Eugeniusz Tkaczyszyn-Dycki (g. 1962) – lenkų poetas, publicistas. Liublino M. Skłodowskos-Curie universitete baigė lenkų kalbos ir literatūros studijas, gyvena Varšuvoje. Vienuolikos poezijos rinkinių ir vieno straipsnių rinkinio autorius. Du jo eilėraščių rinkiniai apdovanoti prestižine Gdynės literatūros premija – „Lenkijos šeimų istorija" (Dzieje rodzin polskich, 2006) ir „Dainelė apie sąryšius ir priklausomybes" (Piosenka o zależnościach i uzależnieniach, 2009), pastarasis – ir „Nikės" literatūros premija.
Poezijai būdingas savitas santykis su tradicija (ypač metafizine baroko poezija), meistriška forma pateikiami drastiški motyvai – ligos, mirties, seksualumo, kasdienio gyvenimo, virtuoziškai žaidžiama žodžių semantika. Eilėraščiai jungiami į ciklus, numeruojami, keliuose eilėraščiuose iš eilės kartojami tie patys motyvai ir net ištisos eilutės. Garsėja itin savitu viešu eilėraščių skaitymu.
Verstinės poezijos serija „Bazilisko ambasada", Nr. 5.
Zaczęło się spoko, a nawet dobrze, skończyło się... No już gorzej. Chociaż ostatni wiersz uważam, za całkiem dobry i udany, tak jednak te kilka końcowych wierszy wypadały, moim zdaniem, gorzej na tle tych pierwszych. Nie jest to poezja trafiającą w moje gusta, jak zresztą większość lektur z literatury najnowszej, co nie jest ani niczym nowym, ani zaskakującym XD
Jak słusznie zauważył Adam Suchomski (www.mojeopinie.pl/zaleznosci_i_uzalez..., ścieżka dostępu 30.10.2012) w recenzji "Piosenki o zależnościach i uzależnieniach" Eugeniusza Tkaczyszyna-Dyckiego, wówczas jeszcze nie nagrodzonej* nagrodą Nike, "przyszło nam żyć w czasach, w których niestety poezji więcej tworzy się, niż czyta". A wśród laureatów NIKE był tylko - tylko i aż - jeden poeta. Jak Suchomski pisze dalej, i czego już cytować nie będę, Tkaczyszyna-Dyckiego - tu parafrazując - nie należy uznawać za jednego z tych, którzy "więcej tworzą, niż czytają", bo pisze bardzo, bardzo zadowalająco.
Stąd też zapewne fakt, że dostał Nike...
Współczesna (2007-...**) poezja polska ma chyba dwa podstawowe problemy (których twórcy sprzed trzydziestu jeszcze lat nigdy, NIGDY by się nie spodziewali): po pierwsze - "poeci" boją się, że jeśli nie zacytują klasyki polskiej poezji albo co najmniej Kaczmarskiego, nie zostaną wzięci pod uwagę przy wyłuskiwaniu z graciarni Internetu tych, co "tak coś jakby mieli talent..."; po drugie - jeśli już publikują to, co napisali, okazuje się, że te ich zbiory (zwykle liczące po mniej więcej 20 tekstów) kosztują 20, 30 złotych i mało kto, spójrzmy prawdzie w oczy, zdecyduje się taki egzemplarz kupić - a skoro mało kto kupuje, to mało kto czyta, i tym więcej amatorów usiłuje pisać jak Mickiewicz, a jednocześnie jak ulubiona piosenkarka, i...
Ale proszę państwa, co ważne. Laureat Nike tak nie pisze. Czym mnie w pierwszej chwili oczarował? Zdecydowanie kolokwializmami. Choć teraz używane nie tyleż powszechnie, co nagminne, u Tkaczyszyna nie mają tej nutki dyskotekowego beatu i bardzo nastoletniego elementu "zrywania z konwencją", a są tym, czym dawno temu były u Tuwima - środkiem stylistycznym. Druga rzecz - wspomniany już "obowiązek intertekstualności".
XLIV. "(...) jak okiem sięgnąć niewidzialna materia izolatek dla naszych szurniętych
matek tak tak bez dwóch zdań świętych i szurniętych trzyma się w grubych murach a mury runą runą błękitne wieżowce wyrosną w ich miejsce"
- na poważnie, i jakby tego było mało, jeszcze to:
XXVI. "(...) to prawda kochanie po deszczu zazwyczaj nie potrafię się przestawić i coś mnie zjada od środka ślimak ślimak wystaw rogi dam ci sera na pierogi albo wypierniczaj"
Tak mi się wydaje, że Tkaczyszyn-Dycki jest kolejnym mistrzem point, a lepszym o wiele, niż jakiś tam marinista lub, o zgrozo, amator erekcjato.
W tekstach Tkaczyszyna spodobała mi się jeszcze forma. Choć w przypadku poezji mówienie o formie powinno się kończyć na etapie późnomłodopolskich ballad i onirycznej sylabotoniki Leśmiana, to w przypadku "Piosenki..." nie sposób jej tak po prostu pominąć. Z nieregularnością formy są zazwyczaj same problemy. Niby jest ten chaos, zamęt, niby jest ta wielka, dojrzała, nowoczesna poezja, ale coś nie tak... Nie tym razem! Tkaczyszyn jest RZEMIEŚLNIKIEM nieregularności. Nic nie zgrzyta, wers za wersem jednym tchem się czyta, a na końcu robimy głęboki wydech i - wow, coś naprawdę dobrego.
XIV. "(...) wybacz mój drogi musisz się z tym uporać że nekrologi będą zawsze . czymś więcej aniżeli współczesna poezja polska na którą nikt się nie rzuca"
Swoją drogą, cała seria tekstów porównujących nekrologi z poezją z korzyścią dla tych pierwszych to autotematyczny strzał w dziesiątkę. Nie wpadłabym na to i pewnie nie uwierzyłabym na słowo, ale to doskonałe spostrzeżenie. Szczególnie w odniesieniu do problemu drugiego z moich własnych rozważań z jednego z początkowych akapitów tejże recenzji.
Większość wierszy w "Piosence..." mówi o tym samym, tylko innymi słowami. Mamy do czynienia z bardzo trującym narkotykiem, po zażyciu którego raz po raz powracają te same tragiczne flashbacki. Nie bez powodu!
IX. "(...) istotą poezji jest nie tyle zasadność co bezzasadność napomknień i powtórzeń"
Dlatego "Piosenka...", pięćdziesiąt tekstów, to pięćdziesiąt pięter transu i bardzo duża dawka toksyn. Niebezpieczny nałóg.
Warto też powiedzieć coś o samej poezji. Jej treścią na pewno jest pewien rodzaj wiercenia się i wierzgania w czymś, co ja widzę jako lodową jaskinię z układem sopli przywodzącym na myśl żelazną dziewicę; i któryś z sopli jest tym właściwym, wszystkie pozostałe to śmiertelna pułapka. Jest w tekstach sporo szlachetności. Są pewne ideały. Na jednym ramieniu. A na drugim seks, szczalnia, marynarz, co chce wyruchać chłopaka na gigancie i schizofrenia, co jest jak prosię. I wielka na cały tom pętla, która zapętla nie tylko przekaz, nie tylko słowa, ale w ogóle świat i czas.
Zaś gdy pojawia się śmierć, robimy ten sam odwrót, co wszyscy, których śmierć zaczarowała śpiewem poety. Lądujemy na suchej, jałowej pustyni, najlepszym dowodzie na to, że na niektóre transcendentne rozważania NAWET NASTĘPNE POKOLENIE DOBRYCH POETÓW nie da odpowiedzi. I skoro Tkaczyszyn, tworząc świat życia-śmierci, bólu-radości, tęsknot-uniesień, zależności i uzależnień, zdaje sobie sprawę z tego, że pewnych kwestii nie przeskoczy, sam sobie stawia pomnik (trwalszy niż ze spiżu...). Recenzenci Tkaczyszyna dużo mówią o toksyczności jego rozważań, która prowadzi do zrozumienia zależności i uzależnień, uzależnienia się od zależności i zależenia od uzależnień; i że tak na dobrą sprawę cała "Piosenka..." to winda w jedną stronę na dół, do przedśmiertnej ćpalni, raju poetów.
* uchwała z 9 grudnia 1997: "Nie wykluczając zasadniczych zmian w przyszłości w polskiej ortografii, Rada Języka Polskiego podejmuje decyzję pozytywną co do łącznej pisowni nie z imiesłowami odmiennymi z dopuszczalnością świadomej pisowni rozdzielnej". ** moja prywatna definicja "współczesności". W 2007 roku skończyłam trzynaście lat i w końcu legalnie mogłam rejestrować się na forach literackich.
Podmiot liryczny może nie budzi jakiejś szczególnej sympatii, ale sam tomik przechodzi od żałoby, do groteski, do humoreski, do schizy (autokorekta sugeruje: schizmy, może trochę)... czasami tak niespodziewane, że idzie dostać zawrotu głowy, ale to akurat sobie cenię. Forma poetyckiej amnezji – jeśli mogę tak nazwać ciągłe powtórzenia – też przypadła mi do gustu, choć początkowo była bardzo dezorientująca. Mówi się, że Tkaczyszyn-Dycki to poeta jednego wiersza, mi się wydaje, że conajmniej dwóch (oddzielam tu Eros od Tanatos i nekrologi od ślimaka-schizofrenika).
Plasuję Tkaczyszyna-Dyckiego w głowie gdzieś obok Świetlickiego.
Velice svérázná moderní Polska poezie pojednávající o tématech smrti s smrtelnosti, choroby, krize víry a homosexuální erotiky. Uznávaný básník používá velké množství autobiografických prvků a sbírka působí velmi intimním dojmem. Sbírku bych doporučil všem, které zajímá soudobá poezie, zabývající se nekonvenčními a kontroverzními tématy.
Kiedyś trafiłam na jakoś ciekawy artykuł o autorze, więc dodałam "coś od Tkaczyszyn-Dyckiego" do swojego TBRu. Teraz nie wiem, czy tak źle trafiłam i ten nagrodzony tomik zdarzył się być jego najgorszym, czy jednak mój osąd na podstawie notki biograficznej, że wynik połączenia poezji i schizofrenii może być unikalnie piękny, był zupełnie chybiony.
Na pewno przejmująca i niepokojąca już przez samą problematykę przewijającą się przez tom. Jest obnażająca lecz jak to w poezji napisana szyfrem znanym tyko autorowi.
Nie jest to typ poezji, który do mnie przemawia - albo inaczej, przemawia, lecz nie dociera. Nie było źle, nie żałuję przeczytania, ale choć doceniam stylistycznie nie mogę docenić tematyki
E.Tkaczyszyno-Dyzkio „Dainelė apie sąryšius ir priklausomybes“ skaitėsi lyg koks ryto suktinis, o gal jausmą sukuria bendra beprotybės nuojauta, lydėjusi visą čiabuką. Čia subjektas „dainuoja“ apie lytiškumo temos ribose esančius bei bendruosius gyvenimo absurdus bei įdomiai įpina juos į lenkų kanoną. Gal ir visai nieko būtų kišenėje turėti tokį maldynėlį?