In de lente van 2018 krijgt Ine Van Wymersch Elvire voor het eerst aan de telefoon. Elvire wil graag inzage krijgen in haar jeugdrechtbankdossier, maar ze wordt al wekenlang van het kastje naar de muur gestuurd. Gevoelig voor de urgentie die doorklinkt in haar stem, besluit Ine haar dossier op te sporen.
Elvires moeder liet haar sinds de geboorte aan haar lot over. Haar pad slingerde, met verschillende uitschuivers en struikelblokken. Zelf ziet ze haar eigen drie kinderen al lang niet meer. Elvire blijkt in aanmerking te komen voor euthanasie wegens ondraaglijk psychisch lijden. De psychiaters gaven groen licht voor de euthanasie, op voorwaarde dat ze in een brief uitlegt aan haar kinderen wat haar drijft om euthanasie aan te vragen.
'Nu alleen nog iemand vinden die mijn verhaal kan opschrijven', zo zegt Elvire terloops. Ze is analfabeet. De zin achtervolgt Ine wekenlang. Ze bedenkt dat zij diegene kan zijn die haar een stem kan geven. Gedurende drie dagen, aan zee, gaat ze in gesprek met Elvire. Een gesprek dat schrijnend duidelijk maakt dat waar je wieg staat onwaarschijnlijk bepalend is voor de kansen die je krijgt, vanaf het prille begin tot op het bittere einde.
De driedaagse met Elvire is te beluisteren in Drie dagen, een podcast van Ward Bogaert en Philip Heymans, VRT NWS.
< ‘Hoe weten jullie dat allemaal?’ We blijven haar het antwoord schuldig en beseffen eens te meer hoe belangrijk grote mensen voor kleine mensen zijn. Als ze het goed menen tenminste > een ontzettend zwaar levensverhaal heel mooi neergeschreven.
Initieel had ik niet door dat dit om een waargebeurd verhaal ging omdat ik dit boek ad random besloot te lezen. Het is pas naar het einde toe dat ik tot dat besef kwam en opzoekingswerk ben gaan doen. Dat zorgde ervoor dat het verhaal des te harder binnen kwam en mij omarmde.
Lieve Elvire, waar je ook bent, bedankt om jouw verhaal met ons te delen. Hoewel je dit initieel voor jezelf deed, moet ik je vertellen dat veel mensen hier (h)erkenning uit zullen halen. Lieve Elvire, het spijt me dat je zo veel hebt moeten meemaken en het spijt me dat het leven vaak niet meezit. Ik hoop, waar je nu ook bent, het leven een beetje lief en warm voor je is.
Ik leerde dat het niet uitmaakt om te vallen, zolang je supporters hebt die jou aanmoedigen om terug op te staan. Die kwam binnen en die koester ik.
Veelzeggend dat ik het in één ruk uit las. Beklijvend en aangrijpend.
Veel bewondering voor de manier waarop Ine Van Wymersch, maar ook Ward Bogaert en Philip Heymans via de podcast ‘3 dagen’, dit verhaal hebben gebracht.
Hartverscheurend mooi. Enorm leerrijk als hulpverlener op elk niveau, maar ook als mens. Een eerbetoon aan hoe we soms dingen gewoon moeten laten zijn, hoe moeilijk dat soms ook is.
Triestig en beklijvend maar geen melodrama. Ik ben er stil van en het zet aan tot nadenken. De viscieuse cirkel van kansarmoede, het omgekeerde effect van goed bedoelde bemoeienissen en de enorme waarde van zelfbeschikking, het zal nog lang nazinderen ...
Een enorme confrontatie van uitersten maar met heel veel respect en empathie benaderd. Je zal maar meemaken dat je je ouders zo amper hebt gekend dat je er geen herinnering aan hebt. Dat je nooit de kans hebt om iets te leren, zelfs niet je eigen taal kan schrijven en dat je je door het leven ploetert met ezelsbruggetjes en trucs om dat allemaal te verbergen. Waar de maatschappij diezelfde taal nodig heeft om je een houvast te geven maar waarop je niet kan antwoorden. Dat je daardoor van instelling naar instelling, van pleeggezin naar pleeggezin, van relatie naar relatie, van misbruik naar misbruik sukkelt om uiteindelijk te worden wat je wil worden, moeder, maar dat zelfs die relatie doodloopt, je kinderen verliest, zodat er je niets meer rest dan te willen sterven omdat het psychisch niet meer te dragen valt. Je zal maar meemaken, als magistrate - waar je in wordt verondersteld de waarheid te zoeken en het goede te belonen en het kwade een halt toe te roepen - om geconfronteerd te worden met al het leed, eindelijk uitgesproken als een soort van testament en een verduidelijking van je levensverhaal, als was het de enige manier om een beetje zelfrespect en respect van diegenen die je liefhebt, maar niet wil belasten, te krijgen, een plaats te geven in je aangeboren/aangeleerd rechtvaardigheidsgevoel. Geen oordeel wordt geveld, alleen geluisterd, niet tegengesproken, verstomd staand van hoeveel ongeluk een mens kan verdragen. Om op het eind van het verhaal de slotsom te moeten maken: dit is geen leven meer. Een pleidooi voor meer mild begrip in een maatschappij waarin normen worden aanvaard en vooropgesteld tussen zwart en wit. Maar dat er enerzijds oneindig veel grijswaarden bestaan en anderzijds de grens tussen goed en kwaad zo flinterdun is dat goed kwaad kan zijn en kwaad goed en dat dit allemaal van heel kleine dingen kan afhangen. Maar steeds in het besef dat het om mensen gaat. Mensen die nood hebben aan anderen om oor te hebben, en gehoord willen worden om zo weer de kracht te krijgen om weer op te staan en verder te ploeteren. Een confrontatie tussen twee werelden, schijnbaar tegenpolen, waar enkel luisterbereidheid en empathie thuishoren, waar oordelen en vooroordelen helemaal niet helpen. En tegelijkertijd vaststellen dat onze maatschappelijke structuren niet voldoen aan de noden waarvoor we geen ogen lijken te hebben. Tegelijkertijd ook een zoektocht naar hoeveel een mens psychisch aankan vooraleer hij enkel nog de dood voor ogen heeft. In het licht van euthanasie bij psychisch leiden een oogopener.
In dit boek lees je hoe het een kind kan vergaan als het zijn/haar leven begint in moeilijkheden. Hoe je haast gedoemd bent te verdrinken in onze maatschappij, als je niet de kansen krijgt, de vaardigheden leert die nodig zijn om weerbaar en gezond op te groeien. Hier vertelt Elvire haar levensverhaal, als erfenis voor haar drie kinderen waar ze geen of nauwelijks contact mee heeft. Ze wil hen haar levensverhaal vertellen, laten weten dat ze voor haar kinderen gevochten heeft. Haar verhaal is er één van misbruik en verwaarlozing, van onmacht en onrecht. Het gevoel van eenzaamheid, heel alleen op de wereld te zijn. Het idee het zelf gezocht te hebben, niet beter te verdienen enalles te verliezen... Je krijgt inzicht in het doen en denken van Elvire maar ook de gedachten van de schrijfster, Ine van Wymersch, worden gedeeld. Hoe zij en Rots en De Vertellers, haar helpers om dit verhaal tot een goed einde te brengen, de informatie verwerken, hoe zij er mee omgaan, reflecteren op hun eigen leven en werk als magistraat en reporters. Het is het verhaal van een leven vol strijd om waardig te mogen leven en het strijden om waardig te mogen sterven.
Sterk, beklijvend en triest, hoe sommige mensen door de mazen van het net blijven vallen, en hoe belangrijk het is waar je wieg staat, hoe je start in dit leven is.
Elvire heeft goedkeuring gekregen voor euthanasie omwille van ondraaglijk psychisch lijden, maar moet eerst schriftelijk haar kinderen, met wie ze al meer dan 20 jaar geen contact meer heeft, op de hoogte brengen. Ze komt toevallig terecht bij Ine Van Wymersch, die zich het verhaal van Elvire aantrekt, en dit op papier wil zetten. Ze gaan samen drie dagen naar zee, samen met een paar radiomakers en een kok, waar Elvire haar levensverhaal vertelt. Dit boek is daar het verslag van, evenals van Ines bedenkingen, gevoelens en twijfels hierbij.
De podcast ‘Drie dagen’ is hier een mooie aanvulling op, de moeite van het luisteren waard. Hetzelfde verhaal, dezelfde inhoud, maar net iets anders verteld.
Ach Elvire… kon je maar voelen hoeveel lezers je na het dichtslaan van dit boek een warm hart toedragen. Medelijden zul je misschien denken.. of iets niet echts.. maar dat denk ik niet. In alle eerlijkheid weet ik ook niet of het blootleggen van de tekortkomingen van het fostersysteem helpt omdat iedere land een ander systeem heeft.. maar dezelfde problemen. Teveel macht is een giftig iets. Wie de geschiedenis niet kent is gedoemd haar te herhalen. Genocide, de katholieke kerk, de weeshuizen in Canada. Elvire .. ik snap het. Als iemand je voorleest of heeft leren lezen is dit wat ik wil zeggen. Meer dan het spijt me of kan ik iets voor je doen of ik lees de menukaart wel op. Ik snap het.
Ine van Wymersch raakt met dit boek een gevoelige snaar die maar al te vaak genegeerd wordt. Psychisch lijden is nog te vaak een taboe. Het levensverhaal van Elvire is onwerkelijk, vol dieptes en leegtes, eenzaamheid en alleen zijn. Putten die te oneindig zijn om ooit uit te raken. Van Wymersch brengt het verslag met veel respect en begrip naar Elvire toe en zorgde ervoor dat de gedachten en wensen van Elvire in een bijzonder verhaal werd gegoten. Een verhaal dat zo vlot leest dat je geen kans hebt om het weg te leggen. Een taboedoorbrekend verhaal over de vrijheid om zelf je levenseinde te kunnen bepalen, maar ook over alle pijnlijke ervaringen die hiertoe bijgebracht hebben.
Als het begin moeilijk is, is het einde onvoorspelbaar.
Vindt mij ook op Facebook en Instagram @annelies_leest.
Buitengewoon ontroerend, met veel mededogen neergeschreven verhaal van een vrouw voor wie het leven veel te veel klappen in petto heeft. Ine van Wymersch vindt de goede balans tussen observatie, het opschrijven van iemand anders levensverhaal en empathie, alles overgoten met een portie menselijke warmte. Bij momenten tranen in de ogen tijdens het lezen. Verplichte kost voor al wie denkt dat het leven in België in de 21ste eeuw 'maakbaar' is voor iedereen die er iets van wil maken: sommigen moeten simpelweg tegen té veel demonen uit het verleden en klappen van het heden kampen.
Op 1 avond las ik het uit! Als orthopedagoge in de sociale sector, in aanraking met jeugdrechtbankdossiers, greep dit boek mij bij de keel. De harde realiteit in onze maatschappij, het machtspel dat gespeeld wordt met kansarme mensen in sommige voorzieningen maar ook de identiteitscrisis die bijna elk geplaatst kind doorloopt, de pijnlijke breuk van een kind met zijn ouders.. Geschreven vanuit een menselijk maar vooral oprecht perspectief, niet idealistisch of geminimaliseerd!
Hier ben ik toch heel stil van geworden. Dit verhaal is zo aangrijpend, ook al krijg je maar in grote lijnen het verhaal mee van Elvire. Bedankt Ine om dit te schrijven. Je deed het fantastisch goed, het las als een trein. “Vallen is niet erg, als er maar genoeg supporters zijn om je aan te moedigen weer op te staan”. “Laten we willen zien dat er tussen goed en kwaad nog zoveel grijs is’”
Een heel aangrijpend boek. Bijna ondenkbaar dat iemand zoveel kan meemaken en toch telkens terug probeert te vechten, hoe gehavend ook. Tot het diepste van de ziel onherstelbaar wordt geraakt … Na het lezen van het boek heb ik ook de podcast nog beluisterd, zodanig meegezogen in het verhaal. Onwezenlijk en toch realiteit.
Je mag maar hopen dat de tijden veranderd zijn... Hopelijk? Blijkt nog maar eens hoe belangrijk de kinderjaren zijn voor de rest van een mensenleven...
Heel respectvol geschreven en taalkundig verzorgd. Wat je het meest pakt, is het rauwe levensverhaal zelf natuurlijk. Na vele ups maar vooral vele downs heeft Elvire uiteindelijk maar één wens…
Dit boek is meer dan enkel het levensverhaal van één vrouw. Het vertelt het verhaal van zij die geen kansen en geen stem krijgen. Niemand zou moeten meemaken wat 'Elvire' heeft ondergaan. Je wil tijdens de lectuur vaak denken 'Maar nu zou het toch niet zo...nu zou het toch anders gaan!' terwijl je tegelijkertijd weet dat dat naïef is. Dit verhaal draag ik nog lang met me mee.