Jön Türkler - Osmanlı İmparatorluğu’nu Kurtarma Mücadelesi 1914-1918

by Feroz Ahmad, Tansel Demirel (Translator)

Osmanlı İmparatorluğu’nun son dönemi, özellikle de Jön Türkler ve İttihat ve Terakki üzerine çalışmalarıyla tanınan değerli tarihçi Feroz Ahmad’ın bu kitabı, Jön Türklerin I. Dünya Savaşı yıllarında verdikleri Osmanlı İmparatorluğu’nu yok olmaktan kurtarma mücadelesine odaklanıyor.

Jön Türkler. Osmanlı İmparatorluğu’nu Kurtarma Mücadelesi, 1914-1918, yazarın ilk kez 1969’da yayınlanan ve çok yankı uyandıran The Young Turks: The Committee of Union and Progress in Turkish Politics, 1908-1914 (İttihat ve Terakki, 1908-1914, ilk baskı 1971) adlı eserinin devamı ve sonu niteliğini taşıyor. Kitapta, siyasi kontrolü tamamen ele geçiren İttihat ve Terakki Cemiyeti’nin Cihan Harbi’ne girişinden liderlerinin bir Alman denizaltısıyla kaçmak zorunda kaldıkları 1918 yılına kadar yaşanan önemli dönüm noktaları ele alınıyor. Sonsöz’de ise İttihatçıların Atatürk’ün önderliğinde modern Türkiye’nin doğuşu mücadelesindeki yerleri ve 1926 İzmir Suikastı davasıyla birlikte tasfiye edilmeleri özetleniyor.

Genres: History

312 pages, Paperback

First published January 1, 1971

About the author

Feroz Ahmad was a Turkish-American academic, historian and political scientist who taught at different universities, including the University of Massachusetts Boston, Tufts University, Harvard University, Columbia University and Yeditepe University. He was one of the leading scholars studying modern history of Turkey.

Reviews

[Yalçın]

Genel çerçeve çok güzel çizilmiş ve bu çerçevede olaylar kişiler ustalıkla işlenmiş.
Kitap bitince aklımda kalan tek şey şu ki ; 1. Dünya Savaşı’ nı kaybedince itilaf devletlerinin zorbalığı ile imparatorluk kukla haline getirilmek üzereydi. Kazanılsaydı Almanya’nın (savaş esnasında dahi) uzlaşmaz, ukalaca, kendi çıkarlarının dışında hiçbir şey düşünmeyen, Osmanlı’yı bir müttefik değil de maşa gibi kullanmaya çalışan ve nihayetinde kazandığında sömürge gibi kullanacağını deklare eden siyaseti Ingilizler’in tutumundan bile iğrenç olacaktı. Savaşta tarafsız kalınsa ne olurdu diye düşünülebilir. Bence böyle bir durum mümkün olmayacaktı. Bir şekilde Balkanlardan, doğudan ve güneyden saldırılar başlıyordu. Bu durum bizi savaşa sokacaktı. Tek başımıza bu savaşı sürdürecek ekonomik ve askeri olanaklardan yoksun olduğumuz için taraflardan birini seçmek zorunda bırakılmıştık. Kitapta geçen 1918’de 1,5 milyon Osmanlı askerinin sadece 72 bininde silah olduğuna dair tespit bu durumu neredeyse tek başına ortaya koyacak seviyede.
Zaten kitapta Osmanlı’nın savaş çıkınca hemen Almanlar’ı desteklediği gibi bir durumun olmadığı net bir şekilde anlatılıyor. Bilinenin aksine başlarda ve uzunca bir süre itilaf devletleri ile temaslar kurulmuş ama hiçbir şekilde Osmanlı’ya olumlu bir tavır sergilenmemiş. Almanlar zorunlu bir şekilde müttefik kabul edilmiş. Enver Paşa Almanların desteğini istese de başlarda o da Almanların tercih edilmesi konusunda ısrar etmemiş, itilaf devletleri uzak davranınca fikirlerini daha net ifade etmeye başlamış.
İtilaf devletleri bu süreçte uzlaşmaz tutum sergileyince tarafsızlık fikri ağır basıyor ama Almanlar goben/breslau sahtekarlığı ile bunu da sabote ediyor.

[Cenken]

Fransız ihtilali ile başlayan akım, Yeni Osmanlılar ve ardından da Jön Türkler ile günümüz Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruşuna kadar uzanıyor. Ülkeyi kurtarmaya talipli bir zümrenin hareketi olan bu Cemiyet'in iyi veya kötü çabaları, günümüz Türkiye'sini kuran kurumların bel kemiğini oluşturmuştur. Oldukça akıcı bir tarz ile ve mantıklı bağlar ile olayları açıklamaya çalışan bu eseri, tarih meraklısı herkesin okumasını şiddetle tavsiye ederim.

[Metin Yılmaz]

Düşündüğüm kadar akıcı ilerlemese de herkesin okuması gereken kitaplardan. En azından yakın tarihimizi bilsek, az biraz bile bilsek, bu cehaleti ğzerimizden atabilsek çok iyi olur.

[Bugra]

Cumhuriyet tarihimizin bütün iktidarlarının günah keçisi, sevilmeyen adamları İttihat ve Terakki'nin vatanı kurtarma çabasını en detaylı anlatan kitaplardan biri. Çok değerli bir araştırma, bu döneme adanan bir akademik hayatın sonucu her detayından belli.

Her şey yaşanıp bittikten 100 sene sonra, oturduğumuz yerden ahkam kesmek çok kolay. Hele ki detayları bilmeden. Türkiye'nin hem bugününü, hem de geleceğini anlamak için İttihat ve Terakki'yi iyi öğrenmek çok önemli. Zira hala yaşanan kavga, aynı kavga.