Ο άντρας που περπατούσε ανάποδα

by Pavel Kohout, Σόνια Στάμου-Ντορνιάκοβα (translator)

Τι συμβαίνει όταν ο Άνταμ Γιουράτσεκ, καθηγητής Φυσικής Αγωγής και Καλλιτεχνικών στο Λύκειο της πόλης Κ., γίνεται αίφνης ο πρώτος άνθρωπος στον κόσμο που καταργεί τον νευτώνειο νόμο της βαρύτητας και αρχίζει να περπατά στο ταβάνι; Πώς πρέπει να αντιδράσει ο διευθυντής του σχολείου ο οποίος έχει και την ευθύνη της σωστής διδασκαλίας; Πώς πρέπει να τον αντιμετωπίσουν οι πολιτικοί της περιοχής από τη στιγμή που η σκανδαλώδης αυτή πράξη φτάνει στη δημόσια σφαίρα, κλονίζει την κοινωνική ευταξία και επιφέρει τον διχασμό; Πώς πρέπει, εντέλει, να απαντήσει το κράτος που υποτίθεται ότι εγγυάται τα πάντα αλλά συγχρόνως διαβλέπει τη δομική αμφισβήτηση της εξουσίας του; Όταν ο Άνταμ Γιουράτσεκ αποφασίζει να διαδώσει την ανατρεπτική του μέθοδο στον λαό, η κατάσταση θα φτάσει στα άκρα. Το δεύτερο μυθιστόρημα του Πάβελ Κόχουτ κυκλοφόρησε το 1970, την περίοδο κατά την οποία είχε ενταθεί η δίωξή του από το κομμουνιστικό καθεστώς στην Τσεχοσλοβακία. Είναι ένα απολαυστικό βιβλίο που ωριμάζει θαυμαστά στον χρόνο και παραμένει επίκαιρο. Μια ανελέητη σάτιρα, μια σοβαρότατη σπουδή πάνω στο παράλογο, γραμμένη από έναν καταξιωμένο συγγραφέα της Κεντρικής Ευρώπης.

Genres: Czech Literature

272 pages, Hardcover

First published January 1, 1970

About the author

Pavel Kohout is a Czech and Austrian novelist, playwright, and poet. He was a member of the Communist Party of Czechoslovakia, a Prague Spring exponent and dissident in the 1970s until he was expelled to Austria. He was a founding member of the Charter 77 movement.

Reviews

[Nati Korn · Rating 5 out of 5]

יש דברים מענגים יותר מאשר ספרות צ'כית?

אל הספר הזה הגעתי לאחר שצפיתי ביוטיוב בהרצאה של הנרי אונגר הנדיב על ריאליזם מאגי, בה המליץ עליו. לאחר מכן התברר שהוא גם ייחד לספר שתי הרצאות שלמות שעוסקות רק בו (בהן צפיתי לאחר הקריאה). סיפור הומוריסטי-טראגי, על מורה לחינוך גופני וציור המוצא דרך להתגבר על כוח המשיכה ולהלך על התקרה. הסיפור מוצג כשחזור של הפרשה, ממסמכים בני התקופה, שנחקרו על-ידי המחבר קוהוט. הסיפור מסופר בעצם על-ידי אוסף המסמכים הללו (סיכומי שחזורים, חקירות משטרה, פרוטוקולים של ישיבות מועצה, מכתבים אישיים, נאומים, החלטות של גופים שונים ועוד...) הסיפור הוא למעשה ניסיון להסביר תופעה אחת בלתי מוסברת מנקודות מבט שונות ומשונות (ובפרט זו האישית של המורה עצמו).

העובדה שהמורה, אדם יורצ'ק, הצליח לבטל למעשה חוק טבע, אינה עוברת בשלום ויוצרת תגובת שרשרת של אירועים שונים ומשונים המשפיעים הן על הכלל ובמיוחד על אדם יורצ'ק המסכן עצמו, מעין פורסט גאמפ צ'כי בזמן שלטון הקומוניסטים. כאמור זהו ספר מצחיק וגם נוגע ללב. פרודיה על המצב האנושי והאהבה וסאטירה על החיים במדינה קומוניסטית (קומוניסטית לייט) ועל בירוקרטיה. מלבד קומדיה פרועה יש כאן הרבה אזכורים ליצירות צ'כיות נודעות. ממצבו האבסורדי של האדם אצל קפקא, דרך ספריו של צ'אפק (ובמיוחד "המלחמה בסלמנדרות", שגם מזכיר אותו בסגנון הכתיבה), מילן קונדרה והחייל האמיץ שוייק (הגיבור קובע פגישה בשש אחרי המהומה – מבלי שהוא מכיר את כתביו של האשק!). ישנם אפילו כמה קטעים מצחיקים ביותר, כמו חקירתו של המורה לפיסיקה במשטרה ותיאור ה"טיפולים" השונים שאדם יורצ'ק מקבל מידי פסיכולוגים ופסיכיאטרים מאסכולות שונות ומשונות (כולם כמובן מטורפים על כל הראש).

[Αθηνά Σουκλιφάρη · Rating 4 out of 5]

Η μητέρα του Άνταμ Γιουράτσεκ μια μέρα ξυπνάει και βρίσκει το μοναχογιό της να στέκεται στο ταβάνι! Η επινόηση του Καφκικού ήρωα από τον Πάβελ Κόχουτ εξυπηρετεί την ανάγκη του συγγραφέα-μέσω της μορφής ενός επινοημένου ντοκουμέντου-να εξιστορήσει τη δολοφονία (1968)της προσπάθειας εκδημοκρατισμού του σοσιαλισμού της σοβιετικής Τσεχοσλοβακιας. Το πείραμα καταπνίγεται τον Αύγουστο με την εισβολή των τανκς (Σύμφωνο της Βαρσοβίας). Άλλωστε την ίδια περίοδο παύει η καριέρα του ιδίου ως θεατρικού συγγραφέα. Μέσα από το χιούμορ, αλλά και με καυστικό και ειρωνικό τρόπο ο συγγραφέας μεταφέρει στον αναγνώστη την απεγνωσμένη προσπάθεια ενός ανθρώπου που πασχίζει να αποδείξει πως αντιτίθεται στο νόμο του Νεύτωνα, ενώ δε βρίσκει τη σύμφωνη γνώμη όλων, καθώς ακόμα και αυτοί που τάσσονται υπέρ του καταλήγουν να τον προδώσουν χάριν μιας βολικής"θεσούλας". Ο ήρωας πασχίζοντας να τα καταφέρει συντρίβεται διαρκώς υπό το πολιτικό καθεστώς, τους ιερείς, τους καθηγητές και τους εκάστοτε επιθυμούντες την καθεστηκυία τάξη, γεγονός που αποστραγγίζει τον ανθρώπινο παράγοντα. Άπαντες εκμεταλλεύονται το γεγονός δηλώνοντας ερωτευμένοι με τον Νευτώνιο νόμο της βαρύτητας. Αληθινά πρόσωπα και μυθοπλασία μέσω συμβολισμων και αλληγορικής χρήσης μπλέκονται σε ένα γοητευτικό και επίκαιρο μυθιστόρημα, με την έλλειψη τελείας εντός μακροπερίοδου λόγου να συνταράσσει την αναγνωστική γαλήνη, προκαλώντας μικρά ηλεκτροσόκ στο μυαλό του αναγνώστη καθώς συνθλίβει στον παγωμένο του ωκεανό διαρκώς την ελπίδα "γιατί κάθε αλήθεια θέλει την κατάλληλη στιγμή. Και η πρόωρη αλήθεια είναι υπό συγκεκριμένες συνθήκες χειρότερη από μια αναλήθεια." Νομίζω πως τούτο το ιδιαίτερο μυθιστόρημα σε κάνει να θέλεις να καπνίσεις ένα τσιγάρο έστω κι αν δεν είσαι καπνιστής, καθώς θα αναστοχάζεσαι σχετικά με τη Διακήρυξη των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων.

[Aggeliki Spiliopoulou · Rating 4 out of 5]

Ο Άνταμ Γιουράτσεκ, καθηγητής Φυσικής Αγωγής και Καλλιτεχνικών στο Λύκειο του Κ., στις 4 Μαρτίου του 19--, αντιτίθεται στον βασικό νόμο της Φυσικής και περπατά στο ταβάνι. Νικά τη δύναμη της έλξης της Γης, αψηφά τον θεμελιώδη νόμο της βαρύτητας του Νεύτωνα και αναιρεί μια Αρχή γκρεμίζοντας έναν εκ των βασικών πυλώνων των θετικών επιστημών.
Με τη δύναμη της βούλησης και του νου ακυρώνει το νευτώνειο νόμο της βαρύτητας προκαλώντας κοινωνική και πολιτική αναταραχή.
Συνάδελφοι, προϊστάμενοι, εκπρόσωποι του Κράτους, προσπαθούν να διατηρήσουν ισορροπίες. Αποκρύπτοντας το συμβάν επιδιώκουν την αποσόβηση ανατρεπτικών δράσεων και αποκλιμάκωση των κοινωνικών εντάσεων. Η προσπάθεια τους αυτή αποτυγχάνει παταγωδώς. Η κοινωνία διχάζεται, υπέρμαχοι και πολέμιοι των νέων δεδομένων συγκρούονται. Οι εκπρόσωποι της εξουσίας φοβούνται τις προεκτάσεις μιας τέτοιας ανατροπής.
Με χιουμοριστικό, σατυρικό και άκρως καυστικό τρόπο ο Κόχουτ στηλιτεύει την πολιτική κατάσταση στην Τσεχοσλοβακία.
"οι τρελοί που ήθελαν να νικήσουν την πολιτική βαρύτητα χάνονται στη λήθη, ενώ στο ταβάνι της δημοκρατίας περπατάνε χαρούμενα όλοι οι πολίτες."
Παρότι υπήρξε μέλος του Κομμουνιστικού Κόμματος της Τσεχοσλοβακίας για πολλά χρόνια, λόγω της συμμετοχής του στη "Χάρτα 77" για τα ανθρώπινα δικαιώματα, απελάθηκε από τη χώρα του. Ζώντας πλέον στην Αυστρία από συγγραφέας θεατρικών έργων μεταμορφώνεται σε πεζογράφο. Με το στοιχείο του παραλόγου στην αφήγηση του, εντάσσοντας το κωμικό στοιχείο, αποκαλύπτει την πραγματικότητα και αφυπνίζει τους αναγνώστες
Υιοθετώντας διαφορετική εσωτερική δομή και μορφολογικά τεχνάσματα, το παράδοξο γίνεται μέσο δήλωσης της αντίθεσης στις υπάρχουσες κοινωνικοπολιτικές συνθήκες και η ανθρώπινη κατάσταση με χλευαστική διάθεση περιγελάται μεταστρέφοντας τις ισχύουσες Αρχές.

[Booklists_ Catherine · Rating 4 out of 5]

Το βιβλίο αυτό κυκλοφόρησε το 1970 και θα πω ότι μοιάζει πιο επίκαιρο από ποτέ.Αρχικά να σας πω ότι η γραφή του δεν είναι καθόλου εύκολη, θέλει απόλυτη συγκέντρωση και ίσως διάβασμα τη μια σελίδα ξανά και ξανά αλλά ο αλληγορικος χαρακτήρας που ήθελε να πετύχει είναι ΚΑΤΑΠΛΗΚΤΙΚΟΣ. Σκεπτόμενη όσα ζούμε τα τελευταία δύο χρόνια με τον covid και ειδικά αναλογιζομενη τους υγειονομικους που είναι τόσους μήνες άνεργοι απλώς επειδή είχαν διαφορετικά πιστεύω και τους αφαίρεσαν κάθε δικαίωμα ελευθερίας λόγου και εργασίας, η δικτατορία και το συγκεκριμενο ανάγνωσμα βρίσκουν απόλυτο ταίριασμα. Διαβάζοντας το καταλαβαίνεις ότι έχει έντονο πολιτικό υπόβαθρο και εκφράζει όσα θέλει να πει με απόλυτη λεπτομέρεια και ένα κρυφό επαναστατικό ύφος που αποζητά δικαιωση για κάτι διαφορετικό που θέλει να πιστέψει κάποιος εφόσον δε βλάπτει τους γύρω του. Πλέκει τις ψυχικές ασθένειες, καθώς ο ο καθηγητής αντιμετωπιστηκε σαν τρελός, με τα πιστεύω του και την ανάγκη του να αποδείξει όσα πίστευε. Μέχρι που κουράστηκε.....εξάλλου αν κάποιος δε θέλει να πιστέψει, κυριολεκτικά ανάποδα να περπατήσεις μπροστά του θα νομίζει ότι ζαλίστηκε και βλέπει περίεργα πράγματα.
Μου αρεσε πολυ που ανέλυε πλήρως τον τρόπο συνταγογραφησης και αντιμετώπισης της "ασθενειας" του Γιουρατσεκ.

[Argiris Fakkas · Rating 2 out of 5]

Παρότι το βιβλίο έχει έναν ιντριγκαδόρικο τίτλο και γράφτηκε με σκοπό να αναπλάσει με αλληγορικό τρόπο την Άνοιξη της Πράγας, δεν μπορώ να πω ότι με συγκίνησε ιδιαίτερα. Το μισό του κάθε κεφαλαίου είναι πιο άμεση λογοτεχνική περιγραφή, με γεγονότα που συμβαίνουν γύρω από τη ζωή του Άνταμ Γιούρατσεκ, του πρώτου ανθρώπου που κατανικά τον νόμο της βαρύτητας περπατώντας στα ταβάνια. Αυτό είναι το πιο ενδιαφέρον τμήμα του βιβλίου. Το υπόλοιπο μισό του κάθε κεφαλαίου αφιερώνεται σε δημοσιεύσεις, εκθέσεις και αναφορές διάφορων υπαλλήλων, καθηγητών και πολιτικών γύρω από τις συνέπειες που έχει αυτό το γεγονός. Οι περισσότερες από αυτές ήταν αρκετά ανιαρές.

Κάποιες πτυχές της ζωής του Γιούρατσεκ, όπως ο έρωτας του για την Κατερίνα Χόροβα, η σχέση με τη μητέρα του και με τον διευθυντή και φίλο του Βόρατσεκ, παρουσιάζουν ενδιαφέρον, όμως γενικότερα η ελάχιστη παρουσία του διαλόγου στο κείμενο, η έμφαση σε ανούσιες λεπτομέρειες, τα δύσκολα ονόματα και η έμφαση στην πολιτική και τη δικαστική πλευρά του αφηγήματος δεν με έκαναν να το απολαύσω ιδιαίτερα. Η αρχή είναι αρκετά καλή όσο όμως προχωράει το μυθιστόρημα, τόσο πιο βαρετό γίνεται δυστυχώς.



1: Ένα πρωί η χήρα μητέρα του καθηγητή Φυσικής Αγωγής και καλλιτεχνικών, Άνταμ Γιουράτσεκ μπαίνει με το πρόγευμα στο δωμάτιό του. Της πέφτει ο δίσκος όταν διαπιστώνει ότι ο γιος της είναι ανάποδα στα ταβάνι και αρχίζει να τρέχει πανικόβλητη για μια σκάλα. Αυτός προσπαθεί να την ηρεμήσει, της λέει ότι χάρη σε έναν μαθητή του που άναψε φωτιά συγκεντρώνοντας με έναν φακό τη δύναμη του ήλιου σε ένα σημείο, έτσι κι αυτός συγκεντρώνοντας τη δύναμη του μυαλού του σε έναν στόχο νίκησε τη βαρύτητα και μπορεί να στέκεται και να περπατά στο ταβάνι. Η μητέρα ξεσπά σε κλάματα -χαράς όμως- για το κατόρθωμα του γιου της. Ακολουθεί ένα έγγραφο κατάθεσης του Φυσικού του σχολείου, Βίλιμπαλντ Μπλάχα, στο οποίο γίνεται εμφανές ότι ο καθηγητής Φυσικής αντιμετωπίζει ψυχολογικά προβλήματα μετά που διαπίστωσε ότι ο συνάδελφός του κατέρριψε το νόμο της βαρύτητας. Ο Βίλιμπαλντ αναφέρει συχνά τη εν διαστάσει σύζυγό του Ελίζαμπεθ και μετανιώνει για την επιλογή του να αφιερώσει τις σπουδές του στον Νεύτωνα και τη φυσική.

2: Στο συμβούλιο των καθηγητών ο Γιουράτσεκ πετάει προς το ταβάνι, η καθηγήτρια Μαθηματικών Χόροβα λιποθυμά και κατεβαίνει πάλι κάτω για να της προσφέρει το μαντήλι του. Ο Γιουράτσεκ θυμάται τα παιδικά του χρόνια όταν αγαπούσε τη θέα στη μικρή αποβάθρα του σταθμού των τρένων και όταν τον πείραζαν τα άλλα παιδιά μέχρι που η μικρή ξανθή κόρη της μαγείρισσας του είπε ότι θα τον παντρευτεί και θα τους βαρέσει όλους. Σε έναν αγώνα δρόμου προς έκπληξη των φίλων του τερματίζει πρώτος. Η καταγραφή του συμβουλίου των στελεχών του κόμματος της πόλης Κ. ακολουθεί. Ο σύντροφος Κρέπερατ δυσκολεύεται να πιστέψει αυτά που του λένε οι Χαμπλ και Μάρες ότι ένας καθηγητής περπάτησε στο ταβάνι. Ο διευθυντής Βόρατσεκ το επιβεβαιώνει, όπως και ο Νόχινεκ. Ο Κρεπέρατ θέλει να δει με τα μάτια του αυτό το περίεργο φαινόμενο.

3: Μαθαίνουμε για τα παιδικά χρόνια του Γιουράτσεκ και ειδικότερα το ατύχημα που είχε ο πατέρας του με το τρένο, σκοτώθηκε ενώ ήταν μεθυσμένος. Ως αποτέλεσμα ο γιος του ορκίστηκε να μην πάρει ποτέ μέσο μεταφοράς και να μην πιει αλκοόλ. Ήταν από τους χειρότερους μαθητές της τάξης του, μετά που γνώρισε όμως την Κατερίνα Χόροβα μεταμορφώθηκε σε άριστο μαθητή. Θέλησε να σπουδάσει Φυσική αγωγή και καλλιτεχνικά παρά τις πιέσεις των καθηγητών του για κάτι καλύτερο. Ήταν πολύ γρήγορος στην κολύμβηση. Τελευταία διαισθάνθηκε κάτι να αλλάζει στη συμπεριφορά της Χόροβα που δυσαρεστήθηκε από την απόφαση του να μην πάρει αμάξι. Στην στενογραφική καταγραφή ο Μάρες αναφέρει ότι 105 χρόνια πριν τον Μπέντζαμιν Φραγκλίνο, ο Πρόκοπ Ντίβις ανακάλυψε το αλεξικέραυνο στο Πρζίμιετιτσε, όμως οι προληπτικοί χωριάτες κατέβασαν και έσπασαν τον μηχανισμό του! Δεν θα επιτρέψει να γίνει το ίδιο από τον Κρέπερατ με τον Γιούρατσεκ που ανακάλυψε τη νίκη εναντίον της βαρύτητας. Η συνεδρίαση αποφασίζει να προστατευτεί η ανακάλυψη του καθηγητή και να αντικατασταθεί ο Κρέπερατ από τον Μάρες.

4: Η μητέρα του Γιούρατσεκ αρχικά θεωρούσε πολύ τσαπερδόνα τη Χόροβα όμως αργότερα συμβιβάστηκε με την ιδέα της παντρειάς του γιου της. Περίμενε να κάνει πολλά παιδιά. Στην ακαδημία έπαιζαν ένα παιχνίδι στο οποίο στοιχημάτιζαν ποσά γύρω από τις γνώσεις του Γιούρατσεκ για διάφορα αθλητικά ρεκόρ που τα ήξερε όλα. Παρόλα αυτά ξεχνούσε αμέσως μετά τις εξετάσεις τα ονόματα. Όταν άρχισε να διδάσκει τον έβαλαν να κάνει ομιλία για τον Γιαν Χους κι αυτός μίλησε για τον τρόπο καύσης της ατμομηχανής. Κινδύνεψε να απολυθεί, ο Βόρατσεκ πρότεινε να μιλά αυτός στη θέση του. Ο ταχυδρόμος φέρνει γράμμα από τον θείο του και τους λέει για το μυστικό ψήφισμα. Το γράμμα είναι ανορθόγραφο και αναφέρει τα νέα του αδερφού της μητέρας του Γιούρατσεκ, το ρολόι με τον κούκο το πούλησε. Ο Γιούρατσεκ παραχωρεί συνέντευξη στον φερέλπιδα μαθητή του Κλόκοτς, το οποίο δημοσιεύεται σε μια εφημερίδα. Ο Κλόκοτς αναφέρει ότι διέλυσε το ρεκόρ του άλματος εις ύψος. Κάνει και μία επίδειξη κατανίκησης της βαρύτητας.

5: Ο Γιούρατσεκ ήταν παράξενος νέος, στα φοιτητικά του χρόνια του άρεσε να πλέκει, ενώ οι άλλοι έκαναν σεξ, ανέπτυξε επίσης ένα ενδιαφέρον για την ινδική λογοτεχνία και τη γιόγκα, η οποία ήταν απαγορευμένη στο κομμουνιστικό καθεστώς. Έμαθε τα διάφορα είδη γιόγκα που μοιάζανε με τις ασκήσεις εδάφους της Φυσικής Αγωγής στο σχολείο. Μια μέρα όταν πήγε να επισκεφτεί την αγαπημένη του Κατερίνα Χόροβα, στο κατάστημα υποδημάτων που δούλευε, αυτή γύρισε απότομα, τον αγκάλιασε και τον αποκάλεσε αγαπημένε μου Γίρκα! Ακολουθεί ανάμνηση της Χόροβα στην οποία εκθέτει ότι έβρισκε παράξενο τον Γιούρατσεκ, θυμόταν ότι κάτι του είχε πει μικρή, αλλά δεν καταλάβαινε γιατί έπρεπε να τον παντρευτεί. Ανέπτυξε δεσμό με τον Γίρζι Κατόλικ, με τον οποίο κλέφτηκε και αργότερα παντρεύτηκε, χαρίζοντάς του 8 κόρες και 24 εγγόνια. Στη συνέχεια υπάρχει ένα αγγελτήριο θανάτου της Κατερίνας Χορόβα. Στα απομνημονεύματα ενός πρωθυπουργικού σωματοφύλακα εξιστορείται πως ένας υπουργός ενημέρωσε τον πρωθυπουργό για το πως ο Γιούρατσεκ νίκησε τη βαρύτητα και πως οι κάτοικοι το απέκρυψαν για να πατεντάρουν την ανακάλυψη. Ονομάζουν το συμβάν υπόθεση ΣΚΟΥΠΑ.

6: Ο Γιούρατσεκ φεύγει σαν κυνηγημένος από το κατάστημα, λέγοντας σε όλους ότι η Χόροβα χάρηκε πολύ επειδή θα έκανε μια μεγάλη παραγγελία, προστατεύοντας έτσι την τιμή της. Η λέξη ανίκανος είναι συνεχώς μέσα στο μυαλό του όπως και η κατηγορία της Χόροβα ότι δεν θα έχει έναν ψεύτη και χέστη στο κρεβάτι της. Πηγαίνει σε ένα μπαρ και λέει στον μπάρμαν να του βάλει ρούμι. Ακολουθεί μια γνωμάτευση της Ακαδημίας Επιστημών όπου τονίζεται η αξία των επιστημονικών ανακαλύψεων έναντι των μύθων και των παραμυθιών, αναφέρεται η θεωρία του καυτού θανάτου του σύμπαντος που ανησύχησε τον κόσμο τον 19ο αιώνα και επισημαίνεται η αξία του νόμου της βαρύτητας του Νεύτωνα. Ανακοινώνεται ότι δεν αλλάζει η διδασκαλία της Φυσικής στα σχολεία, ενώ η Εκκλησία επισημαίνει την αξία των επιστημονικών ανακαλύψεων και ζητάει να μην μειώνεται η αξία των πραγματικών θαυμάτων. Ακόμη όλα τα ρεκόρ του στίβου ισχύουν ως έχουν και θα γίνονται ψυχομετρικά τεστ στους αθλητές.

7: Ο Γιούρατσεκ πίνει ρούμι και σφηνάκια στο μπαρ μέχρι που μια ομάδα εργατών από ένα εργοστάσιο όπλων τον αναγνωρίζουν και κάθονται να πιούν μαζί του. Τον θαυμάζουν αφού ξέρουν ότι είναι αυτός που περπατά στο ταβάνι. Όταν όμως του ζητάνε επιτακτικά να τους κάνει μια επίδειξη αυτός αδυνατεί και το ρίχνει στο αλκοόλ, που παραδόξως δεν τον πειράζει. Ο μπάρμαν του ζητάει να τον πληρώσει ένα εξωφρενικό ποσό που δεν έχει και εκείνη τη στιγμή μπαίνουν μέσα ο Βοράτσεκ μαζί με τον υπουργό τουρισμού και άλλους κυρίους. Σε μια ομιλία του ο Χαμπλ λέει πως πήρανε τη λάθος απόφαση επειδή αυτός ήτανε στον οδοντίατρο και κατηγορεί τον Μάρες και τον Κρέπερατ. Αποφασίζουν να γίνει επίπληξη στον Γιούρατσεκ και να τιμωρηθεί για τα πειράματά του με περισσότερες ώρες διδασκαλίας και να τοποθετηθεί ανδριάντας του Νεύτωνα. Ο υπουργός τουρισμού αναφέρει στον πρωθυπουργό ότι έβαλε όλους τους καθηγητές να υπογράψουν ότι δεν είναι πράγματι τον Γιούρατσεκ να περπατά στο ταβάνι, ότι ήταν ένα όνειρο. Όλοι υπογράφουν εκτός από τον καθηγητή φυσικής Βίλιμπανλντ για τον οποίο προτείνει δυσμενή μετάθεση σε σχολείο για παιδιά με ειδικές ανάγκες.

8: Ο Χαμπλ, ο Βόρατσεκ και ένα γιατρός έρχονται να πάρουν τον Γιούρατσεκ που έχει χάσει την ικανότητα να ανεβαίνει στο ταβάνι. Παίρνει 67 υπνωτικά χάπια και του κάνουν πλύση στομάχου στο ξενοδοχείο αφού ο Χαμπλ δεν ήθελε να ρισκάρει επ’ ουδενί την ζωή του προστατευόμενού του. Ο Βόρατσεκ πήρε πολλά κιλά από τότε που παντρεύτηκε και οι μαθήτριές του τον έλεγαν ελέφαντα και ντόνατς. Η ομιλία αρχίζει και οι σύντροφοι που ακούνε τον Χαμπλ καταλαβαίνουν ότι θα κυβερνιόνται πλέον πολύ σκληρότερα από τον Μάρες. Ο Γιούρατσεκ βλέπει στο πλήθος τη μητέρα του με τον θείο του και χαίρεται. Όταν είναι η σειρά του να βγάλει λόγο ανακαλύπτει ότι ασυναίσθητα ανέβηκε στο ταβάνι, είχα πλέον ξανά αυτή την ικανότητα και όλοι οι παριστάμενοι διαλύθηκαν με τρόμο, φωνές και δύο πυροβολισμούς. Η μητέρα του κλαίει ξανά από ευτυχία, ενώ ο θείος του δίπλα της είναι συγκρατημένος. Υπάρχουν δύο προκηρύξεις η μία από τους νέους που στηρίζουν τον Γιούρατσεκ και η άλλη από ηλικιωμένους που καταφέρονται εναντίον των διανοούμενων που παρασύρουν τα παιδιά και τα εγγόνια τους, για να περπατούνε ανάποδα. Η κυβέρνηση με στρατιωτικό νόμο απαγορεύει σε όλους να περπατάνε στα ταβάνια, να πετάνε χωρίς τη βοήθεια μοτέρ και να διαδίδουν δηλώσεις εναντίον του νόμου της βαρύτητας του Νεύτωνα. Ο περιφερειακός εισαγγελέας διατάσσει την άμεση κράτηση του Άνταμ Γιουράτσεκ.

9: Έρχονται και συλλαμβάνουν τον Γιούρατσεκ παρά τις προσπάθειες της μητέρας και του θείου του να τους καθυστερήσουν για να βρει χρόνο να διαφύγει. Οι νεότεροι τον επευφημούν, ενώ οι ηλικιωμένοι χαίρονται που έχει συλληφθεί. Ο ίδιος θυμάται τους περιπάτους του στην πόλη και λυπάται που περπατούσε χωρίς να θαυμάσει τη φύση, αν ήταν ελεύθερος θα χαιρόταν με το κάθε λουλουδάκι, θα σκόνταφτε σε όλες τις λακκούβες που τις έβλεπε τώρα σαν σύμβολα ελευθερίας. Ακολουθεί η γνωμάτευση του λέκτορα Πλασέντα, από τον οποίο ζητείται να εξετάσει αν ο ανακρινόμενος ΧΨ υπόκειται του νόμου της βαρύτητας και να εξηγήσει το φαινόμενο. Μέσω διαφόρων πειραμάτων με καλώδια και ειδικά μηχανήματα, και υπό την παρουσία του ανακριτή, του φύλακα και του γιατρού των φυλακών, ο Πλασέντα αποφαίνεται ότι ο εξεταζόμενος μπορεί όντως να υπερνικήσει τη βαρύτητα για απεριόριστο χρονικό διάστημα κατά βούληση και δεν μπορεί να εξηγήσει το φαινόμενο. Ο δόκτωρ Έμεριχ Ντούριχ με ειδική ανακοίνωση επιτίθεται σε αυτή τη γνωμάτευση του Πλασέντα και την εντάσσει στο πλαίσιο μιας επικίνδυνης προπαγάνδας. Το κείμενο το γράφει με το αίμα του. Οι δύο δόκτορες αντιπαρατίθενται μπροστά στον γενικό εισαγγελέα Μπορ, ο οποίος βρίσκει περισσότερο επιθυμητή την άποψη του Ντούριχ, που ισχυρίζεται ότι δεν είδε ποτέ κανέναν να περπατά στο ταβάνι. Έτσι ο Ντούριχ ��ίνεται βουλευτής, ενώ ο Πλασέντα ανακρίνεται για οικονομικό σκάνδαλο. Ο ανακριτής Έντγκαρ Μπλιν αντίθετα θεωρεί ότι η γνωμάτευση του Πλασέντα εμπεριέχει πολλά αποδεικτικά στοιχεία και συμφωνεί με αυτήν. Στο τέλος της αναφοράς του Μπλιν υπάρχει μια παράξενη πρόταση όπου φαίνεται να κάνει χρήση μαριχουάνας.

10: Ο Γιούρατσεκ είναι στη φυλακή και σκοπεύει να γίνει αντι-Γαλιλαίος και να υπερασπιστεί την αλήθεια του. Στην περιφερειακή φυλακή που μεταφέρθηκε οι φύλακες μαζεύονται έξω από το κελί του και έτσι βρήκαν την ευκαιρία να δραπετεύσουν δύο σιαμαίοι κρατούμενοι, κι έτσι μεταφέρεται σε νέες φυλακές. Προσλήφθηκαν αναλφάβητοι φύλακες και τελικά από την Αφρική για να μην ξέρουν λέξη τσεχικών. Τελικά έμαθαν κι αυτοί, μάλιστα ο Γιούρατσεκ τους έμαθε Θανάση στα χαρτιά. Δικάζεται τελικά στην κεντρική αίθουσα του Δικαστικού Μεγάρου, τον οδηγούν εκεί μέσα σε ένα γυάλινο, χαμηλό κουβούκλιο για να μην πάει στο ταβάνι. Κλείνει το μάτι στη μητέρα του που κάθεται στην πρώτη σειρά με τον θείο του. Ακούγεται μια κραυγή από έναν μεσήλικο άντρα που φωνάζει ότι πάλι περπατάει στο ταβάνι! Σε μια τηλεοπτική μετάδοση ο γενικός διευθυντής της τηλεόρασης σχολιάζει ότι ο κύριος που κραύγασε ήταν ο διευθυντής Βόρατσεκ, ενώ ο Γιούρατσεκ παρέμενε μέσα στο γυάλινο κλουβί του. Ισχυρίζεται ότι ήταν θύμα, όπως και πολλοί άλλοι, μιας ομαδικής ύπνωσης και ότι ο καθηγητής Φυσικής ποτέ δεν νίκησε τη βαρύτητα. Υπάρχει η διαθήκη του Βόρατσεκ στην οποία δηλώνει στα τέσσερα παιδιά του ότι τον αδικήσαν, ότι ψευδομαρτύρησε στη δίκη του Γιούρατσεκ, γιατί σε αντίθετη περίπτωση δεν θα παρέμενε στη θέση του διευθυντή του σχολείου, τα παιδιά του πήρανε το μέρος του Γιούρατσεκ, ενώ χρησιμοποίησαν το παράδειγμα του Γιαν Χους για να κατηγορήσουν τον πατέρα τους. Η απόφαση της δίκης είναι ότι ο Γιούρατσεκ απαλλάσσεται από τις νομικές ευθύνες, θα πρέπει όμως να εγκλειστεί σε ψυχιατρικό ίδρυμα. Ο ασθενής είναι αρκετά αυθάδης προς τους γιατρούς και ζητάει να περάσει από ψυχιατρικό έλεγχο όλο το υγειονομικό και νομικό προσωπικό.

11: Ο Γιούρατσεκ είναι στο ψυχιατρείο υπό την επίβλεψη του επιμελητή Πόλονι. Ο επιμελητής καμώνεται ότι θεωρεί κι αυτός ότι η βαρύτητα είναι ένα από τα κακά του κόσμου, ο ασθενής ανοίγεται και του εκμυστηρεύεται τη μέθοδο του. Ο Πόλονι αρχίζει χρησιμοποιώντας αρχαίες και κλασικές θεραπείες και μετά περνά τις πιο σύγχρονες, όπως το ηλεκτροσόκ και τα φάρμακα. Ο Γιούρατσεκ χάνει 30 κιλά, δεν θυμάται ούτε το όνομά του, ούτε τι προσπάθησε να κάνει. Τότε κάνει τη επίσκεψή της η επιτροπή και όταν ένα μέλος της ρωτά τι κάνει εκεί ο ασθενής, ο Πόλονι απαντά ότι ο Γιούρατσεκ ήταν συνεργάσιμος, γιατί λοιπόν ως ανταμοιβή να μην του επιτρέψει να χαλαρώσει λίγο στο ταβάνι. Ο λέκτορας Σάντα Καπρ στέλνει επιστολή στον φίλο του και λέκτορα Μίλος Μάκοβετς Smith & Wesson ότι παρά την δικαστική απόφαση, οι ειδικοί και ο ίδιος προσωπικά νομίζουν ότι ο Γιούρατσεκ ξεπερνά την γήινη έλξη και ότι μάλλον υπνωτίζει τον εαυτό του. Ο Μάκοβιτς αποκαλύπτει ότι κι αυτός είχε ερωτευτεί την Κατερίνα Χόροβα και ότι κι αυτός έκανε μερικά βήματα στο ταβάνι για λίγα δευτερόλεπτα. Υπάρχει μία απομαγνητοφωνημένη συνεδρία του Γιούρατσεκ στον φροϋδιστή καθηγητή Ζίγκμουντ Ανγκστ που αποφαίνεται ότι ο ασθενής έχει καταπιεσμένη αιμομιξία επειδή δεν θήλασε και ανεβαίνει στο ταβάνι επειδή θέλει να δει το στήθος της μητέρας του από ψηλά!

12: Ο Γιούρατσεκ ρίχνει κάτω και πατά τα γυαλιά του δόκτωρα Ανγκστ. Ο νέος επιμελητής του είναι ο Νόβοσαντ, ο οποίος είναι υπέρμαχος του LSD και του δίνει μια ποσότητα ναρκωτικού. Ο Γιούρατσεκ βλέπει περιστατικά προτού καν γεννηθεί, όπως την προ-προ γιαγιά του, μέχρι που ίπταται και παίρνει μαζί του τον Νόβοσαντ που τον κρατούσε. Δύο αεροπλάνα πετάνε για να αναχαιτίσουν αυτό το άγνωστο αντικείμενο, αλλά ευτυχώς το στηθοσκόπιο του γιατρού δεν τραβάει τις ρουκέτες. Επιστρέφουν σώοι στη γη, ο Νόβοσαντ παραιτείται. Νέος διευθυντής αναλαμβάνει ο Τάγιετς, υποστηρικτής του συμπεριφορισμού. Προσπαθεί να δελεάσει τον ασθενή με παιχνίδια ενόσω είναι κάτω στη γη, που του τα έπαιρναν όταν ανυψωνόταν. Ο Γιούρατσεκ έπαιζε παιχνίδι με τον ίδιο μηχανοδηγό, οπότε κατάλαβε ότι θα ήταν αδύνατο να γίνει και έχασε κάθε ενδιαφέρον να γίνει καλά και η ομάδα του Τάγιετς διασκορπίστηκε. Η νέα ειδική ομάδα είναι πιο αυστηρή και δεν τον αφήνει καθόλου να αιωρείται. Τον συλλαμβάνουν και τον χαστουκίζουν όταν το κάνει. Ακόμα του βάζουν βελόνες στο ταβάνι για να μην ανεβαίνει και του βάζουν να ακούει τα Principia του Νεύτωνα, μια δήλωση της μητέρας του ότι τον αποκηρύττει, περιγραφές από τη σεξουαλική ζωή της Χόροβα, αναρωτιούνται αν και τα κόπρανά του αιωρούνται όπως αυτός. Τελικά σπάει και επαναλαμβάνει τον νόμο της βαρύτητας κάτι που προκαλεί συγκίνηση και στους βασανιστές του. Του λένε ότι μπορεί να περπατήσει ξανά στο ταβάνι, μόλις όμως επιχειρεί να το κάνει διαπιστώνει ότι δεν μπορεί λόγω τρέμουλου και ναυτίας. Η θεραπεία έχει πετύχει και οι βασανιστές του συγχαίρονται μεταξύ τους και τον επαινούσαν. Όταν ρωτάει τον μεγάλο Κάρελ πως λέγεται η μέθοδος θεραπείας, αυτός απαντά brainwashing. Ο Άλφρεντ Χόλετσεκ-Γιούρατσεκ αποκαλύπτει πως ο πατέρας του Γιούρατσεκ δεν είναι ο μηχανοδηγός αλλά ο θείος του αλλά ο ισχυρισμός του δεν γίνεται να επιβεβαιωθεί.

13: Ένας γέρος άνδρας που δεν θυμάται το όνομά του, μόνο τον αριθμό 141041 επαναλαμβάνει, ανακαλύπτεται από υπαλλήλους της UNESCO. Τον στέλνουν στο Ντάρλινγκτον της Αγγλίας όπου υπάρχει το σπίτι όλων των συνταξιούχων σιδηροδρομικών υπαλλήλων. Ο Γιούρατσεκ ήταν ιδιοφυΐα και πολύ μπροστά για την εποχή του.

[Siv30 · Rating 2 out of 5]

בשנת 19XX מצליח אדם יוראצ`ק, פרופסור לציור ולחינוך גופני במכון הפדגוגי בעיר ק` שבצ`כוסלובקיה, לגבור על כח המשיכה ולהפר את החוק של ניוטון תוך שהוא מטייל על התקרה.

הגילוי המרעיש הזה, מביא לידי טלטלה את אושיות הממסד השמרני המנסה לא רק להפריך את הגילוי אלא גם למנוע מאחרים לפרוץ את הגבולות ולהלך על התקרות.

על מנת "לשבור" את הפרחח הממסד מחליט לערוך לפרופסור יוראצ`ק משפט ולהוכיח אותו על מעלליו.

הסיפור הוא מעין יומן המשחר מתוך מכתבים, מזכרים, עדים ומתוך כתבי המשפט את השתלשלות העיניינים. הוא מתחיל טוב ומשעשע אבל לאט לאט הוא גולש לברברת מיותרת, תוך חזרה באנלית ובכלל לא משעשעת על הדברים.

בשלב מסוים לא רק שהחיוך נמחה מפני אלא שגם ירדו לי דמעות מרוב פיהוקים על השיעמומון אליו הספר התפתח.

התפלאתי על הדבר, שכן אני זוכרת ביקורות נלהבות על הספר גם באתר האגודה למד"ב (או משהו בסגנון הזה), גם באמזון וגם אצלנו בפורם. לכן תהיתי מהו שורש העניין, של המפלה המבישה הזו שחוויתי.

אחת מהבעיות המרכזיות של הספר, הוא התרגום שלו. אומנם התרגום לא כלכך ישן (רק 25 שנים) אבל עדין האנכרוניזם בולט בו על כל צעד ושעל.

בעיה אחרת היא שהבדיחות (שאני בטוחה שפספסתי את מהותן) לא הצחיקו אותי. היו אומנם קטעים משעשעים, אבל הם טבעו במדבר הצחיח של המלל האינסופי החוזר ומתאר את נסיבות חיו של גיבור הפרשה אדה יורצאק ואת המערכה הריגשית בה הוא נתון.

התחביר של הספר מוזר ובלתי מוסבר וגורם למועקה לא קטנה, כפתאום באמצע המילה במשפט הוא נשבר ועובר לשורה הבאה.

יתכן שפשוט רוח הזמן לא מובנת לי ובגלל זה אני לא מוצאת את האירועים משעשעים.

ולבסוף, הספר מוגדר מד"ב, הגדרה שבכלל לא ברורה לי וגם לא מקובלת עלי לנוכח תוכן הספר.

בקיצור, מומלץ רק למי שחייב.

[Σταυρούλα Τζιμούλια · Rating 5 out of 5]

Αν ήμουν εξωγήινος που ήρθα στη Γη για να κατανοήσω την ανθρωπότητα κι αυτό ήταν ένα απ'τα βιβλία που μου έδιναν γι αυτό το σκοπό,
θα πίστευα πως όντως διαβάζω πραγματικά ντοκουμέντα της εποχής
και όντως κάποιος Άνταμ Γιουράτσεκ, καθηγητής Φυσικής Αγωγής & Καλλιτεχνικών, κάποια στιγμή όντως νίκησε τη βαρύτητα και περπάτησε στο ταβάνι.
Ο τρόπος γραφής του βιβλίου, ο διαφορετικός τρόπος έκφρασης και ομιλίας του κάθε χαρακτήρα, ο διαφορετικός τρόπος δράσης τους, καθιστούν το βιβλίο ένα έργο τέχνης με όλη τη σημασία της λέξης. Πραγματικά θαύμασα αυτό το τόσο άρτιο αποτέλεσμα. Και με εντυπωσίασε ακόμη περισσότερο η λεπτομερής περιγραφή καταστάσεων και η καταγραφή υποθετικών γεγονότων βασισμένα σε αληθινά τεκμήρια και επιστημονικές γνώσεις σε τομείς ψυχιατρικής, νομικής και φυσικών επιστημών, σύμφωνα με την αντίστοιχη εποχή που αναφέρονται.
"Οι τρελοί που ήθελαν να νικήσουν την πολιτική βαρύτητα χάνονται στη λήθη, ενώ στο ταβάνι της δημοκρατίας περπατάνε χαρούμενα όλοι οι πολίτες". Το βιβλίο γράφτηκε ασκώντας έντονη πολιτική κριτική.
Η Τσεχοσλοβακία εκείνης της εποχής έχοντας βγει από τον δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο με πολίτες που λιμοκτονούσαν, στράφηκε στο μόνο πολίτευμα που μπορούσε να εξασφαλίσει την επιβίωση τους. Ένα κομμουνιστικό καθεστώς, αρκετά ακραίο, πρόωρο, πολύ διαφορετικό από την ιδεολογία στήριξης της ελευθερίας έκφρασης που πρεσβεύει σήμερα.
"...κάθε αλήθεια θέλει την κατάλληλη στιγμή. Και η πρόωρη αλήθεια είναι υπό συγκεκριμένες συνθήκες χειρότερη από μια αναλήθεια..." Λέει σε κάποια στιγμή ο Πάβελ Κόχουτ και ίσως αναφέρεται σε ακριβώς αυτήν την πολιτική κατάσταση.
Ο ίδιος αποτελούσε μέλος του κομμουνιστικού κόμματος της Τσεχοσλοβακίας απ'το 1964 και διεγράφη ως "αντιεπαναστάτης" το 1979 λόγω της ενεργούς συμμετοχής του στο κίνημα "Χάρτα 77" για τα ανθρώπινα δικαιώματα, απελάθηκε στην Αυστρία και του αφαιρέθηκε η τσεχική υπηκοότητα, την οποία απέκτησε ξανά το 1990.
Γνωρίζοντας ή και όχι τα πολιτικά γεγονότα, η ουσία του βιβλίου είναι ξεκάθαρη και αντικατοπτρίζεται με μια εντυπωσιακά διαχρονικό τρόπο σε κάθε κοινωνία της σημερινής εποχής.
Ελπίζω να το απολαύσετε!

[Tasos Koumanis · Rating 3 out of 5]

Η ιδέα του βιβλίου και ο αλληγορικός χαρακτήρας του είναι εξαιρετική, ένα πολιτικό βιβλίο που μιλά για το καθεστώς καταπίεσης της Σοβιετικής ένωσης ..ο τρόπος γραφής του παντως δεν με ξετρέλανε, μπορώ να πω πως με κούρασε κι όλας…

[angeliki m · Rating 2 out of 5]

Η αρχική σύλληψη ήταν καλή, το αποτέλεσμα πάλι μάλλον δύσκαμπτο. Μεγάλο μέρος της αφήγησης καλύπτεται από γραφειοκρατικά έγγραφα και εκθέσεις, μια ωραιότατη ψυχρολουσία του ενδιαφέροντος που τυχόν σου άνοιξε το λογοτεχνικό μέρος, κάτι που με κούρασε. Με δυο λόγια δεν μου άρεσε ιδιαίτερα.

[Eleni Panagakou · Rating 4 out of 5]

Αυτό που με τρομάζει περισσότερο από όλα είναι το ποσό επίκαιρο είναι και θα είναι αυτό το βιβλίο. Συνιστάται ανεπιφύλακτα σε λάτρεις της φυσικής και μη.