Johan de Boose wekt in dit imposante verhaal drie onvergetelijke personages tot leven. Jean is de zoon van een Belgische beroepsmilitair. Hij besluit om de diepste wens van zijn vader te vervullen door met de Duitse bezetter te gaan vechten tegen het sovjet-communisme en voor een verenigd Europa. Kamila is een jonge Russin die ooggetuige is van de grootste omwenteling in de geschiedenis van haar land, die zich in de nieuwe omstandigheden probeert te handhaven. Ljev woont op het Midden-Europese platteland in een gezin van geassimileerde Joden en wil zijn leven geven voor een communisme zonder Stalin. Onbewust beïnvloeden ze elkaars leven op een fatale manier, zelfs over de dood heen. Telkens duikt ook de Twintigste Eeuw zelf op, een slet met een perfect geheugen maar zonder geweten, om het mensdom in haar hemd te zetten.
Om te beginnen een hele pil maar hoe verder je komt hoe leesbaarder het wordt. De intermezzo's waarin "de eeuw" haar verhaal doet vond ik in het begin moeilijk en het taalgebruik erg grof maar ook dat went. De mensheid komt er in de ogen van de twintigste eeuw niet best af. De 3 familieverhalen die verteld worden zijn heel aangrijpend en de geschiedenis van de oorlogen krijgt weer aanvullingen die ik nog niet wist.
Kenmerk van de allergrootste schrijvers: een ongelofelijke research aan de basis van een magnum opus, een meesterlijk geschreven overzicht van sleutelgebeurtenissen uit de twintigste eeuw vanuit de ogen van 3 gezinnen: zes keer krijgt de twintigste eeuw chronologisch een sadistische, cynische bespiegeling van de duivel die de kleine kanten van de mens met grote gevolgen voor de mensheid weet te ‘waarderen’.
‘Rusland was synoniem met eindeloosheid, en die eindeloosheid verdunde en verdronk in vormeloosheid. Rusland was ook synoniem met troosteloosheid en zinloosheid. Telkens doemde dat achtervoegsel ‘loos’ op, als een politieagent op elke hoek van het leven.’
‘Veel is vreselijk, maar niets is vreselijker dan de mens.’
De 20e eeuw, en dan vooral de tweede wereldoorlog en de roerige tijd in Rusland/de Sovjet Unie, worden beschreven vanuit enerzijds het perspectief van een een Belgische jongeman die met de Duiters meevecht tegen de communisten en anderzijds vanuit het perspectief van een jonge Russische vrouw die de verschrikkingen van de omwentelingen in haar land aan den lijve meemaakt. De 20e eeuw zelf doet grofgebekt op cynische wijze verslag van alle gebeurtenissen. Heel interessant, soms wat vermoeiend.
ik deed heel lang over dit boek omdat het langzaam vordert - door de essays tussendoor wordt de vaart uit de verhalen gehaald en ook het wisselen tussen de drie verhaallijnen vergt telkens weer wat wennen en omdat er zo veel tijd tussen de leesbeurten zat (mijn eigen fout!) had ik moeite met namen en plaatsen onthouden. Maar! Eens we midden in WOII zitten, en ik had besloten de essays diagonaal te lezen en me te focussen op het verhaal, ging het vlotter. (De essays vond ik trouwens echt niks: platvloers geschreven, met veel bijnamen waardoor ik op den duur niet meer wist wie wie was, terwijl ze net heel handig hadden kunnen zijn om de gebeurtenissen uit het verhaal te kaderen. Beetje een gemiste kans en in mijn ogen in deze vorm overbodig bladvulsel.) Er wordt met veel gevoel voor detail en dan liefst gruwelijk detail geschreven: vooral de verkrachtingen door het Rode Leger na de overwinning op de Duitsers waren ja nee er zijn geen woorden voor. Scènes die ik niet snel ga vergeten alleszins. Als het niet voor de vulgaire essays was zou ik dit boek verplichte lectuur durven noemen als je graag bijleert over WOII. Anders ook, want zo van de kant van het Russische front (en Vlamingen die daar naartoe werden gelokt als kanonnenvlees en bv de blokkade en de hongerwinters van Leningrad) heb ik nog bijna geen romans gelezen.
Een tour de force van deze schrijver. De hele geschiedenis van de 20ste eeuw wordt verteld aan de hand van een drietal families, die de dramas van de eerste en de tweede oorlog en de periode erna doormaken. De schrijver is Vlaming en maakt hier de deelname van Belgische soldaten in het Duitse leger (vooral aan het Oostfront) bespreekbaar. Daar heeft duidelijk jarenlang een taboe op gerust in Vlaanderen. Hij is tevens slavist en weet heel goed de Russische kant van deze geschiedenis te verwoorden. Rond deze verhalen lees je steeds het commentaar van een wat hoerig vrouwspersoon, die de 20ste eeuw moet voorstellen. Haar commentaar is hard en eigenlijk komt geen lan er goed van af in haar ogen. De verschillende verhaallijnen raken elkaar heel vaag, maar de schrijver heeft er voor gewaakt een soort happy end te creeren (wat je toch vaak in dit soort romans tegenkomt).