Het proces van Neurenberg. Oorlogsmisdadigers, sterreporters en het eerste internationale gerechtshof

by Steffen Radlmaier (Editor), Wil Hansen (Translator)

Op 20 november 1945 begon het proces van Neurenberg tegen de 24 belangrijkste oorlogsmisdadigers onder de nazi’s die Hitler niet gevolgd waren in de ondergang, onder wie Göring, Hess, Seyss-Inquart en Speer.

In Neurenberg worden voor de eerste keer in de geschiedenis de schuldigen aan oorlog en onnoembaar leed ter verantwoording geroepen. Het proces vormt niet alleen een nieuw hoofdstuk in de geschiedenis van het volkenrecht, het is bovendien een mediaspektakel van de eerste orde. De grote internationale kranten en tijdschriften sturen hun beste mensen, waaronder schrijvers als Alfred Döblin, Gregor von Rezzori, John Dos Passos, Ilja Ehrenburg, Erika Mann, Martha Gellhorn, Rebecca West en Erich Kästner, of journalisten zoals de jonge Willy Brandt.

Zij berichten over het proces en ‘Görings mentaliteit als bendeleider’, over de volkomen vernielde binnenstad en de desinteresse en ellende onder de bevolking. Twijfels – of de vernieling van Dresden wel juist was, of een internationaal gerechtshof in de toekomst kan verhinderen dat ‘een dorp wordt aangestoken en gezamenlijk de kelen van buren worden doorgesneden’ – zijn al in 1945 en 1946 te horen.

Het is, volgens Die Tageszeitung, ‘een van de meest opwindende, treurige, fantastische en spannende verzamelingen teksten van de twintigste eeuw.’ De gerechtszaal in de voormalige potloodfabriek Faber-Castell wordt in september 2020 door Angela Merkel als museum geopend.

360 pages, Paperback

First published January 1, 2001

Reviews

[Roel Vande Winkel · Rating 2 out of 5]

Ik lees dit aansluitend bij "Het schrijverskasteel: de Neurenbergse processen" van Uwe Neumahr (2023) omdat ik bij dat boek toch wat op mijn honger bleef zitten. Maar ook dit boek (2001, vertaald in 2005) is voor mij te anekdotisch. Radlmaier biedt een bloemlezing van kranten- en tijdschriftartikels, gepubliceerd in 1945-1946, over de processen tegen de (nog levende) kopstukken van het "Derde Rijk". Dit wordt deels aangevuld met fragmenten uit later gepubliceerde boeken. Sommige artikels gaan ook in op de bredere context en beschrijven bijvoorbeeld de ruïnes van de stad waarin de processen worden gehouden. Het is best wel interessant, maar de meeste artikels zijn heel kort en verscheidene teksten brengen zeer gelijkaardige informatie.

[Sander · Rating 3 out of 5]

Een interessante set vertaalde artikels geschreven door verschillende journalisten (o.a. Janet Flanner, de vrouwelijke oorlogsschrijfster - niet vanzelfsprekend in die tijd en Markus Wolf, de "man zonder gezicht" van de Stasi) die ook werkelijk aanwezig waren tijdens de processen. Allemaal heel interessant, maar nooit had ik het gevoel echt middenin de actie te zitten.