De ontraadselaar

by Fernando Pessoa, Harrie Lemmens (Translator)

Fernando Pessoa was niet alleen de grootste dichter van Portugal, hij schreef ook korte verhalen, essays, toneelstukken en pamfletten, richtte kranten en tijdschriften op en ‘verdeed’ zijn tijd met het maken van plannen in cafés. Dat hij ook goed om zich heen keek in ‘zijn’ stad Lissabon, blijkt niet alleen uit het magistrale Boek der rusteloosheid, maar ook uit de detectiveverhalen die hij schreef.

Zoals Agatha Christie de Belg Hercule Poirot had, en Arthur Conan Doyle moorden liet oplossen door Sherlock Holmes, zo liet Pessoa zijn ‘gevallen’ ontraadselen door de arts in ruste Abílio Quaresma, ‘gespecialiseerd in de algemeenheid’, zoals iemand hem karakteriseert in een van de verhalen. In De ontraadselaar worden voor het eerst vier van de detectiveverhalen over Abílio Quaresma in het Nederlands vertaald.

Genres: Thriller

224 pages, Paperback

First published January 1, 1953

About the author

Fernando António Nogueira Pessoa was a poet and writer.

It is sometimes said that the four greatest Portuguese poets of modern times are Fernando Pessoa. The statement is possible since Pessoa, whose name means ‘person’ in Portuguese, had three alter egos who wrote in styles completely different from his own. In fact Pessoa wrote under dozens of names, but Alberto Caeiro, Ricardo Reis and Álvaro de Campos were – their creator claimed – full-fledged individuals who wrote things that he himself would never or could never write. He dubbed them ‘heteronyms’ rather than pseudonyms, since they were not false names but “other names”, belonging to distinct literary personalities. Not only were their styles different; they thought differently, they had different religious and political views, different aesthetic sensibilities, different social temperaments. And each produced a large body of poetry. Álvaro de Campos and Ricardo Reis also signed dozens of pages of prose.

The critic Harold Bloom referred to him in the book The Western Canon as the most representative poet of the twentieth century, along with Pablo Neruda.

Reviews

[Bob Jacobs]

Pessoa blijkt ook over een heerlijke proza-pen te beschikken.

[Maria Carmo]

A surprise, because I was not aware that Pessoa had also written detective stories...
As detective stories go, I did not like these very much. Incomplete examples, some of them with titles that had no relation with what was written therein, because what followed was a dialogue about qualities of judgement and psychology of criminals...
On the other hand, it is quite interesting as it opens a new window into Pessoa's mentality...

Maria Carmo,

Lisbon, 3 April 2017

[Els De Laere]

'Bij de onderzoekingen van het concrete denken is er altijd een of ander element, hoe kortstondig ook, van giswerk, van veronderstellingen, en dus van het abstracte redeneren ; en het abstracte denken slaat, om niet uit de bocht te vliegen, dikwijls om in concreet redeneren.
Alles in ons vloeit in elkaar over.
We rangschikken om te begrijpen maar leven in lichaam en geest ongeordend. '

[André]

De filosoof en dichter Fernando Pessoa had veel respect voor het politiegenre, want volgens hem was het een van de "weinige intellectuele amusementen die overblijven van wat er nog over is van het intellectuele in de mensheid". Naast een enthousiaste lezer van alle nieuwigheden die de Engelse uitgevers op dit gebied publiceerden, was Pessoa gedurende zijn hele literaire leven ook schrijver van politieverhalen, die veel tijd en aandacht wijdde aan dit aspect van zijn werk. De rode draad door zijn politieverhalen is de figuur van Abílio Fernandes Quaresma, arts op rust en ontraadselaar van raadsels, die van het echte leven, een paradoxale figuur maakt door het contrast gecreëerd tussen de fysieke zwakte en de gloed van deductieve redenering. Een grondige en analytische filosoof, net als de auteur. We maken kennis met Lent in het "Voorwoord" van deze verhalenbundel wanneer zijn overlijdensbericht in een krant verschijnt.Pessoa gebruikte de misdaad als zijn as om zijn eigenaardige theorieën over genie en waanzin, kritiek en creatie, emotie en redeneren door te geven. De vermeende auteur van deze verhalen bekent erg getroffen te zijn door de dood van Dr Abílio Quaresma, Hij vindt het ook heel erg dat een man als Quaresma geen enkele dag van roem zou hebben gehad. De auteur wist heel goed dat hij haar nooit had gezocht: altijd dromerig, opgesloten in zijn onbeteugelbare alcoholisme en in zijn denken op automatische piloot. Maar gerechtigheid fluisterde hem in dat deze roem legitiem was, dat omdat ze niet werd gezocht was het goed om ze te verdienen. De bekende Pessoa obsessies verschijnen hier weer: late erkenning, buitenbeentje van het leven, enz. Diep van binnen zijn alle literaire persoonlijkheden van Pessoa – zeg, Bernardo Soares, Alvaro de Campos, Alberto Caeiro – niet in staat om de werkelijkheid te bewonen, maar zijn ze gewapend met attributen die hen ertoe brengen zichzelf tot leven te rechtvaardigen: esthetische contemplatie, verergerde gevoeligheid, het vermogen om te dromen. Quaresma is geen uitzondering. De verhalen verzameld in De ontraadselaar onthullen, op een bepaalde manier, de verschillende manieren van het redeneren van Dr Quaresma. "De zaak Vargas" is ongetwijfeld de meest ambitieuze tekst. Samengesteld uit honderdennegentig documenten, de kronieken van de schijnbare zelfmoord van Carlos Vargas in een steegje, en de identificatie door Quaresma dat het eerder om een moord draait. In dit verslag wordt Quaresma's methode, een methode die bestaat uit de toepassing van abstract redeneren voor het oplossen van problemen, voor het eerst ingezet. In deze teksten heeft filosofie en psychologie een stapje voor op de politieplot en verbleekt deze in het gezicht van de uitputtende analyse van de persoonlijkheid van de crimineel. Dr. Quaresma ontleedt de misdaden aan de hand van drie redeneringsfasen: de eerste is om te bepalen of er inderdaad een misdaad heeft plaatsgevonden. De tweede is, positief bepaald, om te bepalen hoe, wanneer (soms, waar en wanneer) en waarom het misdrijf is gepleegd. De derde is, door middel van elementen die in de loop van deze twee fasen van het onderzoek zijn verzameld, en vooral de tweede, om te bepalen wie de misdaad heeft gepleegd . Als het misdrijf eenmaal is ontdekt, betekent dit niet dat de crimineel voor de rechter moet worden gebracht. De ontraadselaar biedt pareltjes aan denkwerk en proza.

[Rosario Oliveira]

Uma surpresa, ou não, porque de Pessoa pode vir de tudo. Não se pode dizer que seja um policial, mas é um livro com histórias de criminosos pouco comuns que, como todos os criminosos, cometem um crime pensando que é o perfeito. Não fora o detetive-decifrador- Quaresma e não seriam apanhados.
Este decifrador é uma personagem brilhante, inteligente e modesta.
Este livro não foi completamente terminado, há partes fragmentadas, no entanto é de uma leitura agradável e curiosa. Dá um certo gozo acompanhar o raciocínio de Quaresma.
E Fernando Pessoa não para de surpreender, com as suas múltiplas capacidades.

[Peter Boot]

Een gemengd genoegen. Een aantal verhalen of fragmenten van verhalen rond een zekere dr. Abilio Quaresma, iemand die zuiver door zijn denkvermogen raadsels oplost. De inspecteur, eenmaal in bezit van alle feiten, gaat naar Quaresma die uit de feiten afleidt wie de dader en wat de toedracht is. Soms wekt het nieuwsgierigheid of (lichte) spanning. Maar de redenaties van Quaresma zijn wel vaak kletspraat en vaak is de uiteenzetting nogal langdradig. Het is wel onverwacht dat degene die het Boek der rusteloosheid schreef en prachtige gedichten ook deze luchtige en eigenlijk nogal overbodige verhalen geeft geschreven.

[Anne]

Sabia que FP tinha interesse em literatura policiaria, e aliás que ele tinha lido E.A. Poe...e traduzido The Raven, Fernando Pessoa é sobretudo um poeta. Estas novelas policiarias são interessantes nesse aspecto, mas de facto são um pouco fracas. Às vezes meros exercícios intelectuais de dedução e raciocínio.

[Dulce]

Primeira leitura do ano, em português.
Uma antologia de pequenos crimes, mistérios, roubos, que Abilio Quaresma ajuda a resolver.
Muito bom.

[Jan Moens]

7/10

[Thomas Vandewalle]

3.5

[Dirk]

Als fan van Pessoa kan ik alleen maar ontgoocheld zijn in dit niemendalletje.

[Vittorio Ducoli]

Frammenti luccicanti di raziocinio malato

Questo libro contiene alcuni brani che, come la maggior parte della prosa di Pessoa, sono quasi tutti frammentari e pubblicati solo dopo la morte dell'autore.
Il primo racconto, Una cena molto originale, è l'unico completo, mentre gli altri ci permettono di scoprire la figura dell'investigatore medico Dr Abìlio Quaresma, e le sue straordinarie doti investigative.
Pessoa, infatti, da grande ammiratore di E. A. Poe e dei gialli in genere, creò la figura di questo investigatore con lo scopo preciso di darci un saggio delle sue (di Pessoa) capacità analitiche e deduttive applicate alla devianza comportamentale. Così il vero argomento dei frammenti di racconto non è tanto il caso criminale in sé (furti di valori , di lettere...) e neppure la soluzione del caso (in due frammenti ci si arriva) ma il metodo di Quaresma, che parte dai fatti noti per giungere a confrontare ipotesi e quindi a capire cosa è successo. E' uno spasso seguire i ragionamenti di Quaresma, che in genere non si reca neppure sulla scena del delitto ma giunge inevitabilmente alla soluzione. Naturalmente il crimine è solo un pretesto che permette a Pessoa di vivisezionare il suo tormentato rapporto con la normalità e l'anormalità dei comportamenti umani.
Più convenzionale, anche se più godibile in quanto completo, è il giovanile Una cena molto originale, dove la figura e il comportamento del protagonista (Herr Prosit, sic) compongono un irresistibile quadro di normale orrore borghese. E' quasi ovvio che sia ambientato in Germania!