What do you think?
Rate this book
Breendonk: Kroniek van een vergeten kamp
Een fascinerend en aangrijpend portret van de lotgevallen van gevangenen in Breendonk – Joden, communisten, verzetslui – op basis van de archieven en de processen na WOII.
75 jaar na de bevrijding lijkt Breendonk verder weg dan ooit. Na 1945 overheerste vreugde en opluchting. Maar langzaam daalde de stilte neer over het kamp. Nochtans zeggen overlevenden dat Breendonk – oorspronkelijk bedoeld als ‘opvangkamp’ – Auschwitz, Mauthausen en Belsen overtrof. Daar zaten tienduizenden mensen samen en kon je met wat geluk nog onderduiken in de anonimiteit. Breendonk was veel kleiner. De SS-bewakers kenden iedereen persoonlijk. De dood was dichterbij. In Breendonk. Kroniek van een vergeten kamp weeft Jos Vander Velpen op basis van de archieven en de processen na de Tweede Wereldoorlog de lotgevallen van gevangenen – Joden, communisten, verzetslui – aaneen tot een totaalbeeld. Dat doet hij zonder frivoliteiten, dubieuze sentimenten of overbodige uitweidingen. Ieders verhaal is volstrekt uniek en daarom alleen al de moeite waard. Het resultaat is een fascinerend en aangrijpend portret van een vergeten kamp.
Met een voorwoord van Jeroen Olyslaegers en een coverillustratie van Jan Vanriet.
75 jaar na de bevrijding lijkt Breendonk verder weg dan ooit. Na 1945 overheerste vreugde en opluchting. Maar langzaam daalde de stilte neer over het kamp. Nochtans zeggen overlevenden dat Breendonk – oorspronkelijk bedoeld als ‘opvangkamp’ – Auschwitz, Mauthausen en Belsen overtrof. Daar zaten tienduizenden mensen samen en kon je met wat geluk nog onderduiken in de anonimiteit. Breendonk was veel kleiner. De SS-bewakers kenden iedereen persoonlijk. De dood was dichterbij. In Breendonk. Kroniek van een vergeten kamp weeft Jos Vander Velpen op basis van de archieven en de processen na de Tweede Wereldoorlog de lotgevallen van gevangenen – Joden, communisten, verzetslui – aaneen tot een totaalbeeld. Dat doet hij zonder frivoliteiten, dubieuze sentimenten of overbodige uitweidingen. Ieders verhaal is volstrekt uniek en daarom alleen al de moeite waard. Het resultaat is een fascinerend en aangrijpend portret van een vergeten kamp.
Met een voorwoord van Jeroen Olyslaegers en een coverillustratie van Jan Vanriet.
318 pages, Paperback
First published January 1, 2020
3 people are currently reading
53 people want to read
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 4 of 4 reviews
September 26, 2021
Dit boek geef ik 5 sterren enkel omwille van de inhoud, iets wat ik zelden doe. De schrijfstijl, die voor mij steeds primeert, vond ik immers niet altijd goed.
Samen met een bezoek aan het voormalige kamp, zou het lezen van deze kroniek in ons land België verplicht moeten zijn.
De wreedheid en het sadisme van sommige verantwoordelijken en bewakers in Breendonk, zowel Duitsers als Belgen, grenzen aan het ongelooflijke.
Hoe kunnen mensen zo wreed zijn?
Hoe kunnen anderen deze wreedheid nog ooit te boven komen?
Samen met een bezoek aan het voormalige kamp, zou het lezen van deze kroniek in ons land België verplicht moeten zijn.
De wreedheid en het sadisme van sommige verantwoordelijken en bewakers in Breendonk, zowel Duitsers als Belgen, grenzen aan het ongelooflijke.
Hoe kunnen mensen zo wreed zijn?
Hoe kunnen anderen deze wreedheid nog ooit te boven komen?
January 4, 2021
Feiten rauw voorgeschoteld, heb wel meer boeken over de concentratie kampen gelezen, maar dit was persoonlijker, dichterbij. De namen van de geweldenaars zijn herkenbaar evenals de slachtoffers... Om nooit te vergeten. Prachtige tekening van Van Riet.
December 5, 2024
Vooral het tweede deel is sterk, over de collaboratie en deze opnames van tijdens het process van Breendonk:
‘De mishandelingen geef ik toe. Maar ik betwist dat ik de bedoeling had om te doden. Het is best mogelijk dat ik Dirk Sevens heb mishandeld, maar ik weet het niet zeker. Ik heb zoveel mensen geslagen dat ik ze allemaal door elkaar haal.’
‘Zei u niet tegen Moens, de kok: “Schrijf er vandaag nog maar één dode bij?’
‘Dat is belachelijk… absurd.’
‘Hebt u niet om een fles cognac gewed dat u sneller dan Richard De Bodt een gevangene zou doden?’”
“Marcel De Saffel werkte in Breendonk van september 1941 tot september 1944. Als tolk nam hij deel aan ‘verscherpte verhoren’ in de bunker.
‘Hebt u gevangenen geslagen?’
‘Ja meestel bij aankomst.’
‘Hebt u op 13 februari 1942 een brief naar August Borms gestuurd?
‘Ja ik wilde per se bij de SD weg.’
‘Die brief eindigt met: “Mit Deutschem Gruss! Heil Hitler!”.’
‘Ja dat kon ook moeilijk anders.’
De Saffel is een van de weinigen die zonder veel omwegen schuld bekent: ‘Kijk, ik hoop alleen maar dat mijn achtjarig manneke niet moet horen dat zijn vader een moordenaar is. Dat is alles wat ik wil.’”
“De 47-jarige Adolf Lampaert zegt dat hij bij de Waffen-SS ging omdat hij werkloos was en niets om handen had: ‘Eigenlijk wist il niet eens wat de SS was. Men had mij wijsgemaakt dat het om enkele dagen kantoorwerk ging in Breendonk.’
Voorzitter: ‘Ja maar na Breendonk ging u toch nog bij de Antwerpse SD aan de slag.’
Lampaert: ‘Ja maar ik heb maar aan een viertal acties deelgenomen.’
‘Razzia’s, razzia’s toch!’, verbetert de voorzitter.”
“Er is reden genoeg voor de 27-jarige Eugène Raes om met gebogen hoofd voor de rechtbank te staan. Zijn vader staat voor het Brusselse Assisenhof terecht voor moord of drie verzetslieden die Eugène op 4 september 1944, de dag na de bevrijding van Brussel, wilden oppakken. Eugène zelf wordt ervan beschuldigd dat hij 23 gevangenen heeft mishandeld.
Maar Eugène houdt vast aan zijn ‘idealen’: ‘Ik heb alleen de belofte van NVA-leider Staf De Clercq - een vrij Vlaanderen in een vrij België - willen inlossen.’
Geen wonder dat hij zich niet aansprakelijk acht voor de dood van verscheidene Brusselse postbedienden.”
“Na de Vlaamse SS’ers komen de burgers aan bod:
‘Ik was een uitstekende bloemist. Ik verklaar met de hand op het hart dat ik niemand heb aangegeven.’
‘Denk eens goed na,’ zegt de voorzitter op bestraffende toon, ‘de Feldgendarmerie bevestigt dat u de broers Huyghelen uit Bornem, tussen haakjes uw oude werkgevers, verklikt hebt omdat ze zeep smokkelden… U mag gaan zitten.’”
“‘U hebt uw herdershond opgehitst. Hij beet me terwijl u lachend toekeek.’
‘Het was een kwaad beest. Daarom heb ik heb gemuilkorfd.’
‘Hoe kon het gebeuren dat uw hond zo veel gevangenen aanviel? Maar liefst 74 gevangenen verklaren dat ze door uw hond werden gebeten.’”
“Voor het vuurpeleton, te midden van de stilte heft Raes een gedicht aan van priester en SS-bewonderaar Cyriel Verschaeve: ‘Wij zweren U, Vlaanderen, trouw.’”
“De kampcommandant vindt geen baat bij hoger beroep, cassatie en gratie. Er is geen weg terug. Op 8 augustus 1950 wordt Schmitt naar de voormalige Militaire Bakkerij in Antwerpen gebracht. Hij heeft een Amerikaans legerbroek aan en een Duitse legerjas zonder insignes of rangtekens. De leden van het executiepeloton wachten met het geweer aan de voet. Schmitt wil niets van een blinddoek weten. Hij wisselt nog een paar woorden met de priester. Zijn blik gaat van de ijle lucht naar het peloton. Dan schraapt de bevelhebber zijn keel: 'Aanleggen! Schieten!' Het zijn de laatste schoten van de oorlog die in België weerklinken. Schmitt is de enige Duitse oorlogsmisdadiger die in België wordt terechtgesteld.”
“De Bodt ontloopt de doodstraf en belandt in de gevangenis van Leuven. Hij blijft het nazisme trouw en ontvangt jaarlijks een kerstpakket van oud-SS’ers. De Bodt blijft over Breendonk spreken alsof hij er alleen maar wat kattenkwaad heeft uigehaald. Hij sterft op 3 januari 1975, 66 jaar oud. In het fort van Breendonk bevinden zijn SS-uniform, zijn zweep en zijn ring met doodskop zich in bewaring.”
‘De mishandelingen geef ik toe. Maar ik betwist dat ik de bedoeling had om te doden. Het is best mogelijk dat ik Dirk Sevens heb mishandeld, maar ik weet het niet zeker. Ik heb zoveel mensen geslagen dat ik ze allemaal door elkaar haal.’
‘Zei u niet tegen Moens, de kok: “Schrijf er vandaag nog maar één dode bij?’
‘Dat is belachelijk… absurd.’
‘Hebt u niet om een fles cognac gewed dat u sneller dan Richard De Bodt een gevangene zou doden?’”
“Marcel De Saffel werkte in Breendonk van september 1941 tot september 1944. Als tolk nam hij deel aan ‘verscherpte verhoren’ in de bunker.
‘Hebt u gevangenen geslagen?’
‘Ja meestel bij aankomst.’
‘Hebt u op 13 februari 1942 een brief naar August Borms gestuurd?
‘Ja ik wilde per se bij de SD weg.’
‘Die brief eindigt met: “Mit Deutschem Gruss! Heil Hitler!”.’
‘Ja dat kon ook moeilijk anders.’
De Saffel is een van de weinigen die zonder veel omwegen schuld bekent: ‘Kijk, ik hoop alleen maar dat mijn achtjarig manneke niet moet horen dat zijn vader een moordenaar is. Dat is alles wat ik wil.’”
“De 47-jarige Adolf Lampaert zegt dat hij bij de Waffen-SS ging omdat hij werkloos was en niets om handen had: ‘Eigenlijk wist il niet eens wat de SS was. Men had mij wijsgemaakt dat het om enkele dagen kantoorwerk ging in Breendonk.’
Voorzitter: ‘Ja maar na Breendonk ging u toch nog bij de Antwerpse SD aan de slag.’
Lampaert: ‘Ja maar ik heb maar aan een viertal acties deelgenomen.’
‘Razzia’s, razzia’s toch!’, verbetert de voorzitter.”
“Er is reden genoeg voor de 27-jarige Eugène Raes om met gebogen hoofd voor de rechtbank te staan. Zijn vader staat voor het Brusselse Assisenhof terecht voor moord of drie verzetslieden die Eugène op 4 september 1944, de dag na de bevrijding van Brussel, wilden oppakken. Eugène zelf wordt ervan beschuldigd dat hij 23 gevangenen heeft mishandeld.
Maar Eugène houdt vast aan zijn ‘idealen’: ‘Ik heb alleen de belofte van NVA-leider Staf De Clercq - een vrij Vlaanderen in een vrij België - willen inlossen.’
Geen wonder dat hij zich niet aansprakelijk acht voor de dood van verscheidene Brusselse postbedienden.”
“Na de Vlaamse SS’ers komen de burgers aan bod:
‘Ik was een uitstekende bloemist. Ik verklaar met de hand op het hart dat ik niemand heb aangegeven.’
‘Denk eens goed na,’ zegt de voorzitter op bestraffende toon, ‘de Feldgendarmerie bevestigt dat u de broers Huyghelen uit Bornem, tussen haakjes uw oude werkgevers, verklikt hebt omdat ze zeep smokkelden… U mag gaan zitten.’”
“‘U hebt uw herdershond opgehitst. Hij beet me terwijl u lachend toekeek.’
‘Het was een kwaad beest. Daarom heb ik heb gemuilkorfd.’
‘Hoe kon het gebeuren dat uw hond zo veel gevangenen aanviel? Maar liefst 74 gevangenen verklaren dat ze door uw hond werden gebeten.’”
“Voor het vuurpeleton, te midden van de stilte heft Raes een gedicht aan van priester en SS-bewonderaar Cyriel Verschaeve: ‘Wij zweren U, Vlaanderen, trouw.’”
“De kampcommandant vindt geen baat bij hoger beroep, cassatie en gratie. Er is geen weg terug. Op 8 augustus 1950 wordt Schmitt naar de voormalige Militaire Bakkerij in Antwerpen gebracht. Hij heeft een Amerikaans legerbroek aan en een Duitse legerjas zonder insignes of rangtekens. De leden van het executiepeloton wachten met het geweer aan de voet. Schmitt wil niets van een blinddoek weten. Hij wisselt nog een paar woorden met de priester. Zijn blik gaat van de ijle lucht naar het peloton. Dan schraapt de bevelhebber zijn keel: 'Aanleggen! Schieten!' Het zijn de laatste schoten van de oorlog die in België weerklinken. Schmitt is de enige Duitse oorlogsmisdadiger die in België wordt terechtgesteld.”
“De Bodt ontloopt de doodstraf en belandt in de gevangenis van Leuven. Hij blijft het nazisme trouw en ontvangt jaarlijks een kerstpakket van oud-SS’ers. De Bodt blijft over Breendonk spreken alsof hij er alleen maar wat kattenkwaad heeft uigehaald. Hij sterft op 3 januari 1975, 66 jaar oud. In het fort van Breendonk bevinden zijn SS-uniform, zijn zweep en zijn ring met doodskop zich in bewaring.”
April 8, 2021
Meer een droog, journalistiek verslag van de feiten dan een verhaal. Daardoor voelt het geheel nogal encyclopedisch aan. Maar omdat er geen detail bedekt blijft, komt dit boek keihard binnen. De auteur is mensenrechtenadvocaat.
Displaying 1 - 4 of 4 reviews