Kelimelerin Mekânı: Mallarmé’den Broodthaers’e

by Jacques Rancière, Elif Karakaya (Translator)

O fracasso como obra define o projeto inicial do artista belga Marcel Broodthaers, que até o início dos anos 1960 era um poeta sem leitores. Então, num gesto que iria transformá-lo depois no artista dos artistas, reuniu as cópias não vendidas de seu último livro num pequeno monumento feito de papel, gesso, bola de plástico e madeira. A obra é o testemunho de uma irônica “falha de comunicação”. Ao longo de sua curta carreira (pouco mais de uma década), Broodthaers não deixou, porém, de ser poeta nem se furtou a dialogar com poetas, como Stéphane Mallarmé, um dos pais do moderno poema verbovisual. Na instalação Exposition littéraire autor de Mallarmé (1969), ele ofereceu aos espectadores pelo menos quatro versões diferentes do poema Um lance de dados jamais abolirá o acaso: em três delas, substituiu as palavras por traços negros, e numa última, escreveu a giz palavras do poema em camisetas pretas exibidas em cabides. O filósofo francês Jacques Rancière, neste ensaio sempre instigante, analisa esse ato poético e plástico que gerou um novo poema espacial sem palavras (uma negação da obra original). Para ele, os traços negros, propostos por Broodthaers, não são nem poesia nem artes plásticas, mas um enigma, isto é, a arte do presente.

44 pages, Paperback

First published January 1, 2005

About the author

Jacques Rancière (born Algiers, 1940) is a French philosopher and Emeritus Professor of Philosophy at the University of Paris (St. Denis) who came to prominence when he co-authored Reading Capital (1968), with the Marxist philosopher Louis Althusser.

Rancière contributed to the influential volume Reading "Capital" (though his contribution is not contained in the partial English translation) before publicly breaking with Althusser over his attitude toward the May 1968 student uprising in Paris.
Since then, Rancière has departed from the path set by his teacher and published a series of works probing the concepts that make up our understanding of political discourse. What is ideology? What is the proletariat? Is there a working class? And how do these masses of workers that thinkers like Althusser referred to continuously enter into a relationship with knowledge? We talk about them but what do we know? An example of this line of thinking is Rancière's book entitled Le philosophe et ses pauvres (The Philosopher and His Poor, 1983), a book about the role of the poor in the intellectual lives of philosophers.

Most recently Rancière has written on the topic of human rights and specifically the role of international human rights organizations in asserting the authority to determine which groups of people — again the problem of masses — justify human rights interventions, and even war.

In 2006, it was reported that Rancière's aesthetic theory had become a point of reference in the visual arts, and Rancière has lectured at such art world events as the Freize Art Fair. Former French presidential candidate Ségolène Royal has cited Rancière as her favourite philosopher.

Reviews

[merve şen · Rating 4 out of 5]

ne kelimeler ne de mekânla alışıldık biçimlerde hizalanamamanın kitabı kelimelerin mekânı. yazının salt yazı, görselin salt görsel olmadığı, alışıldık okunurluk ve görünürlüklerin takımyıldızlaşan, plastikleşen şiir yüzeyinde askıya alındığı, formun ve mecranın belirli, homojen biçimlerde tahayyül edilmenin ötesinde bir hayatiyet kazanarak eyleme dönüştüğü katmanlı bir tefekkür. broodthaers’in mallarmé şiirini mallarmé’ye karşı yine mallarmé’yle ele almasında da, rancière’in broodthaers’in müdahalesine ve mallarmé düşüncesine ilişkin incelikli okumasında da -bilhassa da yeniden dönüldükçe- bakış devşirecek çokça taraf var.

[Ρένα Λούνα · Rating 4 out of 5]

"Σκέφτομαι καταρχάς το καλλίγραμμα του Απολλιναίρ, «Bon- jour mon frère Albert à Mexico», όπου η ακτινοβόλα διάταξη των λέξεων και των κύκλων τους γύρω από ένα κέντρο που καταλαμβάνουν οι λέξεις «ύψους τριακοσίων μέτρων» μιμείται τη ραδιοφωνική μετάδοση των μηνυμάτων και των κυμάτων από την κορυφή του Πύργου του Άιφελ. Μπορούμε επίσης να ανακαλέσουμε τις αφίσες του Ροντσένκο για την αεροπορική εταιρεία Dobrolet που θέτουν σε αρμονία τη μορφή των γραμμάτων του ονόματος της εταιρείας με τη γεωμετρική μορφή των αεροπλάνων και ταυτόχρονα θέτουν σε αρμονία την επίπεδη αφίσα χωρίς προοπτική με τη φυσική κατάκτηση του χώρου και την εργασία των κατασκευαστών του νέου σοβιετικού κόσμου για την κατάκτηση των αιθέρων. Χωρίς αμφιβολία όμως, το πιο δηλωτικό παράδειγμα είναι τα ποιήματα-πίνακες που έφτιαξε o Σβίτερς με απορρίμματα που συνέλεξε από την καθημερινή ζωή, από εισιτήρια για το λεωφορείο μέχρι γρανάζια από μηχανισμούς ρολογιών."

[Yonca Güneş Yücel · Rating 4 out of 5]

Rancière, paradigma kurgusunun da nasıl yılankavi olabileceğini tarif etmiş. Şiirin imtiyazının reddinden başlattığı temsil rejiminden kopuşun peşi sıra esaslı bir modernist eleştirinin aksine her sanatın kendi alanına tercüme edildiği bir fragmanlaşmaya, birbirine karışmaya izin vermediği bir hizaya, forma sokuşa dönüklüğü göstermiş.

Sanatın da hayat kadar mübadele yüzeyi olduğunu, maddi/ gündelik hayatlarımızın ne sanatsal ne de politik bir idealden ayrı tutulamayacağını, olmadığını hatırlatmış.

Sanatın “doruğu”nun da “aleladeliğin ayırt edilemezliğinde kısılıp kalan,” normlarla yönetilemez halinin yadsınamaz “göstergelerini” sıralamış. Böylelikle de sanatı bir ideanın bir “forma” değil “mekâna” yerleştirilmesi üzerine düşünmeyi hem estetik hem de politik olarak önermiş.

En etkileyici olanı ise:
Rancière, Broodthaers’in Mallarmé’nin şiirini iki topuzun, kıskacın, aşırılığın -“mekânsız kelimeler, kelimesiz mekânlar”- arkasına, ardılına, arasına sıkıştırarak; “kelimelerin ve imgelerin birbirlerini karşılıklı olarak nasıl hükümsüz kıldığını” da ifşa etmiş.

[Sümeyye Yıldız]

______
__
________
________
_

[Melike Taşer · Rating 4 out of 5]

Ara ara tekrar tekrar okurum…
“Temsil bir çeviri değil midir? “Sorusu zihnimin hep bir köşesinde döner durur. Çevirinin imkansızlığı meselesi de…
Peki ya tipografi çalışmak… Kelimeler yalnızca harflerin bir araya gelmesi ile değil de sanki canvasta nereye ne şekilde yerleştiği ile hatta hangi boyutta hangi fontta yerleştiği ile de anlam üretir. (Sadece kelimeler ile oluşturulan çizgi roman örnekleri) Üzerine çalıştığım bir mesele… yazının plastikliği… sayfanın mekanı meselesi.

Bu kitap işte zihnimdeki tüm soru işaretlerini yenilerini eklemede oldukça başarılı. Her okumada farklı şekillerde.

[Göker Makaskıran · Rating 2 out of 5]

Çevirisi yapılıp, bir internet sitesine koyulabilecek uzunluktaki yazıların kitap formatında yayımlanması sinir bozucu. 40 sayfa olduğuna bakmayın, çocuk kitaplarında gördüğümüz iri puntolarla basıldığı için 15-20 sayfalık bir broşür gibi duruyor.