Gavurların Esiri

by Temeşvarlı Osman Ağa

Victor Hugo meets Papillon in this effervescent memoir of war, slavery, and self-discovery, told with aplomb and humor in its first English translation.
 
A pioneering work of Ottoman Turkish literature, Prisoner of the Infidels brings the seventeenth-century memoir of Osman Agha of Timişoara—slave, adventurer, and diplomat—into English for the first time. The sweeping story of Osman’s life begins upon his capture and subsequent enslavement during the Ottoman–Habsburg Wars. Adrift in a landscape far from his home and traded from one master to another, Osman tells a tale of indignation and betrayal but also of wonder and resilience, punctuated with queer trysts, back-alley knife fights, and elaborate ruses to regain his freedom.
 
Throughout his adventures, Osman is forced to come to terms with his personhood and sense of belonging: What does it mean to be alone in a foreign realm and treated as subhuman chattel, yet surrounded by those who see him as an object of exotic desire or even genuine affection? Through his eyes, we are treated to an intimate view of seventeenth-century Europe from the singular perspective of an insider/outsider, who by the end his account can no longer reckon the boundary between Islam and Christendom, between the land of his capture and the land of his birth, or even between slavery and redemption.

Genres: History, Biography, Memoir, Nonfiction, Islam, Autobiography, Travel

Hardcover

First published January 1, 1724

Reviews

[Murtaza · Rating 5 out of 5]

Absolutely remarkable and heartfelt memoir of a seventeenth century Ottoman held captive in Europe for a dozen years. Osman of Timisoara born to parents who were natives of Belgrade and taken captive for a number of years in the Habsburg Empire. He had a life truly full of adventure despite being a slave, and even spent time in Austria where one of his later masters took kindly to him and had him apprentice as a French pastry chef of all things. I won't spoil the narrative, but this book is a surprisingly poignant slice of life left behind from another world. Kudos to the hard work of the translator who revived it from Ottoman Turkish so that we can read it today.

[Shannon Clark · Rating 5 out of 5]

A very recent translation into English of a very unique Turkish work, the first autobiography written in Turkish of an Ottoman Turk who was captured into the late 1600’s and lived for many years as a captive and servant.

It is a fascinating work - offering an insight to Europe and the world of the late 1600’s/early 1700’s that is rarely seen but which also is recognizable and in many ways feels still very relevant. This is the time period I studied in college (my degree would have been in early modern history with a focus on Ottoman and Armenian history) so I found this especially interesting to read.

As an rpg gamer I also read this I thought that many of these escapades and adventures sound exactly like many role playing games today or classic adventure tales - I could easily see this book as an inspiration for adventure series set in the time frame.

[Alison]

What an extraordinary little book!
This is the memoir of Osman, a Muslim from Timișoara -- a city in the Ottoman Empire when the author was born, that fell to the Habsburgs in his youth. He was taken captive and, as was normal at the time, was given the chance to pay his own ransom, purchase his freedom, and return to the Ottoman Empire where he could continue to live as a free man. But instead, Osman's captor took his ransom money and kept him as a slave.
What follows are years of adventures as Osman relentlessly seeks opportunities to regain his freedom by returning to the Ottoman Empire. In the meantime, he was sold, transferred, or gifted from one Austrian captor to another -- sometimes brutally mistreated, sometimes treated with all the kindness and care of people who "love him too much to part with him" -- that is, who use their affection for him as a justification of his continuing enslavement.
That lack of freedom notwithstanding, Osman's life is not only spent carting animal carcasses, carrying litters, jogging beside carriages, and languishing in shackles. He also goes out drinking, dances, is seduced by women, resists temptations to other carnal pleasures, and learns not only fluent German, but also how to make pastries and ice creams from Vienna's best confectioner.
This is the first autobiography every written in Ottoman Turkish and it recounts a life certainly worth memorializing.
In addition to all the fascinating pleasures that emerge from Osman's autobiography, the reader of this volume is also treated to brilliant annotation and a wonderful introduction by Giancarlo Casale, among the very best Ottoman scholars writing today. Casale's own gifts as a writer make the introduction a great pleasure to read (although his humility leads him to insist that the reader's attention should be directed only to Osman himself). The introduction and endnotes (along with a cast of characters provided for the reader's convenience) help put Osman's world, and his claims, in context. Casale helps us identify which moments require some skepticism.
For its insights into what kinds of stories were plausible in the late seventeenth/early eighteenth centuries, its rapid twists and turns, and the erudition of its editor, this volume earned five stars.
All in all: a quick, easy, and rewarding read.

[Anna · Rating 3 out of 5]

I imagine this translation took a lot of work and it's no doubt an important historical document, but it's not the most ravishing read. I'd have loved more detail and more interiority, but I also don't want to judge Osman by 21st century storytelling standards.
Would make amazing base material for a tv show adaptation though, I hope someone out there is already working on it.

[Hyunwoo Song · Rating 5 out of 5]

Excellent primary source to understanding the life of an Ottoman in the 1600s.

[Koray · Rating 4 out of 5]

Tarih 101 kanalından parça parça dinleyerek bitirdim. Bu kitabın yayınlanması iki aydan fazla sürdü. Osman Ağa'nın edebi yönü çok fazla anlaşılan. Standart bir Osmanlı askeri gibi değil. Daha derin, daha entelektüel. Ancak bazı yerlerde uydurma ya da abartı olabilecek birçok nokta göze çarpıyor. Yine de o dönemi yaşamış bir askerin tuttuğu bu anılar tarihimiz açısından çok değerli.

[Isik · Rating 5 out of 5]

Temeşvarlı Osman Ağa’nın anılarını okumak beni çok etkiledi. 17. yüzyılda, üstelik kendinden bahsetmenin ayıp sayıldığı bir kültürden gelen serhaddaki bir Osmanlı askerinin bu kadar sürükleyici ve detaylı bir otobiyografi yazmış olması şaşırtıcı. Osman Ağa’nın akıcı dili, gözlem gücü yaşadığı dönem ve savaş koşulları hakkında detaylı fikir veriyor.

[Pickles · Rating 5 out of 5]

Actually hilarious. This guy got kidnappped at least 3 times in the course of the book. Though entertaining to read, I don't think I would survive 17th century Balkans. It is also interesting to note the deep ethnic divides. Despite Osman speaking Serbian fluently as his family origins are from Serbia, he is still called a Turk.

[Tarık Güngen · Rating 5 out of 5]

Zannediyorum hayatımda hiçbir kitap beni Temeşvarlı Osman Ağa'nın hatıratı kadar şaşırtmadı. Fakat bunun sebebi kitabın mahiyetinden ziyade nasıl oluyor da benim bu kitap hakkında şimdiye kadar hiçbir şey işitmediğim oldu. Hakikaten tarihi açıdan taşıdığı muazzam ehemmiyete rağmen bu kitaba sosyal medyada rastgele denk gelmediğiniz veya çok mürekkep yalamış bir edebiyat hocanız olmadığı takdirde denk gelebileceğinizi zannetmiyorum ve bu durum beni dehşete sürüklüyor.

1725 senesinde yazılmış olan bu kitaba hiçbir beklentim olmadan girdim ama biraz da tarihi arka plana göz gezdirdim. Öğrendiğim kadarıyla klasik Türk edebiyatında herhangi bir resmi tahsil görmemiş ortalama bir Türk'ün yazdığı bir otobiyografik eser olarak türünün tek örneğiymiş. Eğer internette mevcut olan orijinal metin PDF'ine de bakarsanız ilginç bir şekilde yazı hatalarına da denk gelmeniz mümkün ve yazılış şekli devrin epey ağdalı ve okuyucunun anlayabilmesi için senelerini harcaması gereken Osmanlıca lisanına zıt bir şekilde son derece tabii ve gündelik olarak yazılmış.

Ben bunları akılda bulundurup okumaya başlamış, kendince esaretini anlatan bir Osmanlı askerinin mütevazi ve kısa hikâyesini (orijinal metin 100 sayfa civarında) okumayı beklerken hiç beklediğim bir şeyle karşılaştım. Meğer Temeşvarlı Osman Ağa'nın bu kitabı otobiyografik hatırat olarak kabul edilse de bu düpedüz bir romanmış yahu! Halkımız arasındaki klasik Osmanlı edebiyat telakkisini kolaylıkla yerle yeksan edebilecek bir eser.

Savaş sahnelerinden tutun, Osman Ağa'nın başına gelen bir yığın talih ve talihsizlikler, tekrar ve tekrar esir düşmesi, defalarca ölümden dönmesi, ikide bir yoldaşlarını kaybetmesi veya onlardan ihanete uğraması, sürekli kendisini bir kavganın veya savaşın içinde bulması, sürekli tarihi mekanların ortasında bulunması ve kitabın benzeri pek çok tarafı bu kitabın bir otobiyografi mi yoksa 1700'ler Lale Devri İstanbul'unda yazılmış, gerçek olaylardan ilham almış, münferit bir realist roman teşebbüsü olduğuna dair şüphelenmeme yol açtı. Kitabın ve Osman Ağa'nın hikâyesinin de son derece gerçekçi bir trajedi ile bitiyor olması bu tezimi destekler nitelikte. Hatta Osman Ağa araya mizah bile sıkıştırmış; ki bunu hiç beklemiyordum, birkaç defa kitabı okurken sesli güldüğüm oldu.

Arada epey abartı bulduğum yerler var; gördüğüm kadarıyla uydurulmuş olma ihtimali kuvvetli yerler ve bildiğim kadarıyla devri için gayet alelâde. Zamanın Avrupa ve Osmanlı edebiyatçıları zaten bu tür taktiklere çokça başvurmuşlardır. Fakat eğer bu kitabın bu kısımları hakikaten Osman Ağa'nın hayalinin bir ürünü ise şahsen bu durumu daha da ilginç kılmaktadır, çünkü bu demektir ki Osman Ağa'nın kurgu kabiliyeti hiç de hafife alınacak gibi değil; hatta muazzam denilebilir. Belki çok iyi bir kurgu yazarı olabilirmiş fakat 17. yy. İstanbul'unda henüz matbaanın yaygınlaşmadığı bir memlekette ne kadar itibar görürdü bilemiyorum. Fakat kitabın mahiyeti ne kadar mübalağa içerse de şüphesiz devri anlamak için hakikaten eşsiz bir eser ve Kutsal İttifak Savaşları'nın ile eski zamanlarda, bilhassa 1600'lerde savaşların sıradan insanların üzerinde etkilerini başka hiçbir yerde görmediğim bir şekilde anlatan bir eser. Tarih meraklısı değilseniz bile sizi o zamana sürükleyip adeta Osman Ağa'nın yerine koyabilen bir kitap. Eğer tarih meraklısı iseniz bu kitabı okuma listenizin başına koymanızı şiddetle tavsiye ederim.

Fakat evvelden bahsettiğim gibi beni asıl şaşırtan kitabın kendisinden ziyade nasıl oluyor da şimdiye kadar hiçbir şekilde işitmeyişim oldu.

100 senelik Türk sinema ve dizi tarihinde bu son derece istisnai ve ilginç hikâye bir kere bile ele alınmamış! 2020'de yayınlanmış ufak bir TRT belgeseli dışında hiçbir uyarlaması yok. Herhangi bir okul bunu öğrencilerine okutmuş mudur bilmiyorum; fakat zannetmiyorum. YouTube'da aratınca Emrah Safa Gürkan'ın bu kitap üzerine bir videosu ve Tarih 101 kanalının sesli kitabından başka adam akıllı bir şey çıkmıyor. Bu kitap nasıl oluyor da son bir asırda devlet veya herhangi bir tarih meraklısı mecra tarafından ele alınıp halka tanıtılmadı, anlamıyorum. Türk dilinde bu tür çok mu eser var da biz bunu küstah bir şekilde göz ardı ettik? Her ne kadar son derece sathi bulsam da 1930-40'ların "öztürkçe" furyasına son derece uygun olduğu halde nasıl oldu da o zaman devlet tarafından ele alınıp meşhur hale getirilmedi anlamıyorum. Ben bile kitabı okurken çekilebilecek dizi ve filmlerin sahnelerini gözlerimin önünde hayal etmeden duramadım. Hiç mi bir senaristin eline bu kitap geçmedi şimdiye kadar?

Meşhur "eğer bu başka ülkede olsaydı daha çok değer verilirdi" lafı hiç hoşuma giden bir laf değildir, fakat burada vaziyeti daha iyi izah etmek için başka söz bulamıyorum. Bırakın Batı Avrupa ülkelerini; eğer bu kitap Rusya, Hindistan veya Çin'de yazılmış olsaydı 1930'lardan başlayıp her 20-30 senede bir film uyarlaması çekilen, bir iki tane dizisi olan, aşağı yukarı herkesin en azından adını duymuş olduğu, üzerinden defalarca tekrar ve tekrar geçilen bir hikâye olurdu. Fakat biz Türkler olarak Temeşvarlı Osman Ağa'ya ne kadar sahip çıkabildik (ya da çıkamadık) bunun üzerine ciddi bir şekilde muhakeme etmemiz gerek.

Şiddetle tavsiye ederim. En azından Tarih 101 kanalından ücretsiz bir şekilde sesli kitabı dinleyebilirsiniz. Zaten kısa olduğu için (topu topu 2-3 oturuşta bitirebilirsiniz) çok zamanınızı almayacaktır.

[Gün · Rating 5 out of 5]

Okurken hop oturup hop kalktığım harika bir kitaptı, film izler gibi gözlerimin önünden su gibi aktı. Şimdiye kadar ciddi bir prodüksiyonla sinemaya neden aktarılmadığını anlamak mümkün değil.

Sadece aksiyon yönüyle beğendiğim bir kitap değil, serhat bölgesindeki yaşantı, kale savunması, pazarlıklar, Türk, Sırp, Macar ve Avusturyalı milletlerin birbirleriyle etkileşimleri, Habsburg aristokrasisi ve dönemin gündelik hayatına dair yüzlerce detayı da okumuş oldum, harikaydı.

Daha iyi olabilir dediğim hususlar ise:

Çeviride yer yer tutarsız ifadeler kullanılmış. Dönemin Türkçesi ile konuşmasını beklediğimiz Osman Ağa’nın arkadaşlarına, “Bre durman kaçın, iş yamandır!” diye seslenmesi ya da “Niçin böyle edersin? Bizim kavlimiz böyle değildi.” şeklinde konuşmaları akla yatkın gelirken, 50 sayfa ileride “Çok düşüncelisiniz, keyfiniz yok gibi, bir problem mi var?” şeklinde konuştuğunu okumak tad kaçırtıcı. Bu Jason Bourne macerası değil, biz olayları dönemin Osmanlı tebaasının, gündelik Türkçesi ile okumak istiyoruz. Bir bütün içinde tutarlı olmasına özen gösterilse çok daha iyi olurmuş.

Kitabın genel olarak bir editör sorunu var. Dipnotlarda çok fazla eksik var, yer adları ve unvanlara daha fazla dipnot koyarak içeriği zenginleştirmek, kolay okumayı artırmak mümkünken, keyfi olarak bazı terimlere açıklama yapılmamış. Onun yerine herkesin bilebileceği terimler ise dipnotlarda açıklanmış. Bazı terimlere ise ilk kez görüldüğü yerde değil, dördüncü kez görüldüğü yerde dipnot atma ihtiyacı duyulmuş, anlam vermek mümkün değil.

Yine içeriği zenginleştirmek adına daha fazla harita kullanımı yapılabilirdi, tercih edilmemiş. Ben bu kitabın editörü olsam Evliya Çelebi Seyahatnamesi gibi zenginleştirirdim, tarihimizde seyahatname ve esirname gibi otobiyografik eserlerin azlığı göz önüne alındığında bu eserin yeri daha iyi anlaşılmaktadır ancak basit bir esirname gibi tercüme edilmiş, mevcut halinden daha iyi bir iş yapılabilirdi.

Bunlar, eserin özensiz ya da kötü olduğu anlamına gelmiyor, çok daha iyi olabilirdi. Zaten başka baskıları da varmış, benim gözlemlerim bu baskıya özel. Yine de çok keyif alarak okudum, emeği geçenlere teşekkür etmeden geçmeyeyim.

-— Hikayenin sonu belli ama yine de spoiler olarak uyarayım -—

Temeşvarlı Osman Ağa’nın, çektiği bunca çilenin ardından özgürlüğüne kavuştuktan sonra gelen kısımda, elçilik heyetlerinde tercümanlık ve mihmandarlık yaparak, bu defa bir esir olarak değil, vakur bir asker olarak takdir görmesini, yaşadığı onca ezaya rağmen geldiği noktadan kıvanç duyarak huzura erişmesini görmek içimi mutlulukla doldurdu. Ardından ise tam yaşlanıp köşesine çekileceği sırada, önce Temeşvar’ın, sonra da Belgrad’ın düşüşüne şahit oluşunu okuyunca içimde bir buruklukla kitabı bitirmiş oldum. Zavallı Osman Ağamızın da imparatorluğun büyük geri çekilişine şahitlik ederek, her şeyini geride bırakıp fakru zaruret içinde İstanbul’a yerleşmesi, kendisinden sonraki kuşaklardaki tüm serhatliler ve Rumeli Türkleri ile aynı kaderi yaşayarak ömrünü noktalaması gönlümü yaraladı. Ne diyelim cümlesinin ruhları şad olsun...

-—————-

[Yeşil Zeytin · Rating 5 out of 5]

I read this one right after finishing Cemal Kafadar’s “Between Two Worlds.” One being the memoir of Osman of Timisoara, a 17th century Ottoman Muslim enslaved in Christian lands; the other being a historiography on how the Ottoman state was founded four centuries before Osman’s lifetime.
Weirdly, I found them both to be accounts of how flexible the contours of our seemingly strict identities and communities can be, and how it’s around these boundaries that the world gets most interesting.

In “Between Two Worlds”, Kafadar points out how early Ottomans collaborated with and befriended with Byzantine enemies, sometimes even marrying into their families. He mentions that the Dede Korkut tales featured Byzantine Christians heroes (one even being a woman!) fighting side by side Oghuz tribes. Kafadar proves how rigid and simplistic our contemporary understanding of nations and religious communities are, and shows that practices and beliefs that might seem contradictory or heterodox to us now might have been the mainstream back then.

Osman of Timisoara, in his own way, echoes Kafadar’s point. Enslaved in Christian lands for over a decade, he learns the language, adopts certain customs, frequents pubs, dances with women, learns Western style confectionary and baking, and even forms bonds of friendship (and maybe even romance) with those around him. Are these simply the actions of a man simply biding his time in enemy territory? Or do they suggest adaptation, even transformation? The boundaries between self and other blur, and like the early Ottomans befriending Byzantines, Osman navigates a liminal space ‘between two worlds’. His successful escape - disguised as a traveling German Lutheran - is as much a testament to the permeability of the very identities we think of as fixed. Later, he returns to the lands where he was once a slave, this time as an Ottoman officer, and jokes with a man who once hunted him. It’s an astonishing reversal but Osman never offers us a glimpse into his inner reckoning. Having done things that perhaps his old self would scoff at, we’re left to wonder if he ever felt lost in his new realities. Enemy-turned-friend, sin-turned-pleasure, right-turned-wrong, upside-turned-downside... How in the world can one even process all of this? Osman’s story shows us that the most interesting aspects of the human experience does not lie in clarity but in contradiction.

To add: as others have rightfully pointed out, this book is prime Hollywood shit. I’d love to see someone adapt it to screen and making a movie akin to Scorsese’s “Silence.”

[Muawiyah Yousuf · Rating 5 out of 5]

A very interesting book. It gives a tiny glimpse as to what life was like in the Balkans during the last decades of the 17th century. If you've loved Dickens in your youth, you'd love this one. With a first person narrative, this book is a memoir of a young man, Osman Agha of Timişoara, who was a janissary, a captive, an interpreter, and many other things, but most of all a human who was stuck in a foreign land, amongst people who didn't speak his tongue nor share his faith. This auto biographical account follows his youth, his escapades, his adventures, his love, his personal life, his years as a captive, his moments of grief, and amongst other interesting factors, the things he endured to get back home. A very interesting account which has themes similar to a Victorian Novel, and at times can make you forget that this is in fact very much real. The events that take place in this book took place in the waning days of the Ottoman Empire, Post second siege of Vienna, where a lot of former Ottoman territory was lost.

[Jim Jones · Rating 4 out of 5]

Slave narratives abound in American literature, but we tend not to think about slavery in Europe. We forget that in the 17th and 18th centuries slavery was a worldwide phenomenon. This book gives up a glimpse of how it worked in Eastern Europe. This unique book—a kind of Turkish version of 12 Years a Slave, is the autobiography of Osman of Timisoara who is enslaved after a battle, pays a ransom to be released, and then is forced to live another 12 years being passed around to various Hapsburg military leaders. He details his attempts to escape slavery, the brutality with which slaves (and most people!) were treated, the hatred for Muslims, and the byzantine workings of two enemy empires we have largely forgotten (Ottoman and Austro-Hungarian). The book is written in a simple style and is absorbing from the first page.

[A · Rating 5 out of 5]

"There are three kinds of affliction in life, and no believer can escape from all three. The first is affliction itself, that is to say, a physical malady or illness. The second is the affliction of poverty. And the third is the affliction of abasement, meaning losing one's station in life.

Every man must face one of these. But most mighty Allah be praised, I have faced all three."

A very unexpectedly riveting piece of writing, considering that it was the pioneering work in its genre. I started reading this because I saw it recommended on Cambridge Muslim College's Winter Reading List 25-26. Very nice and insightful read about the period, especially on the effects of war on a simple captive.

[Jindřich Zapletal · Rating 5 out of 5]

Finally, an English translation of this well-known memoir has appeared. Osman Agha is an Ottoman from Temesvar who spent twelve years as a prisoner of war in Austria at the turn of 17th and 18th century before eventually finding his way back to Muslim lands. This book is his report, crammed with events ranging from stereotypical to interesting to horrifying; it is always practical and never boring, offering an unusual perspective, plenty of adventure and heartbreak. Even though it is certainly not satire, it shares some similarities with good soldier Schweik ("We humbly report that the guy we buried two days ago is again here. What should we do with him, Herr Lieutenant?" "Throw him into jail for a week to teach him some manners."). For me, the book actually made the study of the rather stale topic of Habsburg-Ottoman wars more palatable.

The translator clearly spent an enormous effort on the book. His introduction provides valuable historical context as well as the context within the broader arc of Osman's life. One thing I found missing. The translator always treats the book as a literary effort. In view of only one copy existing and the practical language used, it seems to me more likely that it was just Osman's report to a future employer during his later career in Istanbul. This would provide an important new angle from which the book can be viewed, and which puts its style, choice of topics etc. in a much more prosaic light.

[Burak Ceylan · Rating 5 out of 5]

It is a book that enlightens not only the master slavery relation and the daily life in the 17 th century Balkans and Central Europe but also the Turkish phychology during the consecutive defeats in the Great Turkish War. It is an important and a rare Turkish auto biography.

[Jenny · Rating 4 out of 5]

An interesting memoir of a 17th Century Ottoman subject who ends up captured during the Ottoman-Habsburg wars, a period of history I previously knew very little about.

[Ryan Mesler · Rating 4 out of 5]

Who knew history was actually kinda cool?

[Sarp · Rating 5 out of 5]

Very unique insight into the mind of a 17,th century Ottoman man. The action is pretty rad too. Highly recommended.

[Okan Ergul · Rating 5 out of 5]

Dönemin genel havasını ve psikolojisini algılamak açısından harika bir okuma... Usta ellerde harika bir filmi veya dizisi yapılabilir....

[Isabel Pliszka · Rating 4 out of 5]

Inshallah i would **** ******

[Issac Leon · Rating 5 out of 5]

Honestly, very interesting. There's a passionate and poetic style to the writing while still being written in a modern English.

[Hasan · Rating 5 out of 5]

1600 lerin sonu ile 17lerin başında yaşamış bir Osmanlı’nın esir hayatı. Sürükleyici, elde bırakamadan nir solukta okunacak kitap

[Milodar · Rating 5 out of 5]

Genuinely the funniest and most-gripping early modern travelogue/memoir out there; fulfills a niche but very interesting occidentalist perspective of the Habsburg Balkans/Central Europe.

[Cenk Yüce · Rating 5 out of 5]

I hope a reputable European film company will make a movie based on this book... It's not a request it's a necessity 🙏

[Darkhanius · Rating 4 out of 5]

surprisingly funny while being brutal at times, still feels very modern

[Alper · Rating 5 out of 5]

21. yy'da yaşadığımıza şükür ettiren bir yaşam öyküsü

[Joanna · Rating 3 out of 5]

It’s amazing that this exists, but it’s only a must-read for true Ottoman history nerds.

[Ogün · Rating 4 out of 5]

okuyun, okutturun.

[Ahmet Uzar · Rating 5 out of 5]

That was plesuare to read about history from different perspective. Tsk Hasan Aga