Η Ελληνική Επανάσταση μέσα από τα μάτια των Οθωμανών

by Λεωνίδας Μοίρας

Η παρούσα µελέτη επιχειρεί να φωτίσει µια σχετικά άγνωστη πτυχή της Ελληνικής Επανάστασης: Τις αντιδράσεις και τον τρόπο µε τον οποίο οι Οθωµανοί προσέλαβαν και ερµήνευσαν το εθνικοαπελευθερωτικό κίνηµα των Ελλήνων. Aπευθύνεται τόσο στο εξειδικευµένο κοινό όσο και στον απλό αναγνώστη που επιθυµεί να κατανοήσει πληρέστερα τους κλυδωνισµούς και τις συνέπειες της Eπανάστασης καθώς και της συνακόλουθης ίδρυσης του ανεξάρτητου κράτους στο εσωτερικό της Οθωµανικής Αυτοκρατορίας.

Οι αναγνώστες έχουν την ευκαιρία να παρακολουθήσουν την εξέλιξη των γεγονότων της Επανάστασης µέσα από την οπτική της οθωµανικής πολιτικής ελίτ της Κωνσταντινούπολης, των χρονικογράφων της Πύλης και των Οθωµανών αξιωµατούχων από περιοχές της περιφέρειας οι οποίες βρέθηκαν στο επίκεντρο των πολεµικών συγκρούσεων.

Το βιβλίο φιλοδοξεί να αποτελέσει συµβολή στην ανάδειξη ορισµένων πλευρών του 1821 και να δώσει νέα ώθηση στην ιστορική έρευνα, µέσα από το «µονοπάτι της νηφαλιότητας και του αναστοχασµού», στοιχείων που αποτελούν απαραίτητη προϋπόθεση για την κατανόηση ενός µείζονος γεγονότος όπως είναι η πράξη δηµιουργίας του ελληνικού κράτους.

Genres: History

232 pages, Paperback

First published October 16, 2020

About the author

Ο Λεωνίδας Μοίρας είναι απόφοιτος του τμήματος Ιστορίας και Εθνολογίας, του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης. Κατέχει μεταπτυχιακό δίπλωμα στη Νεότερη Οθωμανική Ιστορία από το τμήμα Νεότερης Ιστορίας του İstanbul Üniversitesi. Έχει γράψει άρθρα σε συλλογικούς τόμους, διδάσκει την τουρκική και οθωμανική γλώσσα, ενώ έχει μεταφράσει βιβλία και επιστημονικά άρθρα από τα τουρκικά στα ελληνικά.

Reviews

[Kiki Dal · Rating 4 out of 5]

Πολύ ενδιαφέρον και με εκτενή βιβλιογραφία.
Ένα από τα σημεία που μου τράβηξαν την προσοχή είναι η χρήση διαφορετικών όρων για τους Έλληνες από τους Οθωμανούς. Το καινούριο κράτος ονομάζεται Yunanistan και οι Έλληνες Yunan δηλαδή Ίωνες συνδέοντας τους όπως και οι Ευρωπαίοι με τους αρχαίους Έλληνες. Ο ορθόδοξος πληθυσμός της Οθωμανικής αυτοκρατορίας συνεχίζει να αποκαλείται Rum.
Συζητώντας με μια γνωστή μου Τουρκάλα για το πως έβλεπαν οι Οθωμανοί αλλά και οι σύγχρονοι Τούρκοι την ελληνική επανάσταση πήρα μια απάντηση που με εξέπληξε. "Οι Έλληνες θεωρήθηκαν αχάριστοι, γιατί ήταν οι μόνοι υπήκοοι της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας με τόσες ελευθερίες και τόσο σημαντικές θέσεις. Πολλοί σουλτάνοι είχαν μητέρες και συζύγους Ελληνίδες με μεγάλη επιρροή. Οι Τούρκοι θεωρούνταν κατώτεροι και ο όρος Τούρκος ήταν υποτιμητικός."
Όταν της είπα ότι οι Έλληνες δεν χρησιμοποιούν ποτέ τον όρο υπήκοοι της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, δεν ένιωσαν ποτέ Οθωμανοί (ορθόδοξοι) και πως η περίοδος εκείνη θεωρείται περίοδος σκλαβιάς με το όνομα Τουρκοκρατία ήταν η δική της σειρά να εκπλαγεί.

[Antonis · Rating 3 out of 5]

Πολύ ενδιαφέρουσα μελέτη που πραγματεύεται μια πτυχή της σύγχρονης ιστορίας γνωστή, προς το παρόν, μόνον στους ειδικούς. Βασιζόμενος σε πλήθος πηγών, εντυπωσιακό και από άποψη ποιότητας και όγκου, ο συγγραφέας παρουσιάζει σε γλώσσα κατανοητή από τον μέσο αναγνώστη την πρόσληψη της Ελληνικής Επανάστασης από την Οθωμανική διοίκηση και τους Οθωμανούς διανοούμενους. Είναι επίσης ενδιαφέρον το γεγονός ότι πολλές έννοιες (κοινοβούλιο, δημοκρατία, πατρίδα …), γεννήματα της Γαλλικής Επανάστασης αλλά βασικά αιτήματα των επαναστατημένων Ελλήνων, χρειάστηκε να αποδοθούν είτε με ανασηματοδότηση παλαιών λέξεων είτε με το πλάσιμο νέων, δεδομένου ότι η Οθωμανική κοινωνία (όπως, φαντάζομαι, και άλλες κοινωνίες που δεν είχαν μεγάλη επαφή με τον Δυτικοευρωπαϊκό Διαφωτισμό) δεν διέθετε τις αντίστοιχες έννοιες. Ένα άλλο αξιοσημείωτο συμπέρασμα του συγγραφέα είναι ότι η Ελληνική Επανάσταση αποτέλεσε το έναυσμα για την υλοποίηση σημαντικών πολιτειακών μεταρρυθμίσεων στην Οθωμανική Αυτοκρατορία.
Και μερικά παράπονα:
α. Θα ήταν χρήσιμο ένα αλφαβητικό ευρετήριο στο τέλος του βιβλίου καθώς και ένα γλωσσάρι με τους (λιγότερο γνωστούς) τουρκικούς όρους.
β. Μολονότι η γλώσσα της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας αναφέρεται συστηματικά ως «οθωμανικά», νομίζω πως οι άνθρωποι αυτοί μιλούσαν ανέκαθεν τούρκικα.

[Konstantinos M. · Rating 4 out of 5]

Νομίζω πως η μέχρι τώρα βαθμολογία (3,8) το αδικεί. Αν και περιγράφει εν πολλοίς γνωστά γεγονότα, είναι εξαιρετικά ενδιαφέρουσα η παρουσίασή τους από την οπτική όχι μόνο μη Ελλήνων, αλλά και αυτών καθαυτών των εχθρών τους την περίοδο των γεγονότων από σοβαρές πηγές που δεν πίστευα ότι θα υπήρχαν.
Αξιζει να διαβαστεί από μελετητές της ιστορίας και όχι μόνο.

[Lila Dimaki · Rating 4 out of 5]

Η επιρροή της ελληνικής επανάστασης στην Οθωμανική αυτοκρατορία.Αποτέλεσε αφορμή για μεταρρυθμίσεις και μεσω αυτής ήρθαν οι Οθωμανοί σε επαφή με τονΔιαφωτισμό.

[Konstantinos · Rating 5 out of 5]

Μια αναλυτική μελέτη των Οθωμανικών κυβερνητικών εγγράφων και ιστορικών κειμένων κατά τη περίοδο της επανάστασης. Συνδέει την Επανάσταση με το περιβάλλον που δημιουργήθηκε ως αποτέλεσμα της Γαλλικής επανάστασης και μελετά την αντίδραση στο νέο περιβάλλον της Οθωμανικής αυτοκρατορίας και άλλων συντηρητικών, ιμπεριαλιστικών δυνάμεων.

Στο βιβλίο αυτό, δίνεται πολύ καλά η μη κατανόηση των κινήτρων των επαναστατών από τη πλευρά του καθεστώτος. Όντας ένα μείγμα από κοινωνικοπολιτικά αιτήματα καθώς και των "νεωτερικών" εννοιών της πολιτικής και εθνικής ελευθερίας (ο όρος "έθνος" εμφανίστηκε στα πλαίσια της Γαλλικής επανάστασης), ήταν δύσκολο να κατανοηθεί και από τις δύο πλευρές. Ακόμη και στο στρατόπεδο των εξεγερθέντων ο καθένας ερμήνευε την Επανάσταση διαφορετικά.

Ένα πολύ ενδιαφέρον βιβλίο που το προτείνω ανεπιφύλακτα, μαζί με το "Η Επανάσταση του 1821, κοινωνικές συγκρούσεις, πολιτικοί ανταγωνισμοί, επίκαιρα συμπεράσματα" των Λιερού, Λυκουργιώτη και Λαπιέρη.

[Giorgos Sardelis · Rating 5 out of 5]

Tι ήταν η Επανάσταση του 1821; Εθνική; Κοινωνική (ταξική); Εμφύλιος πόλεμος; Κάτι άλλο; Η κουβέντα επανέρχεται συχνά, πολλές φορές ιδιαίτερα φορτισμένα.
Ωστόσο καλό είναι - όποια και εάν είναι η αίσθηση ή η ιδεολογική μας θέαση - να προσθέσουμε στην κουβέντα και την άποψη του Οθωμανικού κράτους εκείνης της εποχής. Παράλληλα, το βιβλίο θα μας φωτίσει για κάποιους από τους λόγους (από την πλευρά του Οθωμανικού κράτους) που κατέρρευσε το σουλτανικό κράτος καθώς και το πως λειτουργούσε. Κάποιες από τις ρίζες της γέννησης του νέου ελληνικού κράτους γίνονται εμφανείς επίσης.

Ο Λεωνίδας Μοίρας μας προσφέρει μια εξαιρετική και απαραίτητη μελέτη.

[Panos Papazoglou · Rating 3 out of 5]

Μια αξιόλογη και χρήσιμη συνολικά μελέτη, βασισμένη μεταξύ άλλων και σε παράθεση πρωτογενούς αρχειακού υλικού των Οθωμανών. Έρχεται να συμπληρώσει ιστοριογραφικά κενά μιας περιόδου, η οποία παρουσιάζεται μονομερώς συνήθως, αλλά και να συμβάλλει σε μια προσπάθεια ερμηνείας της Επανάστασης από την πλευρά της διπλωματίας της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Θα μπορούσε ενδεχομένως να εμπλουτίζεται με χάρτες ή και πίνακες, εκτός από τις πλούσιες πηγές άντλησης υλικού, αλλά και ένα συγκεντρωτικό γλωσσάριο των όρων που παρατίθενται.

[Emmanouil · Rating 4 out of 5]

Το βιβλίο διαβάζετε εύκολα και ρίχνει φως στις απόψεις των Οθωμανών για την ελληνική επανάσταση καθώς και πως αυτή επηρέασε την αναδιάρθρωση του κράτους τους. Απαραίτητη είναι η προσθήκη γλωσσαρίου τουρκικών λέξεων στο παράρτημα του βιβλίου.

[Demetrios Georgalas · Rating 3 out of 5]

το περιμενα αρκετα πιο κατατοπιστικο !
αξιζει παντως να το διαβασετε.

[Constantinos · Rating 4 out of 5]

Πολύ καλό βιβλίο. Ακαδημαϊκό μεν, ευκολοδιάβαστο δε.
Πληθώρα παραπομπών και πηγών.

[Πέτρος Κράνιας · Rating 5 out of 5]

Αν μιλήσεις με Τούρκους, υπάρχουν ακόμα και σήμερα αρκετοί που θα αποκαλέσουν έναν Έλληνα "προδότη"... Άσχετα από το αν μισούν ή αγαπούν ή είναι αδιάφοροι προς τους Έλληνες. Είναι εκπληκτικά ενδιαφέρον το να αντιληφθείς γιατί χρησιμοποιούν αυτόν τον όρο, έναν τόσο συγκεκριμένο όρο και τόσο άσχετο ως προς το πώς νομίζουμε ότι θα μας χαρακτήριζε ένας "εχθρός". Διαφωτίζει πλήρως τον οθωμανικό τρόπο σκέψης αλλά και την μοντέρνα τουρκική αντίληψη η οποίο μόλις και αρχίζει να εξελίσσεται..