Het smartlappenkwartier

by Philip Snijder

In Philip Snijder’s nieuwe roman Het smartlappenkwartier vormt het Bickerseiland een biotoop op zichzelf: een mythisch, beklemmend eiland, bevolkt door een kluwen familieleden wier primitieve liefde de hoofdpersoon naar de keel vliegt. In eerdere boeken wordt op zowel aangrijpende als hilarische wijze verteld hoe deze jongen zich probeert los te worstelen uit de strop van de familieband. In Het smartlappenkwartier staat de moeder centraal, een vastgeroeste Bickerseilandse tot op het bot, ongeschoold, wereldvreemd. Op een zondagmiddag is ze opeens verdwenen. Als ze zich ’s avonds meldt, is het familiealarm al afgegaan, maar alleen haar zestienjarige zoon krijgt het telefoonnummer waarop ze te bereiken zou zijn. Hij stapt op zijn Puch en verdwaalt in de herinneringen aan hun gezamenlijke verleden, waarin strijd, haat en schaamte de boventoon voeren.

377 pages, ebook

First published September 14, 2020

Reviews

[R.I.X.T. · Rating 2 out of 5]

Moeder komt op een zondag niet meer thuis. Ze laat familie wel gelijk weten dat alles goed gaat. Vervolgens lees je vanuit het perspectief van haar zoon allerlei beelden over haar. Hij schaamde zich voor haar en de verstandhouding tussen hem en zijn moeder is al lange tijd niet goed. Toch wil ze hem spreken en in vertrouwen nemen over wat er aan de hand is.. het boek heeft een open einde. Je geduld wordt ook wel af en toe op de proef gesteld. Je wilt weten wat er aan de hand is en denkt iets te weten te komen en dan wordt weer een herinnering beschreven. En vrij oppervlakkig dus helemaal een inkijkje in de bijzondere cultuur krijg je ook niet. Aardig boek maar niet heel enthousiast. Wellicht ook iets te fragmentarisch gelezen.. helpt ook niet om er goed in te komen.

[Hans Luiten · Rating 4 out of 5]

Net als zondagsgeld een prachtig boekje van Snijder. Over een jongen die zich weet los te maken uit een benauwende en arme omgeving. Moest bij de schets van de Amsterdammers op Bickerseiland (waar ze amper afkwamen) denken aan de Amsterdammers van nu waarvan hun leven zich nog steeds afspeelt op de vierkante kilometer van Slotervaart of Geuzenveld.
Maar vooral: een genot om te lezen!

[Thirza · Rating 2 out of 5]

Het verhaal kent zo'n open einde dat Snijder er bijna nog een heel boek voor nodig heeft. Hij weet goed de sfeer van zijn jeugd weer te geven, maar ik mis het echte verhaal. Het hele boek is opgehangen aan een gebeurtenis, de 'verdwijning' van zijn moeder. Maar die gebeurtenis had meer uitgediept kunnen worden, als dat de enige gebeurtenis is.

[Anton Segers · Rating 2 out of 5]

Philip Snijder is een one trick pony - dit is al zijn derde roman op een rij die ik lees over hetzelfde onderwerp: opgroeien in schaamte en haat voor je volkse familie. Alsof je een restaurantje uitbaat met slechts één gerecht op het menu.
‘Het smartlappenkwartier’ is, niet enkel door het hoge déjà-vu gehalte, toch wel de minste van de drie. Het dramatisch verhaal van de moeder is op zich mooi beschreven, maar zo diep en plastisch ingaan op de zielenroerselen en bezigheden van deze protagonist, een gefrustreerde, buitenmatig egocentrische, seksueel geobsedeerde puber is wat veel gevraagd voor deze zestiger.
PS: een algemene beschouwing, n.a.v. de ‘pukkel’ op de rug van de protagonist.
Het blijft lastig voor Vlamingen. We zijn weliswaar met miljoenen, maar de meerderheid van wat wij lezen is geschreven in, of vertaald naar de Noord-Nederlandse variant van het Nederlands. Ik heb veel tijd verloren eer ik wist dat met kistjes geen koffertjes maar legerschoenen bedoeld waren, dat een pukkel niet enkel een puist is maar ook een schoudertas, en ga zo maar door.
Ik heb zo ook een hele roman verkeerd begrepen, ‘De naamlozen’ van Joshua Ferris. Daarin gaat de protagonist hele nachtenlang op straat ‘lopen’.
Ik vond dat een moeilijk te geloven atletische prestatie, tot ik inzag dat Nederlanders met ‘lopen’ gewoon ‘stappen’ bedoelen en niet ‘rennen’.

[Hans Moerland · Rating 5 out of 5]

Met "Het smartlappenkwartier" heeft Philip Snijder weer een parel geregen aan het prachtige collier van 'zijn' Bickerseiland. Zo getuigt het boek, om maar eens een opvallende eigenschap te noemen, van een buitengewone authenticiteit. Wat mij betreft wordt deze het best geïllustreerd door het gebruik van de term 'granito' voor het materiaal waarvan eertijds veel aanrechtbladen en spoelbakken werden vervaardigd - en dat, uiterst onzorgvuldig en incorrect, door het overgrote deel der scribenten pleegt te worden aangeduid als 'graniet'. Wie 'granito' schrijft, weet waarover hij het heeft!
Na "Bloed krijg je er nooit meer uit" hebben zijn lezers geruime tijd geduld moeten betrachten voor de nieuwe Philip Snijder verkrijgbaar werd, maar in ieder geval mijn geduld is ruimhartig beloond. Nu maar weer uitkijken naar Snijders volgende boek, zoals ik dat vroeger deed naar verhalenbundels van de onvolprezen Bob den Uyl - aan wiens humor het werk van Philip Snijder me soms doet denken.

[Cees Oomens · Rating 3 out of 5]

De protagonist komt uit Het Bickerseiland, een achterstandswijk in Amsterdam. Op een zondagmiddag is zijn moeder ineens verdwenen. De hoofdpersoon, haar zoon, is dan een puber van 16 jaar. Ze meldt zich telefonisch bij haar familie, maar via haar zus speelt ze een telefoonnummer door aan haar zestienjarige zoon. Alleen met hem wil ze praten. Die springt op zijn Puch en verdwaalt in herinneringen aan zijn verleden.
De rit naar het adres waar zijn moeder zich bevindt en de gebeurtenissen onderweg worden door de schrijver gebruikt om te beschrijven in wat voor omgeving de jongen zijn jeugd heeft doorgebracht en hoe de slechte verhouding met zijn moeder is geweest. Hij zit op het atheneum en schaamt zich voor zijn eenvoudige familie, waarin niemand heeft gestudeerd en vooral voor de domheid en het onvermogen om empathie te tonen van zijn moeder. De schrijver beschrijft heel treffend de gedachtewereld van een jong kind en puber met vele onzekerheden en vaak gebaseerd op verkeerde veronderstellingen van de werkelijkheid. Onderweg bezoekt hij nog een prostitué en ontmoet hij een hippie waarmee hij een joint deelt. Waarom het nodig is om deze personages op te voeren is mij een raadsel en vertraagt vooral het verhaal. Ik heb nu (toevallig) drie boeken achter elkaar gelezen waarbij de auteur de verhaallijn voortdurend onderbreekt met flashbacks en “toevallige” gebeurtenissen die voortdurend de ogenschijnlijke hoofdlijn in het verhaal onderbreken. Het begint een beetje te lijken op een trucje om de lezer vast te houden in het boek, omdat je wilt weten hoe het afloopt. In dit geval wil je weten wat er met de moeder aan de hand is. Toch wordt steeds duidelijker dat het verhaal van de moeder een kapstok is om het levensverhaal en het karakter van de jongen uit te diepen. Uiteindelijk wordt je aan het eind ietsje wijzer, maar is het toch nog een open eind. Ik vond dat nogal onbevredigend.

[Dagmar · Rating 5 out of 5]

Weer een van die weinige goede grappige boeken.
Leuk als je Amsterdam een beetje kent.