Τα Βαλκάνια στον Ψυχρό Πόλεμο

by Svetozar Rajak (Editor), Κωνσταντίνα Ε. Μπότσιου (Editor), Ειρήνη Καραμούζη (Editor)

Ευρισκόμενη ακριβώς πάνω στο τεκτονικό ρήγμα δύο ανταγωνιστικών ιδεολογικών και στρατιωτικών συμμαχιών του Ψυχρού Πολέμου, και διαποτισμένη από εθνική, πολιτισμική και θρησκευτική πολυμορφία, η περιοχή των Βαλκανίων προσφέρεται ιδιαιτέρως για τη μελέτη του Ψυχρού Πολέμου.

Το βιβλίο διερευνά αφενός τις ρίζες, την εξέλιξη και την επίδραση του ίδιου του Ψυχρού Πολέμου στα Βαλκάνια και αφετέρου το ειδικό βάρος των τοπικών συνθηκών και πιέσεων. Δεκαέξι ιστορικοί, πολιτικοί επιστήμονες και καθηγητές διεθνών σχέσεων μελετούν μια σειρά σύνθετων θεμάτων που σπάνια συνυπάρχουν σε επίτομη έκδοση: τα Βαλκάνια και τη δημιουργία της παγκόσμιας τάξης κατά τον Ψυχρό Πόλεμο· τις στρατιωτικές συμμαχίες στα Βαλκάνια· τις άβολες σχέσεις των βαλκανικών κρατών με τις υπερδυνάμεις· τα διλήμματα της περιοχής τις δεκαετίες του 1970 και του 1980 και τη σχέση με την ΕΟΚ· ζητήματα ταυτότητας, πολιτισμού και ιδεολογίας. Πρόκειται για μια ρηξικέλευθη συμβολή στη βιβλιογραφία του Ψυχρού Πολέμου καθότι οι συγγραφείς βασίζονται σε εκτεταμένη αρχειακή έρευνα, τόσο στα τοπικά όσο και στα αμερικανικά, τα πρώην σοβιετικά και τα δυτικοευρωπαϊκά αρχεία.

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ
Πρόλογος στην ελληνική έκδοση
Ευχαριστίες
Συγγραφείς
Συντομογραφίες και ακρωνύμια
Εισαγωγή
ΜΕΡΟΣ Ι. ΤΑ ΒΑΛΚΑΝΙΑ ΚΑΙ Η ΓΕΝΕΣΗ ΤΗΣ ΨΥΧΡΟΠΟΛΕΜΙΚΗΣ ΤΑΞΗΣ ΠΡΑΓΜΑΤΩΝ
1. Η Ελλάδα και η γέννηση της πολιτικής της ανάσχεσης: Μια αμερικανική οπτική
Γιάννης Ο. Ιατρίδης
2. Ο Στάλιν, η ρήξη με τη Γιουγκοσλαβία, και οι σοβιετικές και ανατολικοευρωπαϊκές προσπάθειες να ανακτηθεί ο έλεγχος, 1948-1953
Μαρκ Κρέιμερ
3. Από περιφερειακή δύναμη σε παγκόσμιο παράγοντα: Η Γιουγκοσλαβία στις αρχές του Ψυχρού Πολέμου
Σβέτοζαρ Ράγιακ
ΜΕΡΟΣ II. ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΕΣ ΣΥΜΜΑΧΙΕΣ ΚΑΙ ΒΑΛΚΑΝΙΑ
4. Το αίνιγμα ενός αιρετικού καθεστώτος: Η Γιουγκοσλαβία στην πολιτική ανάλυση του ΝΑΤΟ, 1951-1972
Ευάνθης Χατζηβασιλείου
5. Ανάμεσα στον παγκόσμιο και τους περιφερειακούς Ψυχρούς Πολέμους: Η προσπάθεια της Τουρκίας να εναρμονίσει τις υποχρεώσεις ασφαλείας της τη δεκαετία του 1950
Αϊσεγκιούλ Σεβέρ
6. Το Σύμφωνο της Βαρσοβίας στα Βαλκάνια: Η βουλγαρική σκοπιά
Γιόρνταν Μπάεφ
ΜΕΡΟΣ III. ΑΒΟΛΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ ΜΕ ΤΙΣ ΥΠΕΡΔΥΝΑΜΕΙΣ
7. Η βαλκανική πρόκληση στο Σύμφωνο της Βαρσοβίας, 1960-1964
Λορίν Κραμπ
8. «Δεν μαλώναμε, δεν βριζόμασταν»: Το τίμημα της γιουγκοσλαβικής ανεξαρτησίας μετά τη σοβιετική επέμβαση στην Τσεχοσλοβακία
Ίβο Μπάνατς
9. Οι Ηνωμένες Πολιτείες, τα Βαλκάνια και η διεθνής ύφεση, 1963-1973
Έφη Πενταλιού
ΜΕΡΟΣ IV. ΒΑΛΚΑΝΙΚΑ ΔΙΛΗΜΜΑΤΑ ΤΙΣ ΔΕΚΑΕΤΙΕΣ ΤΟΥ 1970 ΚΑΙ ΤΟΥ 1980 ΚΑΙ Ο «ΣΗΜΑΝΤΙΚΟΣ ΑΛΛΟΣ»: Η ΕΟΚ
10. Η μοναδική εναλλακτική; Η ΕΟΚ, η Ελλάδα και η κρίση στη Νότια Ευρώπη τη δεκαετία του 1970
Ειρήνη Καραμούζη
11. Κάτω από τη σκιά της Σοβιετικής Ένωσης: Η ΕΟΚ, η Γιουγκοσλαβία και ο Ψυχρός Πόλεμος στη μακρά δεκαετία του 1970
Μπενεντέτο Ζακάρια
12. Βαλκανικά διλήμματα τις δεκαετίες του 1970 και του 1980: Σημείο χωρίς επιστροφή;
Κωνσταντίνα Ε. Μπότσιου
ΜΕΡΟΣ V. ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ, ΚΟΥΛΤΟΥΡΑ, ΙΔΕΟΛΟΓΙΑ
13. Γιουγκοσλαβία: Η πολιτιστική και ιδεολογική επανάσταση του 1950
Μίροσλαβ Πέρισιτς
14. Η σύντηξη περιφερειακών και ψυχροπολεμικών προβλημάτων: Το μακεδονικό τρίγωνο Ελλάδας, Βουλγαρίας και Γιουγκοσλαβίας, 1963-1980
Σπυρίδων Σφέτας
15. Ξεπερνώντας τον Ψυχρό Πόλεμο: Η ΕΟΚ και η μεγάλη διαμάχη για τη δυτικοποίηση της Τουρκίας
Μεχμέτ Ντοσεμετζί
ΜΕΡΟΣ VI. ΕΠΙΜΕΤΡΟ
16. Τα Βαλκάνια: Ένα ψυχροπολεμικό μυστήριο
Οντ Άρνε Γουέσταντ
Ευρετήριο ονομάτων

Genres: History

528 pages, Paperback

First published February 2, 2017

Reviews

[Tomáš Madleňák · Rating 4 out of 5]

Balkans is one of the more intriguing regions where the fault lines of the Cold War system met during the second half of the 20th century. Being split directly between two competing military and ideological alliances, one would not expect it to be much different from other places where NATO and Warsaw pact forces looked at each other across the border lines. However, the Balkans was different. Being entangled in its own system of difficult and complex religious, ideological and nationalistic diversity, it defied some of the main assumptions of the Cold War and even created a situation where ideological differences were outright defied, as NATO at one point became de facto obligated to defend militarily a country that was born as an example of orthodox Marxist-Stalinist socialism.
To summarise the main message of the volume, Cold War was not always as it seems to us today. It was riddled with contradictions as alliances that were considered to be based of rigorous ideological cohesion were not as cemented in ideology as they seemed and alliances built on practical political interests proved to be more stable. The Balkans is for the authors a perfect area where to demonstrate this. When asked about the Balkans itself and what actually shaped it during the Cold War, this volume argues it was both the outside force of “systemic element of the Cold War itself” and the inside force of inherent regional realities and pressures. For the study of the Cold War itself it is however extremely important for a number of reasons.
...