What do you think?
Rate this book
Miła robótka. Polskie świerszczyki, harlekiny i porno z satelity
Gdy z początkiem lat dziewięćdziesiątych szeroko otwarły się w Polsce wrota kapitalizmu, do szarej rzeczywistości wdarła się zachodnia frywolność i kolorowa obietnica seksualnego spełnienia. Zniknęła cenzura, lecz nikt nie wyjaśnił, co wolno, a czego nie wypada, ani gdzie przebiega granica między erotyką a pornografią.
VHS-y, sekstelefony, erotyczne anonse. Pornoimperia i pierwsze sex-shopy. Choć nowych form przeżywania seksualności pojawiło się wiele, doświadczenie całego pokolenia nie wystarczyło, by filmy, zdjęcia i literatura porno stały się jawną częścią polskiej kultury. Zabrakło odwagi, byśmy jako społeczeństwo przyznali, że pornografia jest elementem naszego życia. A jednak bawiliśmy się dobrze.
Miła robótka Ewy Stusińskiej to to nietuzinkowa kronika czasów przełomu. Czasów, gdy pod ladą każdej wypożyczalni ukrywano segregator pełen wytartych okładek filmów porno, w słuchawce po wykręceniu 0-700 kusiły ponętne głosy, w domach kultury przy ptysiu i paluszkach organizowano pokazy erotyków, a pozornie niewinne "pani pozna pana" wyczytane w dziale ogłoszeń było zaproszeniem do eksploracji nowych obszarów seksualnej wolności.
VHS-y, sekstelefony, erotyczne anonse. Pornoimperia i pierwsze sex-shopy. Choć nowych form przeżywania seksualności pojawiło się wiele, doświadczenie całego pokolenia nie wystarczyło, by filmy, zdjęcia i literatura porno stały się jawną częścią polskiej kultury. Zabrakło odwagi, byśmy jako społeczeństwo przyznali, że pornografia jest elementem naszego życia. A jednak bawiliśmy się dobrze.
Miła robótka Ewy Stusińskiej to to nietuzinkowa kronika czasów przełomu. Czasów, gdy pod ladą każdej wypożyczalni ukrywano segregator pełen wytartych okładek filmów porno, w słuchawce po wykręceniu 0-700 kusiły ponętne głosy, w domach kultury przy ptysiu i paluszkach organizowano pokazy erotyków, a pozornie niewinne "pani pozna pana" wyczytane w dziale ogłoszeń było zaproszeniem do eksploracji nowych obszarów seksualnej wolności.
224 pages, Hardcover
First published February 10, 2021
28 people are currently reading
661 people want to read
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 30 of 40 reviews
March 25, 2021
Z dużą przyjemnością przeczytałam ten reportaż, głównie ze względu na lata 90. na których skupia się autorka jako czasu pornograficznego boomu, do których to lat mam słabość.
Pomimi jednak tego, że sięgnęłam po Miłe robótki zachęcona nie tematem, a czasem w których rozgrywaja się opisane wydarzenia, lektura reportażu bardzo mnie zaciekawila.
Jest on dosyć krótki, ale daje solidne podstawy i kreśli ogólny rys historyczny pornografii w Polsce wspominajac o pierwszych publikacjach lat powojennych oraz o pierwszych zalążkach powstałych w latach 80. Prawdziwy boom na pornografię miał miejsce oczywiście już po zmianie ustrojowej i zniesieniu cenzury w latach 90., które były okresem, gdzie wszystko mogło się wymarzyć, a kapitalistyczny sen był tuż tuż na wyciągnięcie ręki.
Mam wrażenie, że nie jest to temat, który powszechnie występuje w publikacjach dotyczących (pop) kultury polskiej, więc nie tylko jest to publikacja ciekawa, ale też może funkcjonować jako baza do dalszych lektur skupiając podstawowe zagadnienia, występujące nurty oraz posiadająca solidna bibliografię.
Czego mi brakowało w reportażu to tej nielegalnej strony pornografii - nie kopiowania kaset VHS "na lewo", ale właśnie wspomnianych kilkakrotnie piratów na bazarkach, które zawierały to co nie miało prawa istnienia w legalnym obiegu, czyli pornografii z udziałem dzieci czy zwierząt. Nie jest to kierowane moimi chorymi zainteresowania, ale ciekawa jestem jak ten nielegalny obieg wpływał na legalne porno, skąd te kasety dostawały się na polskie bazary i czy były jakieś konsekwencje ich sprzedaży.
W wielu punktach rzeczy opisywane przez autorkę pamiętam z własnego wczesnego dzieciństwa, co jest dosyć zadziwiające. Doskonale pamiętam wystawione na widok genitalia, głównie kobiece, na okładce gazetek w oknie kiosku. Nie wzbudzało we mnie to żadnego zdziwienia ani szoku, a miałam mniej niż 10 lat. Teraz byłoby to nie do pomyślenia i o tym też wspomina autorka - o zmianie obyczajowosci i o niejako oblanym teście na dojrzałość społeczeństwa, na nie wyciągnięcie tego co najlepsze z przemian lat 90., co ma nie tylko konsekwencje w pewnej zbiorowej mentalności, ale również spycha w niekorzystne regiony pracowników branży pornograficznej.
Podsumowując, króciutka książka na jeden dzień, z której można dowiedzieć się coś nowego i, która daje również pewien materiał do przemyśleń napisana łatwym i zrozumiałym językiem. Polecam.
Pomimi jednak tego, że sięgnęłam po Miłe robótki zachęcona nie tematem, a czasem w których rozgrywaja się opisane wydarzenia, lektura reportażu bardzo mnie zaciekawila.
Jest on dosyć krótki, ale daje solidne podstawy i kreśli ogólny rys historyczny pornografii w Polsce wspominajac o pierwszych publikacjach lat powojennych oraz o pierwszych zalążkach powstałych w latach 80. Prawdziwy boom na pornografię miał miejsce oczywiście już po zmianie ustrojowej i zniesieniu cenzury w latach 90., które były okresem, gdzie wszystko mogło się wymarzyć, a kapitalistyczny sen był tuż tuż na wyciągnięcie ręki.
Mam wrażenie, że nie jest to temat, który powszechnie występuje w publikacjach dotyczących (pop) kultury polskiej, więc nie tylko jest to publikacja ciekawa, ale też może funkcjonować jako baza do dalszych lektur skupiając podstawowe zagadnienia, występujące nurty oraz posiadająca solidna bibliografię.
Czego mi brakowało w reportażu to tej nielegalnej strony pornografii - nie kopiowania kaset VHS "na lewo", ale właśnie wspomnianych kilkakrotnie piratów na bazarkach, które zawierały to co nie miało prawa istnienia w legalnym obiegu, czyli pornografii z udziałem dzieci czy zwierząt. Nie jest to kierowane moimi chorymi zainteresowania, ale ciekawa jestem jak ten nielegalny obieg wpływał na legalne porno, skąd te kasety dostawały się na polskie bazary i czy były jakieś konsekwencje ich sprzedaży.
W wielu punktach rzeczy opisywane przez autorkę pamiętam z własnego wczesnego dzieciństwa, co jest dosyć zadziwiające. Doskonale pamiętam wystawione na widok genitalia, głównie kobiece, na okładce gazetek w oknie kiosku. Nie wzbudzało we mnie to żadnego zdziwienia ani szoku, a miałam mniej niż 10 lat. Teraz byłoby to nie do pomyślenia i o tym też wspomina autorka - o zmianie obyczajowosci i o niejako oblanym teście na dojrzałość społeczeństwa, na nie wyciągnięcie tego co najlepsze z przemian lat 90., co ma nie tylko konsekwencje w pewnej zbiorowej mentalności, ale również spycha w niekorzystne regiony pracowników branży pornograficznej.
Podsumowując, króciutka książka na jeden dzień, z której można dowiedzieć się coś nowego i, która daje również pewien materiał do przemyśleń napisana łatwym i zrozumiałym językiem. Polecam.
October 9, 2022
Bardzo ciekawa, ale liczyłam na szerszy zakres tematów.
January 28, 2024
Nie chcę mówić, że lubię PRL i lata 90. w Polsce, bo nie wiem i nie czytam aż tak dużo na ten temat, ale zawsze czuję jakieś takie ciepło swojskości i mam ochotę pooglądać na twitchu sondy uliczne z tamtych czasów albo posłuchać o napięciach między działkowiczami w jakiejś nieznanej mi miejscowości. Odpuszczę autorce pominięcie mroczniejszych aspektów porno, bo sama zrobiła disclaimer we wstępie, że książka jest nie o tym, ale być może kolejne publikacje rzucą trochę światła i na to. I może dowiemy się, czemu Klaudia Figura płakała.
March 24, 2022
Interesująca lektura.
March 14, 2021
„Wychowała nas pornografia” rapował w zeszłym roku Taco Hemingway na swoim „Jarmarku”. Można powiedzieć, że tytuł kawałka zapisany jako skrót „W.N.P.” idealnie oddaje nastawienie, z jakim wciąż duża część Polek i Polaków podchodzi do tematu przewodniego reportażu Ewy Stusińskiej pt. „Miła robótka. Polskie świerszczyki, harlekiny i porno z satelity”, czyli właśnie pornografii. Autorka postanowiła prześledzić losy treści pornograficznych w Polsce od ich boomu, czyli okolic transformacji ustrojowej – zarówno jeśli chodzi o dekadę ją poprzedzającą, kiedy to była nielegalnie sprowadzana zza granicy, jak o lata 90., znane jako epoka spełniania swoich kapitalistycznych snów, a przede wszystkim zniesienia cenzury. Stusińska nie unika palącego tematu kontrowersji branży pornograficznej, która wciąż ma przecież problem z uregulowaniem i przestrzeganiem praw pracowniczych, a internet otworzył jej kolejne furtki do udostępniania materiałów stworzonych i rozpowszechnionych niekoniecznie z poszanowaniem woli osób w jej powstawaniu uczestniczących. W pierwszej kolejności skupia się jednak na odczarowywaniu mitów na temat pornografii i przeprowadza nas przez historię wolności seksualnej tłumionej przez pewne środowiska, co jak wiemy, następuje w tym kraju dość regularnie.
Bohaterowie „Miłej robótki” treści erotyczne tworzą, rozpowszechniają i konsumują. Z jednej strony mamy tu Teresę Orlowski, niemiecką legendę ejtisowego porno, która zasłynęła nie tylko z filmów, ale również z zarządzania firmą je produkującą, zatytułowaną jej nazwiskiem. Z drugiej mamy okazję przeczytać wspomnienia osób, jakie w magicznych najntisach zetknęły się ze świerszczykami czy innymi materiałami w różnym wieku. Dla nich miały one często znaczenie symboliczne, zostały wspomnieniami na całe życie i autorka daje im przestrzeń do podzielenia się wzniosłymi uczuciami towarzyszącymi im w tamtym czasie. Stusińska poświęca w swoim reportażu również zaskakująco dużo miejsca porównaniu pornografii homo- i heteroseksualnej, sposobów jej powstawania, paradoksów, które je charakteryzowały (choć muszę w tym miejscu odnotować, że w jednym z takich paradoksów jest pewna faktograficzna nieścisłość, a mianowicie pisząc o dokumencie z 1997, który ujawnił, że trzy ikony amerykańskich filmów dla gejów były w rzeczywistości heteroseksualne, nie wspomina o tym, że dwóch z nich dokonało później coming-outu jako osoby biseksualne). Jednym z moich ulubionych rozdziałów książki jest ten, który skupia się na drastycznym zmaskulinizowaniu władzy nad branżą, co odbiło się również na jej homoseksualnej stronie do tego stopnia, że kiedy treści gejowskie można było dostać już dość powszechnie, na próżno było szukać materiałów dla lesbijek. Zwraca również uwagę na drugą stronę tego problemu – częste ignorowanie problemów aktorów pornograficznych, gdy o tych aktorek mówi się coraz częściej.
„Miła robótka” to książka o tych, którzy chcieli przekraczać w katolickiej Polsce granice tabu, rozwijać dyskurs dotyczący seksualności oraz treści z nią związanych. Być może te trzydzieści-czterdzieści lat pornografii na ziemiach polskich Stusińska przedstawia aż nadto zwięźle, być może, gdyby większa liczba osób zgodziła się wypowiedzieć, udałoby się ją rozwinąć. Mimo pojedynczych wad formalnych, „Miła robótka” to reportaż zdecydowanie wart przeczytania i po prostu niezwykle udany projekt.
Bohaterowie „Miłej robótki” treści erotyczne tworzą, rozpowszechniają i konsumują. Z jednej strony mamy tu Teresę Orlowski, niemiecką legendę ejtisowego porno, która zasłynęła nie tylko z filmów, ale również z zarządzania firmą je produkującą, zatytułowaną jej nazwiskiem. Z drugiej mamy okazję przeczytać wspomnienia osób, jakie w magicznych najntisach zetknęły się ze świerszczykami czy innymi materiałami w różnym wieku. Dla nich miały one często znaczenie symboliczne, zostały wspomnieniami na całe życie i autorka daje im przestrzeń do podzielenia się wzniosłymi uczuciami towarzyszącymi im w tamtym czasie. Stusińska poświęca w swoim reportażu również zaskakująco dużo miejsca porównaniu pornografii homo- i heteroseksualnej, sposobów jej powstawania, paradoksów, które je charakteryzowały (choć muszę w tym miejscu odnotować, że w jednym z takich paradoksów jest pewna faktograficzna nieścisłość, a mianowicie pisząc o dokumencie z 1997, który ujawnił, że trzy ikony amerykańskich filmów dla gejów były w rzeczywistości heteroseksualne, nie wspomina o tym, że dwóch z nich dokonało później coming-outu jako osoby biseksualne). Jednym z moich ulubionych rozdziałów książki jest ten, który skupia się na drastycznym zmaskulinizowaniu władzy nad branżą, co odbiło się również na jej homoseksualnej stronie do tego stopnia, że kiedy treści gejowskie można było dostać już dość powszechnie, na próżno było szukać materiałów dla lesbijek. Zwraca również uwagę na drugą stronę tego problemu – częste ignorowanie problemów aktorów pornograficznych, gdy o tych aktorek mówi się coraz częściej.
„Miła robótka” to książka o tych, którzy chcieli przekraczać w katolickiej Polsce granice tabu, rozwijać dyskurs dotyczący seksualności oraz treści z nią związanych. Być może te trzydzieści-czterdzieści lat pornografii na ziemiach polskich Stusińska przedstawia aż nadto zwięźle, być może, gdyby większa liczba osób zgodziła się wypowiedzieć, udałoby się ją rozwinąć. Mimo pojedynczych wad formalnych, „Miła robótka” to reportaż zdecydowanie wart przeczytania i po prostu niezwykle udany projekt.
December 24, 2021
Spodziewałam się czegoś innego. Ale rozdział o Harlequinach bardzo na plus.
July 9, 2021
Po książkę sięgnęłam przez przypadek. Ot, akurat dowieziono nam do biblioteki nowe zamówienie i ten reportaż się w nim znalazł. Uwielbiam zaczytywać się w literaturze opowiadającej o przemianach społecznych lat 90. i 00. To okres mojego dzieciństwa i lat nastoletnich, a zatem czasy, w których żyłam, ale których byłam nieświadoma. Dopiero teraz uświadamiam sobie, jak przełomowe one były!
Ewa Stusińska odkrywa przed czytelnikami dzieje pornografii i szeroko pojętej erotyki w Polsce okresu transformacji. Stara się przybliżyć kontekst społeczny opisywanych przez siebie niezwykłych czasów oraz wyjaśnić, jak doszło do tego, że obok ludzi głodnych pornograficznych treści pojawili się również ci, którzy chcieli zakazać wszelkich materiałów takiej treści i jak prawie im się to udało.
Autorka bardzo pilnuje się, aby jej praca miała stricte reportażowy charakter i wystrzega się osobistych wtyków, choć momentami jej emocje wypływają na światło dzienne. Nie da się ukryć, że mocno porusza ją osoba Klaudii Figury – polskiej modelki i aktorki pornograficznej, która w 2002 roku pobiła rekord świata uprawiając jednego dnia seks z ponad 600 mężczyznami. Stusińska zauważa, że nikt nie zwrócił wówczas uwagi na to, że dziewczyna płakała w trakcie bicia rekordu, a jej twarz wykrzywiona była od bólu.
Nie twierdzi, że branża porno jest czymś złym, ale nie boi się wypunktować jej mniejszych i większych grzechów. Jednocześnie jednak przytacza badania, z których jasno wynika, że zdecydowana większość kobiet i mężczyzn trafia do tej branży, bo tego chce – a nie dlatego, że jest do czegokolwiek zmuszana.
Autorka wchodzi też w polemikę z licznymi wypowiedziami osób z tamtego okresu, które żądały całkowitego zakazania pornograficznych treści, bowiem te mają zły wpływ na „dzieci, młodzież i kobiety”. Przez długi czas w Polsce łączono pornografię z pedofilią. Stusińska tłumaczy, że bezpodstawnie, choć – podobno – w latach 90. na niektórych targowiskach można było znaleźć chałupniczej roboty pornograficzne filmy video zawierające w tytułach słowo „dzieci”, ale i choćby „zwierzęta”.
Bardzo ciekawa lektura. Nie zdawałam sobie sprawy z tego, jak burzliwa dyskusja wokół seksu „na widoku” toczyła się na przełomie tysiącleci. Warto sięgnąć. Autorka pisała doktorat dotyczący pornografii, a jej książka naszpikowana jest licznymi źródłami więc można mieć pewność, że to reportaż na serio. Polecam!
Ewa Stusińska odkrywa przed czytelnikami dzieje pornografii i szeroko pojętej erotyki w Polsce okresu transformacji. Stara się przybliżyć kontekst społeczny opisywanych przez siebie niezwykłych czasów oraz wyjaśnić, jak doszło do tego, że obok ludzi głodnych pornograficznych treści pojawili się również ci, którzy chcieli zakazać wszelkich materiałów takiej treści i jak prawie im się to udało.
Autorka bardzo pilnuje się, aby jej praca miała stricte reportażowy charakter i wystrzega się osobistych wtyków, choć momentami jej emocje wypływają na światło dzienne. Nie da się ukryć, że mocno porusza ją osoba Klaudii Figury – polskiej modelki i aktorki pornograficznej, która w 2002 roku pobiła rekord świata uprawiając jednego dnia seks z ponad 600 mężczyznami. Stusińska zauważa, że nikt nie zwrócił wówczas uwagi na to, że dziewczyna płakała w trakcie bicia rekordu, a jej twarz wykrzywiona była od bólu.
Nie twierdzi, że branża porno jest czymś złym, ale nie boi się wypunktować jej mniejszych i większych grzechów. Jednocześnie jednak przytacza badania, z których jasno wynika, że zdecydowana większość kobiet i mężczyzn trafia do tej branży, bo tego chce – a nie dlatego, że jest do czegokolwiek zmuszana.
Autorka wchodzi też w polemikę z licznymi wypowiedziami osób z tamtego okresu, które żądały całkowitego zakazania pornograficznych treści, bowiem te mają zły wpływ na „dzieci, młodzież i kobiety”. Przez długi czas w Polsce łączono pornografię z pedofilią. Stusińska tłumaczy, że bezpodstawnie, choć – podobno – w latach 90. na niektórych targowiskach można było znaleźć chałupniczej roboty pornograficzne filmy video zawierające w tytułach słowo „dzieci”, ale i choćby „zwierzęta”.
Bardzo ciekawa lektura. Nie zdawałam sobie sprawy z tego, jak burzliwa dyskusja wokół seksu „na widoku” toczyła się na przełomie tysiącleci. Warto sięgnąć. Autorka pisała doktorat dotyczący pornografii, a jej książka naszpikowana jest licznymi źródłami więc można mieć pewność, że to reportaż na serio. Polecam!
May 7, 2021
I rzetelne, i dobrze się czyta.
January 28, 2026
Matkobosko! Czego tu nie ma! Erotyka, pornografia stawiająca pierwsze kroki w wolnej Polsce i świerszczyki i Urban, i LGBT, i PRL, i wszystko, co moglibyście chcieć wiedzieć o cenzurze, jej obchodzeniu i braku, a także o pruderyjności (i jednocześnie jej całkowitym braku) wśród Polaków. Mix totalny.
October 26, 2024
4,5*
Ciekawe spojrzenie na pornografię bez zbędnej moralizacji/gloryfikacji. Plus główny atut dla millenialsa - trip down the memory lane lat 90.
Ciekawe spojrzenie na pornografię bez zbędnej moralizacji/gloryfikacji. Plus główny atut dla millenialsa - trip down the memory lane lat 90.
March 9, 2021
⭐️4,5
WSPANIAŁA! Byłam zajarana tematem, ale to ile dowiedziałam się z tej książki, ile też kropek mi połączyła w głowie, to jest coś niesamowitego. Były lepsze i gorsze rozdziały. Moimi absolutnie ulubionymi są te, a jakże, gdzie głównymi bohaterkami są kobiety, czyli z Ylvą Thompson, Katarzyną Figurą i Klaudią Figurą. Wow 🤯
Jestem pod ogromnym wrażeniem otwartości i świadomości autorki.
Bardzo dobra rzecz, polecam
WSPANIAŁA! Byłam zajarana tematem, ale to ile dowiedziałam się z tej książki, ile też kropek mi połączyła w głowie, to jest coś niesamowitego. Były lepsze i gorsze rozdziały. Moimi absolutnie ulubionymi są te, a jakże, gdzie głównymi bohaterkami są kobiety, czyli z Ylvą Thompson, Katarzyną Figurą i Klaudią Figurą. Wow 🤯
Jestem pod ogromnym wrażeniem otwartości i świadomości autorki.
Bardzo dobra rzecz, polecam
February 16, 2021
Kopalnia wiedzy!
February 1, 2026
To, co było omówione było omówione bardzo rzetelnie i w ciekawy sposób. Widać, że autorka naprawdę włożyła w tę książkę wiele pracy. Przypomniało mi się kilka faktów i scen z lat 90, o których nawet nie wiedziałam, że tkwią w pamięci, była to więc lektura lekko nostalgiczna. Niestety miałam nadzieję, na troszkę więcej tematów.
May 4, 2024
2,5
Letnie to bardzo i - mimo ciekawego tematu - ostatecznie rozczarowująco rozwlekłe i nudne.
Letnie to bardzo i - mimo ciekawego tematu - ostatecznie rozczarowująco rozwlekłe i nudne.
April 7, 2021
W marcu 1989 zapowiedziano zniesienie cenzury, a na reakcje ludzi nie trzeba było długo czekać. Już kilka tygodni później do kiosków weszły pierwsze magazyny „erotyczne". Szybko kraj zapełnił się przez sex shopy i wypożyczalnie kaset z filmami pornograficznymi. W gazetach ludzie szukali partnerów do łóżka, a harlekiny były w niemalże każdym domu. Polacy nareszcie legalnie mogli korzystać z usług przemysłu seksualnego i korzystali z niego chętnie. Była to w kraju jednak nowość, a każda nowość spotyka się z krytyką i często bezradnością prawa.
„(...) na początku lat dziewięćdziesiątych kontakt z pornografią był doświadczeniem powszechnym, masowym, jawnym i kolektywnym. Niejasne były bowiem wówczas granice między dobrym a złym, pięknym a grzesznym. Zniknęła cenzura, ale nikt nie wyjaśnił, co wolno."
Ewa Stusińska postanowiła skupić się na powielanych stereotypach (typowy producent i konsument; przeświadczenie, że etotyka jest dla kobiet, a porno dla mężczyzn; uprzedmiotawianie kobiet i kilka innych), przemycaniu filmów zza granicy, funkcjonowaniu pierwszych magazynów pornograficznych czy poszukiwaniu granicy między pornografią a erotyką. Tematy poruszane przez nią nie zostały wyczerpane, ale dały mi wystarczającą dawkę informacji, by moja ciekawość była w pełni zaspokojona.
Nigdy nie sądziłam, że sfera erotyczna a polityczna znajduje się tak blisko siebie. Że pornografia stanowić może symbol wolności. Że przez tyle lat ruchy katolickie próbowały walczyć z każdym przejawem cielesności co - biorąc pod uwagę obecny wstyd przed przyznaniem się do oglądania porno czy przed wejściem do sexshopu - odcisnęło piętno na polakach. Praca seksualna wciąż jest marginalizowana, a jej pracownice i pracownicy muszą liczyć się z wykluczeniem przez społeczeństwo. Kobiety uważane za „seksbomby" bywają traktowane jak „prostytutki"*, a aktorki porno jak przedmiot, który pomóc ma jedynie w zaspokojeniu męskich potrzeb. I brzmi to, jakby w efekcie czasu transformacji ucierpiały tylko kobiety, ale życie mężczyzn również uległo zmianie i... Jest mi po prostu przykro.
Z autorką reportażu niemalże nikt nie chciał rozmawiać, a jak już rozmawiali, to często nie wyrażali zgody na podanie, kim są tak naprawdę. Za bardzo bali się reakcji społeczeństwa. Oporów natomiast nie miała chociażby Ylva, redaktorka rubryki z poradami w polskim magazynie „Cats" w latach dziewięćdziesiątych. Kobieta, która próbowała nauczyć Polaków szacunku do swojego partnera, respektowania granic drugiego człowieka i braku wstydu wobec tego, co naturalne. W magazynie ukazywały się również jej nagie zdjęcia i choć karierę „kocicy z Cats" ma już dawno za sobą, to ciepło wspomina tamte czasy. W rozdziale jej poświęconym jest tyle szczerości i otwartości... Ale Ylva nie jest Polką. Ominęły ją wojny kioskowe czy populizm penalny** w związku z pornografią. Wolna jest od tej części naszej historii.
Nie ominęło to natomiast Sławka Starostę, który w przemyśle pornograficznym (i w historii walki o prawa LGBT!) jest jedną z najważniejszych osób, ale stanowi on naprawdę odważny wyjątek, więc warto choć wspomnieć i o nim.
„Miła robótka" wyjaśniła mi pewne sprawy, które działy i wciąż dzieją się wokół mnie, a których wcześniej nie potrafiłam odpowiednio poukładać w głowie. W końcu mgliście pamiętam regały z VHS-ami w wypożyczalni, do których dostępu jako dziecko nigdy nie miałam. Pamiętam kalendarze z nagimi kobietami i pamiętam magazyny pornograficzne na wystawkach w kioskach. A potem nagle wszystko zniknęło. Ludzie natomiast coraz mniej odważnie mówili na temat seksu. Gdzie należy szukać źródeł? To już pytanie do Ewy Stusińskiej. Może tematu nie wyczerpała i może wciąż pozostają po lekturze niewiadome, ale mam wrażenie, że zrobiła na tyle dużo, na ile mogła. I jestem jej za to wdzięczna.
*Słowo użyte specjalnie, by podkreślić mentalność ludzi, którzy myślą w ten sposób. Poprawnie: pracownica seksualna.
**Kształtowanie przepisów karnych pod wpływem emocji, gdy eksperci nie dostali wystarczająco głośnego głosu.
3.5
„(...) na początku lat dziewięćdziesiątych kontakt z pornografią był doświadczeniem powszechnym, masowym, jawnym i kolektywnym. Niejasne były bowiem wówczas granice między dobrym a złym, pięknym a grzesznym. Zniknęła cenzura, ale nikt nie wyjaśnił, co wolno."
Ewa Stusińska postanowiła skupić się na powielanych stereotypach (typowy producent i konsument; przeświadczenie, że etotyka jest dla kobiet, a porno dla mężczyzn; uprzedmiotawianie kobiet i kilka innych), przemycaniu filmów zza granicy, funkcjonowaniu pierwszych magazynów pornograficznych czy poszukiwaniu granicy między pornografią a erotyką. Tematy poruszane przez nią nie zostały wyczerpane, ale dały mi wystarczającą dawkę informacji, by moja ciekawość była w pełni zaspokojona.
Nigdy nie sądziłam, że sfera erotyczna a polityczna znajduje się tak blisko siebie. Że pornografia stanowić może symbol wolności. Że przez tyle lat ruchy katolickie próbowały walczyć z każdym przejawem cielesności co - biorąc pod uwagę obecny wstyd przed przyznaniem się do oglądania porno czy przed wejściem do sexshopu - odcisnęło piętno na polakach. Praca seksualna wciąż jest marginalizowana, a jej pracownice i pracownicy muszą liczyć się z wykluczeniem przez społeczeństwo. Kobiety uważane za „seksbomby" bywają traktowane jak „prostytutki"*, a aktorki porno jak przedmiot, który pomóc ma jedynie w zaspokojeniu męskich potrzeb. I brzmi to, jakby w efekcie czasu transformacji ucierpiały tylko kobiety, ale życie mężczyzn również uległo zmianie i... Jest mi po prostu przykro.
Z autorką reportażu niemalże nikt nie chciał rozmawiać, a jak już rozmawiali, to często nie wyrażali zgody na podanie, kim są tak naprawdę. Za bardzo bali się reakcji społeczeństwa. Oporów natomiast nie miała chociażby Ylva, redaktorka rubryki z poradami w polskim magazynie „Cats" w latach dziewięćdziesiątych. Kobieta, która próbowała nauczyć Polaków szacunku do swojego partnera, respektowania granic drugiego człowieka i braku wstydu wobec tego, co naturalne. W magazynie ukazywały się również jej nagie zdjęcia i choć karierę „kocicy z Cats" ma już dawno za sobą, to ciepło wspomina tamte czasy. W rozdziale jej poświęconym jest tyle szczerości i otwartości... Ale Ylva nie jest Polką. Ominęły ją wojny kioskowe czy populizm penalny** w związku z pornografią. Wolna jest od tej części naszej historii.
Nie ominęło to natomiast Sławka Starostę, który w przemyśle pornograficznym (i w historii walki o prawa LGBT!) jest jedną z najważniejszych osób, ale stanowi on naprawdę odważny wyjątek, więc warto choć wspomnieć i o nim.
„Miła robótka" wyjaśniła mi pewne sprawy, które działy i wciąż dzieją się wokół mnie, a których wcześniej nie potrafiłam odpowiednio poukładać w głowie. W końcu mgliście pamiętam regały z VHS-ami w wypożyczalni, do których dostępu jako dziecko nigdy nie miałam. Pamiętam kalendarze z nagimi kobietami i pamiętam magazyny pornograficzne na wystawkach w kioskach. A potem nagle wszystko zniknęło. Ludzie natomiast coraz mniej odważnie mówili na temat seksu. Gdzie należy szukać źródeł? To już pytanie do Ewy Stusińskiej. Może tematu nie wyczerpała i może wciąż pozostają po lekturze niewiadome, ale mam wrażenie, że zrobiła na tyle dużo, na ile mogła. I jestem jej za to wdzięczna.
*Słowo użyte specjalnie, by podkreślić mentalność ludzi, którzy myślą w ten sposób. Poprawnie: pracownica seksualna.
**Kształtowanie przepisów karnych pod wpływem emocji, gdy eksperci nie dostali wystarczająco głośnego głosu.
3.5
September 9, 2022
2.75
Na ten reportaż trafiłam przez przypadek, ale mimo wszystko spodziewałam się czegoś innego.
Ciekawie było przeczytać o tych wszystkich zmianach w latach 90., o których mogłam tylko słyszeć (chociaż do tej pory pamiętam wczesne lata 2000, mój sklep na wsi i regał z gazetami, na którego najwyższych półkach królowały gazety porno). Ale brakowało mi takich zwykłych ludzkich historii, jak to kiedyś wyglądało, jaki to miało wpływ na człowieka - okej, są takie wypowiedzi, ale jest ich dosłownie garstka w całej książce. Zamiast tego mamy duuuużo dat, polityki, historii i jak bardzo jest to rzetelne, tak bardzo mnie to nudziło, bo chyba po prostu oczekiwałam czegoś innego.
Nie jest to książka, o której będę mówić z wypiekami na twarzy i wszystkim ją polecać, ale jeśli ktoś chciałby się dowiedzieć, dlaczego Urban przyczynił się do rozwoju branży porno w Polsce, albo jak wyglądały anonse seksualne, to jak najbardziej zachęcam.
Na ten reportaż trafiłam przez przypadek, ale mimo wszystko spodziewałam się czegoś innego.
Ciekawie było przeczytać o tych wszystkich zmianach w latach 90., o których mogłam tylko słyszeć (chociaż do tej pory pamiętam wczesne lata 2000, mój sklep na wsi i regał z gazetami, na którego najwyższych półkach królowały gazety porno). Ale brakowało mi takich zwykłych ludzkich historii, jak to kiedyś wyglądało, jaki to miało wpływ na człowieka - okej, są takie wypowiedzi, ale jest ich dosłownie garstka w całej książce. Zamiast tego mamy duuuużo dat, polityki, historii i jak bardzo jest to rzetelne, tak bardzo mnie to nudziło, bo chyba po prostu oczekiwałam czegoś innego.
Nie jest to książka, o której będę mówić z wypiekami na twarzy i wszystkim ją polecać, ale jeśli ktoś chciałby się dowiedzieć, dlaczego Urban przyczynił się do rozwoju branży porno w Polsce, albo jak wyglądały anonse seksualne, to jak najbardziej zachęcam.
February 25, 2021
Interesujący zbiór reportaży, chociaż nieco przykrótki. Nostalgia za latami 90tymi w pełnej krasie. Autorka poświęciła co prawda rozdział na tematykę gejowską, zabrakło natomiast miejsca dla innych nienormatywnych nisz (być może z powodu trudności ze źródłami), za co jednak mimo wszystko minus.
Najciekawszym rozdziałem, dającym wgląd w masową nieświadomość i różne oblicza polskiego kapitalizmu, od eschatologicznego przedświtu pod koniec lat 80tych po spiekotę w środku dnia dziesięć lat później jest rozdział "Goła baba", porównujący postaci Katarzyny i Klaudii Figury. Pozostaje mieć nadzieję, że kolejna Figura będzie już bardziej cywilizowana i prawdziwie wyemancypowana.
Najciekawszym rozdziałem, dającym wgląd w masową nieświadomość i różne oblicza polskiego kapitalizmu, od eschatologicznego przedświtu pod koniec lat 80tych po spiekotę w środku dnia dziesięć lat później jest rozdział "Goła baba", porównujący postaci Katarzyny i Klaudii Figury. Pozostaje mieć nadzieję, że kolejna Figura będzie już bardziej cywilizowana i prawdziwie wyemancypowana.
August 11, 2025
Vademecum seksualnego folkloru Polski czasów transformacji, którego rozwój i swoboda mnie nierzadko zaskoczyły. Krótka lektura nie wyczerpująca tematu, za to dająca pole do dalszych poszukiwań (jak choćby w doktoracie autorki).
Odczuwam tu jednak dość entuzjastyczne nastawienie do "liberalnej" moralności lat 90., gryzące mnie szczególnie w świetle głośnej nieobecności mrocznych, brudnych przejawów seksbiznesu.
Odczuwam tu jednak dość entuzjastyczne nastawienie do "liberalnej" moralności lat 90., gryzące mnie szczególnie w świetle głośnej nieobecności mrocznych, brudnych przejawów seksbiznesu.
April 23, 2021
Ciekawie przedstawiona historia postpeerelowskiej erotyki i pornografii. Przez lata cenzura skutecznie blokowała polakom dostęp do "zgnilizny" zachodu, a po zmianach ustrojowych nastąpiła wolna amerykanka. "Wygłodzone" społeczeństwo zachłysnęło się świerszczykami i kasetami z pornosami zgranymi do tego stopnia, że trudno było cokolwiek dojrzeć na ekranie.
November 8, 2021
Ciekawy tytuł, autorka pisze swobodnie, często interesująco, ale jednak mam poczucie niedokończenia tematu. Jakoś tak mam zmieszane uczucie po tej lekturze, liczyłem na nieco więcej. Grupa odbiorców - osoby, które pamiętają lata przełomu, bo dużo klimatu z tamtych czasów autorka oddała. Pozostali - nie polecam.
June 20, 2021
Wciągająca opowieść o początkach biznesu pornograficzno-erotycznego w Polsce. Pozycja wciąga, opisuje zjawiska, które nas otaczały, ale trudno było je nazwać, albo pruderia nie pozwalała na otwartą dyskusję. Polecam każdemu jako wstęp do świata świerszczyków.
September 4, 2025
No, powiedzmy takie 3,5/5.
To nie jest reportaż, którego forma zachwyca, nie jest to też reportaż o latach 90. (sięga dalej), ale zajrzenie pod kamień sprawiło mi dużą frajdę i sporo można się dowiedzieć.
To nie jest reportaż, którego forma zachwyca, nie jest to też reportaż o latach 90. (sięga dalej), ale zajrzenie pod kamień sprawiło mi dużą frajdę i sporo można się dowiedzieć.
February 25, 2021
super ciekawa książka o polskiej branży pornograficznej napisana z otwartą głową i bez oceniania
February 27, 2021
Bardzo nierówny reportaż! Niektóre teksty bardzo, ale to bardzo interesujące a inne nużące i nie wnoszące niczego nowego, książka jako całość-okej!
March 16, 2021
Też pamiętam słodką Sharon. :)
April 18, 2021
Bardzo ciekawa książka i świetna realizacja audioteka. Chociaż miałam nadzieję, że będzie więcej o harlequinach :) Polecam!
July 14, 2021
Lekka, błyskotliwa, momentami zabawna książka na temat, który budzi wstyd, zgorszenie i przesadną ciekawość. Przednia lektura.
July 29, 2021
Jedynym minusem tego reportażu jest to, że jest za krótki!
Displaying 1 - 30 of 40 reviews