Bu seriyadan oxuduğum 3cü kitabdır əgər səhv xatırlamıramsa və ən bəyəndiyim oldu. Behrəngini öz dilindən tanımaq çox gözəl hiss idi. Hətta digər kitablarını oxumağı da özümə borc bildim.
Samed Behrengi'nin Aras Nehrin'de bulunan cesedinin resmedilişi kadar beni etkileyen çok az an vardır şu dünyada. 29 yaşında yok edilmiş bir hayat. Umut dolu, idealizm dolu, öğretme güdüsüyle hiç durmayan gencecik bir yaşamın söndürülüşü. O yüzden çok büyük bir hikaye vardır o resmin ardında. İşte bu kitap o resmin hikayesidir. Yoksullukla boğuşan bir ailede doğup yine de imkansızlıklarla boğuşarak kendini var etmesinin hikayesidir.
Öğrensin, merak etsin ve yoksulluk bir kader midir sorusunun cevabını arasın diye öğrencileri kitaplar yazmıştır. Bu biyografi de köy öğretmeni olarak atanan Nesrin'in İstanbul'a geri dönmek ile kalmak arasında sıkıştığı bunalıma ışık tutacaktır. Küçük Kara Balıkları denize kavuşturacak, Behrengi öğretmeni gibi klavuz olacaktır çocuklarına.
Kitap salt Behrengi'nin yaşamı olmamakla birlikte Şah Dönemi İran Tarihi'ne dair de anektodlar içermektedir. Ortadoğu ile ilgilenen herkesin keyifle okuyacağı bir eser olduğunu düşünüyorum.
Yazıçı hekayəyə kənd məktəbində müəllim olaraq işə başlayan, lakin kəndin çətinliyindən qorxaraq qaçan qızın yolda Səməd Behrəngi hekayəsi oxuması ilə başlayır. Ardından Səməd Behrənginin Cənubi Azərbaycan insanının təhsilində rol oynamaq üçün kəndbəkənd gəzib uşaqları oxutdurmağa çalışmasından, verdiyi mübarizədən, yazdığı hekayələrdən danışır. Bu qədər erkən yaşda həyatla vidalaşan bir insanın qısa ömrünə sığdırdıqlarına baxanda insana bir başqa ilham gəlir.
Yazıçının Azərbaycan türkü olmayıb, bir Cənubi Azərbaycan insanının ağrısını bu qədər dərin və duyğulu təsvir etməsi çox toxundu. Araz çayının Azərbaycan insanı üçün mənasını, Şimal və Cənub deyə ayırsa da, qəlblərimizin heç ayrılmadığı, lakin həsrətin araya girərək canlar aldığını təsvir etdiyi hissə mənalı idi. İran rejimi altında əzilən insanlara fars və ya türk deyə fərq qoymadan "insan insandır" kontekstindən yanaşması da xoşuma gələn bir başqa nüans oldu.
Dünyayı küçük karabalıklar kurtaracak. Mutlaka bir şekilde bu kitabın adını bir yerlerde duymuşsunuzdur. Samed’in heyecanı eğitimdeydi eğitim ise küçük çocuklarla başlayacaktı. Kırsalda bir yerde eğitim faaliyetlerini yapıyordu ama resmî otorite onun öğrencilerinin gerçeğini görmek istemiyordu. İran’da dönüşüm yaşanırken anadili Türkçe olan siyasetçiler bile Türkçeye karşı duruşun simgesi halindeydi. Ne var ki dil sadece eğitim amacıyla masum olsa da siyasetin korkulu rüyası. Bu ikilemde mücadele eden Samed’in çok hoş anlatımlı biyografik hikayesi bu kitapta.