What do you think?
Rate this book
1821: Η Επανάσταση και οι απαρχές του ελληνικού αστικού κράτους
Η συμπλήρωση 200 χρόνων από την Επανάσταση του 1821 αποτελεί σημαντική ευκαιρία για να προσεγγίσουμε και να γνωρίσουμε βαθύτερα τα γεγονότα που οδήγησαν στη συγκρότηση του ελληνικού αστικού κράτους, όπως και τις τοπικές και διεθνείς οικονομικές και κοινωνικές συνθήκες μέσα στις οποίες αυτά εκδηλώθηκαν. Η ιστορική αποτίμηση της Επανάστασης του 1821, όπως και κάθε άλλου ιστορικού γεγονότος, εκκινεί από συγκεκριμένη ταξική οπτική, συνδέεται αντικειμενικά με τη σημερινή κοινωνική πραγματικότητα κι επομένως αξιοποιείται και στη διαμόρφωση συγκεκριμένης συνείδησης αναφορικά με το επιθυμητό μέλλον.
Διαχρονικά και ανεξάρτητα από την επάρκεια της ιστορικής τεκμηρίωσης, η ελληνική αστική τάξη και οι πολιτικοί και ιδεολογικοί της φορείς χρησιμοποιούν τις επετείους της Επανάστασης του 1821 προκειμένου να προωθήσουν το βασικό αστικό ιδεολόγημα της «εθνικής ενότητας». Με άλλα λόγια, ταυτίζουν τα συμφέροντα της αστικής τάξης με τα συμφέροντα του ελληνικού λαού προκειμένου να προωθήσουν τις εκάστοτε προτεραιότητες της καπιταλιστικής εξουσίας. Συνεπώς, αποτελεί πρωταρχική ανάγκη και αναπόσπαστη πλευρά της σημερινής ιδεολογικής-πολιτικής και ταξικής πάλης και της αναζήτησης της ιστορικής αλήθειας τόσο η αποδέσμευση της εργατικής τάξης και γενικά των λαϊκών στρωμάτων από το σύνολο των εκδοχών της αστικής ιστοριογραφίας όσο και η εξαγωγή χρήσιμων –από τη σκοπιά τους– ιστορικών συμπερασμάτων από την Επανάσταση του 1821.
Η ενίσχυση αυτής της προσπάθειας αποτελεί το βασικό λόγο έκδοσης της συγκεκριμένης συλλογής κειμένων, τα οποία διαλύουν πολλούς από τους μύθους της κυρίαρχης αστικής ιστοριογραφίας για το 1821 και τροφοδοτούν με ορισμένα σημαντικά συμπεράσματα. Σε καμία περίπτωση, βέβαια, δε φιλοδοξούν να εξαντλήσουν όλες τις ιστορικές πτυχές της Επανάστασης. Ωστόσο, γίνεται προσπάθεια μέσα από τα κείμενα ν’ αναδειχτεί η ουσία των ιστορικών γεγονότων, ώστε να διαμορφώσει ο αναγνώστης ταξικά κριτήρια για τη μελέτη της Ιστορίας, στο πλαίσιο μιας πιο ουσιαστικής αντιπαράθεσης με την κυρίαρχη ιδεολογία και πολιτική.
ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ
Πρόλογος
- Η κομματική ιστοριογραφία για το χαρακτήρα και τις κινητήριες δυνάμεις της Επανάστασης του 1821 και η στρατηγική του ΚΚΕ (του Μάκης Μαΐλη)
- Η ιδιοκτησία γης στο μετέπειτα ελλαδικό χώρο κατά την οθωμανική περίοδο (του Διονύση Αρβανιτάκη)
- Οι αλλαγές στο οθωμανικό εποικοδόμημα στις παραμονές της Ελληνικής Επανάστασης (του Χρήστου Κούκου)
- Η λειτουργία του ορθόδοξου οικουμενικού πατριαρχείου στο πλαίσιο της οθωμανικής φεουδαρχικής εξουσίας (των Στρατή Δουνιά και Χρήστου Κούκου)
- Η οικονομική ανάπτυξη τα χρόνια πριν την Επανάσταση, 18ος - αρχές 19ου αιώνα / Η διαμόρφωση της ελληνικής αστικής τάξης (του Μηνά Αντύπα)
- Ο ρόλος και η στάση των κοινωνικών δυνάμεων της εποχής στην Επανάσταση του 1821 / Ο χαρακτήρας της Επανάστασης (του Αναστάση Γκίκα)
- Σχετικά με το ρόλο των ξένων δυνάμεων (του Τηλέμαχου Λουγγή)
- Τα Συντάγματα της Αστικής Επανάστασης του 1821 (της Μαρίνας Λαβράνου)
- «Εμφύλιες συγκρούσεις» και «εμφύλιοι πόλεμοι» στην Επανάσταση του 1821 (του Κώστα Σκολαρίκου)
- Η περίοδος διακυβέρνησης του Ιωάννη Καποδίστρια (της Αλέκας Παπαρήγα)
Χρονολόγιο του Τμήματος Ιστορίας της ΚΕ του ΚΚΕ
Πηγές και βιβλιογραφία
Ευρετήριο ονομάτων
Λεπτομέρειες
Διαχρονικά και ανεξάρτητα από την επάρκεια της ιστορικής τεκμηρίωσης, η ελληνική αστική τάξη και οι πολιτικοί και ιδεολογικοί της φορείς χρησιμοποιούν τις επετείους της Επανάστασης του 1821 προκειμένου να προωθήσουν το βασικό αστικό ιδεολόγημα της «εθνικής ενότητας». Με άλλα λόγια, ταυτίζουν τα συμφέροντα της αστικής τάξης με τα συμφέροντα του ελληνικού λαού προκειμένου να προωθήσουν τις εκάστοτε προτεραιότητες της καπιταλιστικής εξουσίας. Συνεπώς, αποτελεί πρωταρχική ανάγκη και αναπόσπαστη πλευρά της σημερινής ιδεολογικής-πολιτικής και ταξικής πάλης και της αναζήτησης της ιστορικής αλήθειας τόσο η αποδέσμευση της εργατικής τάξης και γενικά των λαϊκών στρωμάτων από το σύνολο των εκδοχών της αστικής ιστοριογραφίας όσο και η εξαγωγή χρήσιμων –από τη σκοπιά τους– ιστορικών συμπερασμάτων από την Επανάσταση του 1821.
Η ενίσχυση αυτής της προσπάθειας αποτελεί το βασικό λόγο έκδοσης της συγκεκριμένης συλλογής κειμένων, τα οποία διαλύουν πολλούς από τους μύθους της κυρίαρχης αστικής ιστοριογραφίας για το 1821 και τροφοδοτούν με ορισμένα σημαντικά συμπεράσματα. Σε καμία περίπτωση, βέβαια, δε φιλοδοξούν να εξαντλήσουν όλες τις ιστορικές πτυχές της Επανάστασης. Ωστόσο, γίνεται προσπάθεια μέσα από τα κείμενα ν’ αναδειχτεί η ουσία των ιστορικών γεγονότων, ώστε να διαμορφώσει ο αναγνώστης ταξικά κριτήρια για τη μελέτη της Ιστορίας, στο πλαίσιο μιας πιο ουσιαστικής αντιπαράθεσης με την κυρίαρχη ιδεολογία και πολιτική.
ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ
Πρόλογος
- Η κομματική ιστοριογραφία για το χαρακτήρα και τις κινητήριες δυνάμεις της Επανάστασης του 1821 και η στρατηγική του ΚΚΕ (του Μάκης Μαΐλη)
- Η ιδιοκτησία γης στο μετέπειτα ελλαδικό χώρο κατά την οθωμανική περίοδο (του Διονύση Αρβανιτάκη)
- Οι αλλαγές στο οθωμανικό εποικοδόμημα στις παραμονές της Ελληνικής Επανάστασης (του Χρήστου Κούκου)
- Η λειτουργία του ορθόδοξου οικουμενικού πατριαρχείου στο πλαίσιο της οθωμανικής φεουδαρχικής εξουσίας (των Στρατή Δουνιά και Χρήστου Κούκου)
- Η οικονομική ανάπτυξη τα χρόνια πριν την Επανάσταση, 18ος - αρχές 19ου αιώνα / Η διαμόρφωση της ελληνικής αστικής τάξης (του Μηνά Αντύπα)
- Ο ρόλος και η στάση των κοινωνικών δυνάμεων της εποχής στην Επανάσταση του 1821 / Ο χαρακτήρας της Επανάστασης (του Αναστάση Γκίκα)
- Σχετικά με το ρόλο των ξένων δυνάμεων (του Τηλέμαχου Λουγγή)
- Τα Συντάγματα της Αστικής Επανάστασης του 1821 (της Μαρίνας Λαβράνου)
- «Εμφύλιες συγκρούσεις» και «εμφύλιοι πόλεμοι» στην Επανάσταση του 1821 (του Κώστα Σκολαρίκου)
- Η περίοδος διακυβέρνησης του Ιωάννη Καποδίστρια (της Αλέκας Παπαρήγα)
Χρονολόγιο του Τμήματος Ιστορίας της ΚΕ του ΚΚΕ
Πηγές και βιβλιογραφία
Ευρετήριο ονομάτων
Λεπτομέρειες
- GenresHistory
400 pages, Hardcover
First published September 9, 2020
26 people want to read
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 5 of 5 reviews
July 24, 2021
Ίσως μια από τις καλύτερες εργασίες που έχουν κυκλοφορήσει με αφορμή την επέτειο των διακοσίων χρόνων από την έναρξη της Ελληνικής Επανάστασης. Εξαιρετικά καλογραμμένη δουλειά, συλλογικά φτιαγμένη από νέους ιστορικούς με υψηλή θεωρητική κατάρτιση και άριστη γνώση του αντικειμένου, βασισμένη σε μια αξιοσημείωτα μεγάλη βιβλιογραφία, παρουσιάζει μια σειρά από σημαντικά θέματα μακροϊστορίας που σχετίζονται με την υπόθεση του '21 και τη δημιουργία του μοντέρνου ελληνικού αστικού κράτους. Παράλληλα, καταρρίπτει συστηματικά και πολλές από τις ψευδαισθήσεις της «εθνικής» ιστοριογραφίας για την οικονομική, κοινωνική και πολιτική δραστηριότητα των υπόδουλων πληθυσμών στα πλαίσια της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και του διεθνούς συστήματος, τόσο κατά τα κρίσιμα χρόνια της προεπαναστατικής περιόδου όσο και κατά τη διάρκεια του αγώνα. Highly recommended!
June 12, 2021
Συλλογή δοκιμίων, τα οποία διαλύουν πολλούς από τους μύθους της κυρίαρχης αστικής ιστοριογραφίας για το 1821 και τροφοδοτούν τη δημόσια συζήτηση με ορισμένα σημαντικά συμπεράσματα. Σε καμία περίπτωση, βέβαια, δε φιλοδοξούν να εξαντλήσουν όλες τις ιστορικές πτυχές της Επανάστασης. Ωστόσο, γίνεται προσπάθεια μέσα από τα κείμενα ν’ αναδειχτεί η ουσία των ιστορικών γεγονότων, ώστε να διαμορφώσει ο αναγνώστης ταξικά κριτήρια για τη μελέτη της Ιστορίας, στο πλαίσιο μιας πιο ουσιαστικής αντιπαράθεσης με την κυρίαρχη ιδεολογία και πολιτική.
April 21, 2022
Ιδιαίτερα προσεγμένη και τεκμηριωμένη έκδοση για την ελληνική Επανάσταση. Αποτελείται από συμβολές συγγραφέων σε διάφορες θεματικές, όπως τα Συντάγματα της Επανάστασης, ο ρόλος του Πατριαρχείου και το καθεστώς ιδιοκτησίας γης. Βέβαια είναι δύσκολο σε 340 σελίδες να αναπτυχθούν επαρκώς τόσο ευρείες θεματικές - πραγματικά καλύπτουν μια ιδιαίτερη ευρύτητα θεμάτων. Αυτό ίσως είναι κάτι που με κούρασε: αναγκαστικά ήταν ιδιαίτερα συμπτυγμένα τα κείμενα, ώστε σε κάποια σημεία η πυκνότητα κουράζει. Επιπλέον, η εναλλαγή των συγγραφέων συνεπάγεται και εναλλαγή στον τρόπο γραφής.
Σε κάθε περίπτωση, προτείνεται σε αναγνώστες που επιθυμούν μια στέρεη ανάλυση που δεν βασίζεται σε μύθους και απλουστεύσεις.
Σε κάθε περίπτωση, προτείνεται σε αναγνώστες που επιθυμούν μια στέρεη ανάλυση που δεν βασίζεται σε μύθους και απλουστεύσεις.
November 25, 2024
Το βιβλίο του Τμήματος Ιστορίας της Κεντρικής Επιτροπής του ΚΚΕ, «1821: Η Επανάσταση και οι απαρχές του ελληνικού αστικού κράτους», είναι μια προσπάθεια προσέγγισης της Ελληνικής Επανάστασης του 1821 μέσα από την οπτική του ιστορικού υλισμού και της μαρξιστικής ανάλυσης. Εξετάζει την Επανάσταση ως κοινωνική και εθνική διαδικασία, επικεντρωμένη στις ταξικές σχέσεις και στις αντιθέσεις που διαμόρφωσαν τις πολιτικές και οικονομικές εξελίξεις της εποχής.
Από τα βασικά χαρακτηριστικά του βιβλίου είναι ότι :
- Αναλύει την Επανάσταση ως έκφραση της διαμόρφωσης της αστικής τάξης στην Ελλάδα, εντός του πλαισίου της φεουδαρχικής Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και της ανόδου του καπιταλισμού.
- Δίνει ιδιαίτερη σημασία στη σχέση ανάμεσα στους προεστούς, τους εμπόρους, τους αγρότες, και τους κλέφτες, υποστηρίζοντας ότι η Επανάσταση δεν ήταν μόνο εθνικοαπελευθερωτική, αλλά και κοινωνική.
- Απορρίπτει ερμηνείες που παρουσιάζουν την Επανάσταση κυρίως ως αποτέλεσμα «εθνικής αφύπνισης» ή ως έργο «ηρωικών ηγετών». Αντ’ αυτού, υπογραμμίζει τη σημασία των υλικών συνθηκών, των συμφερόντων της ανερχόμενης αστικής τάξης και της διεθνούς συγκυρίας.
- Εντάσσει την Επανάσταση στο ευρύτερο πλαίσιο των κοινωνικών και εθνικών κινημάτων της εποχής, καθώς και των γεωπολιτικών ανταγωνισμών ανάμεσα στις Μεγάλες Δυνάμεις.
Η εστίαση στην ταξική διάσταση μπορεί να θεωρηθεί περιοριστική από αναγνώστες που δίνουν έμφαση στην πολιτισμική, θρησκευτική ή συμβολική διάσταση της Επανάστασης, παρόλα αυτά το βιβλίο αποτελεί μια ενδιαφέρουσα και τεκμηριωμένη πρόταση για την κατανόηση της Επανάστασης του 1821, εστιάζοντας στις οικονομικές, κοινωνικές, και πολιτικές διαστάσεις της. Ανεξάρτητα από τη συμφωνία ή διαφωνία με την οπτική του, προσφέρει μια διαφορετική γωνία θέασης που εμπλουτίζει τη σχετική ιστοριογραφία και ενισχύει τη συζήτηση γύρω από το ρόλο των ταξικών δυνάμεων στη διαμόρφωση του σύγχρονου ελληνικού αστικού κράτους.
Από τα βασικά χαρακτηριστικά του βιβλίου είναι ότι :
- Αναλύει την Επανάσταση ως έκφραση της διαμόρφωσης της αστικής τάξης στην Ελλάδα, εντός του πλαισίου της φεουδαρχικής Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και της ανόδου του καπιταλισμού.
- Δίνει ιδιαίτερη σημασία στη σχέση ανάμεσα στους προεστούς, τους εμπόρους, τους αγρότες, και τους κλέφτες, υποστηρίζοντας ότι η Επανάσταση δεν ήταν μόνο εθνικοαπελευθερωτική, αλλά και κοινωνική.
- Απορρίπτει ερμηνείες που παρουσιάζουν την Επανάσταση κυρίως ως αποτέλεσμα «εθνικής αφύπνισης» ή ως έργο «ηρωικών ηγετών». Αντ’ αυτού, υπογραμμίζει τη σημασία των υλικών συνθηκών, των συμφερόντων της ανερχόμενης αστικής τάξης και της διεθνούς συγκυρίας.
- Εντάσσει την Επανάσταση στο ευρύτερο πλαίσιο των κοινωνικών και εθνικών κινημάτων της εποχής, καθώς και των γεωπολιτικών ανταγωνισμών ανάμεσα στις Μεγάλες Δυνάμεις.
Η εστίαση στην ταξική διάσταση μπορεί να θεωρηθεί περιοριστική από αναγνώστες που δίνουν έμφαση στην πολιτισμική, θρησκευτική ή συμβολική διάσταση της Επανάστασης, παρόλα αυτά το βιβλίο αποτελεί μια ενδιαφέρουσα και τεκμηριωμένη πρόταση για την κατανόηση της Επανάστασης του 1821, εστιάζοντας στις οικονομικές, κοινωνικές, και πολιτικές διαστάσεις της. Ανεξάρτητα από τη συμφωνία ή διαφωνία με την οπτική του, προσφέρει μια διαφορετική γωνία θέασης που εμπλουτίζει τη σχετική ιστοριογραφία και ενισχύει τη συζήτηση γύρω από το ρόλο των ταξικών δυνάμεων στη διαμόρφωση του σύγχρονου ελληνικού αστικού κράτους.
July 12, 2025
Η συλλογική αυτή έκδοση αναλύει την Ελληνική Επανάσταση του 1821 μέσα από μια σαφή ταξική και μαρξιστική οπτική, εστιάζοντας στη δημιουργία του νεοελληνικού αστικού κράτους και στις ιδιαίτερες κοινωνικές-οικονομικές συνθήκες που τη διαμόρφωσαν.
Κύριο μέλημα είναι η αποδόμηση των αστικών εθνικών αφηγήσεων και η τόνωση ταξικά προσανατολισμένων ιστορικών συμπερασμάτων — έναντι της κυρίαρχης ιδεολογίας περί «εθνικής ενότητας».
Η συλλογή εδράζεται στην θέση ότι η ιστορική πορεία του '21 πρέπει να ιδωθεί ως μέρος ευρύτερων ταξικών διεργασιών ή διεθνών συνθηκών και όχι ως απλή εθνική απελευθέρωση. Η ενστάλαξη θεωρητικής βάσης και μεγάλης βιβλιογραφίας καθιστούν την εργασία ισχυρά τεκμηριωμένη και κατάλληλη για απαιτητικούς αναγνώστες που αναζητούν θεωρητικές αναλύσεις επιστημονικού επιπέδου με ταξικό και κριτικό πρίσμα.
Κύριο μέλημα είναι η αποδόμηση των αστικών εθνικών αφηγήσεων και η τόνωση ταξικά προσανατολισμένων ιστορικών συμπερασμάτων — έναντι της κυρίαρχης ιδεολογίας περί «εθνικής ενότητας».
Η συλλογή εδράζεται στην θέση ότι η ιστορική πορεία του '21 πρέπει να ιδωθεί ως μέρος ευρύτερων ταξικών διεργασιών ή διεθνών συνθηκών και όχι ως απλή εθνική απελευθέρωση. Η ενστάλαξη θεωρητικής βάσης και μεγάλης βιβλιογραφίας καθιστούν την εργασία ισχυρά τεκμηριωμένη και κατάλληλη για απαιτητικούς αναγνώστες που αναζητούν θεωρητικές αναλύσεις επιστημονικού επιπέδου με ταξικό και κριτικό πρίσμα.
Displaying 1 - 5 of 5 reviews