ความคิด ความรู้ และอำนาจการเมืองในการปฏิวัติสยาม 2475

by นครินทร์ เมฆไตรรัตน์

อย่างที่รับรู้กันในปัจจุบันว่า ความรู้เกี่ยวกับเหตุการณ์ 24 มิถุนาเป็นไปอย่างหลากหลาย ซึ่งในความหลากหลายนั้นมี “อำนาจการเมือง” ในแต่ละยุคมาเป็นโครงครอบ

ดังนั้น การที่จะทำความเข้าใจ “ความคิด” ที่จะนำไปสู่ “เหตุการณ์ 24 มิถุนา” จนเป็น “ความรู้” ที่สั่งสมมาในปัจจุบันนั้น ต้องเข้าใจด้วยว่ามี “อำนาจการเมือง” ใดบ้างมากำหนด

การจัดพิมพ์ ความคิด ความรู้ และอำนาจการเมืองในการปฏิวัติสยาม 2475 ซึ่งเป็นการรวบรวมงานเขียนของนครินทร์ เมฆไตรรัตน์ ที่มีเนื้อหาเกี่ยวข้องกับ “เหตุการณ์ 24 มิถุนา” ในแง่มุมต่าง ๆ ในระหว่าง พ.ศ. 2525-2533 ขึ้นใหม่หลังจากที่สถาบันสยามศึกษา สมาคมสังคมศาสตร์แห่งประเทศไทย ได้จัดพิมพ์ขึ้นเป็นครั้งแรกใน พ.ศ. 2533 นั้น สำหรับการพิมพ์ในครั้งนี้ทางผู้เขียนและสำนักพิมพ์ ฟ้าเดียวกัน ได้ปรับปรุงและแก้ไขข้อผิดพลาดบางส่วนจากการจัดพิมพ์ในครั้งแรก นอกจากนี้ยังได้นำบทสัมภาษณ์ เรื่อง “เหตุแห่งการปฏิวัติสยาม 2475” ของนครินทร์ มาเป็นภาคผนวกของหนังสือเล่มนี้ พร้อมกับทำดรรชนีและบรรณานุกรมรวมด้วย

สำหรับมูลเหตุของการจัดพิมพ์ ความคิด ความรู้ และอำนาจการเมืองในการปฏิวัติสยาม 2475 เป็นครั้งที่ 2 เนื่องจากสำนักพิมพ์ฟ้าเดียวกันเห็นว่างานชิ้นนี้มิได้ เป็นเพียงหนังสือรวมบทความเท่านั้น หากแต่งานชิ้นนี้เป็นการนำเสนอการศึกษา “เหตุการณ์ 24 มิถุนา” โดยมีจุดมุ่งหมาย และวิธีการศึกษาที่แน่ชัดคือการเผยให้เห็นว่า ความคิด ความรู้ และอำนาจการเมืองที่ควบคุมความรับรู้เกี่ยวกับ “เหตุการณ์ 24 มิถุนา” นั้นมีอะไรบ้าง ทำงานอย่างไร ส่วนการตีความ/ช่วงชิงความหมายเกี่ยวกับเหตุการณ์นี้คงจะเป็นหน้าที่ของผู้อ่านดังที่ จอมพล ป. พิบูลสงคราม ได้กล่าวไว้ว่า

ผมขอยืนยันว่า ในชั่วชีวิตเรา บางทีลูกเราด้วย จะต้องรบกันไปอีก และแย่งกันในระบอบเก่ากับระบอบใหม่นี้…


(บางส่วนจาก คำนำสำนักพิมพ์)

367 pages, Paperback

First published January 1, 1990

Reviews

[Sun Narongsak]

คนเขียนเป็นพวกมือถือสากปากถือศีล ในต้นชีวิตดูเหมือนจะนิยมประชาธิปไตยที่เป็นแบบสากลโลกเค้ายึดถือ เเต่เมือเเก่ตัวลงกลับฝักใฝ่เผด็จการพวกพ้องอุดมการณ์ที่มือก็ปลิวไปกับอำนาจยศศักดิ์ที่ตายไปก็เอาไปไม่ได้เหลือให้จำเเค่เป็นตุลาการที่เป็นเนติบริกรไร้ศักดิ์ศรี

[Pae Ponsiri · Rating 5 out of 5]

เล่มนี้เป็นเล่มที่เพนกวิน พริ​ษฐ์ ชิวารักษ์​ นำขึ้นไปฉีกและเผา บนเวทีการชุมนุมทางการเมืองเมื่อปลายปี 2563... แล้วเล่มนี้มันคืออะไร
.
"ความคิด ความรู้ และอำนาจการเมืองในการปฏิวัติสยาม 2475" เล่มนี้ เป็นหนังสือรวมบทความเกี่ยวกับประวัติศาสตร์​/การเมืองเรื่อง 2475 ของนครินทร์​ เมฆ​ไตรรัตน์​ ผู้ปัจจุบันคือตุลาการศาลรัฐธรรมนูญ. ในแต่ละประเด็นนั้น ๆ เขียนขึ้นในต่างกรรมต่างวาระช่วงปี 2523-2532 ตีพิมพ์รวมเล่มครั้งแรกปี 2533 และในการตีพิมพ์ครั้งล่าสุด 2546/2560 นี้ ได้แก้ไข/เพิ่มเติม เพิ่มดัชนี ภาคผนวกบทสัมภาษณ์​นครินทร์ปี 2542 ​ด้วย
.
ถ้าหนังสือ "การปฏิวัติสยาม พ.ศ. 2475" เล่มหมุดสีเหลืองอีกเล่มคือเล่มที่ปูพื้นฐานพูดถึงภาพรวมของเหตุการณ์​ 2475 ดังกล่าวแล้ว ตัวเล่ม "ความคิด ความรู้ และอำนาจ..." เล่มนี้ บางบทก็จะเป็นการลงลึกเฉพาะในบางประเด็นที่นครินทร์​สนใจจะถกเถียงเพิ่มเติม หรือบางบทก็อาจคือการลองถอยห่าง/ทบทวนวิธีการมองภาพรวมของเหตุการณ์​ 2475 ใหม่ (รวมถึงการพยามทำความเข้าใจการเมืองในเหตุการณ์​ร่วมสมัยที่พูดถึง 2475 ณ ขณะช่วงเวลาที่กำลังเขียนบทความนั้นด้วย)
.
ดังนั้นแล้วสำหรับผู้เริ่มต้นศึกษาเรื่อง 2475 การอ่านเล่มหมุดสีเหลืองคณะราษฎร​ก็อาจเป็นการปูพื้นเบื้องต้นได้ดีก่อน (แม้เล่มนั้นผมรู้สึกมันจะอ่านยากและเยอะกว่าก็เถอะ)​ ส่วนเล่มความคิด ความรู้... เล่มนี้ เป็นเล่มที่เนื้อหาลงในแต่ละประเด็นเพิ่ม (แต่ผมรู้สึกเล่มนี้มันก็จะอ่านง่ายกว่าทำให้เห็นประเด็นภายใต้บทนั้น ๆ ง่ายกว่าอีกเล่ม)
.
การฉีกเล่มนี้ผมเห็นด้วยหรือไม่ ผมอาจไม่ค่อยเห็นด้วยกับการฉีกหนังสือ (แม้บางอารมณ์ผมก็เคยอยากฉีกบางเล่มที่เขียนห่วยจริง ๆ)​ แต่ผมก็อยากให้ไปถกเถียงกับเนื้องานมากกว่า (แต่ก็ ok ผมพยามจะเข้าใจว่าการฉีกหนังสือมันมีพลังในการสื่อสารทางการเมืองกว่า)​.. เล่มนี้เนื้อหาไม่ได้เลวร้ายขนาดนั้น (แม้จะรู้สึกผิดหวังกับตัวผู้เขียนเล่มนี้อยู่บ้าง แต่เท่าที่อ่านงาน​นครินทร์จำนวนนึง​ผมไม่คิดว่าแกจะโปรคณะราษฎร​[หรืออาจรวมถึงคณะเจ้า]​อะไรขนาดนั้นอยู่แล้ว)... แต่ถ้าอยากจะฉีกงานนครินทร์จริง ๆ​ แนะนำให้ไปฉีก พระผู้ทรงปกเกล้าฯ หรือตัวคำพิพากษา​ศาลฯ จะดีกว่า