Düsünce Tarihi

by Orhan Hançerlioğlu

"Başlangıcından günümüze insanoğluna yol gösteren düşünsel iklim. YENİDEN ROMAN BOYU..."

Dört bin yıllık düşün, sanat ve bilim tarihinin klasik yapıtları üstüne eleştirel inceleme
Başlangıcından günümüze insanoğluna yol gösteren düşünsel iklim…

Orhan Hançerlioğlu, insanlığın var ettiği kimi kavramları, akımlar ve yapıtlar temelinde incelerken bilim, sanat ve evrensel düşünce tarihinin dönüm noktalarını oluşturan atılımları eleştirel ama nesnel bir gözle değerlendirmektedir.

Yoğun bir emek ürünü olan kitap, insanoğlunun dört bin yıllık düşünsel birikiminin yanı sıra dünyayı anlama, kavrama ve yorumlamada biricik rehber olma özelliğini koruyor.

Düşünce Tarihi, çağdaş, yenilikçi ve kuşatıcı yaklaşımıyla günümüzün olduğu kadar gelecek kuşakların da düşünsel yolunu aydınlatıyor.

Genres: Philosophy, Nonfiction, History

576 pages, Paperback

First published January 1, 1963

About the author

Roman yazarı. İstanbul’da doğdu. Şişli Terakki Lisesi’ni bitirdikten sonra İstanbul Hukuk Fakültesi’nde okudu. Ke­şan, Meriç ve Karaisalı’da Kaymakamlık, İstanbul’da Bele­diye Müfettişliği, Emniyet Şube Müdürlüğü, Şehir Tiyatroları Müdürlüğü, Otobüs ve Tünel İşletmeleri Hukuk Müdürlüğü yaptı (1939-1974). 1978′de emekli oldu. Sanat hayatı şiirle başladı. Sonra hikâye ve roman türüne döndü. Şadırvan dergisinin açtığı hikâye yarışmasında birin­cilik kazandı (1949). Romanlarında genellikle büyük şe­hirlerde yaşayan insanların hayatını ve acılarını anlattı. Ha­cimce büyük olmayan bu romanlardan sonra yazar tama­men felsefe ile ilgili çalışmalara yöneldi.
Romanları:
1. Karanlık Dünya (1951),
2. Büyük Balıklar (1952),
3. Oyun, (1953),
4. Ekilmemiş Topraklar (1954),
5. Ali (1955),
6. Kutu İçinde Kutu (1956),
7. Yedinci Gün (1957),
8. Vuran Deniz (1960),
9. Başka Dünyalar (1962),
Şiir kitabı:
Kıvılcım (1936).
Diğer eserleri:
1. Erdem Açısından Düşünce Tarihi (1963),
2. Mutluluk Düşüncesi (1965),
3. Başlangıcından Bugüne Kadar Özgürlük Düşüncesi (1966)
4. Felsefe Sözlüğü (1967),
5. Düşünce Tarihi (1970),
6. Ekonomi Sözlüğü (1972),
7. İnanç Sözlüğü (1975),
8. Felsefe An­siklopedisi Kavramlar ve Akımlar (7 cilt, 1980).

Yazarın Bü­tün Romanları iki cilt halinde yayımlandı (1981). Ali adlı ro­manı ile TDK Edebiyat Ödülü’nü kazandı (1956).

Reviews

[Argos · Rating 5 out of 5]

Bir nostaljik okuma ile hafıza tazeledim “Düşünce Tarihi”ni yeniden okuyarak. 1970’li yılların başlarında üniversitede ilk okuduğum kitaplardandı, yeni basılıp kitapçılara çıkmıştı, George Politzer’in “Felsefenin Başlangıç İlkeleri” ve “Felsefenin Temel İlkeleri” ile birlikte okuduğumu hatırlıyorum. 50 yıl sonra çok daha yeni ve genişletilmiş bir baskıyı büyük bir keyif ve heyecanla okudum.

Düşünüyorum da aslında bunun gibi temel bilgiler içeren derleme klasik kitapları 10-15 yılda bir okumalı. Çok iyi bir yenilenme oldu benim için, ne çok şeyi unutmuş oduğumu farkettim. Bu arada çok iyi özetlenmiş Platon’un “Devlet”ini, Ibni Tufeyl’nin “Hayy İbn-i Yakazan”ını (Tanrının Oğlu Hayy), Ütopya, Yeni Atlantis ve Güneş Ülkesi kitapları arasındaki benzerlik ve farklılıkları hatırladım.

İslam ve Hristiyan felsefeleri oldukça iyi aktarılmış. Hegel ve diyalektik bölümleri biraz karışık geldi, keza Marx, Engels ve genel olarak diyalektik ve tarihi materyalizm fazla önemsenmemiş gibi bir saptamam oldu. Herşeye karşın roman havasında yazıldığından kolayca okunan, zor konu ve kavramların kolayca anlaşılması sağlanan, altı çizilerek okunacak bu referans kitabını herkese öneririm.

[Cem · Rating 4 out of 5]

Felsefe hakkında az çok bilgi sahibi olmadan bu kitap okunmaya kalkışılmamalıdır.Neden? Çünkü aşırı sübjektif yazılmış olduğundan rahatlıkla etki altında kalınabilir.
Neredeyse tüm düşünce akımlarına,tüm felsefi görüşlere, eytişimsel özdekçilik (diyalektik materyalizm) penceresinden bakılmış.Bakılmakla kalmayıp, metafizik sürekli aşağılanmış.Ancak temeli bilenlere bu taraflı bakış tarzı,biraz komik bile gelebilir.Akılda kalıcı olması bakımından bile,bu şekilde abartılı olarak taraflı yazılmış olabilir diye de düşünülebilir.Bu sebeple;yer yer eğlenceli,sürükleyici bile sayılabilir.
Okunmalı,fikir sahibi olunmalı...
Ama önce başka kitaplardan objektif felsefe tarihi okunmalı.Mesela:Macit Gökberk'in "Felsefe Tarihi".
Yani;önce Macit Gökberk,sonra Orhan Hançerlioğlu...

[Baymavi · Rating 5 out of 5]

Türk dilinde yazılmış en iyi kitap. Eğer yabancı dillere çevrilseydi dünya literatürünün en iyi kitabı olurdu.

[Mehmet Buğra · Rating 1 out of 5]

Çok önemli ve faydalı kısımları olmasına rağmen materyalizm dışındaki tüm felsefeleri çok fazla küçümsemiş bazı noktalarda da kendisiyle çelişkiye düşmüş bir kitaptır. İslam'ı eleştirirken ayetlerin bazı yerlerini makaslayıp saptırmalar yapılmış , bazı yerlerde ise okuyucunun ayet zannetmesini(biz nasılsa bilmeyiz ya!) sağlayarak uydurma hadisleri gerçekmiş gibi yansıtmıştır. Dinleri mantıklı düzlemde eleştirmek yerine böyle ucuz yollara kaçması tarihteki gelişmelerin sosyal boyutunun görmezden gelinmesi sadece işine geldiği yönlerince değerlendirilmesi beni şaşırtmıştır. Örneğin İslam'ın kuruluş dönemi anlatılırken birden islam'ın kadınları aşağılayan bir din olduğundan dem vurulmuş ancak Tevratta geçen kadınların acı çekilmeye mahkum bırakıldıklarından ise laf söz açılmamıştır, yoğun olarak eleştirileri hristiyanlık ve bazı yerlerde açık bazı yerlerde örtülü islam üzerine yoğunlaşmaktadır ve bence bunun nedeni yazarın yaşamının araştırılmasıyla neden Yahudiliğin üzerine gitmekten bu kadar imtina ettiği anlaşılacaktır, bunlarla beraber tüm idealist felsefeleri bir ''bela'' olarak nitelemiş(tartışılır öyle değildir demiyorum) varoluşçuluğu dönemin şartlarından çıkan alelade bir felsefe gibi tanıtmış dostoyevski'yi bile çok yanlış anlamış bir kitaptır fikrimce.

Not: Materyalizm kötü demiyorum, ama bu kadar da subjektiflik olmaz.Felsefeye giriş için okunması tavsiye olunmaz.

[Burak Taşcı · Rating 4 out of 5]

Bu kitaba felsefe tarihi denir mi bilmiyorum ama felsefe tarihi okumaktan hep ürken biri olarak Düşünce Tarihi'ni zevkle okudum. Orhan Hançerlioğlu'nun sanki hikaye anlatırmış gibi samimi, yalın ve akıcı üslubunu sevdim. Tabii her şeyden önce bu kitabın kapsamlı bir felsefe tarihi kitabı olmadığı, silahların eşitliği ilkesine çok riayet edilmeden kitabın alt başlığında da yer aldığı gibi "eleştirel inceleme" olduğu ve yazarın kendi zaviyesinden bakarak düşünce akımlarını tenkit ettiği öznel bir çalışma olduğu unutulmamalı. Eğer böyle okunursa çok keyif alınacak bir kitap olduğu şüphesiz.

Yazar en geniş yer ayırdığı iki bölümden ilki olan İslam Düşüncesi ve devamında İslam felsefesinin toplumcu damarını yoğun olarak ele almış, İslamdaki ortodoks anlayıştan çalakalem söz etmekle birlikte İslamın heteredoks düşünce ekolleri denebilecek Tasavvuf, Halk İslamı, Bektaşilik, Melamilik, Batınilik, Karmatilik gibi anlayışları ağırlıklı olarak incelemiş. Hançerlioğlu'nun ikinci olarak en çok yer ayırdığı bölüm ise Marx ve Engels. O kadar ki bu bölümden önce adeta bir milat belirler gibi "Marx öncesine toplu bir bakış" adlı bir bölüm yazmış.

Birçok düşünür ve düşünce akımı üzerinde bende merak ve derinleşme isteği uyandıran, keyif alarak, çok şey öğrenerek okuduğum bir kitap oldu.

[Sinan Öner]

Tarihçi Yazar Orhan Hançerlioğlu'nun "Düşünce Tarihi" kitabı, bu alanda daha önce yazdığı kitapları genişlettiği ve daha hacimli bir felsefe tarihi kitabı. Orhan Hançerlioğlu, Antik Yunan ve Roma felsefeleri ile ilgili ayrıntılı sayfalar yazıyor kitabında, Demokritos, Anaximandros, Anaximenes, Solon, Periandros gibi "Doğa Filozofları"nın eserlerini inceliyor, daha sonra, Sokrates, Platon ve Aristoteles gibi Antik Yunan felsefesinin önemli filozoflarının eserleri ile ilgili yaptığı araştırmaları yazıyor, daha sonra da, Epikuros ve Herakleitos gibi Aristoteles-sonrası Yunan filozoflarının eserleri ilgili bilgilerini ve düşüncelerini yazıyor. Orhan Hançerlioğlu, "Düşünce Tarihi" kitabında Ortaçağ felsefeleri ile ilgili ayrıntılı bilgilerini anlatıyor, Ortaçağ felsefelerinin farklılıklarını ve felsefe tarihinin genel yapısı içindeki niteliklerini tartışıyor. Orhan Hançerlioğlu'nun "Düşünce Tarihi"nde en çok ilgilendiği felsefelerden biri de, Aydınlanma Felsefesi. Bir yandan Rönesans ve Reform'un getirdiği felsefeleri tartışırken, bir yandan da Rönesans ve Reform felsefelerinden neredeyse beş yüz yıl sonra gelişmiş Aydınlanma felsefelerinin neden Antikçağ ve Ortaçağ felsefeleri ile ilgilendiğini ve neden beş yüz yıl sonra Rönesans ve Reform felsefeleri ile bir ilgi kurduklarını soruyor.

[Sameth K. · Rating 3 out of 5]

İnsanlığın doğuşundan modern zamanlara dek süregelen fikir, buluş ve görüşleri bir potada toplayan, kapsamlı bir metin. Genel olarak ortalama bir düşünce antolojisi havası veriyor.

Kitabın yazarı ele aldığı felsefik, toplumsal, tarihi ve ekonomik fikir yapılarını genellikle kendi bakış açısı üzerinden yorumlamış. Uyguladığı yöntem "fikrî alıntıları peşi sıra dizme ve sonunda bunları kendi ideolojisine göre onaylama ya da onu baş aşağıya çevirme" sistematiğine dayanıyor.

Yazar, materyalizme dayanmayan fikirlere karşı hep bir savaşım içerisinde. Bunu Platon, Nietzsche gibi filozofları irdelerken açıkça görüyoruz. Platon'un rafine idealizminin eleştirilmesi kabul edilebilir olsa da Nietzsche, Camus, Sartre gibi varoluşçu düşünürlerin yazarca okunması çok güdük kalıyor. Bu durumda iki yol görünüyor: Birincisi varoluşçu düşünce yazar tarafından gereğince anlaşılamamıştır. İkincisi ise materyalist öğreti gereğince yazar bu felsefeyi yıkma misyonu edinmiştir.

[Teoman TURKOGLU · Rating 5 out of 5]

Başucu kitabı……

[F Yalçın Coşar · Rating 3 out of 5]

Objektif değil yazar sık sık yorumlarına yer vermiş ve karşıt fikirlere üstenci bir yaklaşımı var.

[İsmail DEMİRAL · Rating 3 out of 5]

Düşünce tarihini okuyunca bir kez daha anladım ki kendi kanılarına bile inanmayacaksın , zamanla değişecek çünkü. Bir fikrin ardından gitmeyeceksin , tek doğrun olmayacak , körü körüne inanmayacaksın ; çok kesin şeyler söylüyorum kesin yargılara varmayalım deyip ama diyebileceklerim bu tarz şeyler. Eser bilgi ağırlıklı olsa da ben genel süreci anlamaya çalıştım yoksa o kadar düşünce akımını akılda tutmaya imkan yok.

[Baymavi · Rating 4 out of 5]

Macit Gökberk'in Felsefe Tarihi kitabının bozulmuş, taraflı, aşırı materyalistleştirilmiş absürt bir kopyası. İntihalin çok şık bir örneği. Ama kitabın amacı okuru bilgilendirmek değil onu yönlendirmek. Bu nedenle özgün bir eser

[Sencer Az · Rating 5 out of 5]

Felsefe tarihini bir roman akıcılığında okuyabileceğiniz bir kitap.
Yalnız baştan uyarayım kitap felsefe tarihine diyalektik materyalizm metoduyla bakıyor ve felsefe tarihinin marksist bir yorumudur...

[Burak Yaman · Rating 5 out of 5]

Her ne kadar sınırları belli olmayan bir kitap olsa da hoşuma gitti. Yazarın metafiziğe olan duruşu çok eleştirilmiş. Metafiziği ciddiye alanlar için elimde bi köprü var ikinci el oldukça temiz uygun fiyata bırakırım.

[MEHMET ALİ TURKSEVEN · Rating 5 out of 5]

Gayet akıcı,benim felsefe tarihine biraz da kuş bakışı denilebilecek şekilde bakabilmeme yardımcı olan yeşil çay tadında bir eser...
emeğinize Sağlık Hocam:)

[The Darkness · Rating 4 out of 5]

Çok iyi bir kaynak kitabi. Tek begenmedigim yanı, dipnotlarin, parantez iclerinin çok uzun tutulmasi, cok fazla yabanci kaynak isminin anilmasi.

[Necdet Ersoz · Rating 2 out of 5]

Referans bir kitap olmaktan ziyade yazarın çeşitli meseleler üzerine kaynaksız ve çoğu noktada bilimsel verilerin ötesine taşan yorumlarını barındıran denemelerinden oluşuyor.

[Necdet Ersoz · Rating 2 out of 5]

Bir düşünce tarihi kitabı nasıl yazılmamalı öğrenmek için güzel bir kitap.

[Erinc Topdemir · Rating 3 out of 5]

Felsefe severler için başucu kitabı. Diğerleri için gerektiğinde danışabilecekleri bir referans kitabı. İçerik için 5 yıldızı hakediyor. Okuması not almadan biraz zahmetli.

[Cem Taskiran · Rating 5 out of 5]

Tarihin baslangicindan gunumuze, insanin aldigi yol, ve dusuncesinin gelisimini anlatan oldukca kapsamli bir kitap.

[Necati · Rating 2 out of 5]

Ağır bir eser.

[Borga · Rating 5 out of 5]

Wonderful book, of course if you can read Turkish, as a reference book to thousands of years in history of thinking and philosophy and a personal touch of criticism