Tosun Bank

by İsmail Saymaz

1980’lerden beri Türkiye’de kurulan saadet zincirlerinin son halkası, “Tosuncuk” lakaplı Mehmet Aydın’ın kurduğu Çiftlikbank oldu. İsmail Saymaz, ”Tosun Bank“ diye adlandırdığı bu saadet zincirinin yükselişini ve Aydın’ın binlerce kişinin parasını çarparak yurtdışına kaçışını anlatıyor. Gelir dağılımının bozulmasıyla birlikte, emek harcamadan servet edinme hevesiyle başı dönmüş insanların bazen ilahiler, bazen milli marşlar eşliğinde dolandırılmasının kırk yıldır süren öyküsü bu.


“Nasıl ki Banker Yalçın, 12 Eylül’ün gardırop Atatürkçülüğünü, Titan Kenan 28 Şubat iklimini, Jet Fadıl’sa İslâmcı kıpırdanışı sermayeye çevirdiyse, imam hatip lisesinden terk olan Tosuncuk Mehmet de bu dönemin milliyetçi ve muhafazakâr kimliğine büründü. Çiftlik Bank’ı 15 Temmuz’a karşı verilen direnişle özdeşleştirmekten tutun da, Osmanlı’yı anlatan bir dizinin oyuncusunu reklam yüzü yapmaya, tesis açılışlarında Kudüs’e selam göndermekten, Aydın’ı Fatih Sultan Mehmed’e benzetmeye kadar her türden hamasete başvuruldu. Banka yönetim kurulu üyesinin güreşçilerden seçildiği liyakatsiz bir bürokrasinin, kamu ihaleleriyle semirtilmiş işadamlarının ve partizanlaşmış memurların elinde kalan Türkiye’nin Tosuncuk Mehmetler üretmesi kaçınılmazdır. Gelir adaletsizliği, işsizlik ve yoksulluk var oldukça bir Tosuncuk gidecek, bir başka umut taciri gelecektir.”

Genres: Nonfiction

143 pages, Paperback

First published November 1, 2020

About the author

Rize’de, 11 Temmuz 1980’de doğdu. Halen gazetecilik üzerine yüksek lisans eğitimini sürdürdüğü Marmara Üniversitesi İletişim Fakültesi’ni bitirdi. Gazeteciliğe Rize’de başladı. Konya ve İstanbul’da yerel gazetecilik yaptı. Mayıs 2002’den beri Radikal gazetesinde muhabir olarak çalışıyor. İnsan hakkı ihlalleri, düşünce ve ifade hürriyeti üzerine haberlere imza atıyor. Saymaz, başta Erzincan Davası olmak üzere, haberleri nedeniyle yirmiye yakın davada yüz yılı aşkın hapis cezası istemiyle yargılandı.

Ödülleri:

İstanbul Tabipler Odası Basında Sağlık Ödülü (2009), Metin Göktepe Jüri Özel Ödülü (2010), Türkiye Gazeteciler Cemiyeti Basın Özgürlüğü Ödülü (2010), İnsan Hakları Derneği İstanbul Şubesi Ayşenur Zarakolu Basın Özgürlüğü Ödülü (2011)i Türkiye Gazeteciler Cemiyeti Yılın Söyleşisi Ödülü (2012), Türkiye Yayıncılar Birliği Düşünce ve İfade Özgürlüğü Ödülü (2012).

Reviews

[Levent Pekcan · Rating 4 out of 5]

Gayet hızlı şekilde okundu ve bitti. Kitap 2020 yılında basılmış ama anlattığı olaylar 2017 sonunda "Tosun" lakaplı kardeşin ortadan kaybolmasıyla bitiyor. Oysa aradan geçen zamanda bu konuda elbette bir çok gelişme yaşanmış olmalı, keşke onlar da kitapta yer alabilseydi. Tosun namlı kardeşin macerası halen sürmekte olduğu için, bu kitap da Çiftlik Bank şarlatanlığının tüm öyküsü olamıyor elbette, ancak olayın geçmişini ve en hızlı yaşandığı dönemi güzelce özetliyor. Olaylar magazine kaçılmadan, yorum katılmadan aktarılmış. Belki yazarın biraz yorum katması daha iyi olabilirdi, çünkü bu haliyle anlatım olaylara fazla mesafeli olmuş.

[Efe · Rating 1 out of 5]

Kitabı yermeye neresinden başlayacağımı bilemiyorum. Belki sadece şunu söylemek yeterlidir: Kitap, sadece Youtube'dan video izleyip, bu videoların içeriği kah konuşmaların transkripsiyonu yapılarak kah görüntüler okura anlatılarak yazılmış. Hakkını yemeyeyim, azıcık da dava dosyası karıştırılıp içinden bilgiler alıntılanmış. İçinde herkesin halihazırda bilmediği tek kelime yok. İnanması güç ama bu "araştırma" için, yazar muhtemelen masasından bile kalkmamış.

Kitapta ne bir analiz var ne bir röportaj ne de herhangi başka bir gazetecilik faaliyeti. 3-5 tane zır cahil, ağzı süt kokan çocuğun bu işi nasıl becerebildiği sorusuna bile yanıt aranmamış. Hamasete yaslanarak "İşte bunlar hep gelir adaletsizliğinden!" denilip geçilmiş.

Bu yorumu okuyan herhangi bir insanın ezberindekilerle yazabileceği bir kitaptan çok farklı değil. Pas geçin derim.

[Adem Ceran · Rating 5 out of 5]

Çiftlik Bank olayı hakkında yapılan kapsamlı bir derleme. Tabi bu sonuncu kitap olmayacak daha türlü türlü dolandırıcılık yöntemi çıkacaktır.
Alenen yapılan dolandırıcılık olayına rağmen bürokratik işlerin bu denli uzun sürmesi hayret verici.

[Baris Ozyurt · Rating 3 out of 5]

“Banka yönetim kurulu üyesinin güreşçilerden seçildiği liyakatsiz bürokrasinin, kamu ihaleleriyle semirtilmiş işadamlarının ve partizanlaşmış memurların elinde kalan Türkiye'nin Tosuncuk Mehmetler üretmesi kaçınılmazdır. Gelir adaletsizliği, işsizlik ve yoksulluk var oldukça bir Tosuncuk gidecek, bir başka umut taciri gelecektir.

Ancak işsizliğin son bulduğu, insanca ve hakça bir ücretin ödendiği, toplumun hakları etrafında örgütlendiği ve fırsat eşitliğinin sağlandığı bir Türkiye'de Tosuncuk Mehmetlerin iktidarı alaşağı olacaktır.”(s. 143)

[Beybulat-Noxcho · Rating 1 out of 5]

Kitabın en çarpıcı tarafı, dolandırıldıklarını iddia edip mahkemeye şikayete gidenlerin %20'si aslında alacakları olmaması hatta hesaplarının olmaması. Oyun içinde oyun.

İsmail Saymaz gazeteci-yazar aleminin Serdar Ortaç'ı sanırım. Cevher sanki var gibi gibi ama ortaya böyle berbat bir tarzda yazılmış ama konusu heyecanlandıracakken tam tersi öldürdüğü bir kitap olmuş.

Şuan aranan Mehmet Aydın ve kardeşi 322 milyon lira alıp kaçmış. Mağdurlardan birisi -çok katılım gördük herhalde bu kadar insan aptal değildir- bu aslında mağdurların özeti olmuş. Kolay peynir sadece fare kapanında bulunuyor.

[Emin · Rating 3 out of 5]

Konu, hepimizin tüylerini ürperten ve memleket ile ilgili ümitlerimizi söndüren güncel bir hikaye ve arkasındaki toplum piskolojisi. Kanımca kolay anlaşılsın diye çok basit şekilde yazılmış.

Devlet organlarının olayı sadece gözlemlemesi ve hareket etmekte ağır kalması da muhtemelen aynı psikolojinin eseri.

[Nagihan · Rating 5 out of 5]

Çiftlik Bank'ın üyesi olan, şarküteri açan ve sonrasında dolandırılan insanlar tanıyorum. Süreçleri tam olarak burada anlatıldığı gibi yaşadılar. Bu insanlar gerçekten çiftlik açılışlarına götürüldüler, şarküterilerinde ürünler sattılar. Oyun kısmını bilmiyorum ama gerçekte yaşatılanlar böyleydi. Sayın İsmail Saymaz çok güzel araştırmış ve derlemiş. Keyifli okumalar dilerim.

[Ali İhsan Kırdaş · Rating 5 out of 5]

İsmail Saymaz, geçmişten günümüze ponzi sistemli dolandırıcılık tarihi hakkında kısa bir bölüm ve Çiftlik bank hakkında baştan sona yaşanan olayları akıcı bir şekilde anlatmayı başarmış. Bir çırpıda okunup bitirilebilecek keyifli kitaplardan bir tanesiydi.

[Ersan Özer · Rating 2 out of 5]

İsmail Saymaz açık kaynaklardan derlediği bilgilerle, gördüğüm kadarıyla üstüne hiçbir şey eklemeden kitap yazmış. 'Kopyala+yapıştır'ın zirvesi olarak ise kitaba tek tek şirketlerin açık adreslerini koymuş. İsmail Saymaz markasına yakışmayan bir kitap olduğunu düşünüyorum.

[Batur Kacamak · Rating 3 out of 5]

Genel olarak süreçten habersiz biriyseniz tek bir kitap üzerinden neler döndüğünü bu kitap sayesinde öğrenebilirsiniz. Basında, internette ve iddianamede yer almış bilgilerden derlenmiş. Kitapta yorum veya bu bilgiler ötesinde derin bir analiz yok. İsmail Saymaz'dan daha iyi bir kitap beklerdim.

[Mehmet Tunckanat · Rating 4 out of 5]

Emeksiz para kazanmaya çalışan herkes hak ediyor dolandırılmayı, aferin Tosun’a.

[Aybüke · Rating 3 out of 5]

Daha detaylı ve kapsamlı bir çalışma yapılabilirdi. Araştırma bakımından yetersiz.