Επειδή τελευταία το κεφάλι μου πονά και γυρίζει, δυσκολεύομαι να είμαι ήρεμη. Το μόνο πράγμα που με κάνει να μη ζαλίζομαι, είναι όταν έρχεται σπίτι ο Παύλος και βάζει τα σιντί του Χιώτη και του Παπαϊωάννου. Ακούω τις "Περασμένες μου αγάπες" και τον παρακαλώ να το ξαναπαίξει από την αρχή· αυτός μπερδεύει τα κουμπιά, καμιά φορά το βάζει από τη μέση, αλλά δε με πειράζει. Ξαναπιάνω το τραγούδι και η ανακατωσούρα μέσα μου σταματά. Πρώτη φορά είδα δίσκο στη γιορτή της Αγίας Αικατερίνης, αμέσως μετά την απελευθέρωση. Είχε έρθει ένας γύφτος με γραμμόφωνο στο καφενείο και τον πλήρωναν να βάλει τραγούδια για να χορέψουν. Δεσποινιδούλες εμείς, ντρεπόμασταν να μπούμε μέσα, που ήμασταν πιο ξυπόλητες κι από το γύφτο. Μόνο κοιτάγαμε από την τζαμαρία και θαυμάζαμε, πώς από μια μαύρη πλάκα κι από ένα χωνί έβγαινε τέτοια ωραία μουσική! Έπειτα με το Θύμιο, αγοράσαμε πικάπ. Δεν ήταν αυτόματα τότε τα μηχανήματα, αλλά ήξερες από τις χαραγματιές πού ξεκίναγε το τραγούδι. (Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου)
Η Μαριάνθη Τεντζεράκη γεννήθηκε το 1997 στην Κατερίνη. Σπούδασε Αγγλική Γλώσσα και Φιλολογία στο ΑΠΘ και έκανε μεταπτυχιακές σπουδές στη Λογοτεχνία στο Άμστερνταμ. Έχει γράψει τις νουβέλες Μαρίσμη (εκδόσεις Άνω Τελεία 2020) και Ο Σακάτης – Ένα παραμύθι για μεγάλους (εκδόσεις ΑΩ 2022, Βραβείο Πεζογραφίας 2022 από την Εταιρία Λογοτεχνών Θεσσαλονίκης). Η συλλογή διηγημάτων Φύλο ασθενές – 10 ιστορίες για 10 γυναίκες είναι το τρίτο βιβλίο της.
Το βιβλίο «Μαρίσμη» της Μαριάνθης Τεντζεράκη διαβάζεται απνευστί μέχρι την τελευταία σελίδα, την οποία δεν σου πάει η καρδιά να γυρίσεις. Η ιστορία της γιαγιάς Μαρίσμης έχει καταφέρει αβίαστα να «ζεστάνει» τόσο το παιδί, όσο και τον ενήλικα που συνυπάρχουν εντός σου, ώστε δυσκολεύεσαι πραγματικά να την αποχωριστείς.
Σ’ αυτήν την ξεχωριστή νουβέλα που κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Άνω Τελεία, η συγγραφέας προσεγγίζει μέσα από τη μοναδική της γραφή ένα ευαίσθητο θέμα, αυτό της ανοϊκής συνδρομής στην τρίτη ηλικία, τις σχέσεις μεταξύ ασθενούς και των φροντιστών του, τις επακόλουθες διαταραχές συμπεριφοράς, τις διακυμάνσεις συναισθημάτων, τις «κρυστάλλινα» καθαρές αναλαμπές και τις «συσκοτίσεις» του μυαλού.
Χωρίς ίχνος επιτηδευμένης συγκίνησης, αφήνει να σταλάξουν στον μύθο η ειλικρίνεια, η ενσυναίσθηση και το βαθιά ανθρώπινο νοιάξιμο, τοποθετώντας σε καίρια σημεία καθοριστικά γεγονότα που σταθμίζουν κατάλληλα το τραγικό με το κωμικό, το σκληρό με το τρυφερό.
Διαπιστώνεις από την πρώτη στιγμή την οικειότητα και τον αυθορμητισμό που αποπνέει καθένα από τα κύρια πρόσωπα του έργου, με τη μπροστάρισσα γιαγιά Μαρίσμη να βρίσκεται φυσικά, σε προεξάρχουσα θέση.
Ο άμεσος, παραστατικός τρόπος με τον οποίο εξιστορεί η κεντρική ηρωίδα διάφορα τεκταινόμενα της ζωής της, ενισχύει το δέσιμό μας μαζί της, καθώς αποκαλύπτει τις πολύχρωμες ψηφίδες που συνθέτουν σε βάθος χρόνου το δικό της βίωμα. Μας «ανοίγεται» ένας χαρακτήρας ολοκληρωμένος, «τρισδιάστατος», με αρετές και αδυναμίες, και μοιράζεται την προσωπική του διαδρομή από τότε μέχρι σήμερα, καθιστώντας μας συμμέτοχους στη μνήμη η οποία ενίοτε ξεπηδά διαυγής, ενώ άλλοτε έρχεται αποσπασματικά και θολή. Μέσα από την αφήγησή της, ανατρέχεις σε όσα εντυπώθηκαν χαρακτηριστικά στον νου και στον ψυχισμό της, απ’ όταν ήταν κοριτσάκι μέχρι τώρα, ως γηραιά πια γυναίκα.
Μαθαίνουμε για τη γενέτειρά της, την Κατερίνη, τη γεμάτη στερήσεις παιδική της ηλικία κατά την Κατοχή, την ενηλικίωση, τη δημιουργία της δικής της οικογένειας, τις προσπάθειές της να βρει τα πατήματά της, βασισμένη στις δυνάμεις της από πολύ νωρίς.
Παρακολουθούμε την πρωταγωνίστρια να ανατρέχει σε όλα όσα την έπλασαν στον άνθρωπο που είναι, τραυματικές αλλά και όμορφες εμπειρίες. Διεκδικεί, κερδίζει και χάνει μάχες, υποπίπτει σε λάθη και τα περισσότερα από αυτά τα αναγνωρίζει με σθένος, παρόλο που πολύ συχνά η άνοια παραμορφώνει το πρίσμα υπό το οποίο βλέπει τον κόσμο γύρω της και αναπόφευκτα τον μεταβάλλει.
Μέσα στο πλαίσιο της ιδιαίτερης αυτής συνθήκης, το γνώριμο πολλές φορές φαντάζει άγνωστο, και χρειάζεται να φροντίσει για τις δικές της σταθερές, όσο ακόμα μπορεί να ρίξει τις «άγκυρές» της στη θύμηση, κάτι που το πετυχαίνει με μνημονικά τεχνάσματα, όπως την καταγραφή ενός ιδιόχειρου εξομολογητικού σημειώματος στους ανθρώπους που είναι η συνέχειά της.
Ο μίτος ξετυλίγεται εξαιρετικά επιδέξια στο παρόν, με μικρές, νοσταλγικές παλινδρομήσεις στο παρελθόν, ώστε εύλογα να αναρωτιέται κάποιος πού ακριβώς τέμνονται η πραγματικότητα με τη φαντασία, αν υποθέσουμε ότι η δημιουργός έχει μπολιάσει στην υπόθεση και στοιχεία με αληθινά βιωματικό υπόστρωμα.
Καθώς οδεύουμε προς το τέλος, το σίγουρο είναι ότι επιβεβαιωνόμαστε ολοένα και περισσότερο για ένα πράγμα: η δυναμική και χειμαρρώδης γιαγιά Μαρίσμη αποτελεί μια ζωντανή ιστορία από μόνη της!