What do you think?
Rate this book
Zo hadden we het niet bedoeld: De tragedie achter de toeslagenaffaire
Tienduizenden families werden vermalen door de overheid. Relaties liepen op de klippen, banen raakten verloren, levens werden verwoest. In wat bekend kwam te staan als de toeslagenaffaire werden jaren aan kinderopvangtoeslagen teruggevorderd. Met desastreuze gevolgen.
In een thriller van een reconstructie laat onderzoeksjournalist Jesse Frederik zien hoe de toeslagenaffaire tot stand kwam en tot de val van het kabinet kon leiden. De ontluisterende conclusie: vrijwel iedereen — ministers, Kamerleden, ambtenaren, journalisten — deed wat je van ze zou verwachten, en juist daardoor liep alles mis.
In een thriller van een reconstructie laat onderzoeksjournalist Jesse Frederik zien hoe de toeslagenaffaire tot stand kwam en tot de val van het kabinet kon leiden. De ontluisterende conclusie: vrijwel iedereen — ministers, Kamerleden, ambtenaren, journalisten — deed wat je van ze zou verwachten, en juist daardoor liep alles mis.
388 pages, Paperback
First published February 1, 2021
121 people are currently reading
1954 people want to read
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 30 of 250 reviews
January 12, 2022
-start- 'Holy f@, wat een saai boek. Dat ga ik dus echt niet bijna 400 blz lezen, he?!'
-tijdje verder- 'O, ik dacht dat ze bij de Belastingdienst allemaal 's avonds na hun werk thuis op de bank voor hun vertier een paar kitty's wurgen. Zit toch anders'
-weer een dinsdagpersconferentie later- 'Wat een sukkels bij Min SZW en Financien, zeg.'
-even later- 'en bij de Raad van State'
-even later> 'en bij het kabinet! JA! Dat zijn de zwarte schapen!'
-weer even later- 'maar ook de rest van de kamer'
-weer even even later- 'de Pers! #FakeNews!'
-halverwege- 'Neeneeneenee! Je denkt ze gaan het fiksen en dan gaan ze alleen maar slecht beleid te lijf met slècht beleid'
-vergeet dat ik aan het lezen ben-'Maar....... Dat had mij dus ook kunnen overkomen... Dit is een superbelangrijke constatering!!!'
-pageturn- 'Aaah, we zijn zelf onderdeel van het probleem'
-uit- 'Dit is het meest enerverende boek wat ik gelezen heb over hoe ons democratisch systeem hapert. Tergend nuchter beschrijft Frederik stuk voor stuk supersaaie gebeurtenissen die een mozaiek maken van een superthriller. En hij maakt kraakhelder dat ons democratisch systeem ook zo hoort te zijn: stuk voor stuk supersaaie gebeurtenissen die ervoor moeten zorgen dat we het gezellig houden met zn allen. Dit is het boek om anders te gaan kijken naar instanties, politiek, pers, rechtspraak, hun samenspel, maar vooral ook: onze eigen rol.'
-tijdje verder- 'O, ik dacht dat ze bij de Belastingdienst allemaal 's avonds na hun werk thuis op de bank voor hun vertier een paar kitty's wurgen. Zit toch anders'
-weer een dinsdagpersconferentie later- 'Wat een sukkels bij Min SZW en Financien, zeg.'
-even later- 'en bij de Raad van State'
-even later> 'en bij het kabinet! JA! Dat zijn de zwarte schapen!'
-weer even later- 'maar ook de rest van de kamer'
-weer even even later- 'de Pers! #FakeNews!'
-halverwege- 'Neeneeneenee! Je denkt ze gaan het fiksen en dan gaan ze alleen maar slecht beleid te lijf met slècht beleid'
-vergeet dat ik aan het lezen ben-'Maar....... Dat had mij dus ook kunnen overkomen... Dit is een superbelangrijke constatering!!!'
-pageturn- 'Aaah, we zijn zelf onderdeel van het probleem'
-uit- 'Dit is het meest enerverende boek wat ik gelezen heb over hoe ons democratisch systeem hapert. Tergend nuchter beschrijft Frederik stuk voor stuk supersaaie gebeurtenissen die een mozaiek maken van een superthriller. En hij maakt kraakhelder dat ons democratisch systeem ook zo hoort te zijn: stuk voor stuk supersaaie gebeurtenissen die ervoor moeten zorgen dat we het gezellig houden met zn allen. Dit is het boek om anders te gaan kijken naar instanties, politiek, pers, rechtspraak, hun samenspel, maar vooral ook: onze eigen rol.'
February 15, 2021
Erg goed boek. Genuanceerde reconstructie over de toeslagenaffaire en onderliggende oorzaken en bewegingen. Leest erg lekker weg als een thriller. Erg knap hoe zoiets waarvan je van tevoren denkt dat het droge kost is, toch leuk leest. Knap staaltje onderzoeksjournalistiek dat niet onbelangrijk ook nog oplossingsgericht is.
Naast dit specifieke geval leer je ook meer over communicatiestromen binnen het ambtelijke domein in Den Haag, commissies, ministeries en andere overheidsorganisaties. Dan kan je krantenkoppen in het vervolg ook wat beter relativeren. Een echte aanrader!
Naast dit specifieke geval leer je ook meer over communicatiestromen binnen het ambtelijke domein in Den Haag, commissies, ministeries en andere overheidsorganisaties. Dan kan je krantenkoppen in het vervolg ook wat beter relativeren. Een echte aanrader!
September 5, 2021
Heb deze als luisterboek gelezen (geluisterd? Idk.).
Een boek zoals ik het van De Correspondent gewend ben: alles uitgezocht, goede journalistiek en op een begrijpelijke manier een ingewikkeld onderwerp uitgelegd. Wat ik bij dit boek wél lastig vond, was dat het onderwerp mij persoonlijk iets te vaag was om me er echt goed op te kunnen focussen. Maar: zelfs deze meid die totaal niet in politiek geïnteresseerd is, blijft wel geïnteresseerd genoeg om 'te willen weten hoe het afloopt'.
Wat ik goed vond was dat de vraag niet zozeer lag op 'wie is er schuldig?' maar 'hoe kon dit fout gaan?'. Door vanuit die invalshoek te kijken, krijg je een heel ander beeld van de toeslagenaffaire dan het beeld dat je bijvoorbeeld in de media ziet. Wat ik dan weer minder vond is dat ik daardoor wel het idee had dat de schrijver erg graag degenen die normaliter in deze zaak hard worden aangepakt, op een andere manier wilde laten zien. Dat voelde ik (wederom persoonlijke mening) en daardoor kreeg ik het idee dat ik daardoor in mijn mening over deze affaire gestuurd werd. Ik kan het niet helemaal goed uitleggen, want alles wat er in het boek staat, is een feit. Ik weet wel dat de invalshoek die je kiest, ook een bepaalde kleur heeft en dat voelde ik hier dus bij. Niet perse verkeerd, maar ik ga me zeker nog verder inlezen over dit onderwerp. Eén bron is geen bron.
Verder zeker een aanrader voor iedereen die een iets minder extreem stuk wil lezen over de toeslagenaffaire. Het geeft een heel volledig beeld van de situatie weer en het is goed om hierover geïnformeerd te zijn.
Een boek zoals ik het van De Correspondent gewend ben: alles uitgezocht, goede journalistiek en op een begrijpelijke manier een ingewikkeld onderwerp uitgelegd. Wat ik bij dit boek wél lastig vond, was dat het onderwerp mij persoonlijk iets te vaag was om me er echt goed op te kunnen focussen. Maar: zelfs deze meid die totaal niet in politiek geïnteresseerd is, blijft wel geïnteresseerd genoeg om 'te willen weten hoe het afloopt'.
Wat ik goed vond was dat de vraag niet zozeer lag op 'wie is er schuldig?' maar 'hoe kon dit fout gaan?'. Door vanuit die invalshoek te kijken, krijg je een heel ander beeld van de toeslagenaffaire dan het beeld dat je bijvoorbeeld in de media ziet. Wat ik dan weer minder vond is dat ik daardoor wel het idee had dat de schrijver erg graag degenen die normaliter in deze zaak hard worden aangepakt, op een andere manier wilde laten zien. Dat voelde ik (wederom persoonlijke mening) en daardoor kreeg ik het idee dat ik daardoor in mijn mening over deze affaire gestuurd werd. Ik kan het niet helemaal goed uitleggen, want alles wat er in het boek staat, is een feit. Ik weet wel dat de invalshoek die je kiest, ook een bepaalde kleur heeft en dat voelde ik hier dus bij. Niet perse verkeerd, maar ik ga me zeker nog verder inlezen over dit onderwerp. Eén bron is geen bron.
Verder zeker een aanrader voor iedereen die een iets minder extreem stuk wil lezen over de toeslagenaffaire. Het geeft een heel volledig beeld van de situatie weer en het is goed om hierover geïnformeerd te zijn.
February 23, 2021
Echt een heel goed boek. Een uitgebreide analyse van de gehele toeslagen-affaire. Hoe het niet een kwaadaardig complot was, maar een samenspel van talloze factoren. Hoe dit bizar maar tegelijkertijd ook totaal niet uniek is. Eigenlijk een must read voor alle politici, ambtenaren, journalisten, en eigenlijk iedereen die zich ook maar een beetje bezig houdt met beleid en politiek. Het heeft mijn persoonlijke beeld op deze hele affaire ook echt veranderd. Verder duidelijk goed geresearched, en prima geschreven.
De crux werd richting het einde mooi beschreven: "Wie het slagveld van de toeslagenaffaire overziet, moet constateren dat er weinig helden waren. Dat veel van de spelers te makkelijk meedeinden op het maatschappelijk gemoed, in plaats van zelf een koers te bepalen. Dat de ambtenaren, politici en journalisten de afkeuring schuwden en het applaus opzochten. En dat wij, als kiezers en kijkers, die afkeuring uitspraken en dat applaus gaven".
Overigens is dit boek enigszins controversieel. Zeker vanuit enkele journalisten (die er niet heel goed uitkomen in dit boek) is er hevige kritiek. Ik heb me hier niet enorm in verdiept, maar het boek is zodanig onderbouwd, dat de hoofdargumenten denk ik in ieder geval wel blijven staan.
De crux werd richting het einde mooi beschreven: "Wie het slagveld van de toeslagenaffaire overziet, moet constateren dat er weinig helden waren. Dat veel van de spelers te makkelijk meedeinden op het maatschappelijk gemoed, in plaats van zelf een koers te bepalen. Dat de ambtenaren, politici en journalisten de afkeuring schuwden en het applaus opzochten. En dat wij, als kiezers en kijkers, die afkeuring uitspraken en dat applaus gaven".
Overigens is dit boek enigszins controversieel. Zeker vanuit enkele journalisten (die er niet heel goed uitkomen in dit boek) is er hevige kritiek. Ik heb me hier niet enorm in verdiept, maar het boek is zodanig onderbouwd, dat de hoofdargumenten denk ik in ieder geval wel blijven staan.
January 5, 2022
“Dit boek is niet geschreven als een kritiek op personen. Het is een kritiek op de dwaze manier waarop we onze eigen teleurstelling organiseren. We strompelen verontwaardigd van schandaal naar affaire zonder te beseffen hoe wij allen bijdragen aan een uitkomst die niemand wil.”
Dit boek werd aanbevolen door mijn ouders die beide onder de indruk waren. Blij dat ik het ook heb opgepakt!
Het boek maakt duidelijk welke acties (of juist: niet-acties) hebben kunnen leiden tot het drama van de toeslagenaffaire.Het is geen klopjacht om een schuldige te vinden, want dat heeft volgens de schrijver geen toegevoegde waarde en bovendien is het onderwerp te complex (was het maar zo dat er één schuldige was). Het gaat er wel om waar het verkeerd is gegaan en hoe we met zijn allen de kans op een vergelijkbare situatie in de toekomst kunnen verkleinen.
Ik heb zelf weinig (grenzend aan ‘geen’) verstand van beleidsvorming en wetgeving. Desondanks vond ik dit boek interessant en goed te begrijpen (op de eerste +- 50 pagina’s na, wanneer je het thema en de betrokken partijen leert kennen). Er zit veel vaart in het verhaal, maar dat doet niet af aan de diepgang. De schrijver maakt uitstapjes naar andere onderwerpen en jaren, maar dit doet niet af aan duidelijkheid en structuur (die over het algemeen chronologisch is). De boodschap is helder, de schrijfstijl is creatief en de conclusie brengt alles samen. Enige kritiek: Frederik zegt zelf niemand te willen bekritiseren. Dat lukt aardig, behalve bij enkele politici en journalisten die de wind van voren krijgen. Wellicht terecht, maar het is moeilijk te rijmen met de ethiek die hij zelf wil navolgen. Het is misschien wel onmogelijk niemand te beschuldigen bij het schrijven van zo'n boek, dus wellicht was het voornemen ook niet geheel realistisch.
Vele verschillende partijen passeren de revue en uiteindelijk geeft Jesse Frederik over elk van deze een kritische conclusie. Ministers moeten bijvoorbeeld ‘niet wachten op hervormingen als er nu iets gedaan kan worden’ en ‘meer vrijheid geven tot uitvoering van wetten’. Ambtenaren ‘hoeven niet alles te doen om hun minister uit de wind te houden’. Kamerleden ‘moeten meer aandacht hebben voor achtergrond en uitvoering van wetten’ en ‘hoeven niet geschokt te reageren op elke journalist of elk mediabericht’. Vooral journalisten krijgen ervan langs in het boek: die moeten ‘zelf ook verantwoordelijkheid nemen’ en hoeven niet van elke mug een olifant te maken (mijn woorden). Maar tot slot spelen ook ‘de mensen thuis’ een rol, en niet een onbelangrijke: we zouden de juiste acties moeten belonen met applaus (lees: niet alleen verontwaardigde kamerleden, maar ook kamerleden die in de papieren duiken om escalaties te voorkomen) en ons meer verdiepen in achtergrondzaken zonder clickbait-titels aan te nemen voor waar. En met zijn allen moeten we minder naar elkaar wijzen als schuldige; er moet vrijheid zijn om fouten zelf te kunnen toegeven.
Quotes
Tweede Kamer & Burgers:
“Onze overheid is ,maar al te vaak als een groepje mensen dat richtingloos door de stad banjert, totdat iemand opeens vraagt: ‘weet iemand eigenlijk waar we heen lopen?’ ‘Oh, ik dacht dat jij dat wist.’”
“Het is moeilijk het goede te doen wanneer je zo veel applaus krijgt voor het verkeerde.”
“De speld was de tweede kamer al bij herhaling aangereikt, maar ze bleef om balen hooi verzoeken waarin ze de speld vervolgens kwijtraakte.”
Journalistiek & Burgers:
“Het gaat over het spelletje, niet wat er op het spel staat. (...) We willen het probleem best begrijpen, maar dan wel binnen vijf minuten. Met die spelregel wordt elk kwaad in de wereld teruggebracht tot dwazen en schurken.”
Belastingdienst:
“Wanneer het zover is gekomen dat de Belastingdienst toeslagen bij je terug gaat vorderen, heb je een universitair diploma nodig om nog fatsoenlijk in armoede te kunnen leven.”
“Een belastingplan is groot en complex. Wie een lijk moet verstoppen, kan dat het beste ergens op pagina 423 van het Belastingplan doen.”
Algemeen:
“Niemand heeft het zo bedoeld, en toch is het zo gebeurd. Ieders handelen is begrijpelijk, maar mag begrip ook een excuus zijn?’”
Dit boek werd aanbevolen door mijn ouders die beide onder de indruk waren. Blij dat ik het ook heb opgepakt!
Het boek maakt duidelijk welke acties (of juist: niet-acties) hebben kunnen leiden tot het drama van de toeslagenaffaire.Het is geen klopjacht om een schuldige te vinden, want dat heeft volgens de schrijver geen toegevoegde waarde en bovendien is het onderwerp te complex (was het maar zo dat er één schuldige was). Het gaat er wel om waar het verkeerd is gegaan en hoe we met zijn allen de kans op een vergelijkbare situatie in de toekomst kunnen verkleinen.
Ik heb zelf weinig (grenzend aan ‘geen’) verstand van beleidsvorming en wetgeving. Desondanks vond ik dit boek interessant en goed te begrijpen (op de eerste +- 50 pagina’s na, wanneer je het thema en de betrokken partijen leert kennen). Er zit veel vaart in het verhaal, maar dat doet niet af aan de diepgang. De schrijver maakt uitstapjes naar andere onderwerpen en jaren, maar dit doet niet af aan duidelijkheid en structuur (die over het algemeen chronologisch is). De boodschap is helder, de schrijfstijl is creatief en de conclusie brengt alles samen. Enige kritiek: Frederik zegt zelf niemand te willen bekritiseren. Dat lukt aardig, behalve bij enkele politici en journalisten die de wind van voren krijgen. Wellicht terecht, maar het is moeilijk te rijmen met de ethiek die hij zelf wil navolgen. Het is misschien wel onmogelijk niemand te beschuldigen bij het schrijven van zo'n boek, dus wellicht was het voornemen ook niet geheel realistisch.
Vele verschillende partijen passeren de revue en uiteindelijk geeft Jesse Frederik over elk van deze een kritische conclusie. Ministers moeten bijvoorbeeld ‘niet wachten op hervormingen als er nu iets gedaan kan worden’ en ‘meer vrijheid geven tot uitvoering van wetten’. Ambtenaren ‘hoeven niet alles te doen om hun minister uit de wind te houden’. Kamerleden ‘moeten meer aandacht hebben voor achtergrond en uitvoering van wetten’ en ‘hoeven niet geschokt te reageren op elke journalist of elk mediabericht’. Vooral journalisten krijgen ervan langs in het boek: die moeten ‘zelf ook verantwoordelijkheid nemen’ en hoeven niet van elke mug een olifant te maken (mijn woorden). Maar tot slot spelen ook ‘de mensen thuis’ een rol, en niet een onbelangrijke: we zouden de juiste acties moeten belonen met applaus (lees: niet alleen verontwaardigde kamerleden, maar ook kamerleden die in de papieren duiken om escalaties te voorkomen) en ons meer verdiepen in achtergrondzaken zonder clickbait-titels aan te nemen voor waar. En met zijn allen moeten we minder naar elkaar wijzen als schuldige; er moet vrijheid zijn om fouten zelf te kunnen toegeven.
Quotes
Tweede Kamer & Burgers:
“Onze overheid is ,maar al te vaak als een groepje mensen dat richtingloos door de stad banjert, totdat iemand opeens vraagt: ‘weet iemand eigenlijk waar we heen lopen?’ ‘Oh, ik dacht dat jij dat wist.’”
“Het is moeilijk het goede te doen wanneer je zo veel applaus krijgt voor het verkeerde.”
“De speld was de tweede kamer al bij herhaling aangereikt, maar ze bleef om balen hooi verzoeken waarin ze de speld vervolgens kwijtraakte.”
Journalistiek & Burgers:
“Het gaat over het spelletje, niet wat er op het spel staat. (...) We willen het probleem best begrijpen, maar dan wel binnen vijf minuten. Met die spelregel wordt elk kwaad in de wereld teruggebracht tot dwazen en schurken.”
Belastingdienst:
“Wanneer het zover is gekomen dat de Belastingdienst toeslagen bij je terug gaat vorderen, heb je een universitair diploma nodig om nog fatsoenlijk in armoede te kunnen leven.”
“Een belastingplan is groot en complex. Wie een lijk moet verstoppen, kan dat het beste ergens op pagina 423 van het Belastingplan doen.”
Algemeen:
“Niemand heeft het zo bedoeld, en toch is het zo gebeurd. Ieders handelen is begrijpelijk, maar mag begrip ook een excuus zijn?’”
June 25, 2022
Lees dit als je wil weten hoe en waarom het Toeslagenschandaal kon gebeuren.
March 26, 2021
Als ik dit boek voor de verkiezingen had gelezen, had ik niet geweten waarop ik had moeten stemmen.
Indrukwekkend hoe de hele ‘affaire’ wordt ontrafeld. Geen helden, geen booswichten, alleen mensen die in ingesleten patronen werken.
Verplichte kost voor politici, ambtenaren, journalisten en eigenlijk iedereen die iets wil begrijpen van de patronen in onze maatschappij.
‘We kunnen alleen ontsnappen aan die teleurstelling als we iets vaker de mildheid vinden om het oordeel op te schorten, eerst proberen te begrijpen waarom mensen zich zo gedragen. Niet om hen te excuseren, maar om te leren van waarom het zo is gegaan, zodat we die fouten een volgende keer kunnen voorkomen. Want zonder dit begrip zal het weer zo gaan. En weer zo gaan. En weer zo gaan.’
Indrukwekkend hoe de hele ‘affaire’ wordt ontrafeld. Geen helden, geen booswichten, alleen mensen die in ingesleten patronen werken.
Verplichte kost voor politici, ambtenaren, journalisten en eigenlijk iedereen die iets wil begrijpen van de patronen in onze maatschappij.
‘We kunnen alleen ontsnappen aan die teleurstelling als we iets vaker de mildheid vinden om het oordeel op te schorten, eerst proberen te begrijpen waarom mensen zich zo gedragen. Niet om hen te excuseren, maar om te leren van waarom het zo is gegaan, zodat we die fouten een volgende keer kunnen voorkomen. Want zonder dit begrip zal het weer zo gaan. En weer zo gaan. En weer zo gaan.’
September 12, 2021
Soms wens ik dat ik alles wat ik lees, onthou, en kraakhelder kan uitleggen. Dit is zo’n boek. Ik wist niet eens dat het over de toeslagenaffaire ging toen ik het kocht (echt heel dom want ‘t staat op de voorkant) maar de woorden ‘Zo hadden we het niet bedoeld’ spraken me al aan. Fuck, dacht ik, 300+ pagina’s over iets wat me niet aangaat en niet heul veul interesseert? Vanaf blz 1 was ik hooked, en heb dit boek verslonden. Wat een bizarre uiteenzetting en evaluatie van dit gedrocht van een toeslagenaffaire. Dit boek schetst hiermee een veel breder beeld van de politiek, de uitvoerders, wij, de kiezers, en vooral de pers. Vooral de pers. Hoe kan zoiets zo ENORM misgaan?
Jammer dat ik geen dusdanig geheugen heb dat ik het hele verhaal chronologisch juist kan verwoorden, maar de grote lijnen zijn nu bekend. En zetten me aan het denken.
Als je het boek (nog) niet in zijn geheel wilt lezen, lees dan alvast de epiloog aan het einde, waarmee je ook al een goed beeld krijgt van hoe dit zo intens fout is kunnen gaan. Trust me, het is écht interessant. Zelfs als je een hekel hebt aan kinderen 😅
Jammer dat ik geen dusdanig geheugen heb dat ik het hele verhaal chronologisch juist kan verwoorden, maar de grote lijnen zijn nu bekend. En zetten me aan het denken.
Als je het boek (nog) niet in zijn geheel wilt lezen, lees dan alvast de epiloog aan het einde, waarmee je ook al een goed beeld krijgt van hoe dit zo intens fout is kunnen gaan. Trust me, het is écht interessant. Zelfs als je een hekel hebt aan kinderen 😅
March 27, 2025
De karakters van Frederik in deze moderne tragedie zijn volstrekt onrealistisch; waarom zouden ze zoiets doms doen als naar die Geert luisteren???
May 9, 2021
Op zich een sterke reconstructie, goed betoog voor het belang van zorgvuldige wetgeving :). Wel heeft het af en toe last van een typische Correspondent-verhevenheid. Het wordt nogal vermoeiend als Renske Leijten of Pieter Klein de zoveelste veeg uit de pan krijgt van de auteur, die verder echt wel vindt dat de meeste mensen deugen en er geen individuele bad guys bestaan in de toeslagenaffaire hoor. Ik denk dat dit boek er inhoudelijk op vooruit was gegaan als er nog wat langer de tijd voor was genomen, in plaats van publicatie binnen een maand na het POK-rapport. Het is bijna alsof de Correspondent zelf ook gevoelig is voor een beetje sensationalisme op zijn tijd.
Verder wel sympathiek dat het audioboek gratis te luisteren was, maar irritant dat de hoofdstukken op Spotify niet in de juiste volgorde staan.
Verder wel sympathiek dat het audioboek gratis te luisteren was, maar irritant dat de hoofdstukken op Spotify niet in de juiste volgorde staan.
May 13, 2021
Ik heb valsgespeeld en dit boek geluisterd in plaats van gelezen.
Jesse onderzocht het hele probleem tot in de kern (waarvoor respect). Ik ben erachter gekomen dat die kern, vol belastingdienstbeslommeringen, me eigenlijk helemaal niets kan schelen en heel erg saai is.
Jesse onderzocht het hele probleem tot in de kern (waarvoor respect). Ik ben erachter gekomen dat die kern, vol belastingdienstbeslommeringen, me eigenlijk helemaal niets kan schelen en heel erg saai is.
January 3, 2025
Heel genuanceerd en verhelderend boek over de toeslagen affaire. Ik dacht eigenlijk dat ik al best een goed beeld had bij wat er heeft plaatsgevonden maar nope. Het was nog veel gecompliceerder dan ik dacht.
Het boek gaat meer over hoe dit heeft kunnen gebeuren dan over wie er schuldig zijn. En dat is een verfrissend en belangrijk perspectief. De “helden” rondom de affaire (denk aan de media, politici zoals Pieter Omzigt) lijken namelijk vooral met dat eerste bezig te zijn geweest. En dat was schadelijk. De helden bleken eigenlijk helemaal geen helden te zijn.
Als zelf ambtenaar zijnde die veel met sociale onderwerpen bezig is was deze uiteenzetting extra interessant (en confronterend en schokkend). Het geeft genoeg stof tot nadenken over het systeem. Daarmee bedoel ik dat we vaak met de beste bedoelingen nieuwe oplossingen bedenken voor problemen waar (kwetsbare) burgers tegen aan lopen. Maar alle oplossingen samen vormen inmiddels een ondoorgrondbaar web waar niemand meer door de bomen het bos in ziet. We hebben inmiddels in Nederland zo’n complex systeem ontwikkeld dat het a) voor burgers niet meer te overzien is en b) het voor de overheid heel lastig om bij te sturen is want alles is interconnected. Wat we daarmee moeten weet ik niet, maar goed om ook in eigen werk bij stil staan.
Een puntje aftrek omdat ik toch wat perspectief miste van de slachtoffers van deze affaire. Het was een gort droge uiteenzetting. Dat is goed, want feitelijk, maar het haalt het menselijke weg. En juist dat is ook wat er miste in de besluitvorming van de overheid. Daarnaast wordt het daarmee ook heel a-politiek, alsof het allemaal zo ingewikkeld was dat er geen schuld is. Terwijl de schuld misschien niet bij iemand in het specifiek ligt maar schuld is er wel degelijk.
Ok. Lang verhaal kort: lees aub dit boek.
Het boek gaat meer over hoe dit heeft kunnen gebeuren dan over wie er schuldig zijn. En dat is een verfrissend en belangrijk perspectief. De “helden” rondom de affaire (denk aan de media, politici zoals Pieter Omzigt) lijken namelijk vooral met dat eerste bezig te zijn geweest. En dat was schadelijk. De helden bleken eigenlijk helemaal geen helden te zijn.
Als zelf ambtenaar zijnde die veel met sociale onderwerpen bezig is was deze uiteenzetting extra interessant (en confronterend en schokkend). Het geeft genoeg stof tot nadenken over het systeem. Daarmee bedoel ik dat we vaak met de beste bedoelingen nieuwe oplossingen bedenken voor problemen waar (kwetsbare) burgers tegen aan lopen. Maar alle oplossingen samen vormen inmiddels een ondoorgrondbaar web waar niemand meer door de bomen het bos in ziet. We hebben inmiddels in Nederland zo’n complex systeem ontwikkeld dat het a) voor burgers niet meer te overzien is en b) het voor de overheid heel lastig om bij te sturen is want alles is interconnected. Wat we daarmee moeten weet ik niet, maar goed om ook in eigen werk bij stil staan.
Een puntje aftrek omdat ik toch wat perspectief miste van de slachtoffers van deze affaire. Het was een gort droge uiteenzetting. Dat is goed, want feitelijk, maar het haalt het menselijke weg. En juist dat is ook wat er miste in de besluitvorming van de overheid. Daarnaast wordt het daarmee ook heel a-politiek, alsof het allemaal zo ingewikkeld was dat er geen schuld is. Terwijl de schuld misschien niet bij iemand in het specifiek ligt maar schuld is er wel degelijk.
Ok. Lang verhaal kort: lees aub dit boek.
February 17, 2021
Kinderopvangtoeslagaffaire. Een woord dat ongetwijfeld goed is voor een hoog aantal punten in Scrabble. Wat mij betreft scoort Jesse Frederik met dit boek ook een hoog aantal punten.
In "Zo Hadden We Het Niet Bedoeld" reconstrueert Jesse Frederik van A tot Z hoe de tragiek van de kinderopvangtoeslagaffaire zich heeft kunnen ontvouwen.
Het leest weg als een spannende thriller en beantwoordt een paar van de grootste vragen die mijns inziens spelen rond deze affaire: waar is het mee begonnen? Hoe kon het zo ver komen? Is er een verhaal achter de krantenkoppen? Is er iemand verantwoordelijk, en zo ja wie? Of is de waarom-vraag relevanter dan de schuldvraag? In de epiloog draagt Frederik ook nog een oplossing aan en reflecteert hij op de rol van journalisten.
Je hoeft niet politiek geëngageerd te zijn of interesse in deze specifieke affaire te hebben om dit boek in één adem uit te lezen. Wie eraan begint, zal aan het eind van elk hoofdstuk direct de volgende willen lezen.
In "Zo Hadden We Het Niet Bedoeld" reconstrueert Jesse Frederik van A tot Z hoe de tragiek van de kinderopvangtoeslagaffaire zich heeft kunnen ontvouwen.
Het leest weg als een spannende thriller en beantwoordt een paar van de grootste vragen die mijns inziens spelen rond deze affaire: waar is het mee begonnen? Hoe kon het zo ver komen? Is er een verhaal achter de krantenkoppen? Is er iemand verantwoordelijk, en zo ja wie? Of is de waarom-vraag relevanter dan de schuldvraag? In de epiloog draagt Frederik ook nog een oplossing aan en reflecteert hij op de rol van journalisten.
Je hoeft niet politiek geëngageerd te zijn of interesse in deze specifieke affaire te hebben om dit boek in één adem uit te lezen. Wie eraan begint, zal aan het eind van elk hoofdstuk direct de volgende willen lezen.
August 3, 2023
De toeslagenaffaire wordt in een grotere, genuanceerde en verhelderende context geplaatst. Gedegen journalistiek onderzoek met niet een zoektocht naar de schuldige personen, maar naar de oorzaken waarom het zo fout heeft kunnen gaan. Het boek leest als een spannende thriller terwijl de krantenartikelen en talkshowoptredens over dit onderwerp nog redelijk vers in het geheugen lagen. Echt een aanrader!
September 28, 2025
‘Zo hadden we het niet bedoeld.’ Maar dat is wel wat je precies hebt gezegd. Maar dat is precies wat je hebt gedaan.
Een goed boek van Jesse Frederik waar alle schakels in het systeem worden uitgelegd. Kwaadaardig was het niet, maar het was wel laf. Laf omdat je niet voor het goede van de maatschappij je verzette. En ook laf omdat je ipv je te verdiepen, ging voor de one-liner op tv.
Ja SZW en Financiën hebben niet goed geacteerd. De Kamer en journalisten moeten echter nog op het matje geroepen worden. Waar was de zelfreflectie. Waar ís de zelfreflectie. We kunnen niet een land besturen gebaseerd op meningen en aannames.
‘De veronderstelling van kwade wil is een kanker dat eenmaal in de samenleving nog maar moeilijk laat uitroeien’
Een goed boek van Jesse Frederik waar alle schakels in het systeem worden uitgelegd. Kwaadaardig was het niet, maar het was wel laf. Laf omdat je niet voor het goede van de maatschappij je verzette. En ook laf omdat je ipv je te verdiepen, ging voor de one-liner op tv.
Ja SZW en Financiën hebben niet goed geacteerd. De Kamer en journalisten moeten echter nog op het matje geroepen worden. Waar was de zelfreflectie. Waar ís de zelfreflectie. We kunnen niet een land besturen gebaseerd op meningen en aannames.
‘De veronderstelling van kwade wil is een kanker dat eenmaal in de samenleving nog maar moeilijk laat uitroeien’
May 1, 2021
Erg goed. De analyse in het boek focust zich niet op het vinden van schuldigen, maar laat zien hoe alles zo verschrikkelijk mis heeft kunnen gaan. Aanrader voor iedereen die zich hier meer in wel verdiepen.
February 22, 2024
Heel goed boek. Goed onderzocht en genuanceerd verhaal over de toeslagenaffaire, hoe alles zo uit de hand heeft kunnen lopen. Heel goed dat er niet gezocht wordt naar de schuldvraag (zoals veel politici en journalisten wel jaren deden), maar naar WAAROM het zo gelopen is. Een hoe dat in de toekomst voorkomen kan worden.
Aanrader!
Aanrader!
June 21, 2021
Must Read. Knap beschreven, ondanks complexiteit van materie geen droog verhaal geworden. Geeft goed beeld van verhouding tussen ministerie, uitvoerende instanties, rechtspraak, politici en journalistiek. Laat helder zien hoe iets verschrikkelijk fout kan gaan zonder een duidelijke schuldige of vooropgezet plan.
Miste wel bredere politieke duiding over hoe de 'Rutte doctrine' samenhangt met misstanden (te vroeg gepubliceerd?). Daarnaast vond ik de manier waarop Omtzigt en Leijten worden geportretteerd minder 'objectief' dan het boek doet voorkomen.
Miste wel bredere politieke duiding over hoe de 'Rutte doctrine' samenhangt met misstanden (te vroeg gepubliceerd?). Daarnaast vond ik de manier waarop Omtzigt en Leijten worden geportretteerd minder 'objectief' dan het boek doet voorkomen.
June 3, 2022
Super duidelijke en kritische uiteenzetting
March 14, 2021
Dit boek zou eigenlijk verplichte kost moeten zijn voor iedereen, maar voor journalisten, politici (+fractiemedewerkers), ambtenaren en rechters in het bijzonder. Het is zo makkelijk en verleidelijk om bezig te zijn met de waan van de dag, en daarbij structurele en ingrijpendere zaken uit het oog te verliezen.
Dank aan Jesse Frederik voor dit broodnodige en genuanceerde beeld op deze “affaire”. Belangrijk om te blijven beseffen dat de werkelijkheid vrijwel nooit zwart-wit is, dat het collectief geheugen bijzonder selectief en kort is en dat symptoombestrijding vooral leidt tot ongelukkige situaties.
Dank aan Jesse Frederik voor dit broodnodige en genuanceerde beeld op deze “affaire”. Belangrijk om te blijven beseffen dat de werkelijkheid vrijwel nooit zwart-wit is, dat het collectief geheugen bijzonder selectief en kort is en dat symptoombestrijding vooral leidt tot ongelukkige situaties.
June 3, 2023
Als je van een avontuurlijk boek houdt zou ik dit niet aanraden. Als je van veel details, scherpe analyses en een flinke bak namen en titels houdt raad ik dit boek zeker aan. Een eye-opener voor diegenen die het volhouden. Dit boek heeft me veel laten nadenken over de verhouding tussen uitvoerende, wetgevende en rechtsprekende macht. En welke rol speelt de media? Zijn we dan allemaal schuldig? Of niemand? Jesse Frederik laat in dit boek zien hoe hij aankijkt tegen verantwoordelijkheid en schuld. Een moeilijke conclusie misschien, maar ik ben het er wel mee eens.
February 7, 2022
Top boek. Heerlijk genuanceerd, goed onderbouwde argumenten. De conclusie is zo menselijk: niemand had het zo bedoeld, maar dan nog kunnen wij mensen bij elkaar er wel soms een behoorlijke janboel van maken.
Ik waardeerde ook erg de uitnodiging in de epiloog om ook eens de hand in eigen boezem te steken, en om bij jezelf te rade te gaan waar jij (pro)actiever een verandering kan maken. De schrijver gaat ook niet uit de weg om de eigen tak van sport, journalistiek, kritisch te bekijken: hoe journalisten soms te makkelijk op crises focussen in plaats van het grotere plaatje van wat er gaande is in de maatschappij. Hoe het soms beter zou zijn goed te onderzoeken naar wat er systematisch voor een fout zorgt in plaats van te zoeken naar iemand om een vinger naar te wijzen.
Wat ik misschien fijn had gevonden (nog) wat meer te zien in het boek is onderscheid tussen wat er is gebeurt, en wat de interpretatie van de schrijver van die gebeurtenis was. En nog wat diepgaandere analyses over waaróm Tweede Kamerleden tegenwoordig (meer) worden afgerekend op hoe sterk ze in de publieke schijnwerper staan, waaróm journalisten een actueel haakje nodig hebben voor een artikel, en waaróm mensen zoveel makkelijker nieuws over een piano op het Binnenhof volgen dan over een nieuwe ingewikkelde wet of wel of geen hardheidsclausule. Want als je die redenen beter begrijpt, dan kun je er misschien voor gaan zorgen dat de beste bedoelingen ook tot de betere uitkomsten gaan leiden. Maar wellicht is dat ook wel iets buiten de scope van dit boek - denk dat je daar ook wel zo'n 8 PhDs over zou kunnen schrijven.
Aanrader voor iedereen die geïnteresseerd is in hoe beleid tot stand komt en hoe het mensen raakt en vice versa, en voor die (nog niet) overtuigd is dat mensen het toch wel goed bedoelen!
Ik waardeerde ook erg de uitnodiging in de epiloog om ook eens de hand in eigen boezem te steken, en om bij jezelf te rade te gaan waar jij (pro)actiever een verandering kan maken. De schrijver gaat ook niet uit de weg om de eigen tak van sport, journalistiek, kritisch te bekijken: hoe journalisten soms te makkelijk op crises focussen in plaats van het grotere plaatje van wat er gaande is in de maatschappij. Hoe het soms beter zou zijn goed te onderzoeken naar wat er systematisch voor een fout zorgt in plaats van te zoeken naar iemand om een vinger naar te wijzen.
Wat ik misschien fijn had gevonden (nog) wat meer te zien in het boek is onderscheid tussen wat er is gebeurt, en wat de interpretatie van de schrijver van die gebeurtenis was. En nog wat diepgaandere analyses over waaróm Tweede Kamerleden tegenwoordig (meer) worden afgerekend op hoe sterk ze in de publieke schijnwerper staan, waaróm journalisten een actueel haakje nodig hebben voor een artikel, en waaróm mensen zoveel makkelijker nieuws over een piano op het Binnenhof volgen dan over een nieuwe ingewikkelde wet of wel of geen hardheidsclausule. Want als je die redenen beter begrijpt, dan kun je er misschien voor gaan zorgen dat de beste bedoelingen ook tot de betere uitkomsten gaan leiden. Maar wellicht is dat ook wel iets buiten de scope van dit boek - denk dat je daar ook wel zo'n 8 PhDs over zou kunnen schrijven.
Aanrader voor iedereen die geïnteresseerd is in hoe beleid tot stand komt en hoe het mensen raakt en vice versa, en voor die (nog niet) overtuigd is dat mensen het toch wel goed bedoelen!
August 29, 2025
Interessant boek met nieuwe inzichten, ondanks dat ik al best veel heb gelezen over de toeslagenaffaire. Vooral een feitelijke weergave van wat er politiek gebeurd is. Maar, met name de epiloog is een mooie reflectie op hoe de affaire is ontstaan. Met een oproep aan bepaalde beroepsgroepen (kamerleden, journalisten, juristen, ambtenaren) stil te staan bij de eigen bijdrage hieraan. En deze oproep wordt ook gedaan aan iedereen die stemt en de media volgt en op die manier eigenlijk bijgedragen heeft aan het ontstaan van deze affaire (of affaires in algemeen. De epiloog is ook een goede aanzet om na te denken over hoe een crisis voorkomen zou kunnen worden als mensen milder naar elkaar zouden zijn en hoe de wisselwerking in de maatschappij leidt tot gedoe. Eye opener! De epiloog zou naar mijn mening als apart pamflet gepubliceerd moeten worden zo vlak voor de verkiezingen.
June 12, 2022
Wat een geweldig boek! Een boek dat eigenlijk elke Nederlander moet lezen. Bij de toeslagenaffaire is niet iemand als schuldige aan te wijzen. De belastingdienst heeft fouten gemaakt maar kon het eigenlijk niet goed doen door een slechte wet waar letterlijk gezegd werd dat de goeden onder de kwaden moeten lijden. En journalisten en kamerleden hebben het nog erger gemaakt. Het laatste stukje van de epiloog: ‘Dit boek is niet geschreven als een kritiek op personen. … We strompelen verontwaardigd van schandaal naar affaire zonder te beseffen hoe wij allen bijdragen aan een uitkomst die niemand wil. We kunnen alleen ontsnappen aan die teleurstelling als we iets vaker de mildheid vinden om het oordeel op te schorten, eerst pogen te begrijpen waarom mensen zich zo gedragen. Niet om hen te excuseren, maar om te leren waarom het zo is gegaan, zodat we die fouten een volgende keer kunnen voorkomen. Want zonder dit begrip zal het weer zo gaan. En weer zo gaan. En weer zo gaan.’
August 17, 2021
Ik heb nog nooit een boek met zoveel frustratie gelezen. Aan het eind is het nog steeds irrëel hoe de meeste betrokkenen met de beste bedoelingen hun werk deden, maar toch zoveel onrecht hebben kunnen veroorzaken. Het boek is een uitgebreide, genuanceerde reconstructie van de Toeslagenaffaire. Fijn dat er eens een keer geen klopjacht is op dé schuldige, maar een zoektocht naar de reden waarom dit zo uit de hand is gelopen. De boodschap van het boek ben ik het helemaal mee eens: zonder kritische zelfreflectie van alle betrokken partijen is het niet de vraag óf maar wanneer er een nieuwe affaire zich openbaart.
June 18, 2023
Ongekend goed boek over hoe de toeslagenaffaire zo kon gebeuren. Voor iedereen die geïnteresseerd is in hoe deze affaire ontstond, of meer algemeen de werking van de politiek, is dit een absolute aanrader. Jesse Frederik duikt enorm diep in de details en weet veel te onthullen. Het laat zien hoe de media en het publieke debat in samenspel met de tweede kamer -onbewust, ongewild, onterecht- kwaad kunnen veroorzaken, wat uiteindelijk leidt tot enorm veel leed en de val van een kabinet. Laten we dit lezen, zodat we deze gevallen in de toekomst hopelijk kunnen voorkomen.
March 19, 2021
4.4 ⭐
This was so well done! I finally know what was goning on with the benefits affair. It was very enlightening for somebody who normally isn't intrested in politics!
This was so well done! I finally know what was goning on with the benefits affair. It was very enlightening for somebody who normally isn't intrested in politics!
May 6, 2021
Goed verhaal wat alle kanten van het probleem belicht! Laat duidelijk zien dat het niet zo zwart-wit is als de media het schetst. Veel van geleerd en kan hem zeker aanraden aan iedereen.
October 28, 2022
Oef, wat een goed onderzoek. Frederik stelt niet de vraag wat er is gebeurd tijdens toeslagenaffaire, maar waarom dit kon gebeuren. Niet als exces van een tijd en een systeem maar als uitvloeisel (doet me denken aan Bauman en zijn boek modernity and the holocaust). Goede, heldere kritiek op de rol van de media. 4 sterren, want soms wat veel herhaling van zijn punt.
March 26, 2021
Fijn staaltje onderzoeksjournalistiek.
Tegen alle verwachting in - ik had inmiddels een overdaad aan eenzijdige berichtgeving over het toeslagenschandaal tot mij genomen- schets Frederik een bijzonder volledig beeld van alle ontwikkelingen vanaf het prille begin in 2012. Hij schrijft helder en polariseert en kleurt zijn bevindingen niet, of althans zo minimaal mogelijk. Dat is erg prettig.
Ik luisterde en las het boek afwisselend. Luisteren was aangenamer, omdat zijn schrijfstijl te zeer gericht is op spreektaal, waardoor ik dat minder prettig vind lezen. Frederik leest zelf voor, en dat luistert (op 1,5 x de snelheid) heerlijk. Ik heb op een ontspannen manier veel geleerd.
Tegen alle verwachting in - ik had inmiddels een overdaad aan eenzijdige berichtgeving over het toeslagenschandaal tot mij genomen- schets Frederik een bijzonder volledig beeld van alle ontwikkelingen vanaf het prille begin in 2012. Hij schrijft helder en polariseert en kleurt zijn bevindingen niet, of althans zo minimaal mogelijk. Dat is erg prettig.
Ik luisterde en las het boek afwisselend. Luisteren was aangenamer, omdat zijn schrijfstijl te zeer gericht is op spreektaal, waardoor ik dat minder prettig vind lezen. Frederik leest zelf voor, en dat luistert (op 1,5 x de snelheid) heerlijk. Ik heb op een ontspannen manier veel geleerd.
Displaying 1 - 30 of 250 reviews