Jump to ratings and reviews
Rate this book

Het vrouwenbrein

Rate this book
Vrouwen hebben niet dezelfde hersenen als mannen. Hun brein is fors kleiner en hun hersenschors telt liefst zeventien procent minder zenuwcellen. Toch doet hun denkvermogen niet onder voor dat van mannen; hoe compenseren zij voor hun kleinere hardware? Er zijn meer verschillen tussen vrouwen en mannen. Persoonlijkheid en interesse is (gemiddeld) anders. Vrouwen hebben een ander stresssysteem, andere hormonen en een ander immuunsysteem. Hoe worden die verschillen tussen de seksen veroorzaakt, en wat betekenen ze? Wat gebeurt er wanneer iemand van geslacht verandert? Hoe gaat de maatschappij om met meisjes en jongens, vrouwen en mannen, en wat zou er beter kunnen? Iris Sommer wendt haar neurowetenschappelijke en psychiatrische expertise aan om deze vragen te beantwoorden. Het vrouwenbrein laat helder zien wat de samenhang is tussen het neurobiologische en het sociaal-maatschappelijke, en wijst de weg naar een gelijkwaardigere toekomst.

222 pages, Paperback

First published October 1, 2020

92 people are currently reading
621 people want to read

About the author

Iris Sommer

10 books15 followers

Ratings & Reviews

What do you think?
Rate this book

Friends & Following

Create a free account to discover what your friends think of this book!

Community Reviews

5 stars
94 (16%)
4 stars
267 (45%)
3 stars
178 (30%)
2 stars
43 (7%)
1 star
2 (<1%)
Displaying 1 - 30 of 48 reviews
Profile Image for Anniek.
41 reviews1 follower
June 6, 2022
Interessante onderwerpen en vraagstukken die aan bod komen, maar ik heb het gevoel dat er veel herhaald wordt in een hoofdstuk.
De manier van schrijven, voornamelijk de moeilijkheidsgraad van het vocabulaire, wisselt veel. Deze is wel overwegend toegespitst op de leek, dus zeker iets wat je kan lezen als 'gewoon' geïnteresseerde. Helaas denk ik dat de wisseling in niveau soms voorkomt wanneer het gaat over een onderwerp (dat wel aansluit op het thema of vraagstuk) waar de schrijfster te weinig vanaf weet of niet de tijd neemt om er diep genoeg op in te gaan.
Profile Image for Asta Schmitz.
160 reviews33 followers
May 14, 2022
Als ik dit boek niet kado had gekregen, had ik het niet uitgelezen. In grote lijnen geeft het informatie over verschillen in vrouwen- en mannenhersens. Er zijn fysieke verschillen en die hebben soms een effect op bv. gedrag. Maar de verschillen zijn vaak miniem en dit boek gaat vooral over gemiddeldes. Geen diepgravende lectuur dus.

Misschien zijn versimpelingen onvermijdelijk in een boek dat kennis "voor een breed publiek" toegankelijk wil maken maar ik krijg een allergische reactie van formuleringen als "wij vinden/denken", "onze normen en waarden". Wie is die "wij"? Want ik denk er niet zo over.

De schrijfster trekt ook conclusies waar ik het niet mee eens ben. Ze geeft bij rattenstudies aan dat je onderzoek op dieren niet rechtstreeks kan doortrekken naar mensen. Maar een "studie" over de voorkeur van apen voor mensenspeelgoed zou wel 1-op-1 iets zeggen over genderverschillen bij mensenkinderen (?!). Ook zegt ze op het eind, in het deel dat niet over hersens gaat maar over genderrollen en het effect daarvan in de maatschappij (het interessantste deel wat mij betreft), dat positieve discriminatie niet werkt. Nee, niet als dat het enige is dat je doet om discriminatie tegen te gaan en dan alleen op 1 managementlaag.

Wat me ook stoorde is hoe dit wéér zo'n persoon werkzaam in de psychiatrie is, die de hele wereld door een DSM-bril lijkt te zien. Alsof de hele mensheid is in te delen in hokjes en dan binnen die hokjes milde tot ernstige symptomen heeft. Zo'n systeem is heel handig voor epidemiologische studies maar heeft weinig met de werkelijkheid te maken. Het geeft vooral aan hoe veel last de omgeving heeft van de persoon in kwestie.

Hoe ze schrijft over autisme geeft blijk van een gebrek aan kennis. Het is een opsomming van stereotypes en vooroordelen en gaat ook alleen over kinderen. Hoewel ze gelukkig kritisch is over de Extreme Male Brain Theory (enige lichtpuntje), schrijft ze dat er bij autisme een afwijkende motoriek kan zijn en als voorbeeld noemt ze "sommige kindjes lopen op de tenen in plaats van op de hele voetzool". Dat komt doordat de textuur van de vloer die kinderen pijn doet. Dit gaat over zintuiglijke gevoeligheid en een hoogleraar psychiatrie die zo'n fundamenteel onderscheid niet weet te maken moet zich schamen.
Profile Image for Anneke.
56 reviews
January 15, 2026
Het boek begon interessant, maar de herhaling was zo sterk dat ik soms dacht dat ik een hoofdstuk al had gelezen. Aan het einde vervalt het boek in een politiek betoog waarbij het moederschap het ultieme doel lijkt. “Zo’n zware baan en dan niet thuis de geborgenheid hebben van een gezin” vond ik echt een stuitend oordelende zin. Wat ben ik blij dat ik thuiskom en daar geen kind is en ik daar zelf voor kan kiezen. Daarnaast was het luisterboek ook geen beste ervaring, door herhaaldelijke fouten in de uitspraak van bepaalde (wetenschappelijke) termen. Teleurstellende ervaring op meerdere vlakken dus.
Profile Image for Lucia Jane.
452 reviews9 followers
November 11, 2020
Quote:

“Vrouwen hebben minder hersencellen, maar per cel maken die meer verbindingen met andere zenuwcellen. Daardoor ontstaat toch een rijk netwerk dat niet onderdoet voor de mannelijke hardware die dus meer cellen heeft.”

En belangrijk:

“Verschillende hersenaandoeningen hebben een ‘typische mannelijke’ en een ‘typische vrouwelijke’ vorm. ... In de leerboeken wordt doorgaans alleen de mannelijke vorm beschreven, waardoor veel aandoeningen bij vrouwen pas later of soms helemaal niet bekend worden. Daar is de laatste jaren gelukkig steeds meer aandacht voor.”

“De verschillen in voorkomen, beginleeftijd, ernst en uiting van hersenaandoeningen is onder clinici bekend. Toch zijn er (nog) geen aparte behandeladviezen voor vrouwen. Daar wordt wel aan gewerkt en ik hoop dat er de komende jaren aparte behandelprotocollen voor vrouwen ontwikkeld worden.”
(Ze legt hierna duidelijk uit om welke redenen (in onderzochte feiten, geen meningen) het zo belangrijk en logisch is dat vrouwen andere doseringen van een bepaald medicijn zouden moeten krijgen. Zeer verhelderend om te lezen.)
Profile Image for Rosalie.
88 reviews2 followers
November 28, 2024
mijn 100ste boek!! yeah.

was prima, leuk, interessant.

Sommer wisselde wel veel van schrijfstijl. Soms bijna kinderlijk uitgelegd, en dan het volgende hoofdstuk weer in meer vaktaal. Ik vond al met al dat het goed te volgen was. Dat is met dit soort boeken wel is anders.

Een aantal hoofdstukken waren zoveel herhaling dat ik bijna dacht dat ik bij het verkeerde hoofdstuk zat (zou zomaar kunnen, ik gebruik geen boekenleggers). Maar dit bleek dan niet zo te zijn.

Op zich een aanrader, maar ja doe wat je wil.
Profile Image for Annelies Eeckhaut.
34 reviews2 followers
January 31, 2021
Heel veel cijfers. Het ging ook vooral over de verschillen man, vrouw en te weinig over het vrouwenbrein zelf. Mijn verwachtingen werden niet echt ingelost.
51 reviews
November 30, 2023
Interessant en leest lekker weg. Op sommige punten wordt te stellig een globaal beeld neergezet zonder te vermelden dat het meer "over het algemeen" is. De laatste hoofdstukken heb ik overgeslagen.
50 reviews
January 14, 2022
Interessant, en veel geleerd over hormonen. Wel ontbrak voor mij soms de nuance, het was vaak een binaire weergave en generalisatie. Goed dat daar in de laatste paar hoofdstukken meer aandacht voor was, vooral het idee dat ‘man’ en ‘vrouw’ de lading vaak niet dekt.
Profile Image for Sharon.
19 reviews1 follower
May 22, 2024
Het begin begon goed met interessante feitjes over het vrouwenbrein, maar al snel kwamen er veel aannames en onjuiste argumentaties, met daarnaast onderwerpen die niet direct relevant waren. Niet onbelangrijk: dat een hoogleraar psychiatrie ADHD een verstandelijke beperking noemt vind ik schandalig.
Profile Image for Bas.
14 reviews1 follower
November 16, 2020
Started objective, ended (too) subjective
Profile Image for Ann.
232 reviews72 followers
December 19, 2021
Toch een paar keer 'aha' gezegd, en da's altijd goed.
Profile Image for Christa.
Author 10 books8 followers
February 5, 2022
Waarom mannen sneller een bon krijgen en vrouwen vaker lijden aan een depressie. Waarom mannen langer en ernstiger ziek zijn van corona. En waarom mannen en vrouwen gemiddeld even slim zijn. Als leek in de neurologie was dit boek voor mij een milde introductie tot de fascinerende mysteries van ons brein, het immuunsysteem, en genderrollen. 'Mannen komen van Mars; Vrouwen komen van Venus' heb ik niet gelezen maar de populairwetenschappelijke tegenhanger is zeker weten Het Vrouwenbrein van Iris Sommer.

In dit boek, dat overigens vooral over de verschillen tussen mannen en vrouwen gaat, zet Iris Sommer uiteen waarom mannen en vrouwen gemiddeld even slim zijn, ondanks dat mannen een groter brein hebben en meer hersencellen. Ook blijkt dat vrouwen soms andere hersengebieden gebruiken dan mannen om bijvoorbeeld taalvaardigheden te ontwikkelen.

Sommers legt uit hoe, gestuurd door o.a. het hormoon testosteron, dat de aanmaak van serotonine (= stofje waar je blij en ontspannen van wordt) reguleert, vrouwen vaker dan mannen lijden aan angsten of depressie, en beter reageren op antidepressiva, terwijl mannen vaker lijden aan ADHD, en vaker agressief en risicovol gedrag vertonen.

Sommers gaat in op diverse genetische afwijkingen die hersenontwikkeling en gender beïnvloeden, en de verschillen in de immuunsystemen tussen beide geslachten. Grootste verrassing voor mij was hoe de werking van het vrouwelijk immuunsysteem ervoor zorgt dat tijdens de zwangerschap het embryo niet als een parasiet, via de moederkoek, het lichaam van zijn moeder infesteert.

Ook brengt ze aan het licht hoe de receptoren voor cortisol (= stofje dat je lichaam aanmaakt bij stress) bij mannen en vrouwen verschillend werken, zodat onze reactie op een te veel of te weinig van dit stofje tegenovergesteld is.

Sommers besluit het boek door de genderverschillen in de maatschappij te benoemen. Bovenop onze biologische variaties, zijn onze verwachtingen van mannen en vrouwen anders ook al bekleden zij dezelfde functie. Het is zelfs zo erg dat beursgenoteerde bedrijven in waarde dalen omdat veel aandeelhouders geen vertrouwen hebben in een vrouwelijke CEO (!). Ook de rol die mannen en vrouwen vervullen binnen het ouderschap wordt gekenmerkt door uiteenlopende verwachtingen en de Nederlandse maatschappij faciliteert, helaas, nog steeds grotendeels het oude model van de moeder des huizes en de werkende vader.

Voor mij een prima leesbare en erg complete uitleg over het effect van de hormoonhuishouding op de hersenen, in het bijzonder de eigenschappen die kenmerkend zijn voor vrouwen, en hoe de verschillen tussen mannen en vrouwen worden doorgetrokken in de maatschappelijke instituties. Ook goed te lezen (of te luisteren) voor de gemiddelde leek.
Profile Image for Marieke .
8 reviews1 follower
August 26, 2025
Om gewoon eerlijk te zijn: ik weet vrij weinig van hersenen. Ieder stukje informatie over hersenen en de verschillen tussen mannen, vrouwen, jongens en meisje is interessant en vernieuwend. Daarnaast heb ik geen kennis van geneeskunde of wetenschap omtrent deze, en herken ik dus niet verkeerd uitgesproken termen. Dit boek was daarom voor mij prima om op de achtergrond aan te hebben. Het antwoord op de vraag in hoeverre mannen- en vrouwen breinen verschillen, was volgens mij vrij snel beantwoord. Ook hoe jongens en meisjes hersenen verschillen in groei. Beide enorm interessant, maar door de vele herhalingen (soms echt dat ik dacht dat ik op Spotify per ongeluk hetzelfde hoofdstuk was gestart) zorgt er wel voor dat ik snel afgeleid was tijdens het luisteren - en dat terwijl ik het onderwerp erg interessant vind.
8 reviews
May 20, 2025
Heel leuk geschreven!

Ik kan mij vinden in eerdere reviews dat er soms wat herhaling is, maar hierdoor is het wel lekker makkelijk leesbaar voor mensen zonder verdere achtergrondkennis en daarnaast is het niet zo’n enorm droog boek waar alleen maar onderzoeksresultaten worden opgesomd, er worden vaak leuke en grappige vergelijkingen gemaakt. Daarnaast voelen de laatste paar hoofdstukken indd een beetje als een persoonlijk relaas, maar ik denk dat het boek ook niet compleet was geweest als deze maatschappelijke problemen niet aan de orde waren gebracht.
Profile Image for Joanne Reinhard.
6 reviews1 follower
July 24, 2021
Fascinating evidence on gender differences in our brain & the impact these differences have on our health, personalities and our role in society. Love Sommer’s writing style and the personal examples she shares.
Profile Image for Pherenike.
46 reviews
November 28, 2024
Interessant om de uit onderzoek onderlegde verschillen tussen man en vrouwen brein te lezen. Het voelde wel een beetje langdradig. Als je een samenvatting wilt voor wat het medische gedeelte inhoudt zou ik hoofdstuk 14 lezen en blijven lezen voor haar analyse over man vrouw verdeling in de samenleving en genderstereotypie (en hoe andere landen hiermee omgaan).
Profile Image for Klaartje.
12 reviews
September 20, 2024
Het leest als een trein. Ik luister nu ook naar podcasts met Iris Sommer.
Profile Image for Roos.
133 reviews1 follower
June 9, 2024
Neurowetenschapper Iris Sommer stelt dat de meeste man-/vrouw verschillen niet cultureel, maar juist biologisch bepaald zijn. Veel grootschalige onderzoeken worden in haar boek aangehaald. Verbluffende bevindingen bespreekt zij, bijvoorbeeld de invloed van hormonen op onder andere ruimtelijk inzicht (onderzocht bij genderdysforie). Zij geeft daarbij logische verklaringen voor de loonkloof tussen mannen en vrouwen en de 23% vrouwelijke hoogleraren in 2019 (namelijk een weerspiegeling van de verhouding man/ vrouw student van 35 jaar geleden - het duurt immers wel even voordat je hoogleraar bent). Dit bevestigt voor mij wederom dat een interdisciplinaire visie áltijd de voorkeur behoeft. Het boek bevat alle aspecten relaterend aan het fysiek, de psychologie/ psychiatrie, (epi)genetica, maar waarin ook gender zeker niet onderbelicht blijft. Met een meterslange voorsprong het beste boek over gender/sekse dat ik tot nu toe gelezen heb. Knap werk!
Profile Image for Daný.
377 reviews4 followers
March 30, 2021
Interesting read but many clichés.

Ik kan me vinden in een hoop van Sommers toelichting maar het is wel typisch wetenschappelijk in dat ze de ene keer zegt “het verschil is heel klein, maar toch duidelijk significant” en de andere keer “er is wel een verschil, maar dat is klein en niet significant”. Het meest stoorde me het hoofdstuk over genderongelijkheid in Nederland (hst 15), waar Sommer enerzijds veel informatie biedt over de problemen rondom genderongelijkheid maar ook dingen stelt als “oh dat is gewoon zo” terwijl ook dat verbonden is met genoemde ongelijkheid (bijv. over vrouwen die werken in sectoren waar minder verdiend wordt — dat is niet gewoon zo, er is allemaal onderzoek dat sectoren een lager status en salaris krijgen wanneer er meer vrouwen in werken (denk aan onderwijs) ondanks dat hetzelfde werk wordt gedaan).
24 reviews
March 31, 2024
Eerste 2/3e van het boek zijn interessant en wetenschappelijk onderbouwd. Laatste 1/3e meer een feministisch betoog over man vrouw verhoudingen in samenleving en bedrijfsleven, doet voor mij af aan het inhoudelijke start.

Feiten om te onthouden
- hersenen vrouwen kleiner en 16% minder zenuwcellen dan mannen
- menselijk brein heeft 83miljard zenuwcellen
- vrouwen meer verbindingen per zenuwcel in de hersenen, belangrijk voor het denkvermogen. Hersenen “werken harder”
- 4 functies vd hersenen met grootste verschillen m/v: ruimtelijk voorstellingsvermogen, reactievermogen, taalvaardigheid, emoties herkennen. M beter in 1e twee, V in 2e, maar kleine verschillen
- big 5 karakter: extraversie, neuroticisme, gewetensvolheid, openheid, vriendelijkheid
This entire review has been hidden because of spoilers.
Profile Image for Hannah Van Rhoon.
20 reviews1 follower
October 28, 2024
Ik vond het een leuk uiteengezet boekje, maar met neuropsychologie als achtergrond niet heel verrassend. Er waren wel leuke nieuwe feiten en het feministische tintje liet me vaak grinniken.

Vrouwen hebben niet dezelfde hersenen als mannen. Hun brein is fors kleiner, en hun hersenschors telt liefst zeventien procent minder zenuwcellen. Toch doet hun denkvermogen niet onder voor dat van mannen; hoe compenseren zij voor hun kleinere hardware? Iris Sommer schetst een zo volledig mogelijk beeld over hoe en waarom onze hersenen verschillen.

Iris Sommer (Roermond, 31 augustus 1970) is een Nederlands psychiater, schrijver en hoogleraar psychiatrie aan het Universitair Medisch Centrum Groningen. Haar onderzoek naar hallucinaties werd in 2016/17 uitverkoren als publieksonderzoek van het jaar.
871 reviews5 followers
December 25, 2020
3,5 sterren , omdat ik soms mijn bedenkingen heb bij het cijfermateriaal
Bv ( niet uit het boek ) van koffie drinken wordt je intelligenter .... wie kan koffie drinken, wat verstaat men onder koffie en wat verstaat men onder intelligentie ? Ik sta wat sceptisch tegenover al deze correlatie studies , ze bewijzen in mijn ogen niet echt feiten
4 sterren omdat ik het een goede schrijfster vind ( dit was het derde boek dat ik van haar heb gelezen)
Het Onderwerp is duidelijk en aangenaam beschreven , ik denk dat uit een studie zal blijken dat 67% van de vrouwen en 61 % van de mannen het met deze recensie eens zullen zijn
Profile Image for Micha Meinderts.
Author 8 books32 followers
May 26, 2021
Soms even slikken, dat er blijkbaar toch echt verschillen zijn tussen mannen en vrouwen. Gelukkig ("gelukkig") zijn die vrijwel allemaal te wijten aan hormonen, en zijn het hooguit statistische verschillen, geen individuele.

Gelijkwaardigheid is nog altijd makkelijk te verkrijgen als we er moeite in steken.

Verder zeer interessant en fijn om na een aantal boeken over de sociale construct gender wat meer te lezen (luisteren) over het biologische construct geslacht. Toegankelijk geschreven en voorgelezen, maar wel lastig dat je moeilijk kunt terugbladeren om nog iets na te lezen. Toch een keertje de papieren versie op de kop tikken.
22 reviews1 follower
September 8, 2024
Interessant boek over de sekse verschillen in het brein. De eerste hoofdstukken gingen dan ook vooral over de anatomische en fysiologische verschillen (volume, aantal verbindingen tussen de zenuwen en lateralisatie). De volgende hoofdstukken gaan over een breed scala aan fysiologische verschillen tussen man vrouw die dit kunnen verklaren (immuun systeem, stress reactie, hormonen), maar de hoofdstukken variëren in taalgebruik (Leek VS academisch) en herhalen veel.

Ik vind het concept mega interessant, maar vind de uitvoer iets minder. Ik had mijn vraagtekens bij het literatuur (er zijn meer dan 20000 bronnen maar kies degene die ik zelf belangrijk acht: hoe dan? Waarom?). Verder veel verschillende onderwerpen met net niet genoeg diepgang en te veel herhaling.
Profile Image for Femke M.
153 reviews
September 26, 2025
Interessant boek, valt soms beetje in herhaling. Goeie combi tussen biologie en ook een stukje maatschappij.

Spoilers, kortgezegd kan het vrouwenbrein net zoveel als het grotere mannenbrein maar dan met minder cellen door efficiënter/harder te werken, wat het kan omdat de mitochondriën beter werken bij vrouwen. Hoezo heb ik dit laatste nooit eerder ergens geleerd???

Verdere highlights
- jongetjes op school zijn inderdaad kleuters en lopen 2 jaar achter qua breinontwikkeling (misschien moeten scholen daar wat mee)
- choose your fighter: cringe-hormoon testosteron, of depressie-hormoon oestrogeen (mijn woorden, niet die van 't boek)

3.5
256 reviews
May 9, 2023
Interessante onderwerp, maar toch viel het boek me een beetje tegen.

Met name in het begin vond ik het vooral een opsomming van wetenschappelijke onderzoeken en daar miste ik de Jip en Janneke taal. Later kwam dat wel meer, maar werd informatie herhaald en ging de auteur naar mijn mening iets te lang door op zijsporen.
October 14, 2025
Wat een absolute PAREL dit boek, geschreven met duizenden artikels als referentie, duidelijk wetenschappelijk onderbouwd en hele mooie, nieuwe inzichten. Vooral interessant einde over de schadelijkheid van genderstereotyperende discriminatie.

Na het lezen van dit boek, kan ik niet anders dan mijn kinderen genderneutraal op te voeden.
Displaying 1 - 30 of 48 reviews

Can't find what you're looking for?

Get help and learn more about the design.