Let's do this review in Dutch, and it will possibly be the only one I will do in Dutch.
De Deventer Moordzaak van Bas Haan vat goed samen hoe het overlijden van de weduwe Wittenberg uitgroeide tot een van de grootste 'mediaspektakels' die Nederland heeft gekend, en nog steeds kent. Zelfs meer dan 20 jaar later is het justitieapparaat nog bezig met de zaak: we hebben zojuist de uitspraak van de Hoge Raad rondom het derde herzieningsverzoek op 19 december 2023 achter de rug.
Haan legt duidelijk de ontwikkelingen in de zaak stuk voor stuk uit, en zijn inzage in dossierstukken zorgt ervoor dat dit alles tot in detail gebeurt. De lezer moet echter niet verwachten dat Haan een antwoord geeft op de vraag wie nou de werkelijke dader is, ook al wordt die schijn mijns inziens in het eerste gedeelte van het boek wel gewekt. Het doel van het boek, dat in eerste instantie toch echt lijkt te focussen op uitleg geven over de zaak en daarbij de schuldvraag, draait op een gegeven moment naar het uitleggen van het complot dat Maurice de Hond rondom de zaak heeft gecreëerd, en om toe te lichten hoe dit invloed heeft gehad op de zaak en al haar betrokkenen. Haan laat hierbij op gedetailleerde wijze zien hoe De Hond feiten rondom Louwes' eerste en tweede veroordeling simpelweg bij elkaar trekt om het beeld te creëren dat Louwes' ook bij de herziening van de zaak op ongegronde feiten is veroordeeld.
Daarnaast zien we hoe De Hond de onwetendheid van de samenleving gebruikt en feiten naar zijn eigen hand zet door simpelweg leugens en scenario's te creëren die op geen enkele manier door feiten te onderbouwen zijn om een wettelijk onschuldig persoon als schuldige te bestempelen. In de laatste hoofdstukken zien we duidelijk hoe de grote mediacampagne van De Hond het leven van Michaël de Jong en zijn vriendin tot een hel heeft gemaakt.
Veel passages, met name die over getuigenverklaringen die jaren later opeens opduiken, zijn interessant om te lezen. Vooral als student criminologie, die zojuist een vak over rechtspsychologie heeft afgerond. In dergelijke passages zien we duidelijk hoe voorzichtig er omgegaan moet worden met getuigenverklaringen, vooral wanneer deze jaren later pas opduiken. Daarnaast zijn ook de vele passages rondom de media interessant en ook erg onthutsend. Hoe de media onzorgvuldig omsprongen met bepaalde informatie en dit simpelweg van andere bronnen overnamen zonder de feiten te verifiëren. Dit laat zien onder andere zien hoe de media heeft bijgedragen aan de algemene beeldvorming in de Deventer Moordzaak.
Voor het lezen van dit boek wist ik al veel over de zaak: ik heb de podcast 'De Deventer Mediazaak' én De Honds reactie daarop, de podcast 'Maurice de Hond: De Schoft van de Deventer Moordzaak' aandachtig geluisterd, daarnaast heb ik veel mediaberichten en berichtgeving van de Hoge Raad gelezen en in de gaten gehouden, en heb in de verfilming van dit boek, De Veroordeling, inmiddels twee keer gezien. Ik was geen vreemde voor de Deventer Moordzaak, maar dit boek heeft veel dingen nóg duidelijker gemaakt, omdat de Deventer Moordzaak nou eenmaal geen makkelijke zaak is om te volgen. Haans boek is daarom zeker een aanrader, vooral voor de mensen die nog geen kennis hebben van de zaak, gezien Haan alles duidelijk en gedetailleerd uitlegt en zelf ook bewust is van de tunnelvisie waaraan hij leed. De opsomming van al het bewijsmateriaal kon mijns inziens echter wat beter, gezien het soms wat lastig te volgen was, vooral naarmate de er meer en meer ontwikkelingen in de zaak kwamen. Af en toe teruggrijpen naar vastgestelde feiten zou daarom niet verkeerd zijn.
In totaliteit is dit boek een goede aanvulling geweest op mijn kennis over de Deventer Moordzaak, en heeft Haan een knap staaltje journalistiek neergelegd. Als er een ding is dat ik wel kan zeggen na het lezen van dit boek, gezien het niet het antwoord op de schuldvraag is, is dat wel dat Maurice de Hond een ontzettende lul is.