What do you think?
Rate this book
De zeven levens van Abraham Kuyper
Een eeuw geleden overleed de bekendste Nederlander. Dat wil zeggen, naast koningin Wilhelmina de enige die de voorpagina van The New York Times haalde. Abraham Kuyper was een wonderkind met ‘tien hoofden en honderd armen’, in 1906 gekozen als populairste man naast de flinkste vrouw, de jonge koningin.
Dit portret opent verrassende perspectieven op zeven van zijn kleurrijke levens. Voorop de avonturier: alpinist, wereldreiziger. Dan zijn beter bekende rollen: gevierd spreker, wetenschapper, activist, journalist en staatsman. Elk hoofdstuk is gebaseerd op nieuwe bronnen, telkens met biografische onthullingen.
Samen bieden ze een caleidoscopisch beeld van een man wiens veelzijdigheid alleen werd overtroffen door zijn onwaarschijnlijke productiviteit. Hij schreef meer dan tweehonderd boeken, tienduizenden artikelen, reisde de halve wereld rond en was een fanatieke bergbeklimmer.
Bewonderaars had hij meer dan tegenstanders, maar zijn gezworen vijanden vormden bijna de complete Nederlandse elite, de jonge koningin incluis. Tegelijk was hij de enige die internationaal werd gelauwerd als staatsman en met koningen en keizers dineerde.
Eén ding was hij zeker: de grootste splijtzwam die de Nederlandse geschiedenis heeft voortgebracht. Omstreden is hij altijd gebleven.
Dit portret opent verrassende perspectieven op zeven van zijn kleurrijke levens. Voorop de avonturier: alpinist, wereldreiziger. Dan zijn beter bekende rollen: gevierd spreker, wetenschapper, activist, journalist en staatsman. Elk hoofdstuk is gebaseerd op nieuwe bronnen, telkens met biografische onthullingen.
Samen bieden ze een caleidoscopisch beeld van een man wiens veelzijdigheid alleen werd overtroffen door zijn onwaarschijnlijke productiviteit. Hij schreef meer dan tweehonderd boeken, tienduizenden artikelen, reisde de halve wereld rond en was een fanatieke bergbeklimmer.
Bewonderaars had hij meer dan tegenstanders, maar zijn gezworen vijanden vormden bijna de complete Nederlandse elite, de jonge koningin incluis. Tegelijk was hij de enige die internationaal werd gelauwerd als staatsman en met koningen en keizers dineerde.
Eén ding was hij zeker: de grootste splijtzwam die de Nederlandse geschiedenis heeft voortgebracht. Omstreden is hij altijd gebleven.
400 pages, Paperback
Published September 28, 2020
6 people are currently reading
64 people want to read
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 9 of 9 reviews
October 29, 2020
Gedegen portret van Kuyper als alpinist, reiziger, spreker, wetenschapper, activist, journalist, staatsman en alles daar tussen in.
April 20, 2021
Een inkijk in het leven van Abraham Kuyper aan de hand van zijn zeven 'rollen': alpinist, wereldreiziger, gevierd spreker, wetenschapper, activist, journalist en staatsman. Duidelijk wordt hoe bijzonder en invloedrijk (tot op de dag vandaag) de persoon en het denken van 'Abraham de Geweldige' was. De pluralistische samenleving waarin wij leven is zonder hem niet denkbaar. De zeven rollen vormen de structuur van het boek, maar kunnen niet verhinderen dat voor de lezer de doorgaande lijn van het leven van Kuyper af en toe wat lastig te volgen is. En sommige onderdelen van zijn leven komen soms meerdere keren, maar onder een verschillende rol, aan de orde.
December 31, 2024
Dit jaar is het 100 jaar geleden dat dr. Abraham Kuyper (1837-1920) overleed. Deze naam kende ik uit de boeken over kerkgeschiedenis, die ik in mijn jeugd las: Joh. Vreugdenhil, P.A. de Rover, dr. L. Praamsma. De kerkgeschiedenis van Joh. Vreugdenhil (1955-1964) vroeg ik voor mijn verjaardag, nadat de meester in groep 7 hier elke vrijdag uit voorgelezen had. De strijdende kerk (1947) van P.A. de Rover zal ik vanuit de hervormde bieb in Veenendaal hebben geleend. De vierdelige serie over De kerk van alle tijden, waarvan de laatste in 1982 uitkwam, kon ik als puber van onze toenmalige predikant lenen.
In mijn herinnering speelt Kuyper een dominante rol daarin. Dat moest haast ook wel, want er is bijna niemand die de Nederlandse kerkgeschiedenis van de afgelopen eeuwen zo gestempeld heeft als hij. Meer dan een herinnering aan een ver verleden, dat voorbij was, was Kuyper voor mij niet. Via kringloopwinkels kon ik zijn boeken voor een paar euro krijgen, maar ik verkocht de Dictaten dogmatiek, De gemeene gratie en E voto dordraceno toen ik ruimtegebrek had in mijn studeerkamer. Ik weet niet eens of ik er nog wat voor kreeg.
Dat Kuyper toch zeer de moeite waard is om mee bezig te zijn, kreeg ik pas gaandeweg door. De historicus George Harinck beschreef de rondreis die Kuyper maakte nadat hij was afgetreden als premier. Bij een aantal Nederlandse theologen als Miskotte, Noordmans en Van Ruler kreeg ik steeds meer de indruk dat zij zonder Kuyper niet te begrijpen zijn. Meer dan in de literatuur over hen duidelijk is, hebben zij zich tot hem moeten verhouden, omdat zij zowel gefascineerd waren en tegelijkertijd zich aan hem wilden ontworstelen.
Tijdens de bijeenkomst waarop Richard J. Mouw, die zich veel met Kuyper bezig heeft gehouden, van de Theologische Universiteit Kampen een eredoctoraat kreeg, ontmoette ik enkele buitenlandse promovendi, die mij vertelden hoe juist Kuyper hen als predikant van een marginale kerk in een multireligieuze samenleving kon helpen om als kerk in de maatschappij en niet in zichzelf gekeerd te raken. Met name voor predikanten met een evangelicale achtergrond is Kuyper zo een bron van inspiratie geworden.
Hoe bijzonder Kuyper in allerlei opzichten werkelijk was, is mij pas duidelijk geworden uit het portret, dat Johan Snel onlangs met het oog op het Kuyper-jaar uitbracht. Snel, docent aan de CHE en bezig met een promotie over het journalistieke werk van Kuyper, laat in dat portret een adembenemende veelzijdigheid van Kuyper zien. Daarbij laat hij niet eens alle kanten van Kuyper zien. De theoloog, kerkstichter en gelovige Abraham Kuyper kan niet eens aan bod komen, omdat Snel al moet woekeren met de ruimte om zeven levens te begrijpen. Met die zeven en meer levens is Kuyper ongrijpbaar voor tijdgenoten en biografen. Daarom is de prestatie die Snel hier levert indrukwekkend.
In zijn boek over Het werk van den Heiligen Geest, dat in dit portret van Snel niet aan de orde komt, geeft Kuyper in de discussie over de mens als beeld Gods een definitie van “beeld”, dat een goede indicatie is of een portret geslaagd is: ‘Iemands “beeld” nu is naar de bij alle volk en in alle hemelstreek geldende beteekenis van dit woord zulk een samenvatting van de trekken van zijn wezen, dat dit wezen er in ligt uitgedrukt.’
Al blijft elk mens ongrijpbaar, en Kuyper is met zijn zeven levens nog stukken ongrijpbaarder dan anderen, dan is aan de hand van deze definitie te zien dat dit portret van Kuyper zeer geslaagd is. Waar veel hedendaagse biografieën overladen worden met allerlei details, waardoor je als lezer de rode draad niet te pakken krijgt, kiest Snel meer voor een analytische benadering: een beschrijving van een aantal facetten van Kuypers biografie, waarbij de lezer in de beschrijving de betekenis voor Kuyper en tijdgenoten meekrijgt. Snel haalt facetten van Kuyper naar voren, die ik in de beschrijvingen die ik voorheen gelezen had, niet eerder had meegekregen: de alpinist en toerist, de spreker en activist, de politicus en staatsman. Daardoor een fascinerend beeld van een complexe persoonlijkheid: daadkrachtig, frivool en ernstig, een open mind en toch ook met velen die dichtbij stonden gebrouilleerd geraakt.
Hoewel ik zelf als theoloog het jammer vind dat de theologie en de kerkpolitiek van Kuyper weinig aandacht krijgt, wordt mij in dit portret duidelijk dat Kuyper veel meer is: hij is allereerst journalist en politicus. Dat hij velen wist te boeien en te binden, komt door zijn werkzaamheid als journalist, als spreker en politicus. Kuyper had een veel bredere blik dan ik meegekregen had in de populaire kerkgeschiedenissen. Hij koos voor een radicale vorm van de democratie, waarbij niet alleen de elite maar ook het gewone volk moest kunnen kiezen. Hij was als journalist een radicale voorstander van de vrijheid van meningsuiting. Bovendien droeg hij als journalist veel bij aan de vernieuwing van de journalistiek. Als politicus liet hij zich een aantal keer interviewen, terwijl het interview in de Nederlandse journalistiek een minderwaardige vorm werd beschouwd. Met zijn driestarren in de krant gaf hij dagelijks puntig commentaar op het nieuws. Goede journalistiek moest worden gekoesterd. Het liefst zag hij dat de journalistiek een plek kreeg aan de universiteit. Als politicus kon hij spotprenten waarderen. Als politicus was hij een vurig pleitbezorger van de diversiteit van de Nederlandse samenleving. Hij stimuleerde de emancipatie van de gereformeerden, de Rooms-Katholieken en de socialisten en vond dat Joden een volwaardige plek in de Nederlandse samenleving behoorden te hebben. Kuyper waardeerde technologische ontwikkelingen en stond daarbij graag met zijn neus vooraan. Aan hem is mede te danken dat er een Delft een technische opleiding kwam, die uitgroeide tot universiteit. Als premier en minister van Staat heeft hij veel diplomatiek werk verzet. Door zijn journalistieke werk en politieke activiteiten heeft Kuyper de Nederlandse samenleving als geen ander gestempeld.
Ongrijpbaar was Kuyper voor tijdgenoten ook, omdat hij vaak op reis was: elk jaar ondernam hij een reis van meerdere weken. Hij trok dan door Europa langs verschillende steden en over veel bergen. Waar hij kwam liet hij zich vertellen hoe het onderwijs was opgezet en liet zich inspireren door de buitenlandse kranten. Naast zijn journalistieke en politieke werk als Kuyper ook een goed organisator. Hij wist de kiesverenigingen om te zetten in de eerste politieke partij: de ARP. Hij wist een universiteit van de grond te krijgen, die vrij was van de invloed van kerk en staat.
Met het portret van Snel is Kuyper voor mij gaan leven. Als ik nu zijn theologisch werk lees, zie ik zijn brede blik, zijn levendigheid, zijn culturele belangstelling en besef ik dat zijn theologisch werk niet los gezien mag worden van zijn reisbeschrijvingen, zijn bijdragen in krant en weekblad. Dit portret daagt uit om verder met Kuyper, zijn wereld en zijn betekenis bezig te zijn. Dat het portret niet compleet is, zegt meer over de veelzijdigheid en de betekenis van Kuyper dan over de keuzes van Snel. Vanuit het besef hoe waardevol dit portret is en hoe knap de beheersing. Twee kanttekeningen heb ik: Ik had graag iets meer gelezen over de spiritualiteit van Kuyper en de botsingen met tegenstanders en medestanders komen beter in beeld dan degenen met Kuyper zijn ontzaglijke projecten kon verwezenlijken. Deze twee kanttekeningen nemen mijn waardering niet weg voor de prestatie die Snel hier levert: een adembenemend portret.
Na het lezen bleef nog wel een vraag hangen. Op de spotprenten van Braakensiek heeft Kuyper een pak in een bepaalde stijl, die frivool afsteekt bij de stijl van anderen. Was dit Kuypers smaak? Of was dat een onderdeel van de karikatuur?
In mijn herinnering speelt Kuyper een dominante rol daarin. Dat moest haast ook wel, want er is bijna niemand die de Nederlandse kerkgeschiedenis van de afgelopen eeuwen zo gestempeld heeft als hij. Meer dan een herinnering aan een ver verleden, dat voorbij was, was Kuyper voor mij niet. Via kringloopwinkels kon ik zijn boeken voor een paar euro krijgen, maar ik verkocht de Dictaten dogmatiek, De gemeene gratie en E voto dordraceno toen ik ruimtegebrek had in mijn studeerkamer. Ik weet niet eens of ik er nog wat voor kreeg.
Dat Kuyper toch zeer de moeite waard is om mee bezig te zijn, kreeg ik pas gaandeweg door. De historicus George Harinck beschreef de rondreis die Kuyper maakte nadat hij was afgetreden als premier. Bij een aantal Nederlandse theologen als Miskotte, Noordmans en Van Ruler kreeg ik steeds meer de indruk dat zij zonder Kuyper niet te begrijpen zijn. Meer dan in de literatuur over hen duidelijk is, hebben zij zich tot hem moeten verhouden, omdat zij zowel gefascineerd waren en tegelijkertijd zich aan hem wilden ontworstelen.
Tijdens de bijeenkomst waarop Richard J. Mouw, die zich veel met Kuyper bezig heeft gehouden, van de Theologische Universiteit Kampen een eredoctoraat kreeg, ontmoette ik enkele buitenlandse promovendi, die mij vertelden hoe juist Kuyper hen als predikant van een marginale kerk in een multireligieuze samenleving kon helpen om als kerk in de maatschappij en niet in zichzelf gekeerd te raken. Met name voor predikanten met een evangelicale achtergrond is Kuyper zo een bron van inspiratie geworden.
Hoe bijzonder Kuyper in allerlei opzichten werkelijk was, is mij pas duidelijk geworden uit het portret, dat Johan Snel onlangs met het oog op het Kuyper-jaar uitbracht. Snel, docent aan de CHE en bezig met een promotie over het journalistieke werk van Kuyper, laat in dat portret een adembenemende veelzijdigheid van Kuyper zien. Daarbij laat hij niet eens alle kanten van Kuyper zien. De theoloog, kerkstichter en gelovige Abraham Kuyper kan niet eens aan bod komen, omdat Snel al moet woekeren met de ruimte om zeven levens te begrijpen. Met die zeven en meer levens is Kuyper ongrijpbaar voor tijdgenoten en biografen. Daarom is de prestatie die Snel hier levert indrukwekkend.
In zijn boek over Het werk van den Heiligen Geest, dat in dit portret van Snel niet aan de orde komt, geeft Kuyper in de discussie over de mens als beeld Gods een definitie van “beeld”, dat een goede indicatie is of een portret geslaagd is: ‘Iemands “beeld” nu is naar de bij alle volk en in alle hemelstreek geldende beteekenis van dit woord zulk een samenvatting van de trekken van zijn wezen, dat dit wezen er in ligt uitgedrukt.’
Al blijft elk mens ongrijpbaar, en Kuyper is met zijn zeven levens nog stukken ongrijpbaarder dan anderen, dan is aan de hand van deze definitie te zien dat dit portret van Kuyper zeer geslaagd is. Waar veel hedendaagse biografieën overladen worden met allerlei details, waardoor je als lezer de rode draad niet te pakken krijgt, kiest Snel meer voor een analytische benadering: een beschrijving van een aantal facetten van Kuypers biografie, waarbij de lezer in de beschrijving de betekenis voor Kuyper en tijdgenoten meekrijgt. Snel haalt facetten van Kuyper naar voren, die ik in de beschrijvingen die ik voorheen gelezen had, niet eerder had meegekregen: de alpinist en toerist, de spreker en activist, de politicus en staatsman. Daardoor een fascinerend beeld van een complexe persoonlijkheid: daadkrachtig, frivool en ernstig, een open mind en toch ook met velen die dichtbij stonden gebrouilleerd geraakt.
Hoewel ik zelf als theoloog het jammer vind dat de theologie en de kerkpolitiek van Kuyper weinig aandacht krijgt, wordt mij in dit portret duidelijk dat Kuyper veel meer is: hij is allereerst journalist en politicus. Dat hij velen wist te boeien en te binden, komt door zijn werkzaamheid als journalist, als spreker en politicus. Kuyper had een veel bredere blik dan ik meegekregen had in de populaire kerkgeschiedenissen. Hij koos voor een radicale vorm van de democratie, waarbij niet alleen de elite maar ook het gewone volk moest kunnen kiezen. Hij was als journalist een radicale voorstander van de vrijheid van meningsuiting. Bovendien droeg hij als journalist veel bij aan de vernieuwing van de journalistiek. Als politicus liet hij zich een aantal keer interviewen, terwijl het interview in de Nederlandse journalistiek een minderwaardige vorm werd beschouwd. Met zijn driestarren in de krant gaf hij dagelijks puntig commentaar op het nieuws. Goede journalistiek moest worden gekoesterd. Het liefst zag hij dat de journalistiek een plek kreeg aan de universiteit. Als politicus kon hij spotprenten waarderen. Als politicus was hij een vurig pleitbezorger van de diversiteit van de Nederlandse samenleving. Hij stimuleerde de emancipatie van de gereformeerden, de Rooms-Katholieken en de socialisten en vond dat Joden een volwaardige plek in de Nederlandse samenleving behoorden te hebben. Kuyper waardeerde technologische ontwikkelingen en stond daarbij graag met zijn neus vooraan. Aan hem is mede te danken dat er een Delft een technische opleiding kwam, die uitgroeide tot universiteit. Als premier en minister van Staat heeft hij veel diplomatiek werk verzet. Door zijn journalistieke werk en politieke activiteiten heeft Kuyper de Nederlandse samenleving als geen ander gestempeld.
Ongrijpbaar was Kuyper voor tijdgenoten ook, omdat hij vaak op reis was: elk jaar ondernam hij een reis van meerdere weken. Hij trok dan door Europa langs verschillende steden en over veel bergen. Waar hij kwam liet hij zich vertellen hoe het onderwijs was opgezet en liet zich inspireren door de buitenlandse kranten. Naast zijn journalistieke en politieke werk als Kuyper ook een goed organisator. Hij wist de kiesverenigingen om te zetten in de eerste politieke partij: de ARP. Hij wist een universiteit van de grond te krijgen, die vrij was van de invloed van kerk en staat.
Met het portret van Snel is Kuyper voor mij gaan leven. Als ik nu zijn theologisch werk lees, zie ik zijn brede blik, zijn levendigheid, zijn culturele belangstelling en besef ik dat zijn theologisch werk niet los gezien mag worden van zijn reisbeschrijvingen, zijn bijdragen in krant en weekblad. Dit portret daagt uit om verder met Kuyper, zijn wereld en zijn betekenis bezig te zijn. Dat het portret niet compleet is, zegt meer over de veelzijdigheid en de betekenis van Kuyper dan over de keuzes van Snel. Vanuit het besef hoe waardevol dit portret is en hoe knap de beheersing. Twee kanttekeningen heb ik: Ik had graag iets meer gelezen over de spiritualiteit van Kuyper en de botsingen met tegenstanders en medestanders komen beter in beeld dan degenen met Kuyper zijn ontzaglijke projecten kon verwezenlijken. Deze twee kanttekeningen nemen mijn waardering niet weg voor de prestatie die Snel hier levert: een adembenemend portret.
Na het lezen bleef nog wel een vraag hangen. Op de spotprenten van Braakensiek heeft Kuyper een pak in een bepaalde stijl, die frivool afsteekt bij de stijl van anderen. Was dit Kuypers smaak? Of was dat een onderdeel van de karikatuur?
November 5, 2025
Bijzonder mooi boek van Johan Snel over de verschillende levens van Abraham Kuyper. Inspireert mij om mezelf op meerdere vlakken te gaan ontwikkelen om succesvol te worden. Hierna wat interessante bevindingen van Kuyper die actuele maatschappelijke vragen oproepen:
- "Soevereiniteit in eigen kring" als rem tegen totalitarisme. Een zeer actueel thema met de huidige discussie omtrent artikel 23 van de grondwet. Bespreekt hoe elke sociale institutie in de samenleving haar eigen autonomie behelst de krijgen waarmee de staat zich niet moet bemoeien >> zie hier ook gelijkenissen met de visie van Bertrand de Jouvenal.
- Geloofde dat een neutraliteitspolitiek het meest voordelig was voor Nederland in aanloop naar WOI. Was pro-Duits voor de oorlog vanwege de Britse imperiale dreiging en de Boerenoorlogen.
- Sympathie voor de Boerenrepublieken in Zuid-Afrika. Dacht duidelijk in trans-nationale etnische verbanden waarin hij de Afrikaners zag als afstammelingen van Nederlanders.
- Voorspelde de opkomst van de Islam als dreiging voor Europa.
- Stond voor organische verbanden en stond meer voor maatschappelijke dan individualistische termen. Stond daarom ook voor huismankiesrecht waarin alleen het hoofd van het gezin zijn stem kon uitbrengen.
- Stond voor het calvinisme als maatschappelijke stroming; niet religieus. Dit is een belangrijk actueel thema aangezien de huidige seculiere samenleving totaal onwetend is over welke factoren Nederland hebben opgebouwd en met name welke grote rol hierin was weggelegd voor het christendom/calvinisme. Het wordt tijd dat de atheïstische Nederlander hier opnieuw bewust van wordt.
Al met al vele wijze visies rondom politiek, maatschappij en geopolitiek die vandaag de dag nog steeds spelen en daardoor belangrijk zijn om meer te bestuderen als Nederlandse burgers.
PS: Vond het wel jammer dat de ontmoeting met Nietzche een fabel was van de schrijver waardoor ik het boek had gekocht ... Beetje scammy maar was de rest van het boek wel waard.
- "Soevereiniteit in eigen kring" als rem tegen totalitarisme. Een zeer actueel thema met de huidige discussie omtrent artikel 23 van de grondwet. Bespreekt hoe elke sociale institutie in de samenleving haar eigen autonomie behelst de krijgen waarmee de staat zich niet moet bemoeien >> zie hier ook gelijkenissen met de visie van Bertrand de Jouvenal.
- Geloofde dat een neutraliteitspolitiek het meest voordelig was voor Nederland in aanloop naar WOI. Was pro-Duits voor de oorlog vanwege de Britse imperiale dreiging en de Boerenoorlogen.
- Sympathie voor de Boerenrepublieken in Zuid-Afrika. Dacht duidelijk in trans-nationale etnische verbanden waarin hij de Afrikaners zag als afstammelingen van Nederlanders.
- Voorspelde de opkomst van de Islam als dreiging voor Europa.
- Stond voor organische verbanden en stond meer voor maatschappelijke dan individualistische termen. Stond daarom ook voor huismankiesrecht waarin alleen het hoofd van het gezin zijn stem kon uitbrengen.
- Stond voor het calvinisme als maatschappelijke stroming; niet religieus. Dit is een belangrijk actueel thema aangezien de huidige seculiere samenleving totaal onwetend is over welke factoren Nederland hebben opgebouwd en met name welke grote rol hierin was weggelegd voor het christendom/calvinisme. Het wordt tijd dat de atheïstische Nederlander hier opnieuw bewust van wordt.
Al met al vele wijze visies rondom politiek, maatschappij en geopolitiek die vandaag de dag nog steeds spelen en daardoor belangrijk zijn om meer te bestuderen als Nederlandse burgers.
PS: Vond het wel jammer dat de ontmoeting met Nietzche een fabel was van de schrijver waardoor ik het boek had gekocht ... Beetje scammy maar was de rest van het boek wel waard.
April 16, 2022
Well done by Johan Snel: well researched, interesting picture of a great man, a readible account. The only downside is that, contrary to most biographies, the narrative is not chronological, which is sometimes a nuisance, but more seriously, it leaves out certain questions that haunt me as a reader, such as: where did all the money come from to support Kuyper's lifestyle? Anyways, this book is a gem, even if it is an elaborate biographical sketch rather than a thoroughly scholarly biography. Enjoyed it!
August 27, 2024
Wat een verrassende biografie! De bekende politicus heeft een erg boeiend leven gehad. Hij was namelijk ook journalist, wetenschapper, reiziger en bergbeklimmer. Al deze aspecten worden uitgewerkt en leveren boeiende en verbazingwekkende info op, bijvoorbeeld de soms wekenlange tochten door de bergen.
May 17, 2021
Een verrassend mooi boek. Kuyper geanalyseerd naar de zeven rollen die hij voor zichzelf als essentieel zag: alpinist, reiziger, spreker, wetenschapper, journalist en staatsman. Goed geschreven en met verrassende inzichten. Aanrader!
October 6, 2022
Origineel opgezette en doorwrochte biografie van deze staatsman. Veel nieuwe inzichten door verkregen.
November 19, 2023
Wat een moeizaam boek.
Aardig om te lezen dat Kuyper zoveel gereisd heeft en een alpinist was. Maar naar zijn ideeën en zijn betekenis in zijn tijd moet je erg goed zoeken.
Aardig om te lezen dat Kuyper zoveel gereisd heeft en een alpinist was. Maar naar zijn ideeën en zijn betekenis in zijn tijd moet je erg goed zoeken.
Displaying 1 - 9 of 9 reviews