Άγνωστη χώρα: Ελλάδα και Δύση στις αρχές του 20ού αιώνα

by Έφη Γαζή

Το παρόν βιβλίο εξετάζει ένα ρεύμα ιδεών που τάραξε την ελληνική πνευματική, πολιτισμική αλλά και πολιτική ζωή στις αρχές του 20ού αιώνα. Πρόκειται για ιδέες που αφορούν τη σχέση της Ελλάδας με την Ευρώπη, αλλά και της Δύσης με την Ανατολή, σε μια κρίσιμη εποχή που σφραγίζεται από μεγάλες γεωπολιτικές μεταβολές. Στον πυρήνα του ρεύματος ιδεών, που εξετάζεται στο βιβλίο, βρίσκεται η θέση ότι η νεότερη Ελλάδα έχει υποστεί ένα είδος πολιτισμικής αποικιοποίησης με πολιτικές προεκτάσεις.

Σύμφωνα με τους εκφραστές αυτών των ιδεών, οι νεότεροι Έλληνες, στην προσπάθειά τους να ανταποκριθούν στις προσδοκίες και στο πολιτισμικό πρότυπο των (Δυτικο)ευρωπαίων, έχουν υπονομεύσει τον ίδιο τους τον πολιτισμό, έχουν εγκαταλείψει κάθε δημιουργική πρωτοβουλία και έχουν μετατραπεί σε ένα είδος νεκροζώντανων προγόνων του ευρωπαϊκού πολιτισμού. Το βιβλίο εξετάζει τις όψεις του «αντιδυτικισμού», τις αναπαραστάσεις των ξένων, την καχυποψία απέναντι στην ξενομανία, και την κριτική στη φραγκολατρεία των Ελλήνων της εποχής, ως μια διαδικασία συγκρότησης και κατανόησης του «εθνικού εαυτού».

Η χαρτογράφηση των ιδεών αυτών πραγματοποιείται με άξονα το έργο και τη σκέψη του Αργύρη Εφταλιώτη (1849-1923), του Περικλή Γιαννόπουλου (1869-1910) και του Ίωνα Δραγούμη (1878-1920), ενώ συνεξετάζονται οι κύκλοι των συνομιλητών τους, οι ομοϊδεάτες και συνοδοιπόροι τους, αλλά και οι αντίπαλοί τους. Μελετώνται οι δημόσιες συζητήσεις και διαμάχες στις οποίες συμμετείχαν, με στόχο να κατανοηθεί καλύτερα η πνευματική τους παρακαταθήκη και ο αντίκτυπος των ιδεών τους. Κομμάτια και θρύψαλα των ιδεών που μελετά το βιβλίο είναι ακόμα διάσπαρτα γύρω μας. Χάνονται και εμφανίζονται ξανά σε διαφορετικές στιγμές, από τη δεκαετία του 1930 μέχρι τις μέρες μας. Ανεξάρτητα από τις προθέσεις των εκφραστών τους και τις ιδιαιτερότητες της ιστορικής περιόδου στην οποία ανήκουν, αυτές οι ιδέες επιμένουν να επηρεάζουν τη σχέση μας με τη δική μας άγνωστη χώρα.

Genres: History

368 pages, Paperback

First published December 2, 2020

About the author

Η Έφη (Φωτεινή) Γαζή (γεν. Λευκάδα 1966) είναι ιστορικός, αναπληρώτρια Καθηγήτρια της Ιστορίας στο Τμήμα Εκπαιδευτικής και Κοινωνικής Πολιτικής του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου. Φοίτησε στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και στο Πανεπιστήμιο του Έσσεξ, στο Ηνωμένο Βασίλειο. Στη συνέχεια έκανε το διδακτορικό της στην ιστορία στο Ευρωπαϊκό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο της Φλωρεντίας στην Ιταλία με θέμα «"Scientific" National History: The Greek Case in Comparative Perspective (1850-1920)». Από το 1997 έως σήμερα έχει διδάξει ιστορία τόσο σε ξένα όσο και σε ελληνικά πανεπιστήμια.

"Τα ερευνητικά της ενδιαφέροντα αφορούν στη θεωρία και τη μεθοδολογία της ιστορίας, στις δημόσιες χρήσεις της ιστορίας, στον εθνικισμό και τη θρησκεία, στην ιδεολογία και την πολιτική κουλτούρα, στην κοινωνικο-πολιτισμική και διανοητική ιστορία". Έχει δημοσιεύσει άρθρα σχετικά με ζητήματα διανοητικής και πολιτισμικής ιστορίας και ιστορίας της ιστοριογραφίας.

Είναι μέλος της Συντακτικής Επιτροπής του περιοδικού Historein/Ιστορείν. Αρθρογραφεί σε τακτική βάση στην εφημερίδα Το Βήμα της Κυριακής.

Reviews

[Bookfreak · Rating 4 out of 5]

Χαρτογράφηση ενός ρεύματος ιδεών που ήθελε να διαμορφώσει τον χαρακτήρα του νέου έθνους - κράτους καθώς έμπαινε στον 20ο αιώνα μέσα από το έργο τριών στοχαστών του. Ενδιαφέρον και για μας γιατί πολλές από αυτές τις ιδέες επιβιώσαν σε όλον τον 20ο αιώνα σε δεξιές αλλά και αριστερές ρητορικές. Θα ήθελα μια πιο τολμηρή αποτίμηση από την Γαζή, νομίζω ότι στρογγυλεύει κάπως τα πράγματα στα συμπεράσματα της.

[Eirini Zazani · Rating 4 out of 5]

Το βιβλίο αφορά αυτό ακριβώς στο οποίο αναγράφεται στο οπισθόφυλλο (το αναφέρω γτ σε κάποια βιβλία δεν υπάρχει αντιστοιχία). Η Γαζή ως επιστήμων πλησιάζει τεκμηριωμένα την ιδεολογία Εφταλιώτη, Γιαννόπουλου και Δραγούμη, στηριζόμενη σε πηγές. Δεν ήξερα καθόλου τον Περικλή Γιαννόπουλο κι, επιπλέον, πέρα από αυτή τη γνώση, συνειδητοποίησα και τον αγώνα των πνευματικών ανθρώπων εντός κι εκτός ελλαδικού χώρου την περίοδο από τα μέσα του 19ου αιώνα περίπου να οριοθετήσουν την ελληνική γλώσσα, έθνος και ιδεολογικό προσανατολισμό. Μου άρεσε αυτός ο "τσακωμός" και η καυστικότητα στα κείμενά τους. Διαβάστε το εάν πραγματικά σας ενδιαφέρει το συγκεκριμένο θέμα.