. Het maakt het tot een moeizame zoektocht, maar ze zet door omdat Puck haar blijft steunen. Of ze de waarheid ontdekt, daar kom je achter in de beschrijving van de Gacaca, de volksrechtbank die opgericht is om daders van de genocide te berechten.
Het is een bijzonder en opvallend boek. Allereerst natuurlijk omdat de cover er overduidelijk ‘anders’ uit ziet: mysterieus, exotisch. Achterop lees je dat het verhaal in Rwanda speelt, dat maakt nieuwsgierig. Als je niets weet over Hutu’s en Tutsi’s geeft dat niks: Maridadi neemt de lezer mee in het verhaal en in de geschiedenis. Auteur Ruth Erica studeerde net als Puck antropologie en tijdens haar reis naar Rwanda raakte dit land haar in haar hart. Het schrijven van fictie bleek voor haar de beste manier om over haar ervaringen te vertellen. Daarbij liet ze zich leiden door de vraag: welke impact heeft deze inktzwarte periode op Rwandese jongeren?
Net als veel andere vreselijke historische gebeurtenissen moeten jongeren ‘dealen’ met de gevolgen. De kloof tussen twee bevolkingsgroepen, ergens bij willen horen, je afzetten tegen anderen, haat en afkeer: het is van alle tijden en alle culturen. Door dit boek is het onderwerp bespreekbaar en leert de lezer weer veel over verdraagzaamheid en vergiffenis. Ik vind het een bijzonder mooi boek. Het is net alsof je er echt bent, in Afrika. De geuren, kleuren, de taal: het komt tot leven. Het is goed en vlot geschreven en blijft boeien tot het einde.
Mooi en vlot geschreven. Als leek over de hele genocide situatie was dat een mooi en toegankelijk geschreven verhaal die een blik geeft op hoe het moet geweest zijn om daar op te groeien in de jaren na de genocide. Het zet me ook aan meer te willen lezen en weten.
Het is ook fijn als een jeugdboek een goed einde heeft met toch de nodige drama opbouw dat niet alles altijd goed afloopt en niet alles zomaar vanzelf gaat.
een goed boek om jongeren kennis te maken met de verschrikkelijke gebeurtenissen van de Rwandese genocide. Heel goed vond ik dat het boek niet wegkeek of de gruwelijkheden verzachtte voor het jongere publiek. De personages vond ik alleen wat oppervlakkig en het taalgebruik vond ik ook niet zo spannend.
Mooi boek over de complexe samenleving van Rwanda na de genocide gericht op een jong(er) leespubliek (middelbare school), maar ook deze 'oude antropoloog' heeft ervan genoten. Aanbevelenswaardig!