What do you think?
Rate this book
Những ngày cuối của dòng Mekong hùng vĩ
Cuốn sách này như một bộ hồ sơ thực địa độc lập, đầy ấn tượng, công phu và bất ngờ. Nó cho thấy toàn cảnh và chi tiết về một dòng sông trên bờ vực lâm nguy.
Nhà nghiên cứu Judith Shapiro – tác giả cuốn China’s Environmental Challenges cho rằng, cuốn sách này là “lời ai điếu bi tráng cho một hệ sinh thái phức tạp mà sinh kế của hàng triệu con người phụ thuộc vào nó”.
Ngay từ khi vừa ấn hành, Những ngày cuối của dòng Mekong hùng vĩ của Brian Eyler đã lập tức gây sự chú ý đặc biệt đối với giới chuyên gia môi trường và giới làm chính sách không chỉ tại châu Á và Việt Nam.
Nhà nghiên cứu Judith Shapiro – tác giả cuốn China’s Environmental Challenges cho rằng, cuốn sách này là “lời ai điếu bi tráng cho một hệ sinh thái phức tạp mà sinh kế của hàng triệu con người phụ thuộc vào nó”.
Ngay từ khi vừa ấn hành, Những ngày cuối của dòng Mekong hùng vĩ của Brian Eyler đã lập tức gây sự chú ý đặc biệt đối với giới chuyên gia môi trường và giới làm chính sách không chỉ tại châu Á và Việt Nam.
425 pages, Paperback
First published February 15, 2019
9 people are currently reading
37 people want to read
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 11 of 11 reviews
November 30, 2023
Tiêu đề quyển sách không phải là lời khẳng định mà gần như một sự cảnh báo và thức tỉnh về việc hệ sinh thái tuyệt vời của dòng Mekong đang bị tàn phá nghiêm trọng. Nếu ta biết rằng hiện có hàng triệu người mưu sinh bên bờ các nhánh thuộc sông Mê Kông trải dài qua nhiều quốc gia nhờ nguồn tài nguyên vô cùng phong phú thì ta mới hiểu được tầm quan trọng của việc bảo tồn hệ sinh thái cho dòng sông này. Điển hình là sản lượng đánh bắt hàng năm của sông Mê Kông cao hơn 13 lần sản lượng đánh bắt của tất cả các sông và hồ ở Bắc Mỹ. Tác giả Brian Eyler thật tâm huyết với dòng Mekong nên đã lần theo dòng sông từ thượng nguồn đến hạ nguồn để tìm hiểu về lịch sử, văn hoá con người, hệ sinh thái mỗi vùng. Ông dày công thu thập thông tin một cách kỹ lưỡng về những giá trị mà dòng sông mang lại và cả những hệ luỵ do khai thác thiên nhiên để lại.
Chương đầu, tác giả đi từ phía thượng nguồn ở Vũ Băng-Trung Quốc. Một đất nước đông dân và tài nguyên Mekong thuộc nhánh Trung Quốc là không đáng kể. Những ngôi làng dọc sông đối mặt với các vấn đề về sự mâu thuẫn, nghi kỵ và tham lam khi ý thức về tài sản tăng lên. Đó là lý do họ khai thác tài nguyên cho mục đích cá nhân mà quên đi sự tồn tại lâu đời của dòng sông. Ngay cả giới lãnh đạo chính trị cũng có những tham vọng cá nhân riêng. Do việc khan hiếm nước cho thuỷ lợi, chính phủ nước này đã cho xây dựng nhiều đập nước ở thượng nguồn sông Mekong, cũng là để tạo hồ trữ nước từ băng tan cho tương lai trong chống tại tác động của biến đổi khí hậu đã vô tình làm chặn các sông nhánh chính và làm giảm 93% lượng cá di cư của sông Mekong. Diện tích xây dựng thuỷ điện tăng lên thì không gian cho cộng đồng bị thu hẹp lại dẫn đến việc suy thoái môi trường và sinh kế nông thôn. Nhưng việc xây đập cũng dấy lên nhiều tranh cãi và đi đôi với những kế hoạch phát triển thung lũng cho du lịch. Đọc về người Akha và các sắc tộc Zomia, ta có thể hiểu thêm về địa lý và những biến đổi lịch sử về sông và rừng.
Sự trỗi dậy của Trung Quốc từ các con đập ở thượng nguồn ảnh hưởng đến nhiều lĩnh vực trong đời sống của các cộng đồng ở bờ sông. Ảnh hưởng đó trải dài từ Tam Giác vàng-Thái Lan đến Lào, Cambodia và Việt Nam ở hạ nguồn. Việc xây dựng những đập nước nhỏ để phục vụ sản xuất năng lượng sạch hoặc xuất khẩu điện xuyên biên giới đã khiến công nghệ hiện đại phủ bóng lên những giá trị truyền thống và cả hệ sinh thái lâu đời. Sức ảnh hưởng của Việt Nam không hề nhỏ ở lục địa Đông Nam Á, luôn có những mục tiêu mang tính địa chiến lược để đối phó ngăn chặn với việc xâm nhập của Trung Quốc vào Lào và không ngừng lên tiếng phản đối việc xây đập nước ở thượng nguồn. Chính phủ Lào có phần loay hoay trong hoạch định nên tạo ra cơn sốt xây đập khiến dân địa phương phải di cư ra khỏi vùng đồi núi. Đó là một trong những nguyên nhân khiến tài nguyên khoáng sản phong phú của Lào đang đi đến chỗ cạn kiệt. Những con đập đang thúc đẩy quá trình huỷ diệt văn hoá và sinh thái, chúng ngăn chặn trầm tích đến các dòng sông chảy vào hồ ở hạ nguồn Cambodia. Không có trầm tích, cây cối và các thảm thực vật sẽ không thể phát triển và tỷ lệ sống sót của trứng cá bị nguy hại.
Có thể nói, kinh tế của miền nam Việt Nam nói chung, của đồng bằng sông Cửu Long nói riêng, lệ thuộc chủ yếu vào dòng sông Mekong. Việc biến đổi khí hậu, xâm nhập mặn và khai thác nước ngầm làm cho tần suất hạn hán ngày càng tăng, ảnh hưởng nghiêm trọng đến kinh tế và đời sống của dân địa phương. Các chiến lược để xử lý khủng hoảng thì chưa thực sự hiệu quả. Khai thác nước ngầm quá mức nên chăng được nhìn nhận lại. Bên cạnh đó, nhu cầu xuất khẩu gạo để phát triển kinh tế khiến một năm 3 vụ cũng gây áp lực lên hệ sinh thái tự nhiên. Đồng bằng sông Cửu Long được ưu tiên cho sản xuất nông nghiệp nhưng tầm nhìn vào giữa thế kỷ 20 lại dẫn đến huỷ diệt sinh thái trong thời hiện đại. Xây đập ở thượng nguồn vừa phục vụ thuỷ điện, vừa kiềm chế lũ lụt lại dẫn đến những hậu quả khó lường. Thậm chí , người dân sẵn sàng từ bỏ những tập quán nông nghiệp truyền thống để dùng hoá chất, máy kéo nhằm đạt năng suất cao. Thêm nữa là việc khai thác cát sông vô tội vạ dẫn đến xói mòn và sạt lở. Ngay cả các kỹ sư, thay vì có tầm nhìn bao quát vùng đồng bằng thì chỉ nhìn thấy ba thứ “sản xuất lúa gạo, quản lý nước ngọt và sử dụng đất đai.” Làm sao để có thể bảo tồn tài nguyên sông Mekong mà không phải di cư do chênh lệch thu nhập với đồng bằng, để không tạo ra sự đứt gãy dòng chảy văn hoá qua các thế hệ?
Đây là một cuốn sách thực sự bổ ích, thú vị và giàu thông tin với cách viết sâu sắc, vừa giàu tình cảm nhưng cũng rất thời sự. Dòng Mekong hiện ra hùng vĩ, giàu đẹp qua từng trang sách nhưng cũng đối diện với biết bao thách thức trong tương lai khi sự huỷ diệt sinh thái đang ở mức báo động. Brian Eyler không chỉ kể chuyện, đó hẳn là cả một nỗi niềm và tâm huyết trong việc cứu lấy dòng sông này. Mekong vừa là hệ sinh thái tuyệt vời, vừa là sinh kế của hàng triệu con người. Qua những cuộc gặp gỡ với các nhân vật, trong đó có tiến sĩ Dương Văn Ni, tác giả cho chúng ta cái nhìn sâu sắc về tầm quan trọng của tính kết nối. Có thể hiểu kết nối ở đây là sự đồng bộ của từng cá nhân đến vùng miền và cao hơn nữa là cấp các quốc gia. Bởi vì sự đa dạng sinh học là một dòng chảy qua nhiều vùng văn hoá, nhiều môi trường và không thể không gắn kết. “Nếu chúng ta không bắt đầu ngày hôm nay, xem cảnh quan và dòng sông như một hệ thống kết nối và cùng nhau hành động để bảo tồn, ngày tàn của dòng Mekong hùng vĩ đã đến.”
Quyển sách là một tư liệu về lịch sử, địa lý, môi trường và hệ sinh thái cực kỳ có giá trị. Không chỉ là những câu chuyện kể, đó là cả một hành trình thức tỉnh và bắt tay hành động để gìn giữ một tài sản quý giá của tự nhiên. Rất xứng đáng có trên kệ sách.
Chương đầu, tác giả đi từ phía thượng nguồn ở Vũ Băng-Trung Quốc. Một đất nước đông dân và tài nguyên Mekong thuộc nhánh Trung Quốc là không đáng kể. Những ngôi làng dọc sông đối mặt với các vấn đề về sự mâu thuẫn, nghi kỵ và tham lam khi ý thức về tài sản tăng lên. Đó là lý do họ khai thác tài nguyên cho mục đích cá nhân mà quên đi sự tồn tại lâu đời của dòng sông. Ngay cả giới lãnh đạo chính trị cũng có những tham vọng cá nhân riêng. Do việc khan hiếm nước cho thuỷ lợi, chính phủ nước này đã cho xây dựng nhiều đập nước ở thượng nguồn sông Mekong, cũng là để tạo hồ trữ nước từ băng tan cho tương lai trong chống tại tác động của biến đổi khí hậu đã vô tình làm chặn các sông nhánh chính và làm giảm 93% lượng cá di cư của sông Mekong. Diện tích xây dựng thuỷ điện tăng lên thì không gian cho cộng đồng bị thu hẹp lại dẫn đến việc suy thoái môi trường và sinh kế nông thôn. Nhưng việc xây đập cũng dấy lên nhiều tranh cãi và đi đôi với những kế hoạch phát triển thung lũng cho du lịch. Đọc về người Akha và các sắc tộc Zomia, ta có thể hiểu thêm về địa lý và những biến đổi lịch sử về sông và rừng.
Sự trỗi dậy của Trung Quốc từ các con đập ở thượng nguồn ảnh hưởng đến nhiều lĩnh vực trong đời sống của các cộng đồng ở bờ sông. Ảnh hưởng đó trải dài từ Tam Giác vàng-Thái Lan đến Lào, Cambodia và Việt Nam ở hạ nguồn. Việc xây dựng những đập nước nhỏ để phục vụ sản xuất năng lượng sạch hoặc xuất khẩu điện xuyên biên giới đã khiến công nghệ hiện đại phủ bóng lên những giá trị truyền thống và cả hệ sinh thái lâu đời. Sức ảnh hưởng của Việt Nam không hề nhỏ ở lục địa Đông Nam Á, luôn có những mục tiêu mang tính địa chiến lược để đối phó ngăn chặn với việc xâm nhập của Trung Quốc vào Lào và không ngừng lên tiếng phản đối việc xây đập nước ở thượng nguồn. Chính phủ Lào có phần loay hoay trong hoạch định nên tạo ra cơn sốt xây đập khiến dân địa phương phải di cư ra khỏi vùng đồi núi. Đó là một trong những nguyên nhân khiến tài nguyên khoáng sản phong phú của Lào đang đi đến chỗ cạn kiệt. Những con đập đang thúc đẩy quá trình huỷ diệt văn hoá và sinh thái, chúng ngăn chặn trầm tích đến các dòng sông chảy vào hồ ở hạ nguồn Cambodia. Không có trầm tích, cây cối và các thảm thực vật sẽ không thể phát triển và tỷ lệ sống sót của trứng cá bị nguy hại.
Có thể nói, kinh tế của miền nam Việt Nam nói chung, của đồng bằng sông Cửu Long nói riêng, lệ thuộc chủ yếu vào dòng sông Mekong. Việc biến đổi khí hậu, xâm nhập mặn và khai thác nước ngầm làm cho tần suất hạn hán ngày càng tăng, ảnh hưởng nghiêm trọng đến kinh tế và đời sống của dân địa phương. Các chiến lược để xử lý khủng hoảng thì chưa thực sự hiệu quả. Khai thác nước ngầm quá mức nên chăng được nhìn nhận lại. Bên cạnh đó, nhu cầu xuất khẩu gạo để phát triển kinh tế khiến một năm 3 vụ cũng gây áp lực lên hệ sinh thái tự nhiên. Đồng bằng sông Cửu Long được ưu tiên cho sản xuất nông nghiệp nhưng tầm nhìn vào giữa thế kỷ 20 lại dẫn đến huỷ diệt sinh thái trong thời hiện đại. Xây đập ở thượng nguồn vừa phục vụ thuỷ điện, vừa kiềm chế lũ lụt lại dẫn đến những hậu quả khó lường. Thậm chí , người dân sẵn sàng từ bỏ những tập quán nông nghiệp truyền thống để dùng hoá chất, máy kéo nhằm đạt năng suất cao. Thêm nữa là việc khai thác cát sông vô tội vạ dẫn đến xói mòn và sạt lở. Ngay cả các kỹ sư, thay vì có tầm nhìn bao quát vùng đồng bằng thì chỉ nhìn thấy ba thứ “sản xuất lúa gạo, quản lý nước ngọt và sử dụng đất đai.” Làm sao để có thể bảo tồn tài nguyên sông Mekong mà không phải di cư do chênh lệch thu nhập với đồng bằng, để không tạo ra sự đứt gãy dòng chảy văn hoá qua các thế hệ?
Đây là một cuốn sách thực sự bổ ích, thú vị và giàu thông tin với cách viết sâu sắc, vừa giàu tình cảm nhưng cũng rất thời sự. Dòng Mekong hiện ra hùng vĩ, giàu đẹp qua từng trang sách nhưng cũng đối diện với biết bao thách thức trong tương lai khi sự huỷ diệt sinh thái đang ở mức báo động. Brian Eyler không chỉ kể chuyện, đó hẳn là cả một nỗi niềm và tâm huyết trong việc cứu lấy dòng sông này. Mekong vừa là hệ sinh thái tuyệt vời, vừa là sinh kế của hàng triệu con người. Qua những cuộc gặp gỡ với các nhân vật, trong đó có tiến sĩ Dương Văn Ni, tác giả cho chúng ta cái nhìn sâu sắc về tầm quan trọng của tính kết nối. Có thể hiểu kết nối ở đây là sự đồng bộ của từng cá nhân đến vùng miền và cao hơn nữa là cấp các quốc gia. Bởi vì sự đa dạng sinh học là một dòng chảy qua nhiều vùng văn hoá, nhiều môi trường và không thể không gắn kết. “Nếu chúng ta không bắt đầu ngày hôm nay, xem cảnh quan và dòng sông như một hệ thống kết nối và cùng nhau hành động để bảo tồn, ngày tàn của dòng Mekong hùng vĩ đã đến.”
Quyển sách là một tư liệu về lịch sử, địa lý, môi trường và hệ sinh thái cực kỳ có giá trị. Không chỉ là những câu chuyện kể, đó là cả một hành trình thức tỉnh và bắt tay hành động để gìn giữ một tài sản quý giá của tự nhiên. Rất xứng đáng có trên kệ sách.
August 8, 2022
Một cuốn sách hay, cung cấp nhiều kiến thức không chỉ về dòng Mekong, các cộng đồng dân cư trải dài theo con sông và về đồng bằng sông Cửu Long Việt Nam. Đó còn là câu chuyện về việc nhìn sự vật trong tổng thể, Mekong chỉ là mekong khi nhìn nó dưới góc nhìn toàn cảnh. Tự nhiên luôn vận động một cách kì diệu, con người không nên học cách thuần phục thiên nhiên mà nên chọn cách sống hài hoà với nó
July 21, 2023
Cuốn sách là một bức tranh ảm đạm về một hệ sinh thái đã, đang và sẽ còn phải đối mặt với rất nhiều nguy cơ bất chấp việc trước nay nó luôn được gắn liền với 2 chữ 'trù phú'. Chủ thể quen thuộc, vẫn là con người và thiên nhiên. Tác giả kể những mẩu truyện nhỏ, đưa ta đi từ thượng nguồn đến hạ nguồn của dòng Mekong, đang oằn mình dưới sự phát triển như vũ bão của thời đại. Len lỏi qua những trang sách là lòng tham, lo âu và cả hi vọng le lói.
Thú thực cuốn sách này sẽ chẳng khiến bạn từ bỏ công việc, mái trường mà biến thành nhà vận động bảo tồn gì đâu. Nhưng những thay đổi nhỏ trong cuộc sống có thể xuất hiện: dùng được quạt thì tắt điều hòa, ăn được hết thì không lãng phí, đi du lịch thì tôn trọng con người/môi trường địa phương bạn tới,... Nghe thì cũ rích cơ mà ai biết được đốm lửa nhỏ sẽ tạo ra thay đổi lớn hay không?
Thú thực cuốn sách này sẽ chẳng khiến bạn từ bỏ công việc, mái trường mà biến thành nhà vận động bảo tồn gì đâu. Nhưng những thay đổi nhỏ trong cuộc sống có thể xuất hiện: dùng được quạt thì tắt điều hòa, ăn được hết thì không lãng phí, đi du lịch thì tôn trọng con người/môi trường địa phương bạn tới,... Nghe thì cũ rích cơ mà ai biết được đốm lửa nhỏ sẽ tạo ra thay đổi lớn hay không?
March 13, 2021
Tương tự như Mekong ký sự, cuốn sách này đưa người đọc trải qua chuyến đi của tác giả xuôi dòng Mekong hùng vỹ.
Bắt đầu từ làng Vũ Băng - nơi được mô tả như một Shangri la, thiên đường hạ giới ở biên giới tỉnh Vân Nam, TQ, giáp Tây Tạng - và ở thượng nguồn sông Mekong, tác giả dẫn dắt người đọc qua 06 bậc thang thủy điện tại tỉnh Vân Nam, qua Đại Lý (quê hương anh Đoàn Dự), thung lũng Nhĩ Hải; qua Tam Giác Vàng; qua vùng Sindaphone (4 ngàn đảo) - biên giới Lào, qua Phnomphenh (nơi giao nhau của 4 con sông), ngược lên Tonle sap, và cuối cùng qua Đồng bằng Sông Cửu Long.
Có thể nói sách rất đáng đọc với những ai làm ngành nước. Vì cách tiếp cận của tác giả là tổng thể từ không gian, đến thời gian, từ tự nhiên đến xã hội. Góc nhìn sinh thái nhân văn được kết hợp với những kiến thức được đúc kết từ 20 năm lăn lộn tại Trung Quốc và Đông Nam Á, phỏng vấn và trao đổi hàng trăm con người thuôc các tổ chức, cộng dôngd khác nhau và những thông tin khoa học cập nhật. Những trải nghiệm trực tiếp và gián tiếp đó khiến cho cuốn sách này chặt chẽ, có cấu trúc, có cơ sở, phong phú và uyên bác. Những vấn đề về ĐBSCL được phản ánh xác đáng, cập nhật và từ những chuyên gia có tiếng nhất.
Mỗi điểm đến đều được mô tả về môi trường tự nhiên, bối cảnh phát triển kinh tế xã hội. Ở đó, những câu chuyện về cộng đồng địa phương định cư, bám rễ, phát triển, tranh chấp, chiến đấu để sinh tồn, và lụi tàn hoặc chiến thắng một cách ngọt ngào nhưng cay đắng thế nào trước thời thế phát triển dựa vào dòng sông. Những vấn đề về suy thoái và đánh đổi môi trường cho phát triển kinh tế, những nhóm lợi ích cũng được mô tả theo thời gian. Những đoạn mô tả về thiên nhiên tinh tế, mô tả về con người sinh động, sắc sảo. Có chỗ dí dỏm, có chỗ day dứt, khiến người đọc như bị đánh vào cảm xúc. Như thể đây là một nhà báo, nhà văn, nhà chính trị hơn 1 nhà khoa học hoặc xuất phát từ kỹ thuật.
Đọc cuốn sách này vào một thời điểm bối rối về hướng đi, động lực và băn khoăn về tương lai phía trước, gấp sách lại không tránh được cảm giác lạc lối và lo âu.
Sông cũng như con người - ai đó nói thế. Trải qua bao chặng đường gian nan, từ núi cao ra biển, cả quá trình đó cho nó bao nhiêu tài nguyên và những giá trị, cả sự hùng vỹ và quyến rũ. Nhưng sự phát triển vô hướng, dự án này nối dự án khác, không quy hoạch, không hiểu mình cần phải đạt được bao nhiêu, phải khai thác đến đâu là giới hạn, khiến con sông hao mòn. Nhịp sống xóa đi bản sắc, đẩy họ đến tha hóa hoặc bần cùng, trái tim mong manh đầy cái tôi nghi hoặc và trống rỗng. Những hệ sinh thái giàu có trù phú trước đây đã xáo trộn và trên bờ vực biến mất. Đồng bằng buộc phải tìm cách thích ứng khi thiếu đi tài nguyên nước, phù sa và tôm cá.
Nước sẽ đến được đâu khi mùa khô tới?
Ruộng sẽ thế nào khi phù sa không tới?
Con người sẽ thế nào khi thiếu một hướng đi và 1 động lực đủ lớn để bước đi?
Bắt đầu từ làng Vũ Băng - nơi được mô tả như một Shangri la, thiên đường hạ giới ở biên giới tỉnh Vân Nam, TQ, giáp Tây Tạng - và ở thượng nguồn sông Mekong, tác giả dẫn dắt người đọc qua 06 bậc thang thủy điện tại tỉnh Vân Nam, qua Đại Lý (quê hương anh Đoàn Dự), thung lũng Nhĩ Hải; qua Tam Giác Vàng; qua vùng Sindaphone (4 ngàn đảo) - biên giới Lào, qua Phnomphenh (nơi giao nhau của 4 con sông), ngược lên Tonle sap, và cuối cùng qua Đồng bằng Sông Cửu Long.
Có thể nói sách rất đáng đọc với những ai làm ngành nước. Vì cách tiếp cận của tác giả là tổng thể từ không gian, đến thời gian, từ tự nhiên đến xã hội. Góc nhìn sinh thái nhân văn được kết hợp với những kiến thức được đúc kết từ 20 năm lăn lộn tại Trung Quốc và Đông Nam Á, phỏng vấn và trao đổi hàng trăm con người thuôc các tổ chức, cộng dôngd khác nhau và những thông tin khoa học cập nhật. Những trải nghiệm trực tiếp và gián tiếp đó khiến cho cuốn sách này chặt chẽ, có cấu trúc, có cơ sở, phong phú và uyên bác. Những vấn đề về ĐBSCL được phản ánh xác đáng, cập nhật và từ những chuyên gia có tiếng nhất.
Mỗi điểm đến đều được mô tả về môi trường tự nhiên, bối cảnh phát triển kinh tế xã hội. Ở đó, những câu chuyện về cộng đồng địa phương định cư, bám rễ, phát triển, tranh chấp, chiến đấu để sinh tồn, và lụi tàn hoặc chiến thắng một cách ngọt ngào nhưng cay đắng thế nào trước thời thế phát triển dựa vào dòng sông. Những vấn đề về suy thoái và đánh đổi môi trường cho phát triển kinh tế, những nhóm lợi ích cũng được mô tả theo thời gian. Những đoạn mô tả về thiên nhiên tinh tế, mô tả về con người sinh động, sắc sảo. Có chỗ dí dỏm, có chỗ day dứt, khiến người đọc như bị đánh vào cảm xúc. Như thể đây là một nhà báo, nhà văn, nhà chính trị hơn 1 nhà khoa học hoặc xuất phát từ kỹ thuật.
Đọc cuốn sách này vào một thời điểm bối rối về hướng đi, động lực và băn khoăn về tương lai phía trước, gấp sách lại không tránh được cảm giác lạc lối và lo âu.
Sông cũng như con người - ai đó nói thế. Trải qua bao chặng đường gian nan, từ núi cao ra biển, cả quá trình đó cho nó bao nhiêu tài nguyên và những giá trị, cả sự hùng vỹ và quyến rũ. Nhưng sự phát triển vô hướng, dự án này nối dự án khác, không quy hoạch, không hiểu mình cần phải đạt được bao nhiêu, phải khai thác đến đâu là giới hạn, khiến con sông hao mòn. Nhịp sống xóa đi bản sắc, đẩy họ đến tha hóa hoặc bần cùng, trái tim mong manh đầy cái tôi nghi hoặc và trống rỗng. Những hệ sinh thái giàu có trù phú trước đây đã xáo trộn và trên bờ vực biến mất. Đồng bằng buộc phải tìm cách thích ứng khi thiếu đi tài nguyên nước, phù sa và tôm cá.
Nước sẽ đến được đâu khi mùa khô tới?
Ruộng sẽ thế nào khi phù sa không tới?
Con người sẽ thế nào khi thiếu một hướng đi và 1 động lực đủ lớn để bước đi?
December 7, 2022
Một cuốn sách xuất sắc và hấp dẫn, một cái nhìn sâu sắc về một khu vực của thế giới mà nhiều người còn xa lạ. Cuốn sách là một công trình quan trọng đối với sông Mekong và các quốc gia nó chảy qua, đồng thời là một cái nhìn đầy hiểu biết và thông minh về các vấn đề sinh tử đối với con người và với các vùng nước cần thiết cho sự sống ở khu vực này.
Cuốn sách được viết một cách thành thạo, rõ ràng và sâu sắc về những gì đang xảy ra, cũng như mô tả một cách khách quan cách thức và lý do tại sao các sự kiện và tình huống đang xảy ra sẽ thay đổi cuộc sống ở đây mãi mãi. Nó mang tính học thuật và khoa học, nhưng rất dễ tiếp cận và dễ đọc đối với những người không biết nhiều về địa chính trị nơi đây, đặc biệt là hệ thống sông Mekong và người dân của nó.
Những câu chuyện cá nhân được tác giả trải nghiệm khi ông đi du l��ch đến đây và nghiên cứu những gì đang xảy ra khiến cuốn sách trở thành một cuốn sách giải trí và hấp dẫn, nâng nó lên một tầng cao hơn những gì mà người ta thường mong đợi ở một cuốn sách về chủ đề khô khan này.
Tác giả mang lại cuộc sống và nhân cách cho con người và nền văn hóa Mekong, đồng thời truyền đạt cho phần còn lại của thế giới về giá trị và tầm quan trọng của khu vực sông nơi này. Ngoài ra, ông không ngần ngại nhìn nhận và làm nổi bật chủ nghĩa thương mại, lòng tham và cái gọi là 'tiến bộ' đang hủy hoại cuộc sống và con người đã tồn tại hàng nghìn năm tại lưu vực Mekong.
Nếu có bất kỳ cuốn sách nào nên đọc về phần này của thế giới, thì đó chính là cuốn sách này.
Cuốn sách được viết một cách thành thạo, rõ ràng và sâu sắc về những gì đang xảy ra, cũng như mô tả một cách khách quan cách thức và lý do tại sao các sự kiện và tình huống đang xảy ra sẽ thay đổi cuộc sống ở đây mãi mãi. Nó mang tính học thuật và khoa học, nhưng rất dễ tiếp cận và dễ đọc đối với những người không biết nhiều về địa chính trị nơi đây, đặc biệt là hệ thống sông Mekong và người dân của nó.
Những câu chuyện cá nhân được tác giả trải nghiệm khi ông đi du l��ch đến đây và nghiên cứu những gì đang xảy ra khiến cuốn sách trở thành một cuốn sách giải trí và hấp dẫn, nâng nó lên một tầng cao hơn những gì mà người ta thường mong đợi ở một cuốn sách về chủ đề khô khan này.
Tác giả mang lại cuộc sống và nhân cách cho con người và nền văn hóa Mekong, đồng thời truyền đạt cho phần còn lại của thế giới về giá trị và tầm quan trọng của khu vực sông nơi này. Ngoài ra, ông không ngần ngại nhìn nhận và làm nổi bật chủ nghĩa thương mại, lòng tham và cái gọi là 'tiến bộ' đang hủy hoại cuộc sống và con người đã tồn tại hàng nghìn năm tại lưu vực Mekong.
Nếu có bất kỳ cuốn sách nào nên đọc về phần này của thế giới, thì đó chính là cuốn sách này.
May 16, 2021
Một cuốn sách hay và đẹp, thực tế và thơ.
Đẹp và thơ bởi dòng Mekong được soi chiếu không chỉ dưới góc nhìn vật chất thuần túy (một nguồn nước, một nguồn điện hay một nguồn dinh dưỡng) mà còn dưới góc nhìn của một dòng văn hóa, dòng lịch sử, giữa những kết nối người-người, người-thiên nhiên, giữa chiều kích của vật chất và tinh thần,...
Dựa trên nền tảng đó, tác giả chia sẻ một cái nhìn đủ rộng và đủ sâu về dòng Mekong, về những nền văn minh và kinh tế gắn liền với nó, chỉ ra những vấn đề có tính hệ thống và những gợi ý thực tế. Tác giả khéo léo trình bày các vấn đề kinh tế chính trị của các đất nước dọc chiều Mekong, nêu rõ quan điểm cục bộ sai lầm, thiển cận và vị kỉ của từng quốc gia trong cách đối xử với dòng sông như một tài nguyên vật chất. Trong bức tranh chồng chéo những vấn đề đó, tác giả vẫn nỗ lực tìm kiếm và chia sẻ về những cá nhân, những định hướng mới đang mang lại tia hi vọng cho Mekong. Hay và thực tế ở đó.
Nếu nhìn sâu hơn, đây không chỉ là câu chuyện của Mekong. Những con sông chảy qua đất nước này đâu đó đều mang những "câu chuyện" tương tự.
Tôi bỗng giật mình hiểu rõ hơn, mỗi chữ điện tôi dùng không đơn thuần là một đơn vị năng lượng từ sức nước chuyển thành, mà nó còn mang theo sự câu chuyện của một làng/một bản/ một cộng đồng bị di dời, mang theo những giá trị văn hóa bị đe dọa, những thua thiệt mất mát của nhiều người, những đàn cá không về được nơi sinh sản, những khu rừng nguyên sinh bị cắt trụi khi xây đập, những hệ lụy của vùng đồng bằng (nhiễm mặn, nhiễm độc, sụt lún...). Cái giá thực sự (the true cost) của mỗi chữ điện tôi dùng không nằm trên hóa đơn hàng tháng.
Hiểu vậy, tôi biết mình làm được gì, để thấy mình không là một kẻ đọc cưỡi ngựa xem hoa. Còn câu chuyện hệ thống, trong chặng đường trưởng thành, tôi xin được khiêm tốn góp phần dựa trên những hiểu biết của mình, khi có thể.
Đẹp và thơ bởi dòng Mekong được soi chiếu không chỉ dưới góc nhìn vật chất thuần túy (một nguồn nước, một nguồn điện hay một nguồn dinh dưỡng) mà còn dưới góc nhìn của một dòng văn hóa, dòng lịch sử, giữa những kết nối người-người, người-thiên nhiên, giữa chiều kích của vật chất và tinh thần,...
Dựa trên nền tảng đó, tác giả chia sẻ một cái nhìn đủ rộng và đủ sâu về dòng Mekong, về những nền văn minh và kinh tế gắn liền với nó, chỉ ra những vấn đề có tính hệ thống và những gợi ý thực tế. Tác giả khéo léo trình bày các vấn đề kinh tế chính trị của các đất nước dọc chiều Mekong, nêu rõ quan điểm cục bộ sai lầm, thiển cận và vị kỉ của từng quốc gia trong cách đối xử với dòng sông như một tài nguyên vật chất. Trong bức tranh chồng chéo những vấn đề đó, tác giả vẫn nỗ lực tìm kiếm và chia sẻ về những cá nhân, những định hướng mới đang mang lại tia hi vọng cho Mekong. Hay và thực tế ở đó.
Nếu nhìn sâu hơn, đây không chỉ là câu chuyện của Mekong. Những con sông chảy qua đất nước này đâu đó đều mang những "câu chuyện" tương tự.
Tôi bỗng giật mình hiểu rõ hơn, mỗi chữ điện tôi dùng không đơn thuần là một đơn vị năng lượng từ sức nước chuyển thành, mà nó còn mang theo sự câu chuyện của một làng/một bản/ một cộng đồng bị di dời, mang theo những giá trị văn hóa bị đe dọa, những thua thiệt mất mát của nhiều người, những đàn cá không về được nơi sinh sản, những khu rừng nguyên sinh bị cắt trụi khi xây đập, những hệ lụy của vùng đồng bằng (nhiễm mặn, nhiễm độc, sụt lún...). Cái giá thực sự (the true cost) của mỗi chữ điện tôi dùng không nằm trên hóa đơn hàng tháng.
Hiểu vậy, tôi biết mình làm được gì, để thấy mình không là một kẻ đọc cưỡi ngựa xem hoa. Còn câu chuyện hệ thống, trong chặng đường trưởng thành, tôi xin được khiêm tốn góp phần dựa trên những hiểu biết của mình, khi có thể.
March 18, 2025
“Mọi người đang thật sự đi bộ qua sông Mekong”
Một cuốn sách được viết cũng lâu rồi nhưng có lẽ tính thời sự của nó sẽ luôn luôn còn mãi hoặc ít nhất là ở giai đoạn hiện tại khi vào cuối năm ngoái chính phủ Campuchia chính thức khởi công kênh đào Funan được biết là sẽ ảnh hưởng không ít đến hiện trạng của vùng hạ lưu sông Mekong. Bên cạnh đó, bức tranh văn hóa, đời sống và nguồn gốc của những vùng đất cũng được khắc họa sinh động nhất là đối với những bạn đọc thích phiêu lưu khám phá văn hóa bản địa.
Thông qua cuốn sách, Brian Eyler dắt chúng ta theo cuộc hành trình xuôi dòng Mekong từ rìa dãy núi Himalaya ở tỉnh Vân Nam, Trung Quốc đến Đồng bằng sông Cửu Long Việt Nam đi qua các địa danh nổi tiếng như thôn Vũ Bằng của người Tây Tạng, hồ Nhĩ Hải lớn thứ hai lưu vực sông Mekong và không thể không đi qua hồ Tonle Sap đứng đầu bảng xếp hạng. Tam Giác Vàng - nơi Thái Lan, Lào và Myanmar tiếp giáp cũng là nơi hình thành vương quốc Nam Chiếu hùng mạnh thế kỷ IX. Bạn biết vì sao vùng này có tên đấy không? Siphandone hay còn gọi là Bốn ngàn đảo hay bạn có biết Cà Mau có nghĩa là gì không? Nếu có cơ duyên đến với cuốn sách này, mình nghĩ mở google maps bên cạnh sẽ là một ý tưởng thú vị cho bạn đọc đấy.
Ngoài những đề tồn đọng như khai thác cát, xây đê điều bất chấp để tạo không gian sống, nhiễm phèn, lấp sông hồ để lấy đất phân lô bán nền cùng những bất cập trong công tác đền bù và tái định cư thì tác giả cũng mang đến cho chúng ta các nét văn hóa và nguồn gốc hình thành các vùng đất nơi đây, về Phật giáo Tây Tạng, tộc người Akha, đặc điểm của các loài động thực vật hay ho, lịch sử hình thành và suy tàn các đế chế… những điều này dẫn chúng ta đến những giải pháp trong đó mình ấn tượng nhất là việc kết hợp nghi lễ và môi trường rất hay ở vùng Chaing Rai hay chuỗi giá trị khép kín của nông dân Việt Nam mặc dù mình nghĩ sẽ khó để áp dụng trên quy mô lớn.
Cuốn sách này phần nào giúp bạn đọc trả lời một số câu hỏi như vì sao Việt Nam chúng ta phải mua điện từ Lào? Vì sao chúng ta giúp Lào xây sân vận động vào mùa Sea games? Việt Nam ở vị thế có thể dẫn dắt khu vực này như thế nào trong công tác bảo tồn dòng Mekong hay chỉ là cộng hưởng tốc độ suy tàn của nó? Và một trong những điểm Wow với mình chính là góc nhìn của tác giả về An ninh lương thực, một góc nhìn rất mới mẻ, lật lại cái mà mình hiểu về an ninh lương thực trước khi đọc cuốn sách này.
Mặc dù, mình đánh giá những luận điểm và giải pháp mà tác giả đưa ra mang hơi hướng thuần túy dưới góc nhìn một nhà hoạt động môi trường và hơi thiếu tính đánh giá tổng quan nhiều khía cạnh khác về quy mô dân số và kinh tế; nhưng đây vẫn là một cuốn sách hay về nhiều khía cạnh, nó có thể là cẩm nang Mekong, nó có thể là sách lịch sử địa lý hoặc đơn giản nó có thể là một hồi chuông thức tỉnh.
========================
Nếu cuốn sách này chống lại điều gì thì đó chính là mô hình phát triển mà Trung Quốc đã sao chép của phương Tây. Mô hình này được xác lập bởi Chủ nghĩa Tư bản chú trọng đầu tư và tăng trưởng kinh tế vĩ mô, đánh đổi bằng thiệt hại trong việc bảo vệ các cộng đồng và đa dạng sinh học tự nhiên.
Một cuốn sách được viết cũng lâu rồi nhưng có lẽ tính thời sự của nó sẽ luôn luôn còn mãi hoặc ít nhất là ở giai đoạn hiện tại khi vào cuối năm ngoái chính phủ Campuchia chính thức khởi công kênh đào Funan được biết là sẽ ảnh hưởng không ít đến hiện trạng của vùng hạ lưu sông Mekong. Bên cạnh đó, bức tranh văn hóa, đời sống và nguồn gốc của những vùng đất cũng được khắc họa sinh động nhất là đối với những bạn đọc thích phiêu lưu khám phá văn hóa bản địa.
Thông qua cuốn sách, Brian Eyler dắt chúng ta theo cuộc hành trình xuôi dòng Mekong từ rìa dãy núi Himalaya ở tỉnh Vân Nam, Trung Quốc đến Đồng bằng sông Cửu Long Việt Nam đi qua các địa danh nổi tiếng như thôn Vũ Bằng của người Tây Tạng, hồ Nhĩ Hải lớn thứ hai lưu vực sông Mekong và không thể không đi qua hồ Tonle Sap đứng đầu bảng xếp hạng. Tam Giác Vàng - nơi Thái Lan, Lào và Myanmar tiếp giáp cũng là nơi hình thành vương quốc Nam Chiếu hùng mạnh thế kỷ IX. Bạn biết vì sao vùng này có tên đấy không? Siphandone hay còn gọi là Bốn ngàn đảo hay bạn có biết Cà Mau có nghĩa là gì không? Nếu có cơ duyên đến với cuốn sách này, mình nghĩ mở google maps bên cạnh sẽ là một ý tưởng thú vị cho bạn đọc đấy.
Ngoài những đề tồn đọng như khai thác cát, xây đê điều bất chấp để tạo không gian sống, nhiễm phèn, lấp sông hồ để lấy đất phân lô bán nền cùng những bất cập trong công tác đền bù và tái định cư thì tác giả cũng mang đến cho chúng ta các nét văn hóa và nguồn gốc hình thành các vùng đất nơi đây, về Phật giáo Tây Tạng, tộc người Akha, đặc điểm của các loài động thực vật hay ho, lịch sử hình thành và suy tàn các đế chế… những điều này dẫn chúng ta đến những giải pháp trong đó mình ấn tượng nhất là việc kết hợp nghi lễ và môi trường rất hay ở vùng Chaing Rai hay chuỗi giá trị khép kín của nông dân Việt Nam mặc dù mình nghĩ sẽ khó để áp dụng trên quy mô lớn.
Cuốn sách này phần nào giúp bạn đọc trả lời một số câu hỏi như vì sao Việt Nam chúng ta phải mua điện từ Lào? Vì sao chúng ta giúp Lào xây sân vận động vào mùa Sea games? Việt Nam ở vị thế có thể dẫn dắt khu vực này như thế nào trong công tác bảo tồn dòng Mekong hay chỉ là cộng hưởng tốc độ suy tàn của nó? Và một trong những điểm Wow với mình chính là góc nhìn của tác giả về An ninh lương thực, một góc nhìn rất mới mẻ, lật lại cái mà mình hiểu về an ninh lương thực trước khi đọc cuốn sách này.
Mặc dù, mình đánh giá những luận điểm và giải pháp mà tác giả đưa ra mang hơi hướng thuần túy dưới góc nhìn một nhà hoạt động môi trường và hơi thiếu tính đánh giá tổng quan nhiều khía cạnh khác về quy mô dân số và kinh tế; nhưng đây vẫn là một cuốn sách hay về nhiều khía cạnh, nó có thể là cẩm nang Mekong, nó có thể là sách lịch sử địa lý hoặc đơn giản nó có thể là một hồi chuông thức tỉnh.
========================
Nếu cuốn sách này chống lại điều gì thì đó chính là mô hình phát triển mà Trung Quốc đã sao chép của phương Tây. Mô hình này được xác lập bởi Chủ nghĩa Tư bản chú trọng đầu tư và tăng trưởng kinh tế vĩ mô, đánh đổi bằng thiệt hại trong việc bảo vệ các cộng đồng và đa dạng sinh học tự nhiên.
March 27, 2024
Một cuốn sách đầy đủ và lôi cuốn về vấn đề kinh tế - chính trị của sông Mekong. Các tiếng nói địa phương được thể hiện rõ ràng và nguyên bản. Rất đáng để đọc.
--
@not.herd on Instagram:
sông Mekong và vấn đề chính trị-kinh tế của thượng và hạ nguồn đã và đang là mối quan tâm chính của các nhà hoạch định chính sách Đông Nam Á, khi dòng sông này kết nối Trung Quốc, Lào, Myanmar, Thái Lan, Campuchia, và Việt Nam. cuốn sách này là một hồ sơ nghiên cứu độc lập, bao gồm nhiều mẩu chuyện thực địa kết nối với tổng quan chính trị-kinh tế khu vực, từ đó lật ngược vấn đề của mọi tham vọng rõ ràng là tốt đẹp của vùng sông Mekong: năng lượng thủy điện có thật sự tạo nhiều lợi hơn hại? thâm canh trồng lúa liệu có điểm trừ? v.v. quan trọng hơn hết, cuốn sách cho phép những tiếng nói địa phương của những cộng đồng sống dọc dòng sông được thể hiện vừa như chủ thể vừa như khách thể, qua đó một học giả phương Tây như Eyler một mặt được tiếp cận với những kế sinh nhai mà người dân địa phương sẽ không bao giờ tiết lộ cho nhau, mặt khác bị từ chối bởi ngoại hình ngoại quốc có thể mang điềm quái gở của chính bản thân mình.
một góc nhìn bi quan và thơ mộng, song không tuyệt vọng mặc cho thời gian đang tiến gần về tên của cuốn sách.
--
@not.herd on Instagram:
sông Mekong và vấn đề chính trị-kinh tế của thượng và hạ nguồn đã và đang là mối quan tâm chính của các nhà hoạch định chính sách Đông Nam Á, khi dòng sông này kết nối Trung Quốc, Lào, Myanmar, Thái Lan, Campuchia, và Việt Nam. cuốn sách này là một hồ sơ nghiên cứu độc lập, bao gồm nhiều mẩu chuyện thực địa kết nối với tổng quan chính trị-kinh tế khu vực, từ đó lật ngược vấn đề của mọi tham vọng rõ ràng là tốt đẹp của vùng sông Mekong: năng lượng thủy điện có thật sự tạo nhiều lợi hơn hại? thâm canh trồng lúa liệu có điểm trừ? v.v. quan trọng hơn hết, cuốn sách cho phép những tiếng nói địa phương của những cộng đồng sống dọc dòng sông được thể hiện vừa như chủ thể vừa như khách thể, qua đó một học giả phương Tây như Eyler một mặt được tiếp cận với những kế sinh nhai mà người dân địa phương sẽ không bao giờ tiết lộ cho nhau, mặt khác bị từ chối bởi ngoại hình ngoại quốc có thể mang điềm quái gở của chính bản thân mình.
một góc nhìn bi quan và thơ mộng, song không tuyệt vọng mặc cho thời gian đang tiến gần về tên của cuốn sách.
July 3, 2024
cuốn sách thay đổi t thật
August 18, 2023
Thú thực đọc cuốn sách này tôi mới hiểu chi tiết về cách dòng sông vận hành, bồi đắp và nuôi sống con người ra sao, cũng như hiểu được những mặt khác của xây thủy điện, đắp đe, thâm canh gây ra những hậu quả như thế nào.
Thấy buồn vì cách đặt tên cuốn sách, vì có thể nó đúng.
Thấy buồn vì cách đặt tên cuốn sách, vì có thể nó đúng.
January 6, 2021
Cung cấp nhiều thông tin trực quan, gợi mở những bí mật chính trị xoay quanh dòng Mekong.
Displaying 1 - 11 of 11 reviews