Wie is er bang voor Simone de Beauvoir?

by Ruud Welten

Verfrissende, actuele kijk op Simone de Beauvoir, een van de meest besproken denkers van dit moment. Simone de Beauvoir is terug van weggeweest. In De tweede sekse (1949) legde ze de zo vanzelfsprekend heersende masculiniteit van de westerse cultuur bloot. Het vuistdikke boek werd vooral door vrouwen gelezen en daarna gebruikt om mannen mee om de oren te slaan. Wordt het niet eens tijd dat ook mannen deze twintigste-eeuwse klassieker gaan lezen? De systematische achterstelling van vrouwen is immers een probleem van de hele westerse samenleving, en niet alleen van vrouwen. Wie is er bang voor Simone de Beauvoir? biedt een verfrissende, actuele kijk op Simone de Beauvoir, vanuit een mannelijk perspectief. Ruud Welten gaat in op vaak onverwachte en nog onontgonnen aandachtsgebieden in het denken van De Beauvoir. Naast feminisme en existentialisme komen ook psychoanalyse en literatuur aan bod, en naast de achterstelling van vrouwen ook religiositeit, liefde en seksualiteit. In het concluderende hoofdstuk wordt de vraag gesteld waarom, ondanks vrouwenquota en diversiteitsbeleid, de ongelijkwaardigheid tussen mannen en vrouwen tot op de dag van vandaag blijft voortbestaan.

Genres: Nonfiction

190 pages, Paperback

Published January 1, 2020

Reviews

[Sacha · Rating 4 out of 5]

Zeer interessant maar hier en daar wel erg theoretisch en daarmee lastig te volgen. Maar ook dan biedt het genoeg stof tot nadenken over vrouw zijn in de westerse samenleving, vrijheid, godsdienst en identiteit.
Welten eindigt met een kort hoofdstukje over de hedendaagse relevantie van de Beauvoirs boek. Dat had van mij wel uitgebreider gemogen. Hij komt dan ineens met de pittige stelling dat de nieuwerwetse diversiteit discussies (“de nieuwe burgerlijkheid”) desastreus zijn voor het feminismediscours. Vertel?

[Yvonne]

Gelezen en besproken met een filosofiegroep van 2 vrouwen en 4 mannen. Over het algemeen werd het boek prettig leesbaar bevonden.
Voor mij zijn er een paar hick-ups. Het is niet altijd duidelijk wie er nou precies aan het woord is. Voorts heb je vooral te maken met de interpretatie van Welten zonder dat hij in de hoofdtekst of in het notenapparaat originele stukken tekst van De Beauvoir weergeeft. Dat is wel een gemis. De Beauvoirs werk - hoe baanbrekend kennelijk ook - doet ouderwets aan op punten. Een voorbeeld betreft hoe de vrouw maatschappelijk buitenspel staat na het krijgen van kinderen. De passage van de vrouw en de tuinslang vond ik hilarisch belachelijk. Er zijn meer mogelijkheden voor kritiek op haar standpunten; die mogelijkheid laat Welten jammer genoeg liggen. Hij mag kritischer zijn, scherper. Het boek zet mij niet aan om De Beauvoirs hoofdwerk te lezen. Haar romans heb ik dan liever.

[Rinus · Rating 4 out of 5]

Ruud Welten toont in dit boek aan dat de filosofie van Simone de Beauvoir nog steeds actualiteits waarde heeft. De mythe van de ondernemende en krachtig man die zijn Wereld vergroot en grote projecten opzet staat tegenover de opofferende moeder die kwetsbaarheid en bescheidenheid uitstraalt.
Deze eeuwenoude mythe vind men al eeuwen terug in de literatuur en is dus cultureel bepaald.
In het neoliberalisme wat kenmerkend is voor deze tijd waarin alles in een bepaalde waarde wordt gezien, is er niets veranderd in het eeuwenoude beeld van de man en vrouw.
Vrouwen quota en positieve discriminatie zijn niet meer dan cosmetische aanpassingen die niets veranderen aan de onderliggende maatschappelijke structuur

[leren_lezen · Rating 4 out of 5]

"De Tweede Sekse lezen betekent leren lezen" (p. 14). Aldus Welten en indirect de Beauvoir. leren_lezen ging daarom de uitdaging aan!

Een mooie uiteenzetting van de Beauvoir's feminisme adhv haar denken over liefde, seksualiteit, mannelijkheid, literatuur en natuurlijk: vrouwelijkheid. Leuke en sterke link tussen existentialistische kwade trouw en psychoanalytische verdringing. Ook fijn hoe de Beauvoir als gespleten subject wordt neergezet, aangezien haar theorieën zeker niet naadloos overliepen in haar privé ervaringen van liefde en lust.

Mooi om te zien hoe je de Beauvoir kunt gebruiken als kritiek op slachtoffercultuur en neoliberaal feminisme (aka girl boss feminism), juist ter ondersteuning van symbolisch feminisme, en vooral (en dit is prachtig) als aanmoediging om daadwerkelijk te leren lezen en schrijven (aangezien mannelijkheid en vrouwelijkheid voornamelijk mythes zijn die we elkaar aanpraten). Als we daadwerkelijk leren lezen (en niet enkel herkennen wat we zelf al weten, of projecteren wat we graag zien), zou de masculiene hegemonie waar we ons nu in bevinden al een heel stuk zachter zijn.

De uitsmijter van Welten over diversiteitsbeleid, alhoewel deels valide, had bijvoorbeeld niet zo sterk en agressief ingezet hoeven worden. Hij vervalt daardoor zelfs bijna in een essentialistische blik op de vrouw. Daarin blijft toch ook Welten slechts een mannelijke denker over het feminisme:

"Verliefde mannen en wetenschappers hebben ten minste één ding gemeen: ze objectiveren de vrouw en begrijpen haar naar het beeld wat ze van haar gemaakt hebben" (p. 106).

[Fedde Wiersma · Rating 4 out of 5]

Dit is natuurlijk een secundair werk wat is gebaseerd op het primaire werk: ‘De tweede sekse’ van Simone de Beauvoir. Het is echter een goed middel om de essentie van de filosofie van de Beauvoir te begrijpen. Daarnaast verschaft het ook wat context. Zoals de tijd waarin de Beauvoir haar werk schreef en haar inspiratiebronnen.

[Indra Soetaert · Rating 5 out of 5]

‘Altijd zal ik op zoek zijn naar mijn zijn, dat pas werkelijk een zijn is ten aanzien van de ander. De ander heeft mij iets ontstolen, iets wat me zo dierbaar is, namelijk de kennis van wat ik ben.’ LOVED IT, enorm interessante inzichten uitgehaald

[Vincent Bleuze · Rating 4 out of 5]

Zeer heldere uitleg van de achterliggende theorie en enige historische context en een overtuigend betoog voor de relevantie van het werk van de Beauvoir vandaag de dag

[Netel · Rating 5 out of 5]

Zeer krachtig pleidooi, helder geschreven. Nodigt uit om kritisch na te denken.

[Fien Dequecker · Rating 4 out of 5]

Het boek bracht me tot nieuwe inzichten!

[Bram Medelli · Rating 4 out of 5]

Welten vertelt heel helder over (voor mij) vaak lastig te vatten stof zoals psychoanalyse en structuralistische filosofie. Hij combineert dit met het existentialisme en feminisme van De Beauvoir en laat duidelijk zien waarom dit voor zowel vrouwen als mannen zeker relevant is. Hij zet aan tot kritische reflectie over hoe het emancipatiedebat gevoerd wordt. Ook bespreekt hij veel verschillende en prikkelende invalshoeken zoals de religieuze metafysica van de samenleving en lezingen van briefromans als essentiële existentiële werken.

Ik vind het een goed boek met een duidelijke stelling die overtuigend overgebracht wordt.