Στο μυθιστόρημα αυτό ο Ξενόπουλος παρουσιάζει το θέμα της συζυγικής τιμής, της τιμής του άνδρα. «Τιμή του ανθρώπου» και «Τιμή του άνδρα» -δυο αιώνια πανανθρώπινα προβλήματα- έγιναν το υλικό που ο μεγάλος συγγραφέας έπλασε αριστουργηματικά το έργο του. Θεωρείται από τα ανώτερα, βαθύτερα και καλλιτεχνικότερα έργα που έχει γράψει.
Ο Γρηγόριος Ξενόπουλος γεννήθηκε στην Κωνσταντινούπολη το 1867 από Ζακυνθινό πατέρα και από μητέρα Φαναριώτισσα. Η οικογένειά του εγκαταλείπει την Πόλη, όταν ο Γρηγόριος ήταν έντεκα μηνών και εγκαθίσταται στη Ζάκυνθο. Μετά το γυμνάσιο ο Ξενόπουλος παρακολουθεί μαθήματα φυσικομαθηματικών στο πανεπιστήμιο της Αθήνας. Όμως, η λογοτεχνία και η δημοσιογραφία τον αποσπούν οριστικά. Συνεργάζεται με όλες σχεδόν τις εφημερίδες και τα περιοδικά της εποχής του. Το 1890 ο Γεώργιος Δροσίνης του προτείνει και αναλαμβάνει αρχισυντάκτης στην Εστία. Το 1896 ο ιδιοκτήτης του παιδικού περιοδικού «Διάπλασις των παίδων» Νικόλαος Παπαδόπουλος τον παίρνει αρχισυντάκτη και αργότερα του αναθέτει τη διεύθυνση του περιοδικού. Αν και είναι επηρεασμένος από τις ευρωπαϊκές πολιτιστικές ανακατατάξεις, δεν περιορίζεται μέσα στα πλαίσια του ηθογραφικού μυθιστορήματος, αλλά προχωράει και ασχολείται με την περιγραφή των ψυχικών ικανοτήτων των ηρώων του. Γίνεται ένας ψυχογράφος που τηρεί όμως αυστηρά την αντικειμενικότητά του. Ο Ξενόπουλος έγραψε με την ίδια επιτυχία και δράματα και κωμωδίες κυρίως με θέμα τον έρωτα. Τα έργα του είναι ηθογραφίες που αναδεικνύουν τη ζωή μιας εποχής η μιας τοπικής κοινωνίας, τοπικές και εποχικές ιδιαιτερότητες παίρνουν συχνά ισχύ άγραφων νόμων που επιβάλλονται μέσα από την κοινωνία. Τα έργα του ταξινομούνται είτε στη Ζάκυνθο είτε στην Αθήνα και ο Ξενόπουλος έρχεται να γεφυρώσει το χάσμα μεταξύ των δύο Σχολών, της Αθηναϊκής και της Επτανησιακής. Ο Ξενόπουλος πέθανε σε μεγάλη ηλικία το 1951 στην Αθήνα μακριά από το αγαπημένο του νησί.
Καυστική η πένα του Ξενόπουλου. Πρόκειται για ένα βιβλίο που με έκανε να σκεφτώ και να γελάσω πολύ. Ο Κοσμάς, ο ήρωας μας, φοβάται και υπολογίζει διαρκώς τη γνώμη του κόσμου και με γνώμονα αυτό παίρνει κάθε απόφαση για τη ζωή του. Ο Κοσμάς είναι το χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτού που λένε, "ο κόσμος το χει τούμπανο και αυτός κρυφό καμάρι". Στην προσπάθεια του να κρύψει τις πομπές του, σχεδόν τις διατυμπανιζε ο ίδιος. Θέλοντας να φανεί σοβαρός, γινόταν φαιδρος . Το μόνο που με ενόχλησε λιγάκι στο συγκεκριμένο βιβλίο, είναι οτι σχεδόν όλες οι γυναίκες παρουσιάζονται" πεταχτες"και" εύκολες", πέφτοντας στην αγκαλιά του κάθε τυχαρπαστου. Από τη Φιορουλα, ως την Κουλα και την Ανθή, όλες παρουσιάζονται ελαφρομυαλες και δεν αργούν να ενδώσουν στα ερωτικα κάλεσματα των ανδρών. Σε αυτό το σημείο διέκρινα μια υπερβολή. Παραήταν πολλές οι ελαφρομυαλες γυναίκες για να θεωρηθεί τυχαίο. Κατά τα άλλα το ευχαριστήθηκα αυτό το βιβλίο, όπως και όλα όσα έχω διαβάσει ως τώρα από τον Ξενόπουλο.
Ο συγγραφέας καυτηριάζει την επιρροή που μπορεί να έχει ο κοινωνικός περίγυρος στη συμπεριφορά του ατόμου. Δοσμένο απλά, αλλά πολύ ευχάριστα, έργο μπροστά απ'την εποχή του.
Η γνωστή και αγαπημένη γραφή του Ξενόπουλου σε ένα από τα πιο ωραία βιβλία του - τουλάχιστον από αυτά που έχω διαβάσει μέχρι τώρα. Καταφέρνει πάντα με ανάλαφρο αλλά όχι απλοϊκό τρόπο να σε μεταφέρει αφενός με τις περιγραφές του στο χώρο και στο χρόνο της ιστορίας και αφετέρου να μεταδίδει με λόγια απλά μηνύματα που αφορούν τον άνθρωπο και την ψυχοσύνθεση του, τις προθέσεις, τα πάθη του. Ίσως προς τη μέση να μοιάζει η ιστορία λίγο κουραστική και προβλέψιμη, μα όχι λιγότερο απολαυστική. Το τέλος της πάντως εκπλήσσει και αποζημιώνει ολοκληρώνοντας έτσι ένα όμορφο και ευχάριστο ανάνγωσμα.