Als ze het over Marokkanen hebben

by Arnon Grunberg

In een lege Nieuwe Kerk te Amsterdam hield Arnon Grunberg op 4 mei 2020, vijfenzeventig jaar na het einde van de Tweede Wereldoorlog in Nederland,
de herdenkingsrede. Hij stelde onder meer dat individuen niet gereduceerd moeten worden tot de groep waartoe ze zouden behoren; dat uitsluiting van een minderheid vroeg of laat andere, uiteindelijk álle minderheden zal treffen.
Grunbergs woorden werden met instemming en lof ontvangen, maar ook kreeg hij te maken met enkele doodsbedreigingen en andere uitingen van haat.

In Als ze het over Marokkanen hebben zijn naast deze lezing vier teksten opgenomen waarin Grunberg zijn jeugd, de Joodse identiteit en het werk van Marga Minco en Imre Kertész onderzoekt.
Hij vindt het algemene én universele in het persoonlijke; zijn gedachten zijn prikkelend, zijn formuleringen messcherp.

105 pages, Hardcover

First published October 6, 2020

About the author

Arnon Yasha Yves (Arnon) Grunberg is a Dutch writer. Some of his books were written using the heteronym Marek van der Jagt.

In 1989 Grunberg made his acting debut in Maria's Cunt (de Kut van Maria); a short film by Dutch enfant terrible filmmaker Cyrus Frisch.

Grunberg made his literary debut in 1994 with the novel Blauwe maandagen (Blue Mondays), which won the Dutch prize for the best debut novel that year. In 2000, under the heteronym Marek van der Jagt, he won the best debut prize again for his novel De geschiedenis van mijn kaalheid (The History of My Baldness).

Grunberg publishes novels about once a year but also writes columns and essays in a wide variety of Dutch and international newspapers and magazines. He does not restrict himself only to the written media, but also reads a story for the radio every week and for some time he was host of a cultural television program. He also writes a blog for the literary Internet magazine Words Without Borders and his own site ArnonGrunberg.com.

His novel Tirza won the Dutch Golden Owl Prize for Literature and the Libris Prize.[1] His books have been translated into many languages, including English, German, Japanese and Georgian.

From 2006 Grunberg wrote various journalistic reports, for example about working undercover in a Bavarian hotel and his visit to Guantánamo Bay. Also he visited the Dutch troops in Afghanistan and the US Army in Iraq. In 2009 these reports were collected in the book Chambermaids and Soldiers.

Reviews

[Moira Macfarlane · Rating 5 out of 5]

dun boekje hoop stof

Een paar citaten uit de hele berg:

'Het toeschrijven van negatieve eigenschappen aan een bevolkingsgroep is niet het benoemen van problemen, maar het creëren van problemen. Wie dat doet, drijft bevolkingsgroepen uit elkaar en ondermijnt het vreedzame samenleven door absolute vrienden en absolute vijanden te creëren, een hermetisch wij tegenover een hermetisch zij. Vooroordelen zijn allicht onuitroeibaar, maar vooroordelen kunnen salonfähig worden gemaakt, kunnen onderdeel worden van politieke retoriek en politieke strategieën, en daar wordt de taboebreuk meer dan dat: een potentieel wapen om de open en de heterogene samenleving te ondermijnen, te beëindigen.'

'Daarnaast getuigt het van naïviteit, die soms niet van kwaadaardigheid kan worden onderscheiden, te geloven dat zij die zich tegen een bepaalde minderheid keren, zich niet uiteindelijk tegen álle minderheden zullen keren.'

'Het bestrijden van oude vijandbeelden door nieuwe vijandbeelden te creëren is een heilloze weg, waarbij de ene hang naar zuiverheid vervangen wordt door een andersoortige hang naar zuiverheid.'

'In betrekkelijke vrede met anderen samenleven (betrekkelijk, al het andere lijkt me hoogmoedig) vereist het accepteren van de eigen en vooral van andermans onvolmaaktheid; misschien niet alle onvolmaaktheid, wel veel.'

'Zeggen het verleden nu wel te kennen is veelal een weigering er kennis van te nemen. En wie zijn verleden niet kent is niet zozeer gedoemd het te herhalen, als wel is hij gedoemd niet te weten wie hij is. Niets doet mensen zozeer naar een onwrikbare identiteit verlangen als het knagende vermoeden dat ze geen idee hebben wie ze zijn. En het is vaak de onwrikbare eigen identiteit, de weigering er speels mee om te gaan, die ertoe leidt dat de ander als een volstrekte vreemde en een absolute vijand wordt gezien.'

En nou moet ik ophouden, er staat zo veel waardevols
in ...

'je bent niet alleen dat wat je onthoudt, je bent ook dat wat je vergeten bent, misschien dat laatste nog wel meer. Wij zijn de gaten in ons geheugen...'

[Salma · Rating 5 out of 5]

Een boek over waarom de herdenking van de Tweede Wereldoorlog en de Holocaust nog steeds relevant is: toen in 1945, in de jaren na 9/11, nu in de tijd van Geert Wilders en sinds de Nakba in Palestina waar het Palestijnse volk nu systematisch wordt vernietigd en apartheid van alle taboes is ontdaan.

"Het toeschrijven van negatieve eigenschappen aan een bevolkingsgroep is niet het benoemen van problemen, maar het creeëren van problemen."

"Bepaalde taboes hebben zich geleidelijk aan na 1945 met goede redenen in onze cultuur genesteld; de taboebreuk is niet altijd een bevrijding, soms is die taboebreuk slechts een terugval."

"Voor mij was het van begin af aan duidelijk: als ze het over Marokkanen hebben, dan hebben ze het ook over mij."

"We kunnen het ons niet permitteren te zeggen dat we bepaalde details niet wensen te horen omdat ze onze nachtrust verstoren."

"Herdenken gaat uit van de vaststelling dat het verleden niet voltooid is, van het besef dat de buik die het Derde Rijk baarde nog vruchtbaar is."

"Als onze beschaving Auschwitz voortbrengt, hoe moeten wij ons dan nog tot die beschaving verhouden, hoe kunnen wij die beschaving nog vertrouwen?"

[Jeroen Schwartz · Rating 5 out of 5]

Tot tranen toe geroerd was ik door de gedachtes en formuleringen van Grunberg: hoogst persoonlijk en wereldrijk, alomvattend en ook ontoereikend. Een essentiële, pijnlijke verzameling woorden over het onverminderd shockerende kwaad en de erkenning ervan, en hoe ermee om te gaan, onderzoekend maar met overgave. Verplichte kost.